(Quản trị việc nhà)

256. – Ngựa què làm đổ xe, đàn bà ác nghiệt làm tan nhà, nát cửa. Dịch vĩ

257. – Chẳng lo hiếm người, chỉ lo cái « phận » kẻ trên, người dưới không phân minh ; chẳng lo thiếu của, chỉ lo cái « lòng » kẻ trên, người dưới không hoà thuận. Luận-ngữ

258. – Trong nhà không thu xếp cho thoả thuận, mà đi kể truyện với láng giềng, thì chưa gọi là phải được. Chiến-quốc sách

259. – Những nhà tích đức [1], quyết nhiên không có tai ương. Tân ngữ

260. – Lấy vợ, lấy chồng mà cứ kể đến đồng tiền thật là mọi-rợ. Văn-trung tử

261. – Dạy vợ khi mới về, dạy con khi còn nhỏ. Nhan thị gia-huấn

262. – Chăm-chỉ học hành là cái gốc để gây nhà, ăn nói lễ phép là cái gốc để giữ nhà, cư-xử hoà thuận là cái gốc để trị nhà. Chu-Hi

263. – Cần kiệm là điều cốt yếu để trị gia [2], học hành là điều cốt yếu để khởi gia [3], hòa thuận là điều cốt yếu để tề gia [4] làm theo công lý là điều cốt yếu để bảo gia [5]. Chu-Hi

264. – Cách trị nhà cốt ở « hoà », cách mưu sinh [6] cốt ở « chăm ». Chu-Hi

265. – Nhà thịnh hay suy, không tại giàu sang hay nghèo hèn, chỉ tại có lễ nghĩa, hay không có lễ nghĩa. Lục-Cửu-Uyên

266. – Rất vui không gì bằng xem sách, rất cần không gì bằng dạy con. Sử điển nguyện thể tập

267. – Lúc có tiền nên nghĩ đến ngày không có tiền ; chớ để đến ngày không có tiền, mới nhớ lại đến lúc có tiền. Cổ ngữ

268. – Trị nhà kiêng nhất là xa xỉ, thứ nhì là biển lận. Nghê Tư

269. – Cư xử trong nhà không gì hay bằng « nghĩa » [7] không gì quý bằng « nhẫn ». [8] Tiết-Tư-am

270. – Xử công việc nhà, nên khoan-thai công minh cho đâu ra đấy, thì việc không rối, mà người nhà không ai oán, cũng không ai nói dối được. Ngụy-Hy

271. – Thương yêu con em mà không dạy cho biết nghĩa lý, giữ chức phận ; tuy của có nhiều, chúng lại càng hoang dâm, tuy học hay chữ, chúng lại càng gian trá. Trình-Hán-Thư

272. – Chính thân mình không có quy củ [9], thì chỉnh lý thế nào được một nhà. Trình-Hán-Thư

273. – Người gia trưởng [10] tức là cái gương cho cả nhà soi : phải thành thật, phải công minh, phải cần mẫn, phải tiết kiệm. Sử điền nguyện thể tập

274. – Tâm thuật chớ để đắc [11] tội với giời đất ; ngôn, hành cần làm khuôn phép cho con em. Cổ ngữ

❀ ❀ ❀

[1] Tích đức : Làm nhiều điều thiện.

[2] Trị gia : Quản trị việc nhà.

[3] Khởi gia : Gầy dựng cơ đồ (cửa nhà cơ nghiệp).

[4] Tề gia : Chỉnh lý trong nhà cho có trật tự.

[5] Bảo gia : Giữ-gìn cho nhà được lâu giài thịnh vượng.

[6] Mưu sinh : Kiếm ăn để nuôi thân, nuôi nhà.

[7] Nghĩa : Điều phải, ở thẳng để chữa những sự chênh lệch cho được phân minh.

[8] Nhẫn : Nhường, nhịn, dong thứ cho được êm-thấm.

[9] Qui : Thước tròn ; Củ : Thước vuông ; nghĩa là ở cho tròn, làm cho thẳng.

[10] Gia trưởng : Người chủ trương một gia tộc.

[11] Đắc tội : Phải tội.