Diamond và mẹ ngồi xuống rìa thảm cỏ dại mọc ven bãi cát. Mặt trời vừa vượt qua đỉnh đầu một chút để không chiếu thẳng vào mắt họ khi họ nhìn về hướng đông. Một làn gió nhẹ dịu thổi bên mải trái, vỗ về người mẹ mà không để bà hay chính thứ gì đã vỗ về mình. Phía trước họ, làn nước biển lấp lánh trải dài, từng con sóng khúc xạ niềm vui phản chiếu lại tấm gương mặt trời vĩ đại—đấng đang tĩnh lặng nhìn xuống từ ngôi nhà xanh thẳm bằng dung nhan rạng ngời mà trầm mặc cùng những đứa con đang lấp lánh. Hai bên bờ uốn cong tạo thành một vịnh nhỏ. Nơi đây không có những vách đá trắng như ở phía bắc hay phía nam, cảnh vật có phần đìu hiu, nhưng nhờ thế bầu trời lại như bao trùm lấy họ trọn vẹn hơn. Không một bóng nhà, không một sinh linh trong tầm mắt. Dưới chân họ là cát khô, lót bên dưới là lớp cỏ dai mỏng manh cố gắng bám rễ sinh tồn trên mảnh đất cằn cỗi ven bờ.

“Ôi chao!” mẹ Diamond thở dài thườn thượt, “đúng là một thế gian buồn bã!”

“Thế ạ?” Diamond đáp. “Con không biết.”

“Sao con lại biết được chứ, đứa bé khờ khạo? Mẹ tin là con đã được chăm sóc quá kỹ lưỡng rồi.”

“Vâng, đúng vậy ạ,” Diamond đáp lại. “Con tiếc quá! Con cứ tưởng mẹ cũng được chăm sóc chứ. Con tưởng bố chăm sóc mẹ. Con sẽ hỏi bố về chuyện đó. Chắc là bố quên mất rồi.”

“Cục cưng của mẹ!” mẹ cậu dịu dàng nói, “bố con là người đàn ông tuyệt vời nhất trên đời.”

“Con cũng nghĩ thế!” Diamond đắc ý đáp. “Con chắc chắn mà!—À mà, chẳng lẽ bố không chăm sóc mẹ rất chu đáo sao?”

“Có chứ, có chứ, bố có chăm sóc chứ,” mẹ cậu đáp, bật khóc nức nở. “Nhưng ai sẽ chăm sóc cho ông ấy đây? Và lấy gì để ông ấy lo cho mẹ con mình nếu bản thân ông ấy còn chẳng có gì để ăn?”

“Ôi trời!” Diamond hốt hoảng thốt lên; “bố không có gì để ăn ạ? Ôi! Con phải về với bố ngay.”

“Không, không, con ạ. Mọi chuyện chưa đến nỗi nào đâu. Nhưng rồi mẹ con mình sẽ ra sao đây, mẹ cũng chịu.”

“Mẹ đói lắm không? Có cái giỏ kìa. Con tưởng mẹ có bỏ chút gì ăn được vào trong đó chứ.”

“Ôi cái đồ ngốc đáng yêu của mẹ! Mẹ có bảo là mẹ đói đâu,” mẹ cậu mỉm cười qua làn nước mắt.

“Thế thì con chẳng hiểu gì cả,” Diamond nói. “Mẹ nói cho con nghe chuyện gì đang xảy ra đi.”

“Trên đời này có những người chẳng có gì để ăn, Diamond ạ.”

“Thế thì chắc họ không sống ở đây nữa đâu nhỉ. Họ—họ—cái mà người ta gọi là—chết đi—phải không ạ?”

“Ừ, đúng vậy. Con nghĩ sao nếu điều đó xảy ra?”

“Con không biết. Con chưa thử bao giờ. Nhưng chắc là họ đi đến nơi nào có đồ ăn chứ ạ.”

“Chắc gì họ đã muốn thế,” mẹ cậu bực bội đáp.

“Thế thì ổn rồi ạ,” Diamond nói, chắc hẳn trong đầu cậu đang suy nghĩ nhiều hơn những gì cậu thốt thành lời.

“Ổn ư? Tội nghiệp con trai! Con hiểu biết ít quá! Ông Coleman đã mất sạch tiền, bố con thì không có việc làm, và chẳng bao lâu nữa chúng ta cũng sẽ chẳng có gì để ăn.”

“Mẹ chắc chứ ạ?”

“Chắc cái gì cơ?”

“Chắc là chúng ta sẽ không có gì để ăn ấy ạ.”

“Không, tạ ơn Trời! Mẹ không chắc điều đó. Mẹ hy vọng là không.”

“Thế thì con không hiểu nổi, mẹ ơi. Con biết trong giỏ có một miếng bánh gừng mà.”

“Ôi con chim nhỏ của mẹ! Con chẳng khôn ngoan hơn một con chim sẻ nhặt nhạnh những gì nó thích, chẳng bao giờ nghĩ đến mùa đông, sương giá và tuyết rơi.”

“À—vâng—con hiểu rồi. Nhưng mấy chú chim vẫn sống qua được mùa đông mà, phải không mẹ?”

“Có con lăn ra chết gục trên mặt đất đấy.”

“Rồi thế nào cũng phải chết thôi ạ. Có ai muốn làm chim mãi đâu. Mẹ có muốn thế không?”

“Đúng là một đứa trẻ!” mẹ cậu nghĩ thầm, nhưng bà không nói gì.

“À! Giờ thì con nhớ ra rồi,” Diamond nói tiếp. “Hôm con đi Rừng Epping cùng bố, bố bảo những bụi hồng, bụi táo gai và bụi ô-rô chính là kho lúa của loài chim, vì ở đó có quả tầm xuân, quả táo gai và quả ô-rô, tất cả đều sẵn sàng cho mùa đông.”

“Ừ; điều đó đúng đấy. Thế nên con thấy đấy, loài chim đã được lo cho chu đáo. Nhưng mẹ con mình không có những cái kho như thế, Diamond ạ.”

“Không có ạ?”

“Không. Chúng ta phải làm lụng để kiếm cơm ăn.”

“Thế thì mình đi làm đi,” Diamond vừa nói vừa đứng dậy.

“Chẳng ích gì đâu. Chúng ta có việc gì để làm đâu.”

“Thế thì mình chờ vậy.”

“Rồi chúng ta sẽ chết đói.”

“Không. Có cái giỏ kia mà. Mẹ biết không, con nghĩ con sẽ gọi cái giỏ đó là cái kho.”

“Nó có lớn lội gì đâu. Và khi nó trống rỗng—lúc đó chúng ta ở đâu?”

“Ở tủ thức ăn của dì ạ,” Diamond đáp ngay lập tức.

“Nhưng chúng ta không thể ăn hết sạch đồ nhà dì rồi bỏ mặc dì chết đói được.”

“Không, không. Trước khi điều đó xảy ra, chúng ta sẽ quay về với bố. Lúc ấy chắc bố đã tìm được một cái tủ thức ăn nào đó rồi.”

“Sao con biết điều đó?”

“Con không biết. Nhưng con còn chẳng có nổi một cái tủ, thế mà lúc nào con cũng có thừa thức ăn. Thỉnh thoảng con vẫn nghe mẹ bảo con ăn nhiều quá cơ mà.”

“Nhưng mẹ bảo con thế là vì mẹ đã chuẩn bị sẵn một cái tủ cho con, đứa bé ngốc ạ.”

“Và khi tủ của mẹ hết, dì lại mở tủ của dì ra.”

“Nhưng chuyện đó không thể kéo dài mãi được.”

“Sao lại không ạ? Con nghĩ thể nào cũng có một cái tủ lớn ở đâu đó, nơi người ta lấy ra để làm đầy những chiếc tủ nhỏ chứ, mẹ nhỉ.”

“À, mẹ ước gì mình tìm được cánh cửa của cái tủ đó,” mẹ cậu nói. Nhưng ngay khoảnh khắc đó, bà khựng lại và chìm vào im lặng một hồi lâu. Mẹ không biết liệu Diamond có hiểu được suy nghĩ của mẹ hay không, nhưng mẹ nghĩ là mình biết. Hôm trước ở nhà thờ, bà đã nghe được điều gì đó văng vẳng trở lại trong tâm trí—rằng bà không phải lo chuyện ăn uống cho ngày mai cũng như cho hôm nay; và những gì không cần thiết thì sẽ không bị thiếu thốn. Thế là, thay vì nói thêm điều gì, bà với tay lấy cái giỏ, và hai mẹ con cùng ăn bữa trưa.

Và Diamond thực sự thưởng thức bữa ăn đó. Chuyến đi xe và không khí trong lành đã làm cậu đói bụng thực sự; và cậu không hề lo lắng về việc tuần tới họ sẽ ăn gì bằng cái gì như mẹ. Thực ra, cậu đã sống quá lâu mà chẳng cần chút thức ăn nào ở phía sau gió bắc, nên cậu thừa hiểu rằng thức ăn không phải là thứ thiết yếu cho sự tồn tại; thực tế là trong những hoàn cảnh nhất định, con người ta vẫn có thể sống ổn thỏa mà chẳng cần đến nó.

Mẹ cậu không nói mấy trong suốt bữa ăn. Sau khi ăn xong, bà dìu cậu đi dạo một lát, nhưng sức cậu chẳng chịu được bao lâu và nhanh chóng mỏi mệt. Dù vậy, cậu không hề quấy khóc. Cậu quá vui mừng vì được tận hưởng ánh mặt trời và gió trời trở lại nên chẳng màng bực bội chỉ vì mình không thể chạy nhảy. Cậu nằm xuống bãi cát khô, và mẹ đắp cho cậu một chiếc khăn choàng. Sau đó, bà ngồi bên cạnh, rút một nhúm đồ thêu trong túi áo ra. Nhưng Diamond cảm thấy hơi buồn ngủ, cậu nghiêng mình và thẫn thờ nhìn bãi cát qua đôi mắt lim dim. Cách đó vài thước, cậu thấy thứ gì đó đang phấp phới bay.

“Kia là cái gì thế, mẹ?” cậu hỏi.

“Chỉ là một mẩu giấy thôi con,” bà đáp.

“Con nghĩ nó bay phấp phới hơn cả một mẩu giấy thông thường đấy,” Diamond nói.

“Nếu con thích thì mẹ ra xem thử nhé,” mẹ cậu nói. “Mắt mũi mẹ dạo này kém lắm rồi.”

Thế là bà đứng dậy đi xem và nhận ra cả hai mẹ con đều đúng, bởi đó là một cuốn sách nhỏ, bị vùi một phần trong cát. Nhưng có mấy trang sách lòi hẳn lên khỏi cát, bị gió thổi lật qua lật lại trông vô cùng náo nhiệt. Bà nhặt nó lên và mang lại chỗ Diamond.

“Cái gì thế hả mẹ?” cậu hỏi.

“Chắc là mấy vần thơ đồng dao con trẻ thôi,” bà đáp.

“Con buồn ngủ quá,” Diamond nói. “Mẹ đọc cho con nghe vài bài đi.”

“Ừ, được rồi,” bà nói và bắt đầu đọc một bài.—“Nhưng cái quái gì mà ngớ ngẩn thế này!” bà lại cất lời. “Để mẹ tìm bài khác khá hơn xem sao.”

Bà giở các trang sách để tìm kiếm, nhưng ngặt nỗi cứ ba lần, từng luồng gió thốc mạnh lại thổi sột soạt mấy trang sách quay phắt về đúng những vần thơ ban đầu.

“Mẹ đọc bài ấy đi,” Diamond nói, hình như cậu có cùng chí hướng với ngọn gió. “Nghe hay lắm mà. Con chắc chắn nó là một bài thơ hay.”

Thế là mẹ cậu nghĩ đọc nó có lẽ sẽ làm cậu khuây khỏa, dẫu bản thân bà chẳng tài nào hiểu nổi ý nghĩa quái quỷ gì trong đó. Bà chưa từng nghĩ rằng có lẽ cậu sẽ hiểu được nó, dẫu chính bà thì không.

Giờ thì tôi không biết chính xác người mẹ đã đọc những gì, nhưng đây là những gì Diamond nghe thấy, hoặc sau này cậu nghĩ là mình đã nghe thấy. Tuy nhiên, như tôi đã nói, cậu rất buồn ngủ. Và khi tưởng rằng mình đã hiểu những vần thơ đó, biết đâu cậu chỉ đang mơ về những vần thơ hay ho hơn thế. Chúng cứ thế vang lên—

tôi biết một dòng sông có làn nước ru mình ngủ ru ru mãi hát ca trong những vùng nước nông thầm lặng ở những khúc khuỷu ngủ sâu vô cùng và tất cả những chú én nhúng đôi cánh vũ vào vùng nước sâu thẳm hay vùng nước nông cạn chính là những chú én vui vẻ nhất trên đời vì những chiếc tổ chúng bồi đắp bằng thứ đất sét nhào nặn với dòng nước rũ sạch từ đôi cánh khua khoắng nước từ những vùng nước nông hay vùng nước sâu sẽ gắn kết chặt chẽ trong bất kỳ thời tiết nào và vì thế những chú én là những anh chàng vui tính nhất và có những đứa con vui vẻ nhất và được cấu tạo thon thả như đầu một mũi tên để rẽ gió bay đến tận nơi dòng nước tuyệt vời nhất đang chảy và bụi bặm tuyệt vời nhất đang bay vì mỗi chú chim thon thả như đầu mũi tên ấy chỉ là một chiếc xe cút kít chở bùn do chính nó tạo ra từ dòng nước tuyệt vời đang chảy và làn bụi tuyệt vời đang bay để xây chiếc tổ cho kẻ mà nó yêu thương nhất bằng những chiếc bánh tuyệt vời nhất do ánh nắng mặt trời nướng chín tất cả vì những đứa con vui vẻ của chúng toàn những chú chim non tơ với những chiếc điều mỏ cứ há hốc và ngoác rộng mãi ra sau bố mẹ chúng những kẻ lo cơm áo gạo tiền mang về cho chúng một con nhện hay một con giun kẻ trốn chạy tội nghiệp dưới lòng đất sâu để chẳng bao giờ thiếu thốn thứ gì cho những chiếc mỏ vàng óng như hoa cúc vàng mọc ven dòng sông ca hát mãi không thôi cứ mãi mọc và nở hoa vì dẫu bầy cừu thức hay ngủ cứ cắn ngang cắn dọc không tài nào ngăn được chúng nhưng chúng vẫn vươn lên và tiếp tục nở hoa và thế là những bông cúc trắng những lời ca tụng nhỏ bé chúng lớn lên và nở hoa rồi xòe rộng chiếc vương miện và chúng ca tụng mặt trời và khi mặt trời lặn xuống lời ca tụng của chúng dứt đi và chúng cụp chiếc vương miện lại và tất cả chìm vào giấc ngủ cho đến khi trên cánh đồng mặt trời lại rực sáng huy hoàng và chúng lại tiếp tục ca tụng ca tụng cất lên những khúc ca trầm đượm đến mức chẳng ai nghe thấy ngoài mặt trời đấng nuôi dưỡng chúng và bầy cừu gặm cỏ là những chú cừu yên bình nhất lúc thức hay lúc ngủ với tiếng kêu be be vui vẻ nhất và những chú cừu con là những chú cừu con vui vẻ nhất chúng quên cả ăn vì mải nhảy nhót dưới chân và cừu con cùng cừu mẹ là những chú cừu trắng muốt với bộ lông xù nhất và dài nhất cùng chiếc đuôi lê thê và chúng sáng lấp lánh như tuyết giữa những thảm cỏ mọc bên dòng sông ca hát ngàn năm và cừu cùng cừu con vui vẻ suốt đời vì dòng sông ca hát và chúng uống nước từ đó và cừu con cùng cừu mẹ thật bình yên và trắng ngần nhờ chế độ ăn uống ấy vì thứ chúng cặm cụi gặm là hoa cúc vàng cúc trắng và thảm cỏ xanh ngát như dòng sông tạo nên với làn gió dịu dàng mơn trớn và lay động nó chưa từng thấy ở đâu ngoài những khúc khuỷu bên dòng sông nơi tất cả bầy én là những anh chàng vui vẻ nhất vì những chiếc tổ chúng làm bằng đất sét nhào nặn dưới ánh nắng mặt trời nướng cho đến khi cứng như xương khô ráo trong gió như đá cẩm thạch chúng gắn kết cỏ vào đất sét thật chắc chắn để khô trong gió cơn gió ngọt ngào thổi qua dòng sông chảy mãi không thôi nhưng chẳng bao giờ bạn tìm ra ngọn gió thổi qua những vùng khúc khuỷu và trên những vùng nông cạn nơi bầy én nhúng cánh đến từ đâu nó thổi sự sống còn đang sống khi nó lướt qua dù thức hay ngủ vào dòng sông đang hát khúc ca xuôi dòng và sự sống mà nó thổi vào bầy cừu dù thức hay ngủ với bộ lông xù nhất và chiếc đuôi lê thê và nó chẳng bao giờ phai nhạt dịu dàng và mát rượi để gợn sóng bộ lông và tung bay thảm cỏ khi cừu con và cừu mẹ bước qua kéo và gặm bằng những chiếc răng trắng tinh rồi với cú quất của chiếc đuôi lê thê san phẳng nó lại và nó lại sinh trưởng dạt dào và dạt dào sinh trưởng và ngọn gió khi thổi tung bầy én qua những khúc khuỷu và xuống những vùng nước nông đến mức mọi chiếc lông đều rung rẩy và tất cả những chiếc lông cùng hòa quyện thổi sự sống và niềm vui tràn trề vào bầy én lướt qua vùng nước nông và có những đứa con vàng rực nhất vì ngọn gió thổi chính là sự sống của dòng sông chảy mãi không thôi gột rửa thảm cỏ lặng thầm trôi qua và nuôi dưỡng những bông cúc trắng những lời ca tụng nhỏ bé và hoa cúc vàng xinh xắn rực rỡ như nắng vàng với bơ và mật ong làm trắng bầy cừu dù thức hay ngủ những kẻ gặm nhấm và cặm cụi mọc trắng hơn cả tuyết và vui vẻ yên bình trên chế độ ăn ngọt ngào nuôi dưỡng bởi dòng sông và tung bay mãi mãi bởi ngọn gió tung bay cánh én băng qua những vùng nước nông nhúng đôi cánh để gom nước và nướng chiếc bánh mà ngọn gió sẽ làm cứng như xương khô như đá tất cả đều nằm trong ngọn gió thổi từ đằng sau và tất cả trong dòng sông chảy mãi không thôi và tất cả trong thảm cỏ và hoa cúc trắng và bầy cừu vui vẻ dù thức hay ngủ và bầy én hạnh phúc lướt qua vùng nước nông và tất cả đều nằm trong ngọn gió thổi từ đằng sau.

Đến đây Diamond nhận ra mẹ mình đã ngừng đọc.

“Sao mẹ không đọc nữa ạ, mẹ yêu?” cậu hỏi.

“Ngớ ngẩn quá cơ!” mẹ cậu đáp. “Mẹ tin là nó cứ đọc hoài không dứt mất.”

“Nó vừa đúng lúc thế mà mẹ,” Diamond nói.

“Cái gì cơ?” mẹ cậu hỏi.

“Thì dòng sông ấy ạ. Hầu như đó chính là giai điệu mà nó thường hát.”

Mẹ cậu đâm hoảng, vì nghĩ rằng cơn sốt của con trai lại sắp tái phát. Thế nên bà không tranh cãi với cậu nữa.

“Ai làm ra bài thơ này thế ạ?” Diamond hỏi.

“Mẹ chịu,” bà đáp. “Chắc là mụ đàn bà ngốc nghếch nào đó viết cho con cái của mụ—rồi lại tưởng nó hay ho lắm nên đem in thành sách ấy mà.”

“Chắc chắn thể nào cô ta cũng từng ở phía sau gió bắc rồi, thế nào cũng thế thôi ạ,” Diamond nói. “Cô ta chẳng thể nào vớ được nó ở nơi nào khác đâu. Nó diễn tả đúng y hệt như thế.” Và cậu bắt đầu ê a hát vống lên từng đoạn ở chỗ này chỗ kia; nhưng mẹ cậu không nói gì vì sợ làm bệnh tình của cậu nặng thêm; và bà thực sự vô cùng nhẹ nhõm khi thấy người anh rể đang đánh chiếc xe cải tiến lóc cóc chạy tới. Họ xốc Diamond lên xe, tự mình trèo lên, và thế là họ lên đường, “về nhà thôi, về nhà thôi, về nhà thôi,” như lời Diamond hát. Nhưng chẳng mấy chốc cậu im bặt, và trước khi họ đến Sandwich, cậu đã chìm vào giấc ngủ say sưa và mơ về miền đất phía sau gió bắc.