Mùa xuân đến với Beachbourne không giống bất cứ thành phố nào trên mặt đất, dù có đẹp đẽ đến đâu; đó là lời của những người con sau quãng thời gian dài lang thang xứ người, nay trở về chốn xưa để vùi mình vào giấc ngủ chiều hoàng hôn của cuộc đời.
Thị trấn rợp bóng cây nằm giữa những ngọn đồi thoai thoải cùng bọt sóng và ánh nước lấp lánh của Vịnh Pevensey ôm trọn lấy bờ cát dài, để lộ bầu ngực tròn đầy trong buổi bình minh của năm dưới ánh nhìn hiền từ, trong trẻo của trời cao và của những ai hôm nay đang dạo bước qua những con đường lộng gió. Chim chóc hót vang rộn rã trên các con phố. Ở đó, sớm hơn bất cứ nơi nào, hoa cải dại gọi bầy ong tới, còn chim sẻ hàng rào cất tiếng hót thanh tao ngọt ngào giục giã lòng người vươn lên: bởi mùa xuân đã về. Dẻ ngựa và hoa đậu chổi bung nở vô số dải băng rôn xinh xắn trên những sườn đồi ngập tràn khu vườn, rực rỡ sắc hoa nghệ tây cùng tiếng cười trẻ thơ. Những rặng du ở Saffrons Croft, những tán sồi ở Paradise, cựa mình trong giấc ngủ và khoác lên mình tấm áo mơ màng sắc hoa cà cùng lục bảo. Bầu không khí tựa như rượu trắng, bầu trời như dát kim cương; và những làn gió biển thổi qua các rặng tam thất để gột rửa và tiếp thêm sức sống.
Vào buổi chiều của một ngày mùa xuân như thế vào tháng Năm năm 1914, tại ga Beachbourne, một nhóm nhỏ đang đứng chờ bên ngoài hàng rào dẫn lên sân ga.
Nhóm người ấy gồm có Joe Burt, Ernie và Ruth.
Ruth đang lén nhìn qua những thanh chắn lên sân ga, nơi ở tận cùng đằng xa có một bóng người cô độc cũng đang chờ chuyến tàu đi Lewes, trông rất bảnh bao trong chiếc áo khoác xanh lịch lãm có cổ nhung.
— Kia là Alf đấy, — cô thì thầm với Joe vẻ tinh nghịch và sắc sảo, — Trông bảnh chưa kìa.
Joe cùng ghé mắt nhìn theo.
— Đích thị là cậu chàng Fat ranh mãnh rồi, — anh thợ máy nhận xét, — Tớ sẽ bảo Will Dyson phác một bức biếm họa riêng về cậu ta cho tờ Leader.
Ruth đưa tay vuốt ve một bộ ria mép tưởng tượng để chế giễu người anh rể.
— Tôi đây là Giám đốc Điều hành của Công ty Lữ hành Caspar, nhớ lấy đấy nhé! — cô vừa nói vừa cười chúm chím.
— Cậu ta định đi đâu thế nhỉ?
— Chắc là ra Brighton với Đại tá. Có buổi họp hành gì của Liên đoàn ấy mà, — Ernie ủ rũ đáp.
Đúng lúc đó ông Geddes nhập bọn với họ, và cả bốn người bước qua cửa soát vé lên sân ga.
Đoàn tàu cập ga và Alf khuất dạng bên trong các toa tàu.
Vài phút sau, ngài Đại tá đi qua cổng soát vé. Ông chú ý đến nhóm người nhỏ bé trên sân ga và liền tiến lại gần.
Có điều gì đó bất thường ở những người đàn ông đập ngay vào mắt ông. Cả ba đều mang phong thái thư thả, phóng khoáng của những kẻ đang đi nghỉ mát. Vị mục sư đội một chiếc mũ phớt mềm thay vì chiếc mũ rộng Vành thường ngày, và đeo một chiếc ba lô trên lưng. Joe tòng teng xách một gói đồ bằng sợi dây thừng, còn Ernie quàng chiếc túi xách du lịch cũ kỹ lên vai. Ba lô, gói đồ và túi xách đều được gắn một tấm thẻ màu đỏ. Ngài Đại tá rình mò nhóm người từ phía sau và với vô số cử động vặn vẹo của chiếc cổ dài như hươu cao cổ, ông rướn mắt đọc được những dòng chữ in hoa màu đen trên các thẻ: ĐOÀN ĐI HÒA BÌNH CỦA TRƯỜNG NGƯỜI LỚN. Sau đó, ông chọc vào mạn sườn anh thợ máy bằng mũi gậy ba-toong.
— Này, các cậu đang tính giở trò gì thế hả? — ông cất giọng trầm đục hỏi.
— Chuẩn bị sang Berlin đây, thưa Đại tá, — người kia hô lên với vẻ hào hứng đầy khiêu khích, — Tôi, ông Geddes cùng cậu thanh niên này — vừa nói anh vừa đẩy Ernie đang tỏ ra miễn cưỡng lên trước — một người lính cũ của ngài, nhưng giờ thì đã khôn ra rồi đây.
Ngài Đại tá bắt đầu bắt tay từng người với vẻ trang trọng thái quá.
— Trở về quê hương tinh thần của các anh khi vẫn còn kịp, thưa ông Geddes, — ông nghiêm giọng nói. — Rất khôn ngoan, tôi nghĩ thế. Các anh sẽ thấy hạnh phúc ở đó hơn là ở vùng đất quân phiệt của chúng ta, những quý ông theo chủ nghĩa hòa bình ạ.
Vị mục sư đang có tâm trạng vô cùng phấn khởi liền bật cười. Hai người chưa từng gặp lại nhau kể từ vụ xô xát ở Hội trường St. Andrew; và cả hai đều thở phào trước thái độ cởi mở và thân thiện của đối phương.
— Vui lên đi chứ, Đại tá, — ông nói. — Chỉ là chuyến đi mười ngày thôi mà. Họ tiến về phía đoàn tàu và Ernie bước lên toa.
Ông Geddes đang kể cho ngài Đại tá nghe về nguồn gốc và tôn chỉ của Hiệp hội Trường Người lớn nói chung và Đoàn Hòa bình nói riêng.
— Có bao nhiêu người đi thế? — ngài Đại tá hỏi.
— Khoảng một trăm người, — người cung cấp thông tin trả lời — hầu hết là công nhân nam nữ đến từ mọi hạt ở nước Anh. Hầu hết các ngành nghề đều có đại diện góp mặt. Họ sẽ được bố trí trọ tại Hamburg và Berlin ở nhà những người cùng giai cấp và cùng lý tưởng với họ. Và năm tới, chuyến viếng thăm này sẽ được đền đáp xứng đáng bởi những người chủ nhà năm nay.
— Thật thú vị, — ngài Đại tá nói. — Nhưng tôi xin phép được hỏi một câu nhé? Các anh nghĩ mình sẽ làm được tích sự gì nào?
— Dù sao thì chúng tôi cũng hy vọng điều đó mang lại chút ít lợi ích cho chính mình, — Joe đáp với khí thế hừng hực của một chiến binh. — Hiểu biết lẫn nhau. Kéo xích hai dân tộc lại gần nhau hơn.
Quốc gia với quốc gia, xứ sở với xứ sở.
— Đứng lên ghế đi Ernie, và hát cho họ nghe bài Cờ Đỏ của cậu nào.— Cậu ta hát hay lắm đấy nhé.— Tớ sẽ thưởng cho cậu một miếng sô-cô-la.
Ernie không hưởng ứng và ngài Đại tá liền ra tay giải vây cho anh.
— Thôi thì, chúc các anh may mắn vậy, — ông thở dài. — Tôi chúc may mắn cho tất cả những kẻ mộng mơ có thiện chí. Nhưng thực tế cuộc sống thì vô cùng phũ phàng; và những kẻ mộng mơ thường bị mẻ răng vì nó.— Giờ tôi phải đi gặp đồng nghiệp của mình đây.
Ông bước tiếp, bắt kịp Ruth — người đang lang thang dọc sân ga để xem Alf đã yên vị trên tàu chưa. Ngài Đại tá đã không gặp lại người phụ nữ này kể từ phiên tòa xét xử chồng cô.
— Nào, dạo này gã ta thế nào rồi? — ông hỏi, đoạn quay sang nhìn Ruth đầy sắc sảo. — Cô có đang chèn ép gã ở nhà không đấy? — Có cái gì đó vô cùng kìm nén ở Ernie đã lọt vào mắt ông.
Ruth chợt sụp mí mắt xuống. Cô lặng đi trong khoảnh khắc. Rồi cô ngước lên nhìn ông với đôi mắt nâu láy, nơi những tia sáng tinh nghịch đang nhảy múa.
— Thấy tôi treo cổ hắn lên rồi đấy thôi, — cô lẩm bẩm đầy cảnh giác; rồi gật đầu với vẻ quyết đoán dữ dội của một đứa trẻ. — Và tôi còn lâu mới tháo xuống nhé. Ernie nhà tôi phải học cách cho nên người.
Cô đang trong tâm trạng vô cùng hứng khởi, tinh nghịch và nhanh nhẹn như một con ngựa cái tơ vừa được thả ra đồng cỏ tháng Năm sau một mùa giải vất vả.
Họ đã đi đến toa tàu của Alf. Anh ta đã chọn một chỗ ngồi trong góc và vờ như không nhìn thấy họ. Ruth giơ tay đập mạnh vào tấm kính cửa sổ ngay sát mặt anh ta.
— Chào Alf nhé! — cô gọi lớn rồi quay đầu chạy biến.
Gã tài xế nhỏ con đứng bật dậy và đuổi theo bóng dáng đang chạy khuất dần của cô dọc sân ga. Tận phía trên đầu tàu, Joe đang thò đầu qua cửa sổ trao đổi vài câu với Ruth khi cô đi tới.
— Tôi không thích thế đâu, thưa ngài, — Alf nói nhỏ. — Tôi gọi đó là một trò bỉ uổi. Phải có ai đó đứng ra can thiệp chứ, nếu lão Ernie tội nghiệp kia không dám làm.
Joe bấy giờ đang nhìn gã dọc theo đoàn tàu với vẻ mặt đằng đằng sát khí.
— Á à, mày hả! — giọng anh thợ máy gắt lên, vừa lớn vừa nhỏ. — Đồ chó má! Câm mồm ngay!
— Dù sao thì, giữa hai anh chị, cô ta cũng nên được chăm sóc choử tế, — ngài Đại tá lầm bầm khi bước lên toa tàu.
Hai tuần sau, ngài Đại tá đang được Alf lái xe đưa về nhà sau một buổi họp của Liên đoàn ở Battle. Bà Lewknor — người có nhà trọ nay đang làm ăn phát đạt — đã đi cùng và thết đãi ông chuyến xe này. Đó là một buổi chiều hoàn hảo khi xe lướt qua các vùng đất thấp Willingdon và tiến vào vùng ngoại ô thị trấn. Đối diện sân vận động Recreation Ground, Alf giảm tốc độ, lạng tay lái và giơ tay chỉ về phía trước.
Trên một bục cao, một người đàn ông để trần đầu dưới bầu trời đang diễn thuyết trước một đám đông lớn hơn nhiều so với thường lệ vẫn tập trung ở chốn này vào các tối thứ Bảy.
— Gì thế kia? — bà Lewknor hỏi.
— Đoàn người Đức đã về rồi đấy, — Alf đáp. — Kìa, Burt đang phát biểu, còn ông Geddes đứng cạnh hắn kìa.
Giọng nói của anh thợ máy, vốn khàn đặc vì gào thét quá nhiều, nhưng nay lại vang lên có vẻ thật nhỏ nhoi và ảo ảnh dưới vòm trời bao la, vọng đến tai họ qua khoảng không.
— Chúng ta đã ăn cùng họ; chúng ta đã sống cùng họ; chúng ta đã trò chuyện cùng họ; và chúng ta có thể lên tiếng thay cho họ. Tôi nói cho các anh biết, không thể có chiến tranh và sẽ không có chiến tranh với một dân tộc như thế. Đó sẽ là tội ác của Cain. Chúng ta là anh em; và chúng ta mãi là anh em. Không một chính trị gia, kẻ trục lợi hay tên lính nào có thể biến chúng ta thành kẻ khác được.
Ngài Đại tá và bà Lewknor bước xuống xe và hòa vào đám đông. Vừa lúc đó, anh thợ máy — người vừa dứt lời diễn thuyết — đang đưa ra một nghị quyết: Rằng cuộc họp này đặt niềm tin vào Tình Anh Em Nhân Loại và gửi những lời chúc tốt đẹp nhất đến nước Đức.
— Tôi xin tán thành nghị quyết đó, — ngài Đại tá cất giọng từ phía sau đám đông.
Ngay lúc ấy, Alf — người đã rời chiếc xe hơi để đi theo ngài Đại tá — liền đặt câu hỏi.
— Chẳng phải năm 1912 tại Manchester, Lãnh chúa Roberts từng nói rằng nước Đức sẽ ra đòn khi thời cơ điểm cú chăng?
Gã đàn ông trên bục giận dữ đến mức thậm chí không thèm đứng dậy khỏi ghế để đáp lời.
— Đúng, hắn đã nói thế! — hắn quát lớn. — Và hắn chẳng có quyền làm thế! Đó là sự khiêu khích trực diện.
— Chẳng phải thời cơ của nước Đức sẽ điểm khi Kênh đào Kiel mở cửa cho các chiến hạm Dreadnought đó sao? — vị thẩm vấn tiếp tục với giọng điệu trôi chảy. — Và chẳng phải kênh đào này sẽ được khai trương cho mục đích đó trong vài ngày tới hay sao?
Những câu hỏi này vấp phải những tiếng la ó lẫn tiếng hô vang cổ vũ.
Ông Geddes đang đứng dậy để trả lời thì Joe Burt đã nhảy chồm lên bục, bừng bừng phẫn nộ và gầm lên.
Anh ta nói con người ta có quyền lựa chọn giữa hai người chủ — Sợ hãi hay Niềm tin?— Chúng ta đi theo bên nào?— Chúng ta là những người thừa kế của Cõi Vĩnh Hằng, những đứa con của Tương lai, hay là nô lệ và nạn nhân của Quá khứ?
— Riêng tôi, tôi đã chọn rồi. Tôi không phải là tín điều Thiên Chúa theo nghĩa thông thường: Tôi không đi Nhà thờ hay Nguyện đường như một số kẻ nào đó. Nhưng tôi tin rằng tất cả chúng ta đều là chi thể của nhau, và lời cầu nguyện duy nhất có ý nghĩa — nếu được cất lên từ tấm lòng của những con người tin tưởng và hành động vì nó — chính là Lạy Cha chúng con: Cha của người Do Thái và kẻ ngoại bang, của người Anh và người Đức. Và chuyến đi vừa rồi của tôi đến nước Đức đã củng cố thêm niềm tin của tôi vào nhân dân, dẫu rằng tôi không thể nói tốt đẹp như thế về những kẻ thống trị của họ. Hãy nhìn xung quanh các anh mà xem! Các anh nhìn thấy gì?— Những người con trai và con gái của Chúa đang lụn bại vì bệnh lao trong từng khu ổ chuột của thế giới Thiên Chúa giáo, thế mà tiền bạc và sức lao động vốn phải dùng để cứu rỗi họ lại bị ném vào khăn bàn thờ và vũ khí trang bị. Khăn bàn thờ và vũ khí trang bị! Bọn thống trị các anh chưa bao giờ quay tâm trí và ánh mắt về đồi Can-vê sao? Có đầy rẫy chúng ở giữa các anh đấy và có khối thứ để nhìn trên người chúng nếu các anh muốn.
Anh thợ máy ngồi xuống.
— Thật nhảm nhí! — bà Lewknor thì thầm vào tai chồng.
— Tôi không chắc nữa, — ngài Đại tá đáp lời với vẻ đã chăm chú lắng nghe; nhưng ông không hoàn toàn ưa nổi điều đó. Joe xưa nay vẫn luôn bốc đồng; nhưng ngày trước, bên dưới lớp bọt bèo ấy vẫn là thứ rượu cốt đậm đà. Còn giờ đây, chẳng hiểu sao ngài Đại tá chỉ thấy toàn bọt là bọt mà chẳng tìm đâu ra hương vị rượu. Với bộ óc tinh tế và sắc sảo của mình, ông thấy rằng sự cuồng nộ của diễn giả vừa không hoàn toàn là giả tạo mà cũng chẳng phải thật lòng hoàn toàn. Thói quen cũng là động lực thúc đẩy nó ngang ngửa với sự đam mê. Trong mắt ông, đó chỉ là sự bộc lộ của một cảm xúc từng hoàn toàn chân thật nay chỉ còn lại một nửa. Một thứ hợp kim đã làm vấy bẩn thứ kim loại từng nguyên chất thuở nào. Ông nhận ra rõ ràng như một người phụ nữ rằng Joe không còn sống đơn giản chỉ vì một mục đích duy nhất. Turgid — vợ gã từng dùng từ đó để gọi anh thợ máy. Lần đầu tiên ngài Đại tá nhận ra sự đúng đắn của tính từ ấy.
Đúng lúc đó, ông nhận thấy sự hiện diện của Ruth ở rìa đám đông. Ông lấy làm ngạc nhiên: bởi vì từ Phố Cổ đến đây là một đoạn đường dài, và cả Ernie lẫn lũ trẻ đều không đi cùng cô.
— Đến để được các tông đồ chủ nghĩa hòa bình cải đạo đấy à, thưa phu nhân Caspar? — ông trêu chọc.
— Không đâu thưa ngài, — Ruth giản dị đáp, đôi mắt vẫn dán chặt lên bục diễn thuyết. — Tôi chỉ đến để nghe Joe nói chuyện thôi. Đó là lý do tôi tới đây. — Khuôn mặt cô bỗng bừng sáng, — Kìa, anh ấy kìa! — cô kêu lên.
Anh thợ máy đã nhảy phắt từ trên bục xuống và tiến thẳng về phía cô. Ruth sà vào cạnh anh; và cả hai bước đi bên nhau, vai kề vai.
Ngài Đại tá thong thả quay lại hướng chiếc xe hơi: lòng ngập tràn suy tư, thậm chí có phần nghiêm nghị.
Bà Lewknor bước ra đón ông với một nụ cười nhẹ.
— Không sao đâu Jocko, — bà bảo ông. — Con bé chỉ đang đùa giỡn với gã đó thôi.
Ngài Đại tá lắc đầu.
— Con bé đã kéo sập các khung cửa sổ lại và tuyên bố vắng nhà — ngay cả với chính người chồng hợp pháp của nó. Đó là một trò chơi nguy hiểm.
— Hãy cứ tin ở Ruth đi, — người kia đáp. — Con bé thừa hiểu người của nó mà.
