(Phẩm giá người)

58. – Người quân-tử hiểu rõ việc nghĩa, cho nên không thích nghĩa ; kẻ tiểu-nhân hiểu rõ việc lợi, cho nên thích lợi. Luận-Ngữ

59. – Người quân-tử hòa-thuận mà không a-dua ; kẻ tiểu-nhân a-dua mà không hòa thuận. Luận-Ngữ

60. – Kẻ sĩ [1] mà còn quyến luyến những sự thuận tiện yên vui cho xác thịt, thì tâm lụy [2], chí hèn [3] không đáng gọi là kẻ sĩ. Luận-Ngữ

61. – Người nghĩa không dối mình, người liêm không lấy bậy. Thuyết-Uyển

62. – Người thường trọng lợi, người giỏi trọng danh. Trang-Tử

63. – Người quân-tử phi nhân nghĩa, thì không sống được ; kẻ tiểu-nhân phi thị dục, cũng không sống được. Hoài-nam-Tử

64. – Giàu đục không bằng nghèo trong, sống nhục không bằng chết vinh. Lễ-ký

65. – Trung tín, cẩn thận, là cái nền thành người hay ; hão huyền, quỉ quyệt, là cái gốc thành người dở. Tiềm-Phu

66. – Hiền ngụ tại ở tâm tính, không tại ở sang hèn. Tiềm-Phu

67. – Người tuấn kiệt mới biết việc đời. Thục-Chí

68. – Phàm việc mà chịu thiệt, ấy là người tốt ; phàm việc chiếm phần hơn, ấy là người xấu. Phạm-Thân-Tập

69. – Thiên-hạ chưa lo đến, mình lo trước cho thiên hạ ; thiên hạ đã vui rồi, mình vui sau cả thiên-hạ. Phạm-Trọng-Yêm

70. – Giữ việc đạo nghĩa, làm việc trung tín, trọng việc danh tiết. Âu-Dương-Tu

71. – Kẻ đại gian giống như người trung, kẻ đại nịnh giống như người tín. Lã-Hối

72. – Khí tượng như chim phượng-hoàng liệng trên mây xanh, thì những lợi hại cỏn-con không động được tâm nữa. Trình-Di

73. – Người biết « đạo » tất không khoe, người biết « nghĩa » tất không tham, người biết « đức » tất không thích tiếng tâm lừng-lẩy. Trương-Cữu-Thành

74. – Đời suy, đạo vi, lòng ham muốn loài người đầy-rẫy, không phải người cương nghị thì đứng vững sao được. Chu-Hi

75. – Thà làm người tốt mà giá quí đệ nhất phẩm, còn hơn làm người xấu mà quan to đệ nhất phẩm. Hải-Thụy

76. – Tâm sự người trượng-phu, nên sáng như giời xanh, rõ như ban ngày, để cho ai ai cũng được trông thấy. Tiết-huyên

77. – Bố cứu giời đất gọi là « công », ích lợi thế gian gọi là « danh », có tinh thần gọi là « giầu », có liêm sĩ gọi là « sang », biết đọc sách gọi là « phúc », có tiếng thơm gọi là « thọ », có con cháu dạy được gọi là « khang ninh ». Trần-Cấp-Sơn

78. – Nuốt được cái cay đắng trong cái cay đắng, mới làm được hạng người trên loài người. Lục tài tử

79. – Thân ở trong muôn loài, tâm ở trên muôn loài. Bạch-Sa

80. – Kẻ có ích cho đời, tâm địa chắc hẳn hơn người ; kẻ thụ dụng ở đời, tài tình quyết là không lộ (những người nông nổi, trong không có gì, như chiếc thuyền nan để không, nổi bềnh mặt nước, lung-lay lúng-liếng luôn luôn. Thuyền chở được nhiều, thì bao giờ trông cũng trầm trọng). Trần-kế-Nho

81. – Không lấy bậy, tay thơm ; không chơi bậy, thân thơm ; không nói bậy, miệng thơm ; không nghĩ bậy, tâm thơm. Thang-Nhược-Sĩ

82. – Làm quan mà có tính nhàn tản yên vui, công việc tất niên trễ nải ; làm quan mà đem lòng thương công kế lợi, tâm địa tất nhiên gian tham. Lã-Khôn

83. – Một bậc anh hùng cứu nạn, giúp nguy, thì cốt nhất phải lao tâm, khổ lực [4]. Tăng-quốc-Phiên

84. – Ta có tai, mắt, ta nghe, ta trông ; ta có tâm tư, ta suy, ta nghĩ ; ta đối với người đời xưa, có lúc ta thờ như thầy, có lúc ta kính như bạn cũng có lúc ta kình-địch không chịu. Ta theo công-lý, nhất quyết ta không làm tôi tớ cổ-nhân. Lương-Khải-Siêu

❀ ❀ ❀

[1] Sĩ : Người có học vấn.

[2] Tâm lụy : Tâm thân phải ngoại vật nó vướng vít.

[3] Chí hèn : Chí suy kém, không hăng-hái.

[4] Lao tâm, khổ lực : Nghĩ nhiều, làm nhiều.