(sửa mình)

1. – Người quân-tử ghi nhớ rõ nhiều những câu nói hay, việc làm tốt của người đời trước, để nuôi cái đức tính mình. Dịch kinh

2. – Thấy phải thời theo, có lỗi thời đổi. Dịch kinh

3. – Người quân-tử cử động thận trọng, không sơ-suất với ai ; dong mạo đoan trang, không thất sắc [1] với ai ; ngôn ngữ cẩn thận, không sảy miệng với ai. Lễ-ký

4. – Vấn tâm [2] không có điều gì đáng thẹn, thì còn lo gì, sợ gì. Luận-ngữ

5. – Lúc nhỏ khí huyết chưa sung túc, phải giữ gìn sắc dục ; lúc nhớn khí huyết đang hăng-hái, phải giữ gìn việc tranh đấu ; lúc già khí huyết đã suy kém, phải giữ gìn việc tham lam. Luận-ngữ

6. – Yêu mến người mà người không thân thiết với mình, thì xét lại xem lòng « nhân » của mình đã đầy đủ chưa ; quý trọng người mà người không lễ phép với mình, thì xét lại xem sự « kính » của mình đã chu chí chưa. Mạnh-tử

7. – Tự mình khinh mình trước, người ngoài mới khinh mình sau. Mạnh-tử

8. – Phàm làm gì mà có điều chưa thỏa lòng, thì nên xét lại thân mình, xem làm như thế, đã là phải hẳn chưa. Mạnh-tử

9. – Danh dự quá sự thật, người quân-tử lấy làm xấu hổ. Mạnh-tử

10. – Ngửng lên không hổ với giời, cúi xuống không thẹn với người, đó là một điều vui sướng. Mạnh-tử

11. – Tu tỉnh tâm thân, thận trọng công việc, không thế, thì sợ nhục đến tổ tiên. Hiếu kinh

12. – Chớ lo không được quan to, nên lo cái « đức » của mình còn kém cỏi ; chớ tủi không được lộc hậu, nên tủi cái « trí » của mình còn hẹp hòi. Trương-hành truyện

13. – Tự xét thân mình, miễn là không thẹn ; thị phi miệng thế, thì có quản chi. Ban-siêu truyện

14. – Nhất tâm [3] ăn ở cho phải đạo, thì giời cũng không làm hại nổi. Tuân-tử

15. – Giản dị quá, người ta hay nhờn ; nghiêm trang quá, người ta không thân. Thuyết-Uyển

16. – Kẻ chịu thiệt thường được ích, kẻ ích mình thường hay thiệt. Thuyết-Uyển

17. – Sự yêu hành [4] là cái búa chém đẽo cái tính linh [5] . Sự mê đắm là con ngựa theo đuổi cái tai vạ. Thuyết-Uyển

18. – Nói cho hay, làm cho phải, thế là tu thân. Tố-thư

19. – Kẻ không chịu sửa mình mà muốn có tiếng thơm để đời, thì khác nào mặt xấu mà muốn có cái hình đẹp ở trong gương. Nhan-thị gia-huấn

20. – Lập thân còn gì khó bằng làm thế nào cho không tủi thẹn [6] ; thủ thân còn gì khó bằng làm thế nào cho khỏi điếm nhục [7] ; phòng thân còn gì khó bằng làm thế nào cho ít bịnh tật. Tuân-sinh-Tiên.

21. – Thói khinh bạc [8], đem đối đãi với người quân tử, thời tự mình làm cho mình thất đức [9] ; đem đối đãi với kẻ tiểu nhân, thời tự mình làm cho mình hại thân [10]. Tuân-sinh-tiên

22. – Bể tình dục, lấp mãi mà không đầy. Thành sầu khổ, phá mãi mà không tan. Khuyến-giới toàn-thư

23. – Tâm địa để lâu, không đem việc hay đời cổ để tẩm tưới, thì nhem-nhuốc, những trần tục [11] ; soi gương mặt mũi đáng ghét, trò chuyện nhạt-nhẽo khó nghe. Hoàng-Đình-Kiên

24. – Tâm [12] nên để cho vui mà hình thể [13] nên để cho khó nhọc. Lâm-Bô

25. – Không xấu với miệng, chẳng bằng không xấu với thân ; không xấu với thân chẳng bằng không xấu với tâm. (Không nói bậy chẳng bằng không làm bậy ; không làm bậy chẳng bằng không nghĩ bậy). Thiệu-Ung

26. – Không phấn phát [14] thì một ngày một lười nản ; không kiềm thúc [15] thì một ngày một dông-dài. Chu-Hi

27. – Đem lòng yêu vợ con ra yêu cha mẹ thời là hiếu ; đem lòng giữ nhà ra giữ nước thời là trung ; đem lòng trách người ra trách mình thời ít lỗi ; đem lòng dong mình ra dong người thời trọn nghĩa. Cảnh-hành lục

28. – Tâm niệm trầm tiềm [16] mãi mãi, thì lẽ gì mà nghĩ chả ra. Chí khí phấn phát luôn luôn, thì việc gì mà làm chả nổi. Lã-Khôn

29. – Tâm phải cho to để dung nạp những người trong thiên hạ ; tâm phải cho rộng để chịu đựng cái hay trong thiên hạ ; tâm phải công bằng để bàn việc trong thiên hạ ; tâm phải trầm tiềm để xét lý trong thiên hạ ; tâm phải vững vàng để chống lại với biến cố [17] trong thiên hạ. Lã-Khôn

30. – Tâm thuật quí nhất là quang minh, trung hậu ; dung mạo quí nhất là chính đại, lão thành [18] ; ngôn ngữ quí nhất là giản dị, chân thật. Lã-Khôn

31. – Muốn bỏ tính « lười » thì trước hết đừng sáng dậy trưa ; muốn bỏ thói « kiêu » thì trước hết đừng nhẹ miệng chê cười thiên hạ. Tăng-quốc-Phiên

32. – Kẻ có tài hơn người, tất có tình dục hơn người ; tài hơn người, tình dục hơn người, mà không có lòng đạo đức hơn người để tự trị [19] lấy mình, thì lại là tôi tớ cho tình dục. Lương-khải-Siêu

❀ ❀ ❀

[1] Thất sắc : Kiêu ngạo khinh bạc mất vẻ tự nhiên.

[2] Vấn tâm : Tự mình hỏi mình.

[3] Nhất tâm : Trước sau bao giờ cũng một lòng như vậy.

[4] Yêu hành : Sự không đáng được mà cố cầu may cho được.

[5] Tính linh : Tính hay và tốt giời phú sẵn cho người ta.

[6] Tủi thẹn : Sự khó chịu, bởi lương tâm mình cắn rứt mà sinh ra.

[7] Điếm nhục : Sự xấu-xa nhem nhuốc.

[8] Khinh bạc : Kiêu căng khinh bỉ tuyệt không có tí gì trọng hậu.

[9] Thất đức : Ăn ở không ra gì, mất hẳn nết tốt.

[10] Hại thân : Thiệt đến tính mệnh.

[11] Trần tục : Bẩn thỉu tục tằn.

[12] Tâm : Tinh thần.

[13] Hình thể : Xác thịt.

[14] Phấn phát : Cố gắng.

[15] Kiềm thúc : Xem xét, giữ-gìn.

[16] Trầm tiềm : Lẳng lặng im ả để trí luôn.

[17] Biến cố : Tai biến hoạn nạn.

[18] Lão thành : Từng trải.

[19] Tự trị : Chính mình trị lấy mình.