“Paris,... 19—
“Tôi khao khát được đón em tới đây để có thể chăm chút từng ly từng tí cho cuộc sống của em, và không ngừng tôi luyện tính khí nơi em. Người đời thường bảo nhiệt huyết chẳng thể nào học được mà có. Nhưng nếu không thử đánh thức, làm sao họ biết được rằng nó chẳng qua chỉ đang say ngủ? Những người quanh ta đôi khi lại đè nén, áp chế ta một cách đầy cay nghiệt mà chính họ cũng chẳng hề hay biết.
“Ngay cả những tâm hồn nhạy cảm nhất cũng thường phải gồng mình tranh đấu, kẻo linh hồn họ lại co cụm lại trước một vài người nào đó, tựa như những đóa hoa dẫu từng phơi mình dưới ánh dương vẫn rụt rè khép nép nhụy hoa ngay khi ngày tàn. Em, con người vốn được tính khí điềm đạm chở che để đón nhận những xúc cảm dịu êm, phải gắng sao đừng để bản tính tuyệt đẹp ấy vượt quá giới hạn của nó, đừng để nó phủ bóng đen không đáng có lên những xúc cảm trong em, hay để sự hoài nghi và âu lo kìm hãm những đợt trào dâng chiêm ngưỡng đẹp đẽ nhất. Hoàn cảnh sống đã chẳng thể trui rèn khiếu thẩm mỹ của em; ban đầu ắt hẳn em sẽ lướt qua những điều kỳ diệu mà lại đi trầm trồ trước một thứ kệch cỡm xấu xí. Nhưng có hề chi! Tôi vẫn luôn tin rằng, xét cho cùng, phần tuyệt diệu nhất của một kiệt tác cao quý chính là niềm nhiệt huyết mà nó khơi gợi, và phẩm giá tối thượng của nghệ thuật nằm ở ngọn lửa mà nó thắp lên.
“Đã từng có thời tôi rơi lệ trước những điều mà giờ đây chẳng còn làm tôi mảy may xúc động; thế nhưng, khi hớp hồn trái tim thơ trẻ của tôi thủa ấy, há chẳng phải chúng đã hoàn thành sứ mệnh của mình, hệt như những điều giờ đây đang làm thổn thức trái tim một người phụ nữ trưởng thành hay sao?...
“Hãy học cách trân quý cuộc đời và nhìn nhận mọi điều không làm cho nó phong phú thêm chỉ là thứ phù phiếm nhọc lòng. Bởi trên cõi đời này chẳng có chi là không gắn liền với sự sống, nên khi đã yêu lấy nó, Roseline của tôi ơi, em sẽ thấu hiểu mọi sự và bao dung hết thảy.
“Tôi muốn đôi mắt em, khi đón nhận vào tâm trí những gì tinh túy nhất của một tuyệt tác, phải học được cái thú xa xỉ là biết nấn ná ngắm nhìn; tôi muốn đôi tai em cảm nhận được nét quyến rũ đắm say, kỳ diệu của âm thanh, đôi tay em biết hân hoan khi chạm vào những gì êm ái; tôi muốn em học được cách hít thở trong niềm khoan khoái và thưởng thức bữa ăn với trọn vẹn sự ngon lành. Đừng cười nhé. Chẳng có điều nào trong số ấy là trẻ con đâu; chúng được tạo nên từ những rung động hân hoan bé nhỏ mà ngay cả kiếp sống bình dị nhất cũng có thể sở hữu, miễn là ta biết nhận ra chúng. Thế nhưng... thế nhưng tôi lại nảy ra một ước muốn ích kỷ là cứ để em ở lại chốn ngục tù ấy thêm chút nữa, để nỗi khát khao vượt thoát trong em cứ thế mà lớn dần lên! Tôi yêu nỗi khát khao ấy, tôi yêu nỗi thống khổ hiện tại của em, tôi yêu chuỗi ngày khốn khó trong quá khứ lẫn sự cơ cực lúc này của em, tôi muốn thấy em phải đối mặt với muôn vàn trắc trở trên con đường tìm kiếm sự giải thoát....
“Ôi, giá như những chướng ngại ấy cũng đem lại cho em niềm say mê ngây ngất như chúng đã trao cho tôi, thứ cảm giác khiến tôi luôn trân quý chúng biết bao! Khi cuối cùng cũng nhìn thấy đích đến phía sau trùng trùng trắc trở, trái tim tôi lại nhảy múa trong niềm hân hoan. Nhưng vừa chạm tới đích, tôi vui sướng không gì khác ngoài việc nó dẫn tôi tới một đích đến mới, cao hơn và xa xôi hơn; rồi trí tưởng tượng của tôi lại tiếp tục cuộc hành trình, chẳng bao giờ ngoảnh lại trừ phi để đo đạc chặng đường đã qua.... Cứ như thế, chẳng bao giờ thỏa mãn nhưng vẫn ngập tràn hạnh phúc chỉ vì biết mình đang tiến bước, và an lòng khi hiểu rằng người ta chẳng thể đòi hỏi gì hơn ở một ý chí phàm trần nhỏ bé, tôi cảm thấy cuộc đời mình dường như chưa từng ngơi nghỉ.”
