Tấm áp-phích mà Đại tá nhìn thấy đã báo hiệu sự mở màn cho một màn kịch mới trong thảm kịch Ai-len.

Nhà vua đã triệu tập một hội nghị tại Cung điện Buckingham nhằm tìm ra giải pháp tháo gỡ khó khăn nếu có thể. Khi hội nghị nhóm họp, chính nhà vua là người khai mạc và, với giọng điệu của một con người đang oằn mình vì trĩu nặng âu lo, ngài nói với các thành viên rằng trong suốt nhiều tuần qua, ngài đã dõi theo diễn biến tình hình ở Ai-len với mối hoài nghi sâu sắc. "Ngày nay, tiếng hét về một cuộc Nội chiến đang vang lên từ miệng của những thần dân có trách nhiệm nhất trong quốc gia ta," ngài phát biểu; và theo lời ông Trupp kể lại với Đại tá, nhà vua còn nói thêm những lời không được báo chí đăng tải rằng tình hình châu Âu đang vô cùng ảm đạm, đòi hỏi một cách bức thiết rằng chúng ta phải giải quyết những bất hòa trong nước để đất nước có thể giương một khối đoàn kết vững chắc trước toàn thế giới.

"Và tôi cá là ngài ấy thừa biết rõ," vị cựu bác sĩ kết luận, khi ông nói lời tạm biệt trên bậc thềm của ngôi nhà trang viên.

Đại tá đáp lời: "Tôi cá là ngài ấy biết rõ. Tạ ơn Chúa vì đất nước vẫn còn một người đứng ngoài vòng chính trị đảng phái." Ông đăm chiêu leo lên tầng trên của chiếc xe buýt đỗ bên ngoài quán The Star, và ngẫu nhiên thế nào lại ngồi cạnh Ernie - người lúc bấy giờ đang cặm cụi đọc báo và bắt đầu lên tiếng.

"Thế thì chúng không chiếm thế thượng phong hoàn toàn đâu nhỉ," anh ta nghiêm nghị nói. "Tôi thấy Trung đoàn Vệ binh Ai-len đã kéo ra xếp hàng dọc theo hàng rào và hoan hô Redmond khi ông ta đi dọc con đường Birdcage Walk trở về từ hội nghị."

Đại tá ủ rũ đáp: "Tôi không thích điều đó chút nào. Kỷ luật tồi tệ thật. Quân đội vốn không dính líu đến chính trị."

Ernie hỏi với một vẻ gần như khiêu khích: "Thế còn các sĩ quan ở Curragh thì sao? Họ là kẻ khơi mào trước cơ mà. Cũng phải cho những người lính bình thường một cơ hội chứ."

Đại tá sắc bén vặn lại: "Hai điều sai trái không thể gộp lại thành một điều đúng."

Ernie bước xuống xe ở ga mà không nói thêm lời nào. Đại tá tự hỏi, nhạy cảm như một thiếu nữ: đó chỉ là một tai sự tình cờ, hay là một sự lăng mạ có chủ ý? Thế giới này đang xoay chuyển về đâu thế này? Một gã từng là thợ rèn ở Hammer-man! Ngay cả một kẻ du côn thuộc hạ của Bobby Bermondsey cũng chẳng đối xử với ông như thế!

Quả thật, trận lở tuyết giờ đây đang từ từ trượt xuống sườn núi, tốc độ mỗi lúc một nhanh hơn, chực chờ cuốn phăng những ngôi làng tươi đẹp đang yên bình ngủ quên dưới thung lũng.

Ngày hôm sau, bị đè nặng bởi thảm họa cận kề, Đại tá leo lên đỉnh Beau-nez vào buổi chiều để túc trực tại vị trí gác quen thuộc bên cột cờ, và phát hiện ra Joe Burt cùng ông Geddes đã có mặt ở đó từ trước.

Ông nhận thấy cả hai người đều chào đón mình với vẻ mặt gần như ảm đạm.

Ông lên tiếng: "Tôi thấy tình hình có vẻ rất nghiêm trọng. Áo rõ ràng là muốn đánh Xéc-bi; và nếu họ làm thế, Nga sẽ không đứng nhìn Xéc-bi bị nuốt chửng đâu. Anh nghĩ sao, ông Geddes?"

Người kia đáp lời ông bằng giọng điệu phẫn nộ kìm nén – thứ âm hưởng ngày càng rõ nét trong lời nói của ông mỗi khi đề cập đến chủ đề thường được bàn tán này.

Ông đáp: "Thưa Đại tá, tôi nghĩ những gì tôi vẫn luôn suy nghĩ từ trước đến nay: rằng nếu chúng ta đang đứng trước thềm một cuộc bùng nổ ở châu Âu, thì thái độ của các sĩ quan Quân đội Anh hoàn toàn là điều không thể tài nào hiểu nổi."

Ông tỏ ra kiên quyết đến mức gay gắt.

Joe càu nhàu: "Chuẩn xác!"

Đại tá vừa bực bội vừa giãi bày: "Nhưng khốn khổ thay, họ có biết gì đâu chứ!" Trong suốt cuộc tranh cãi này, ông vẫn luôn có cảm giác mình đang chiến đấu trong tình trạng hai tay bị trói quặt phía sau. "Xin hãy công tâm một chút đi, ông Geddes. Họ chỉ là những thứ đồ chơi trong tay bọn chính trị gia mà thôi. Ồ, giả như anh hiểu rõ các sĩ quan trung đoàn như tôi hiểu họ! Họ giống như con chó Saint Bernard ở đằng kia gần trạm gác bờ biển vậy — sinh vật ngốc nghếch và trung thành nhất trên cõi đời này. Smith vỗ đầu nó, khen nó là một con chó ngoan, thế là nó sẵn sàng van xin được chết vì Smith ngay lập tức. Một gã sĩ quan trung đoàn nghèo khổ dốt nát đóng quân ở Aldershot, Curragh hay Salisbury Plain thì biết cái quái gì về tình hình châu Âu cơ chứ?"

Vị mục sư cao gầy vẫn không hề nguôi giận.

Ông nói: "Sự thiếu hiểu biết đối với tôi có vẻ là một lời biện minh nghèo nàn cho hành vi bất tuân thượng lệnh ở một sĩ quan quân đội. Và ngay cả khi người ta có thể chấp nhận lời bào chữa đó cho các sĩ quan cấp trung đoàn, thì không tài nào chấp nhận được đối với một kẻ như Cục trưởng Cục Chiến lược Quân sự, người được cho là đã chuyên môn hóa về chiến tranh với Đức. Thế mà đó lại là kẻ đã nhúng tay hợp tác, nói theo cách nhẹ nhàng nhất, vào việc vũ trang cho một lực lượng nổi dậy khổng lồ bằng những khẩu súng lấy từ chính đất nước mà ông ta vẫn luôn khẳng định chúng ta buộc phải chiến đấu. Đó là hành động đâm sau lưng Đế quốc, không hơn không kém."

Trông ông ta tái nhợt và gần như độc đoán.

Bấy giờ Joe chen ngang, với giọng điệu cộc cằn và thô lỗ.

Hắn nói: "Sự thật rành rành ra đó là, các sĩ quan Quân đội Anh ngày nay chẳng biết hai chữ 'Trách nhiệm' viết thế nào cả. Havelock biết điều đó. Gordon biết điều đó. Và toàn thế giới đã kính trọng họ vì lẽ đó. Còn đám người này thì không. Lúc nước sôi lửa bỏng, họ đã đặt lợi ích đảng phái lên trên cả đất nước, đúng như tôi vẫn luôn tiên đoán từ trước."

Đại tá hơi run lên.

Ông nói: "Nếu thử thách xảy ra, chúng ta sẽ thấy."

Người kia tàn nhẫn vặn lại: "Thử thách đã xảy ra rồi. Và chúng ta đã thấy rồi đấy."

Đại tá bước đi thật nhanh. Ngay phía trước, cách cột chừng nửa dặm, ông nhận ra một người đang đứng ngập đến lưng chừng trong một bụi kim tước. Dáng hình ấy toát lên một vẻ cô độc đến cùng cực khiến Đại tá phải bước tới, để rồi nhận ra đó chính là Ernie – người khi thấy ông đi tới liền rời khỏi chỗ nấp và chậm rãi tiến về phía mình. Đối với Đại tá, hành động ấy tựa như một tiếng kêu cứu thảm thiết. Mọi bực bội của ông về sự việc trên xe buýt bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một niềm trắc ẩn bao la.

Ernie mơ màng nói, hất cằm về phía bụi kim tước mà anh vừa bước ra: "Cô ấy với tôi thường hay nằm dài ở đó vào những dịp cuối tuần hồi mới cưới."

Đại tá ấm áp đáp lời, chỉ tay về phía gara xe nằm ở thung lũng bên dưới: "Và tôi hy vọng cô ấy cùng anh sẽ còn sống ở đó thêm nhiều năm hạnh phúc nữa."

Ernie ngờ vực nhìn ông.

"Ý ngài là sao cơ, thưa ngài?"

"Anh không đến đó à?"

"Đến đâu cơ ạ?"

"Gara của tôi?"

Ernie ngơ ngác chẳng hiểu gì, thế là Đại tá đành phải giải thích.

"Bà Caspar không nói gì với anh à?"

Anh ta thừ người đáp: "Chẳng hé nửa lời."

Đại tá rẽ xuống Đường Carlisle. Ở đó, ông được xe của ông Trupp đón và chở thẳng đến câu lạc bộ để uống trà. Những tin tức mới nhất từ Ulster vừa được đánh ra trên máy teletype. Chỉ một hoặc hai giờ trước, một đơn vị nổi dậy – trung đoàn tình nguyện viên phía Đông Belfast với quân số khoảng 5.000 người, được trang bị súng trường Mauser nhập từ Đức và kéo theo cả những khẩu súng máy còn nóng hổi hơi lò của hãng Krupp – đã diễu hành qua các con phố ở Belfast. Cảnh sát đã dẹp đường cho lực lượng nổi dậy; trong khi các binh sĩ của Nhà vua, từ sĩ quan cho đến binh lính, đứng nhìn với vẻ mặt đầy thích thú.

Đại tá quay mặt đi.

Ông thốt lên: "Hãy cuộn bản đồ Đế quốc lại đi! Tốt hơn hết là chúng ta nên cử một phái đoàn đến gặp Lajput Rai cùng phong trào Tự trị Ấn Độ và cầu xin họ ban ơn cho vài vị thông ngôn đến để cai trị chúng ta. Đúng là sự thoái vị của Chính phủ."

Ông bước vào phòng chờ.

Stanley Bessemere đã trở về từ Ulster một lần nữa. Cũng như mọi khi, anh ta ngồi sau một điếu xì gà khổng lồ, say sưa kể lại chiến tích của bản thân cùng người thủ lĩnh oai phong lẫm liệt của mình cho một cử tọa đầy hưởng ứng giữa những tràng cười vang dội. Tình hình châu Âu chẳng thể làm anh ta bận tâm.

"Sắp có Nội chiến rồi, và Smith với tôi sẽ tham chiến. Chúng ta sẽ càn quét qua bọn Quốc gia như xé giấy vậy thôi. Chúng chẳng có vũ khí; mà cũng chẳng có gan dạ gì sất." Anh ta cười sảng khoái. "Bọn tồi. Bọn tồi."

Đại tá đứng sừng sững như một kẻ kết tội ngay ngưỡng cửa, lạnh lùng dán mắt vào gã khổng lồ tóc vàng bằng vẻ bực dọc.

Ông hỏi: "Anh có biết Kuhlmann thuộc Đại sứ quán Đức đang có mặt cùng nhóm của anh ở Belfast không?"

Gã kia thản thần phất phất điếu xì gà.

Anh ta đáp: "Thưa Đại tá kính mến, tôi khẳng định với ngài là không có đâu."

Đại tá chua chát đáp: "Tôi chẳng đời nào tin vào cái điều anh vừa nói đâu. Hắn có ở đó đấy, dù cho có cải trang đi chăng nữa."

Gã thanh niên co rúm người lại; và Đại tá bỏ đi.

Ông lẩm bẩm: "Trời ạ! Tôi chỉ muốn biết đám người này đã cấu kết phản quốc với Đức đến mức độ nào rồi."

Ông Trupp đáp: "Hoàn toàn không có chuyện đó đâu. Bọn chúng tự huyễn hoặc bản thân rằng mình đang 'liều lĩnh lớn vì một đại nghĩa lớn' như chúng vẫn thường khoác lác — hoặc chơi trò bẩn thỉu để ghi điểm cho đảng phái, theo cách nói của anh và tôi. Chỉ có vậy thôi."

Đại tá lủi thủi đi bộ về nhà trong lòng nặng trĩu âu lo. Sau bữa tối, khi đang ngồi cùng vợ ở hiên nhà có mái che, ông kể cho bà nghe về thái độ giấu giếm kỳ lạ của Ruth liên quan đến vụ cái gara.

Bà Lewknor vừa điềm tĩnh cắm cúi thêu thùa vừa nói: "Kìa, cô ấy kìa!" Quả nhiên, Ruth đang thong thả dạo bước dọc theo triền vách đá từ hướng The Meads trong ánh chiều tà rực rỡ. Ngay đối diện nhà nghỉ, có một lối mòn dẫn xuống bãi biển bên dưới. Tại điểm đó, cô dừng lại như thể đang đợi ai đó; rồi khuất dạng khỏi tầm nhìn.

Mười phút sau, bà Lewknor lại cất giọng với âm điệu trầm ngâm quen thuộc.

"Kìa, người kia nữa!"

Đại tá ngẩng lên nhìn. Joe đang rảo bước thật nhanh dọc theo vách đá từ hướng Beau-nez. Hắn ta cũng biến mất theo lối mòn mà Ruth vừa đi xuống.

Đại tá tháo kính ra.

Ông lẩm bẩm: "Ta sẽ cho chúng mười lăm phút để tự do thoải mái bên nhau, rồi sau đó—"

Bà Lewknor nói: "Đồ nhiều chuyện."

Chỉ một lát sau, Anne, cô hầu phòng, dẫn ông Alfred Caspar bước ra hiên nhà.

Gương mặt của vị Giám đốc Tập đoàn Caspar dài thườn thượt. Vẫn ôm ấp niềm tin ngây thơ rằng Đại tá, vì từng là một người lính, chắc chắn phải nắm giữ những bí mật của Bộ Chiến tranh và có lẽ là cả của Chính phủ, Alf đến để hỏi xem ông nghĩ gì về tình hình châu Âu.

Đại tá không đưa ra lời trấn an nào, nhưng ông cũng từ chối bày tỏ quan điểm sâu xa. Alf quay đi với vẻ mặt gần như hậm hực.

Anh ta nói: "Nghe này, chuyện đó quan trọng với tôi đấy. Tôi sắp bắt đầu kỳ nghỉ Ngân hàng rồi. Không muốn có bất kỳ cuộc chiến tranh nào xen vào làm hỏng Tập đoàn của tôi đâu."

Đại tá đáp: "Tất cả chúng ta ai mà chẳng bị ảnh hưởng ít nhiều."

Alf bỏ đi trong nỗi ấm ức, rõ ràng ngầm ngụ ý rằng Đại tá mới là kẻ phải chịu trách nhiệm. Anh ta lủi thủi bước đi với ánh mắt đăm đăm nhìn xuống đất. Bỗng nhiên, Đại tá thấy anh ta khựng lại, rón rén tiến đến mép vực rồi ngó cổ nhìn xuống. Sau đó, anh ta hớt hải quay trở lại nhà nghỉ với vẻ lén lút.

Anh ta kêu lên với giọng điệu của một kẻ đang phủi sạch một lời buộc tội vô căn cứ: "Thế thì ngài tự ra đó mà mục sở thị đi, thưa ngài, nếu ngài không tin tôi! Ngài là Thẩm phán đấy. Cảnh sát phải dẹp cái trò đó đi mới phải. Tôi gọi đó là hành vi đồi trụy nơi công cộng."

Khuôn mặt Đại tá trở nên lạnh lùng và vô cùng kiêu hãnh.

Ông nói: "Không đâu, Caspar. Tôi không làm cái thể loại việc đó."

Alf lầm bầm vài câu phân minh rồi bỏ đi. Đại tá dõi theo anh ta bước đi dọc theo lối mòn ngắt quãng ven bờ biển cho đến khi khuất dạng sau khúc quẹo của thung lũng. Đoạn, ông đứng dậy và thong thả bước ra để gặp Ernie đang đi tới.

Khi vừa bước đi, ông nghe thấy những tiếng nói vọng lên từ bãi biển phía dưới và liền ngó xuống. Giữa đám đá phấn dưới chân vách đá, Ruth đang quỳ sấp trên nền đất, cào phẳng cát và rải một thứ gì đó lên trên.

Cách đó không xa, Joe đang đứng sát mép nước thủy triều đang lên cao, thẫn thờ ném từng hòn cuội xuống dòng nước. Vài cục đất từ chân Đại tá trượt xuống tạo thành một vụ sạt lở nhỏ. Người phụ nữ đang quỳ gối giữa chập choạng hoàng hôn bên dưới ngẩng đầu lên và nhìn thấy người đàn ông đang đứng phía trên mình. Cô vẫn giữ nguyên tư thế quỳ đó, không hề chuyển động; đối mặt với hắn, thách thức hắn, chế nhạo hắn.

Ông cất giọng ôn tồn hỏi: "Hai người đang có quãng thời gian vui vẻ bên nhau đấy chứ?"

Ruth đáp, rồi tiếp tục cơi nới công việc dùng tay quét dọn của mình: "Bọn tôi chuẩn bị có đây, cảm ơn lòng tốt của ngài nhé."

Đại tá quay lại thì thấy Ernie đang đứng bên cạnh mình, nét mặt hừng hực lửa chiến tranh.

Vẫn còn đang run lẩy bẩy, anh ta nói: "May mà tôi thấy ngài đi tới đấy, thưa ngài. Kẻo không thì tôi đã cho hắn một trận nên thân rồi."

"Ai cơ?"

"Alf. Hắn dám lăng mạ cô ấy với tôi. Vừa gặp hắn lúc nãy ở đoạn Meads gần quán The Ship."

Đại tá điềm tĩnh bảo: "Bình tĩnh nào, Caspar. Tôi vẫn còn nhớ cú đấm tay trái lợi hại ngày trước của cậu đấy. Đó cũng là một cú đấm ra trò; nhưng hãy để dành nó cho kẻ thù của đất nước."

Ernie đang kẹp một chiếc hộp bánh quy lớn dưới nách.

Người kia hỏi: "Cậu mang cái gì thế kia?"

Ernie nhe răng cười có vẻ hơi ngượng ngùng.

Cậu ta nói: "Hôm nay là sinh nhật Joe. Bọn tôi tổ chức một buổi tụ tập nhỏ dưới chân vách đá."

Cậu ta chần chừ giây lát như thể sắp thổ lộ một điều bí mật với ông; rồi cắm cổ chạy tút xuống lối mòn nhỏ dẫn ra bãi biển phía dưới với sải vai ưỡn ngực, gót chân cắm phập xuống đất và kéo theo cả một vạt đá phấn sạt xuống cùng.

Đại tá rẽ vào Undercliff và lẩm bẩm: "'Xin mời quý khách bước vào phòng khách của ta,' con nhện nói với con ruồi. Thật tội nghiệp cho con ruồi!"