Rồi tôi gặp gỡ bao người đàn ông, bao phụ nữ khác, mà chưa từng đạt được ước nguyện trong tim. Họ đến rồi đi. Nhưng qua mỗi tâm hồn tôi đánh mất, tôi lại thấu hiểu bản thân mình hơn một chút, và tôi vô cùng biết ơn những ai tàn nhẫn nhất với tôi. Người đàn ông này đau ốm và không ý thức được hành động của mình; người phụ nữ kia thật độc ác; gã nọ quá đỗi phù phiếm; và một kẻ khác lại là một kẻ nói dối....
Một kẻ nói dối! Ngay đến tận hôm nay, giữa những mối gắn kết đã phai tàn mà tôi thích gợi lại, nhân vật sau cùng này vẫn níu giữ tâm trí tôi. Bởi chính hắn — ôi thật là một sự tương phản kỳ lạ! — bằng những lời dối trá và hai mặt của mình, đã hoàn tất công trình mà sự bộc bạch chân thành của đứa trẻ đã khởi xướng.
Hắn là một kẻ nói dối. Việc nói dối đến với hắn dễ dàng và tự nhiên đến mức chính hắn cũng không phân biệt nổi đâu là việc mình đã làm và đâu là lời mình đã nói, đâu là trải nghiệm thực tế và đâu là cuộc đời hắn ngụy tạo ra. Bản chất hắn thật kỳ lạ, một bản chất vì quá khát khao được tỏ ra là thế nên quên mất việc phải thực sự tồn tại, một bản chất không còn phân định được ranh giới của mình với kẻ khác, để rồi cuối cùng đánh mất cả lãnh địa của chính mình! Một ví dụ kỳ lạ về một ý thức lầm lạc không biết đến lằn ranh giới hạn, tự nhận vơ hành động của người khác thành của mình, cất lời từ trái tim họ và dẫn dắt cuộc đời họ! Hắn bước đi giữa cuộc đời như người ta bước qua một phòng trưng bày với những bức tường ốp đầy gương. Hắn không thể bước một bước mà không tưởng tượng rằng mình đang bước ngàn bước; và sự kiêu căng đã thổi phồng những hành động nhỏ nhặt nhất của hắn đến mức hắn thực sự tin mình là người tình của một người phụ nữ nếu hắn chỉ vừa hôn lên tay nàng. Cứ thế, hắn khoác lác về việc lập được vô số chiến tích tình ái vào bất cứ giờ nào trong ngày; và nghe hắn nói, lúc nào cũng mệt mỏi và kiệt quệ vì tình yêu, hắn đã tàn tạ ở tuổi hai mươi như cái giá phải trả cho những cuộc phiêu lưu vô độ của mình. Say đắm vẻ bề ngoài của chính mình, hắn chẳng nhìn thấy gì ngoài sự trống rỗng của tâm hồn nhỏ nhoi ấy, hay đúng hơn, hắn biến nó thành điểm khởi đầu và đích đến của vạn vật. Cái đầu rỗng tuếch đáng thương! Con rối khốn khổ, có dây cót vận hành là lòng kiêu hãnh mà bất cứ kẻ qua đường nào cũng có thể tùy ý giật dây!
Vào một thời điểm mà bản thân tôi còn chưa nhận thức được, hắn đã khôn khéo khám phá ra mình phải tỏ ra thế nào để khơi gợi sự say mê trong tôi, qua đó mang lại cho tôi ảo tưởng về thứ đức tin mà tôi khao khát đánh thức nơi bạn, hỡi Roseline của tôi. Quả thực, tôi nợ hắn rất nhiều! Nếu một bản sao chính xác của một kiệt tác có thể làm chúng ta xúc động sâu sắc chẳng kém gì bản gốc, thì sự hóa thân hoàn hảo của một trí tuệ tinh anh và một nhân cách cao đẹp có thể tác động đến chúng ta một cách vô cùng tốt đẹp. Tôi biết ơn hắn biết bao vì công sức hắn bỏ ra để tái hiện trước mắt tôi những phẩm chất mà bản thân hắn không hề có! Chúng được khắc họa trên tâm hồn hắn với một độ nổi rõ rệt, một độ nổi mà không hiện thực nào có được, như sau này tôi sẽ nhận ra! Những bông hoa huệ giả trang trí trong nhà nguyện gần đó có một vẻ vững chãi điều mà những bông hoa sắp phơi tàn kia, trên chiếc bàn nọ, không tài nào có được. Đồ giả luôn mang một vẻ rạng rỡ bất biến, một sự nhấn mạnh hùng hồn mà ta chẳng bao giờ tìm thấy ở đồ thật. Và chắc chắn rằng, những phẩm chất mà hắn ban ơn cho tôi chiêm ngưỡng sẽ chẳng bao giờ có giá trị lớn lao đến thế trong mắt tôi, nếu sự phù phiếm của hắn không trưng bày chúng trước sự ngưỡng mộ non trẻ của tôi như người ta trưng bày một vật thể qua thấu kính phóng đại.
Và giờ đây, việc những món quà mà tâm hồn ấy dường như mang nặng ấy là đồ giả thì có hề gì với tôi, miễn là có những khoảnh khắc tôi từng mường tượng chúng là thật! Sau khi lầm tưởng tiêu tan, hình ảnh mà tôi từng nghĩ là thật vẫn ở lại trong tôi. Nó đã định hình gu thẩm mỹ của tôi, cố định các quan điểm của tôi, mang lại sự bình yên cho tâm trí tôi. Về sau, tôi sẽ tìm cách tái tạo lại sự hoàn mỹ mà tôi từng được chiêm ngưỡng ảo ảnh của nó, và với sự nồng nhiệt lớn hơn nữa, tôi sẽ theo đuổi ở người khác và cuối cùng chinh phục cho bằng được hiện thực của thứ hạnh phúc từng quen thuộc mà tôi tưởng rằng mình đã tìm thấy ở nơi hắn.
Chúng ta chẳng hề nghèo đi khi một sự thật phũ phàng thay thế cho một giấc mơ đẹp. Tri thức vốn đã lấp đầy khoảng trống mà ảo ảnh đã mất để lại phía sau....
