Sau đó, tôi muốn biết anh ấy nghĩ gì về Rose. Anh đánh giá cô không sai mấy; nhưng với thiên kiến của một người đang yêu, anh dùng những từ như điềm đạm, hiền dịu, bình thản để gọi những phẩm chất mà một ngày kia, khi đôi mắt đã sáng tỏ, anh sẽ gọi là thiếu trái tim và cảm xúc. Đó có lẽ là những khác biệt sâu xa, nhưng chưa đến mức làm lay chuyển những nguyên tắc vững vàng vốn đảm bảo cho sự yên bình của anh.

Anh không hề ảo tưởng về tư chất của cô. Nhưng với anh, cũng như phần lớn đàn ông, giá trị trí tuệ của phụ nữ chỉ là một yếu tố tương đối; và anh chẳng buồn đánh giá nó một cách cặn kẽ, mà chỉ thích lặp đi lặp lại rằng:

"Cô ấy sẽ không làm xáo trộn sự tĩnh lặng trong cuộc đời tôi; và vẻ đẹp của cô ấy sẽ tô điểm cho nó một cách kỳ diệu."

Anh có một cách nói chuyện khiến tôi rất thích. Anh biết cách làm cho câu chữ của mình tinh tế hơn nhờ vào biểu cảm. Nếu lời nói có phần quá quyết đoán, giọng anh sẽ ngập ngừng; nếu quá nghiêm trọng, một nụ cười nhẹ sẽ xua đi vẻ ảm đạm của nó. Nếu anh nói với giọng mỉa mai, đôi mắt trẻ thơ của anh sẽ làm dịu bớt vẻ cay nghiệt trong sự khôn ngoan của một kẻ trào phúng.

Tôi không muốn nghĩ rằng sự thành công trong cuộc chinh phục của anh sẽ đặt dấu chấm hết cho những nỗ lực của anh. Rose sẽ chẳng bao giờ trở thành người phụ nữ độc lập, hoàn hảo như trong mơ của tôi, một người có khả năng giữ gìn cuộc sống cá nhân ngay cả giữa tình yêu và trong mọi hoàn cảnh. Than ôi, tham vọng của tôi đã bay quá cao! Từ nay về sau, tôi chẳng mong gì hơn cho cô ấy ngoài số phận thuần túy mang tính trang trí này.

"Anh có yêu cô ấy không?" Tôi hỏi.

"Tôi đã bị vẻ đẹp của cô ấy mê hoặc ngay từ cái nhìn đầu tiên," anh đáp. "Cô ấy phản đối rằng tình yêu đến đột ngột như thế hẳn chỉ là ảo tưởng; và tôi đã từng cố gắng nghĩ như vậy trong một thời gian. Nhưng chẳng bao lâu sau, nỗi đau khổ đã dạy cho tôi biết thế nào là sự chân thành của tình yêu. Tôi không dám nói liệu nó có điên rồ, đúng đắn hay bình thường hay không; nhưng chừng nào một cảm xúc chỉ mang lại cho chúng ta niềm vui, ta không thể nào nhận diện được nó, ta nghi ngờ nó, ta mỉm cười với nó như một thứ phù du nhẹ nhàng. Tuy nhiên, hãy để nỗi thống khổ ập đến, cùng với nước mắt và sự sợ hãi; và khi đó, như thể con dấu của hiện thực đã được đóng lên trái tim chúng ta. Lúc bấy giờ, chúng ta mới tin vào tình yêu của mình."

Tôi lặp lại, đầy suy tư và hạnh phúc:

"Anh thực sự yêu cô ấy chứ?"

"Vâng, tôi có thể thành thật trả lời như vậy."

Anh ngập ngừng một chút, rồi nói rất chậm rãi, như thể đang chắt lọc từng lời từ trong ký ức:

"Khi chân thành, ta buộc phải thú nhận rằng tình yêu bao trùm lấy mọi cử động của cơ thể ta cũng đi theo những thăng trầm trong sức mạnh hay sự yếu đuối của nó. Tình yêu có những giờ phút cuồng nộ, đôi khi nó là một con triều dâng lên và nhấn chìm tất cả: quá khứ, hiện tại, tương lai, ý chí, tâm hồn và thể xác. Rồi mọi thứ trở nên tĩnh lặng; những con sóng rút đi và ta nghĩ rằng mình không còn yêu nữa. Thế nhưng ta vẫn yêu, chỉ là với một niềm vui tách biệt hơn. Như thể ta đã bước ra bên ngoài tình yêu, và ta chiêm ngưỡng tầm vóc của nó."

Hơi thở tôi dồn dập, đôi bàn tay đan chặt trên mặt bàn ép sát vào nhau. Trái tim tôi vỡ òa vì sung sướng cho Roseline của tôi. Anh thấy được sự xúc động của tôi và nhìn tôi với vẻ quan tâm sâu sắc hơn.

Tôi đáp không chút do dự:

"Tôi rất hạnh phúc với tình yêu đến với Rose một cách đơn giản và chân thành như thế này."

Anh nắm lấy tay tôi và nói:

"Đôi khi, đọc những đoạn trong thư của bạn, tôi từng sợ rằng bạn có thể phản đối ý định của tôi...."

Tôi bắt đầu bật cười:

"Phải, hẳn là anh đã đọc được những quan điểm hay ho về sự độc lập; và những bài diễn văn đả kích những người phụ nữ quá dễ dàng đầu hàng; và ti tỉ thứ khác ít nhiều trái ngược với những hy vọng của anh. Nhưng anh có đồng ý với tôi rằng các nguyên tắc của chúng ta chỉ vững vàng nhất khi chúng ít cứng nhắc nhất, và những niềm tin cao quý nhất của chúng ta là những niềm tin mà ta nhìn thấy được cả hai mặt cùng một lúc hay không? Người phụ nữ, thậm chí hơn cả đàn ông, không được sợ làm cho đạo đức của mình trở nên gai góc một chút khi hoàn cảnh đòi hỏi, cũng như đôi khi cô ấy làm xù lớp ren của mình lên chỉ để cho vui mắt, một cách dễ dàng, tự nhiên và chẳng cần quá coi trọng chuyện đó làm gì."