Và giờ đây đã sáu tháng kể từ ngày chúng tôi chia tay; và hôm nay tôi sắp sửa đến thăm nàng lần đầu tiên trong cuộc đời mới của nàng.
Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ toa tàu hỏa; và tâm trí tôi gợi lại những ký ức lướt qua cùng những cánh đồng mùa thu. Đầu tiên là sự ra đi của Floris, người đã mệt mỏi trước thái độ khó hiểu của cô gái. Anh ấy rời đi không lâu sau cuộc gặp gỡ của chúng tôi, vẫn đầy tính triết lý và vui vẻ, dẫu cho nỗi thất vọng trong lòng. Và vai trò mà anh ấy đảm nhận trong thí nghiệm của tôi đã dạy cho tôi một điều gì đó, thứ dẫn dắt nỗ lực của tôi sang một hướng đi mới: nếu vẻ đẹp của Rose đủ để bù đắp cho tính cách tầm thường của nàng, chẳng lẽ tôi cũng không thể chấp nhận cô gái ấy như một chất liệu để dệt nên sự lãng mạn và nét đẹp hay sao? Chẳng phải mọi thứ đều nằm ở chính sự ưng thuận đó sao? Sắp xếp một cách thụ động và lặng lẽ, chẳng phải nàng sẽ trở thành một vật phẩm quý hiếm trong cuộc đời tôi, một viên đá trân quý hay sao?
"Phụ nữ nở rộ thành đóa hoa rực rỡ nhất khi chẳng làm gì cả," ai đó đã từng nói. "Những người phụ nữ không phải làm việc chính là nét đẹp của thế giới này."
Tôi đưa Rose về sống cùng mình và suốt nhiều tuần lễ, tôi hoàn toàn dồn tâm huyết cho vẻ bề ngoài cùng cung cách của nàng. Tôi tìm cách hoàn thiện phần ngoại hình nếu có thể. Tất cả đều hoài công vô ích. Sinh vật xinh đẹp này hoàn toàn mù tịt về ý nghĩa của cái đẹp đến mức nàng liên tục tự làm xấu mình; và cuối cùng tôi đành từ bỏ cuộc đấu tranh ấy.
Trong nỗi buồn bã, tôi hồi tưởng lại nhịp đập cuối cùng của ý chí mình. Nó diễn ra trong sự tĩnh lặng của cõi lòng; và cuộc sống cứ thế tiếp diễn thêm một thời gian ngắn nữa. Chẳng phải sẽ thật cay nghiệt khi đuổi Rose đi, giống như người ta tống cổ một kẻ hầu người hạ hay sao? Và nàng đã phạm phải hành động nào, lỗi lầm nào để đáng phải nhận sự đối xử như thế? Khi mà việc ban tặng cho nàng mọi thứ vốn dĩ rất ngọt ngào đối với tôi, dẫu chẳng vì lý do gì cả, thì làm sao tôi có thể tìm ra một lý do vững chắc để tước đoạt mọi thứ từ tay nàng đây?
Thế nên tôi chẳng nói gì với nàng; chúng tôi không có những cuộc giãi bày tồi tệ vốn dựng lên những chiếc gai nhọn hoắt trên các rào cản — ôi, những rào cản vốn không thể tránh khỏi! — mà sự khác biệt về sở thích hay tính cách thường dựng lên giữa người với người. Có những kẻ không tài nào chịu đựng được việc thực hiện bất kỳ sự thay đổi nào mà không có một lời giải thích trước. Họ dường như mang theo một dạng bản đồ trong đầu: ở phía bên kia biên giới giáp với lãnh thổ thân thiện chính là kẻ thù; và chỉ cần một lời nói, một cử chỉ, một sự bất đồng quan điểm là đủ để bạn thấy mình phải lưu vong. Than ôi, chẳng lẽ chúng ta chưa đủ mệt mỏi với tất cả những giới hạn, vạch ranh giới, luật lệ và phán quyết vốn có lẽ là cần thiết cho xã hội ngoài kia hay sao? Và chúng ta lại còn phải tự tròng thêm vào các mối quan hệ thân mật của cuộc đời mình những thứ gông cùm khác nữa ư?
Tôi không có quyền tự đặt mình lên làm quan tòa và tôi cũng chẳng thể đưa ra phán quyết nào. Tôi chờ đợi. Và khi ý chí của tôi không còn ngáng đường nữa, hoàn cảnh dần dần đưa đẩy người bạn đồng hành của tôi đến với số phận thực sự của nàng một cách tốt đẹp hơn điều mà tôi có thể làm.
Nàng cảm thấy chán nản. Nàng thực sự không được sinh ra để làm một vật trang trí thuần tuý. Bất chấp những chiếc váy lụa hay nhung thướt tha, một ngày có đến hai mươi lần tôi bắt gặp nàng trong phòng chứa thức ăn, với một ổ bánh mì kẹp dưới nách và con dao trong tay, thản nhiên phết bơ lên những lát bánh mì dày cộp, rồi chầm chậm thưởng thức chúng bằng những miếng cắn thật to, mắt nhìn đăm đăm về phía trước trong lúc ăn.
Nàng chán nản; và tôi hoàn toàn bất lực trong việc chữa trị căn bệnh lạ lẫm này. Tôi tìm một ít công việc cho nàng trong cuộc sống bận rộn của mình. Nàng viết thư, giữ sổ sách cho tôi, viền tạp dề cho đám gia nhân. Chẳng mấy chốc nàng đã nhận cả việc chạy vặt. Có hôm nàng ra mở cửa đón khách.
Tôi vẫn nhớ như in khoảnh khắc ấy, khi nàng đến và thông báo với tôi bằng giọng điệu xinh xắn, dịu dàng rằng có khách muốn gặp tôi ở phòng khách. Tôi chẳng hiểu vì sao, nhưng sự việc nhỏ nhặt ấy bất thợm vạch trần sự thật trước mắt tôi. Tôi cảm thấy xấu hổ khôn tả và quay mặt đi để nàng không thấy mình đỏ mặt. Tội nghiệp đứa trẻ, nàng cứ vô thức tự hạ thấp bản thân mình ngày này qua ngày khác. Nàng đang dần trở thành tài sản của tôi. Tôi đang lợi dụng nàng.
Không nói một lời, tôi lập tức bắt đầu tìm kiếm một lối đi khác cho nàng. Tôi đắn đo giữa việc này và việc khác; nhưng cuối cùng cơ hội đã đến cứu vớt tôi. Vốn là một cô gái lớn lên ở vùng nông thôn, nàng đang dần phai nhạt sắc hồng dưới bầu không khí Paris; nàng được khuyên nên rời khỏi thành phố. Nàng quen một gia đình ở Neufchâtel, vùng Normandy, những người sẵn sàng đón nàng đến ở trọ trong vài tuần. Nàng đi và không bao giờ quay trở lại nữa.
