Ánh nắng mùa đông nhợt nhạt đang dần tàn lụi, nhưng trong phòng khách sơn trắng vẫn còn dư dật ánh ngày. Tôi ngắm nhìn những người bạn của mình, những người đã tụ lại thành từng nhóm nhỏ vừa vặn với mong muốn của tôi và chính họ. Khi sự thân thiết ngày càng gắn kết tất cả chúng tôi lại gần nhau hơn, buổi tụ họp sẽ càng thêm phần thoải mái từ sự tự nhiên ban đầu ấy. Mỗi cuộc đời sẽ đều được định ở một nhịp điệu bình thường và ít nhất sẽ cố gắng duy trì nhịp điệu ấy. Bởi tâm hồn chúng ta vốn là những thứ nhạc cụ vô cùng nhạy cảm, hiếm khi nào gảy lên được dù chỉ một nốt ba đúng chuẩn.

Blanche, với đôi mắt màu mã não và mái tóc xoăn bồng bềnh màu hạt dẻ, là bức tranh thu nhỏ trong sắc áo nâu và đỏ được viền dải lông chồn zibelin. Cô đang chăm chú lắng nghe Marcienne. Bản thân Marcienne xinh đẹp, người mà tôi yêu quý bởi lòng kiêu hãnh đầy nhiệt huyết, đang ngồi cạnh lò sưởi; và đường nét gương mặt tuyệt mỹ của cô nổi bật lên giữa những ngọn lửa. Đôi môi cô đỏ rực; nhưng vóc dáng ẩn hiện sau bộ âu phục may đo màu nhạt lại mang những đường cong ngây thơ, dịu dàng. Chiếc mũ nồi bằng lông thiên nga càng tôn lên mái tóc đen thẳm của cô. Cô đang nói chuyện một cách nghiêm túc, bàn tay đeo đầy nhẫn chìa ra sưởi ấm trước ngọn lửa.

Cánh cửa mở rộng để lộ căn phòng ngủ tối hơn, nơi đèn đã được bật sáng. Một phụ nữ trẻ đã có gia đình đang ngồi chống khuỷu tay lên bàn. Cô đang khẽ đọc một bài thơ; và thỉnh thoảng, vài từ được cất lên lớn tiếng hơn lại hòa lẫn vào bầu không khí nửa tĩnh lặng của các căn phòng bên cạnh. Cúi người dưới chụp đèn, mái tóc nâu của cô ngập trong ánh sáng, trong khi gương mặt nghiêng bị che khuất bởi bàn tay và những đường nét cơ thể chìm khuất trong chiếc váy sẫm màu hòa lẫn vào bóng tối. Gần cô, tựa lưng vào bức tường trắng, hai bóng hình trắng muốt đang lắng nghe và mộng mơ.

Tôi nhìn thấy Rose. Cô đang đứng, rực rỡ sắc ngọc lục bảo và vàng, giữa căn phòng kế bên. Phía sau cô, một chiếc gương phản chiếu giá nến bằng đồng mà những nhánh đèn đang thắp sáng vây quanh cô như những vì sao. Tựa như một bức tượng Đức Mẹ mỉm cười điềm tĩnh, thanh bạch và lạnh lùng, chói lọi và huy hoàng, cô trò chuyện với cặp bài trùng không thể tách rời, Aurélie và Renée.

Renée, khoác bộ tang phục màu sẫm, là một tiểu công chúa tuyết lê xinh xắn tuyệt vời, với mái tóc trắng như tơ lanh và tròng mắt xanh màu lanh. Người bạn đồng hành của cô, với vương miện là mái tóc óng ả, thừa hiểu vẻ lộng lẫy từ đôi mắt xanh biếc của mình và, bằng một cử động liếc mi dài duyên dáng tựa chiếc quạt xếp, cô thích thú đùa nghịch khiến chúng khi ẩn khi hiện.

Sự chú ý của tôi bị kéo về phía vị khách đang ngồi cạnh mình, một thiếu nữ người Hà Lan chưa thực sự quen với nước Pháp. Cô rụt rè khi nói chuyện và chưa quen biết những người bạn của tôi. Tôi ngắm nhìn cô. Gương mặt tròn trĩnh, trắng trẻo của cô được ôm trọn một cách độc đáo trong những lọn tóc vàng óng mượt. Đôi mắt cô xanh ngắt một màu trời không một gợn mây. Chiếcếc mũi có phần hơi nặng nề và nghiêm nghị lại trái ngược hoàn toàn với đôi môi mỉm cười, với khóe miệng cong lên đầy thiện cảm. Chiếc cổ rất dài và vô cùng kiều diễm khiến người ta phải mường tượng theo độ lõm của gáy và đường cong của bờ vai đang tan biến vào làn mây trắng muốt của ren Mechlin. Trên chiếc váy lụa đen mang phong cách cố tình cổ điển, một sợi dây chuyền vàng và chiếc trâm cài áo đính đá quý là nét chấm phá hoàn hảo cho một vẻ đẹp cổ điển đầy thanh tao. Ngồi trên chiếc ghế bành lớn nơi hốc cửa sổ, cô gợi cho người ta nhớ đến phu nhân de Mortsauf trong tác phẩm Lys dans la vallée của Balzac.

Nhưng cô đồng thời cũng là hiện thân đích thực của vùng Zealand. Bạn có thể hình dung ra đầu cô đội chiếc mũ ren và hai bên thái dương trang trí những lọn tóc xoăn bằng vàng. Phía sau cô, hiện lên những đường chân trời phẳng lặng, những chiếc cối xay gió quay chậm chạp, những ngôi nhà nhỏ sơn đỏ và xanh nơi dường như cư dân đang chơi trò chơi làm người lớn. Trông cô mới đáng yêu làm sao dưới những tia nắng cuối ngày, vừa ngây thơ vừa trang nghiêm, vừa thụ động vừa lãng mạn... và thật khác biệt với tất cả những người còn lại!

Nhưng chẳng phải mỗi người đều có nét hấp dẫn riêng, một vẻ duyên dáng đặc biệt đó sao? Khi ánh mắt tôi lướt từ người này sang người khác, chúng như đang lần tràng hạt những viên ngọc quý, mỗi viên mang một vẻ đẹp độc đáo riêng, chẳng thua kém gì nhau! Thật là một điều hân hoan và diệu kỳ biết bao khi được làm phụ nữ, được là những sinh thể mỏng manh, xinh đẹp, vô cùng nhạy cảm và vô cùng đa dạng, là những tác phẩm nghệ thuật sống động, là hiện thân của những nụ hôn, là chất liệu thành hình từ những giấc mơ! Khi bạn ngắm nhìn họ theo cách ấy, thuần túy dưới góc độ trang trí, bạn sẽ chỉ muốn quở trách những ai lao động, ai suy nghĩ và ai hoài bão cho một mục đích nào đó, bởi những tạo vật siêu việt này đã mang sẵn lý do tồn tại ngay trong chính họ, tuyệt mỹ biết bao từ một cử chỉ, một dáng điệu, một ánh nhìn. Và rồi bạn ngẫm nghĩ về những gì họ thường thể hiện trong đời sống riêng tư: hẹp hòi và hống hách, bám lấy những bổn phận nhỏ nhặt, vô bổ, tâm trí thiếu đi sự đường hoàng, tâm hồn thiếu đi khoảng trời rộng mở; và bạn cảm thấy tiếc nuối vì họ đã không lớn lên, thông qua chính sự ý thức về vẻ đẹp của mình, thành những con người nhân hậu và hào hiệp.

Tôi để bàn tay mình nhẹ nhàng đặt lên bàn tay của Cecilia; và trong sự ngọt ngào của buổi chiều chập choạng tối, cả hai chúng tôi cùng chìm vào mộng tưởng. Tựa như hương thơm của các loài hoa, những bản ngã khác nhau dường như tìm thấy sự biểu hiện chuẩn xác hơn khi hình hài của chúng phai mờ dần. Tôi giải thích về họ cho Cecilia, người chưa biết gì về họ.

Aurélie và Renée thu hút ánh nhìn của tôi bằng những tiếng cười giòn giã; và tôi bắt đầu câu chuyện với họ. Họ là những cô nàng vô tư lự, lười biếng chỉ vì niềm khoái cảm tuyệt vời của sự lười biếng. Họ sống một cuộc đời mộng mơ, cuộc đời của một đứa trẻ đang ngủ, tự chưng diện, đi dạo, ăn bánh kẹo và chơi búp bê. Họ vừa tốt bụng lại vừa phù phiếm, linh hoạt cả trong tâm hồn lẫn thể xác, độ lượng với người khác và vô cùng duyên dáng trong chính con người họ. Tình yêu, nương náu trên những cuộc đời non trẻ và dịu dàng ấy, càng làm cho họ thêm phần dịu dàng hơn, giống như ánh nắng vương vấn mãi không nỡ rời trên một bức tranh phấn màu dịu ngọt.

Tiếp đến là lượt của Marcienne, người với sự táo bạo lớn lao, đã đoạn tuyệt với gia đình và từ bỏ sự xa hoa nhung lụa để tự lập làm việc và sống tự do bên người đàn ông cô chọn.

Bên cạnh cô là Blanche, vẫn còn bứt rứt và chưa dứt khoát, bị thu hút bởi tình yêu nhưng đồng thời lại khó chịu trước người chị gái Hermione, người đang theo đuổi một lý tưởng về lòng bác ái và sự cứu rỗi.

Đến đây, gương mặt nghiêng thanh tú của bạn tôi quay sang hướng các nhóm khác; và tôi tiếp tục:

“Người mà chúng ta gọi là sơ Hermione, bạn có thể nhìn thấy cô ấy ở căn phòng ngủ tối, đang đọc sách dưới ánh đèn, với khuôn mặt giấu sau hai bàn tay.”

“Cô ấy trông có ưa nhìn không?”

“Rất đẹp, nhưng luôn cố tỏ ra không phải vậy. Đó là lý do vì sao cô ấy lúc nào cũng ăn mặc vô cùng giản dị.”

Cecilia cắt lời tôi:

“Nhưng váy của cô ấy đâu có giản dị!”

“Bạn nói rất đúng. Nó trở nên phức tạp bởi hàng ngàn chi tiết diêm dúa thừa thãi. Hermione đã sớm nhận ra rằng, để đối trọng lại một vẻ đẹp hoàn hảo, người ta phải hiểu sự giản dị đồng nghĩa với sự tầm thường sáo rỗng.”

Một tiếng lụa sột soạt, một ánh sáng lấp lánh từ chiếc váy trắng bạc trong ánh chiều tà, một làn hương rễ diên vĩ thoang thoảng; và Marcienne uyển chuyển lướt đến sát chân chúng tôi với một cử động mềm mại như loài mèo. Bằng một giọng điệu cụt lủn và đầy nhiệt huyết, cô nói:

“Các cậu đang nhắc đến Hermione. Ôi, hãy thử thuyết phục chị ấy đừng đi theo con đường đó xem nào: chẳng lẽ một người chưa đủ sao? Phải để bao nhiêu nhan sắc nữa bị phí hoài đây?”

Ngồi trên chiếc đệm đặt dưới sàn nhà, cô ngẩng gương mặt rực rỡ, đôi mắt tối thẫm như màn đêm, đôi môi đỏ chói và làn da trắng ngần chói lọi.

“Tôi sẽ chẳng làm thế đâu,” tôi bật cười đáp lại, “vì tôi khá thích sự điên rồ của Hermione; hơn nữa, lý trí của cô ấy sẽ sớm chiến thắng nó thôi! Những hiểm nguy chúng ta dấn thân vào tùy thuộc vào sự may rủi; những con đường đầu tiên chúng ta bước đi phụ thuộc vào hoàn cảnh đưa đẩy. Cách mà chúng ta đối mặt với những hiểm nguy đó và quay đầu từ những con đường ấy: đó mới là nơi sự thú vị bắt đầu!”

“Nhưng, nói cho tôi nghe với,” Cecilia thì thầm, “Hermione của các cậu thực sự muốn gì?”

“Câu chuyện của cô ấy chỉ gói gọn trong vài lời thế này,” Marcienne nói. “Cô ấy giàu có, xinh đẹp và tài năng; lại thuộc một gia đình quý tộc Anh quốc. Ở tuổi hai mươi, cô ấy bốc đồng bước lên sân khấu kịch; chỉ trong vài tháng, cô ấy đã trở thành một nữ diễn viên thực sự thành công; rồi cô ấy gặp một vị đại tế ti người Hindu. Ông ta đến rồi đi; và cô ấy đã đi theo ông ta. Trong suốt hai năm qua, cô ấy là tín đồ trung thành của ông ta.”

“Nhưng cô ấy đi rao giảng điều gì?”

Marcienne có một cử chỉ mơ hồ:

“Giáo lý Phật giáo! Cô ấy tin rằng mình đang nắm giữ chân lý và cố gắng truyền lại nó cho những người khác. Trong vài ngày ngắn ngủi ở Paris, cô ấy đã kịp thu nạp hai tín đồ, chính là hai kẻ ngây thơ đang bám chặt lấy từng lời cô ấy nói. Mọi chuyện sẽ thật đáng yêu làm sao, bạn biết đấy, nếu tín điều của cô ấy không bắt buộc phải giữ mình thanh tịnh và nếu, bằng cách ôm giữ những quan điểm ấy, cô ấy không tự chuốc lấy số phận khủng khiếp là chẳng bao giờ biết đến tình yêu!”

Marcienne tiếp tục, hướng ánh nhìn về phía người bạn mới của tôi:

“Bạn có thấy những sinh thể xinh xắn mặc đồ trắng đang đứng sát cạnh Hermione kia không? Họ là hai đứa mồ côi, hai cô gái trót đem lòng yêu cùng một người đàn ông. Tôi không rõ chi tiết về mối tình đó, cũng chẳng thể nói rõ liệu sự lựa chọn của người đàn ông ấy được dẫn dắt bởi cảm nắng nhất thời hay niềm đam mê sâu sắc. Tất cả những gì tôi biết là anh ta đã yêu một người và có con với cô ta. Chẳng bao lâu sau, anh ta nhẫn tâm rũ bỏ cô. Chính từ khoảnh khắc ấy, tình yêu đầy bất hạnh đã hàn gắn hai trái tim mà lẽ ra tình yêu hạnh phúc, như thường lệ, đã chia rẽ. Sự tận tụy và lòng nhân hậu giống nhau đã khiến cả hai cùng cúi mình bên chiếc nôi thơ trẻ. Ôi, lòng trắc ẩn đáng yêu biết bao đã thôi thúc trái tim Anne vào ngày nôm na cô nghe đứa con nhỏ gọi mình là má lần đầu tiên, cô đã gọi người em gái Marie đến và, hướng về phía em mình những cánh tay nhỏ bé đang với tới, đôi mắt đang dần hé mở nhận thức, sinh linh bé nhỏ đang vẫy vùng tìm kiếm một chốn nương thân, cô đã dâng hiến cho người nhũ mẫu, trong sự huyền diệu tuyệt vời của nụ cười đầu đời ấy, tiếng gọi đầu tiên của tình yêu! Kể từ giây phút đó trở đi, đứa trẻ lớn lên giữa hai người mẹ giống như người ta bước đi trên một lối đi ngập tràn ánh nắng nằm giữa hai bờ hoa khoe sắc.”

Marcienne có năng khiếu dùng những lời lẽ hoa mỹ kiểu này, cô thường thốt lên chúng với một chút điệu đà cố ý. Cô thích nói chuyện và tôi thì thích lắng nghe cô. Tôi hỏi cô nghĩ gì về Rose. Cô hết lời ca ngợi vẻ đẹp của Rose và thậm chí còn cho rằng chính sự ngượng ngùng đôi khi trong các chuyển động lại khiến nét đẹp ấy càng trở nên hiếm có:

“Hơn nữa,” cô nói thêm, “nếu không phải vậy, tôi cũng sẽ cố tình làm ngơ trước điều đó. Một người phụ nữ phải hiểu rằng cô ta tự hạ thấp mình khi đi chê bai những người chị em của mình. Chúng ta đã gia tăng quyền uy của đàn ông lên biết bao nhiêu khi chẳng bao giờ chịu khen ngợi lẫn nhau!”

Tôi bật cười:

“Hỡi ôi, tôi chẳng dám khẳng định rằng những người khôn ngoan nhất trong chúng ta, khi ca tụng giới tính của chính mình, lại không một lần nữa tìm kiếm sự ngưỡng mộ từ một người đàn ông nào đó đâu!”

Và Marcienne, người đã phải chịu đựng biết bao khổ sở để tự giải thoát bản thân khỏi môi trường xã hội thượng lưu từng khiến cô đau khổ, lại tiếp tục cất lời dài đằng đẵng và đầy cảm xúc. Có một nốt trầm đau đớn trong giọng nói của cô khi cô thốt lên:

“Mọi thứ đều chia rẽ chúng ta và đẩy chúng ta rời xa nhau, giáo dục thậm chí còn sâu sắc hơn cả bản năng. Phụ nữ nếu chỉ biết được rằng mình đã làm suy giảm sức mạnh đến nhường nào khi cứ mù quáng tuân theo những luật lệ xã hội nhỏ mỏi mà chính họ lại là người nắm quyền phán quyết và độc tài duy nhất! Thế mà họ vẫn ngoan ngoãn truyền lại những điều luật ấy từ đời mẹ sang đời con, với tất cả những sự kìm kẹp nhàm chán, và lại tỏ ra phẫn nộ nếu có kẻ nào đó gan dạ dám cả gan vượt qua. Thế nhưng chính trong lĩnh vực này, vốn thuộc về họ, họ hoàn toàn có thể mở rộng tầm ảnh hưởng của mình bằng cách dần dần lật đổ những bức tượng thần cổ xưa.”

Và cô ấy còn nói thêm rằng:

“Hầu như lúc nào, khi lên tiếng bênh vực một người phụ nữ, chúng ta cũng có dịp giáng một đòn chí mạng vào thành kiến cổ hủ nào đó. Về phần mình, tôi phải thú nhận rằng tôi cảm thấy một niềm vui tinh quái khi dành sự khoan dung đặc biệt cho những thứ mà đối với người khác thường là một thử thách quá khắc nghiệt; bởi vì, thà bị nghi ngờ là đang thách thức dẫu chỉ một chút xíu những nguyên tắc đã lỗi thời, chứ họ nhất định sẽ làm tổn thương hết lần này đến lần khác những người chị em ngây thơ nhất của mình.”