Sau khi Đại cách mạng văn hóa bắt đầu, Võ Khắc Cần, Bí thư Tổng chi bộ Đảng Khoa Chính trị Quốc tế Đại học Bắc Thanh, càng ngày càng hiểu rõ ý nghĩa của chính trị. Chính trị chính là cuộc đấu tranh giữa các tập đoàn lợi ích khác nhau, bất luận là chính trị quốc tế hay chính trị trong nước đều như vậy. Một khi đã đấu nhau, nhất định sẽ vô cùng tàn khốc.

Đại hội phê đấu ngày hôm qua của Đại học Bắc Thanh đã bị tổ công tác ngăn chặn giữa chừng. Tổ công tác nghe tin liền vội vã đến hiện trường, chỉ rõ cho mấy chục ngàn người có mặt rằng, kiểu phê đấu này không phù hợp với tinh thần của Trung ương Đảng, còn đặc biệt chỉ ra rằng, phải cảnh giác kẻ địch giai cấp chui vào trong đội ngũ của chúng ta để phá hoại vận động Đại cách mạng văn hóa. Tối hôm đó, tổ công tác tuyên bố với toàn thể thầy trò trong trường: Đại hội phê phán hồi chiều là một động thái mới của đấu tranh giai cấp.

Sáng nay nhận được tin tức đáng tin cậy, tổ công tác đã đưa ra kết luận rõ ràng: Đại hội phê đấu ngày hôm qua là sự kiện phản cách mạng có tính chất nghiêm trọng.

Võ Khắc Cần đi tới đi lui trong phòng, vóc dáng không cao, thân hình không mập, cộng thêm một đôi giày vải bình thường, khi đi lại trong phòng không làm nổi bật lên chút sức nặng nào, đó là khí phách mà chỉ những người đàn ông vạm vỡ cao lớn mới có. Sức nặng của bà nằm chính ở những bước đi bình thường này, bà đang tiến hành sự suy tư trọng đại. Bà đứng khựng lại, nhìn bản đồ thế giới trên tường, nghĩ đến việc dù sao mình cũng là nhân vật nổi đình nổi đám trong Đại cách mạng văn hóa toàn quốc, điều này mang lại cho bà một cảm giác về bản thân rất có trọng lượng. Sau khi nhận thức đầy đủ sức nặng chính trị của mình, những bước chân không có chút sức nặng ấy lại càng làm nổi bật sự tự tin uy quyền nhưng không lộ ra ngoài. Bà chắp tay sau lưng đắm chìm nhìn cảnh đêm ngoài cửa sổ, ánh đèn mờ ảo, ít nhiều làm nổi bật lên vẻ yên tĩnh của khu ký túc xá cán bộ công nhân viên Đại học Bắc Thanh về đêm. Nhìn từ xa, phía sau những bóng cây rợp mát, khu giảng đường và khu ký túc xá sinh viên sáng rực ánh đèn, khu vực dán đại tự báo ở đó chắc vẫn biển người tấp nập, những tấm lều đại tự báo dựng tạm đã giăng những dây bóng đèn điện từ lâu, cách một khoảng cách rất xa, vẫn thoang thoảng truyền đến tiếng ồn ào vo ve ở đó. Bà chợt nhận ra tư thế chắp tay đứng của mình rất có khí chất thủ lĩnh, từ sau khi nổi danh trở thành người tiên phong của Đại cách mạng văn hóa, bà càng ngày càng đứng chắp tay nhiều hơn, bà cười tự giễu bản thân một tiếng, chống hai tay lên hông đứng lại một lát, phát hiện tư thế nhìn xuống cảnh đêm này cũng là mới mẻ, liền lại lộ ra một nụ cười tự giễu.

Tình thế hiện tại tuy tương đối nghiêm trọng, nhưng bà lại không cảm thấy quá căng thẳng, bởi vì bà ít nhiều có chút dựa dẫm nên không sợ. Bà ngẩng đầu nhìn bức hoành phi vừa mới được đóng khung trên tường, nét bút cứng cáp mạnh mẽ viết hai chữ: "Đa tư" (Nghĩ nhiều). Giống như hai tảng đá kỳ quái gập ghềnh đứng trong mây mù, phần lạc khoản bên dưới là "Khang Sinh tả thủ" (Khang Sinh tay trái). Đây là bút mực mà bà vừa xin được thông qua phu nhân của Khang Sinh là Tào Dật Âu. Hành động xin bút mực này là sự trung thành thỏa đáng nhất. Bà có thể một bước lật mình từ hoàn cảnh bị cấp ủy trường áp bức nhiều năm ở Đại học Bắc Thanh, trở thành nhân vật phong vân chỉ điểm giang sơn, đều có liên quan đến vị cố vấn của Tổ Văn hóa Trung ương [1] này. Chính ông đã phái người tìm gặp bà, cổ vũ bà châm ngọn lửa Đại cách mạng văn hóa của Đại học Bắc Thanh.

Bà ngồi xuống bên bàn viết suy nghĩ hồi lâu, rồi gọi điện thoại đến nhà Khang Sinh. Người nghe điện thoại là một giọng nữ ôn hòa, nghe là biết ngay Tào Dật Âu, Tào Dật Âu tỏ ra vô cùng thân thiết trong điện thoại. Võ Khắc Cần báo cáo đơn giản tình hình vận động của Đại học Bắc Thanh, Tào Dật Âu ân cần nói trong điện thoại rằng: "Đồng chí Khắc Cần, cô trực tiếp báo cáo với đồng chí Khang Sinh đi, tôi gọi ông ấy ra nghe điện thoại ngay đây." Đầu dây bên kia truyền đến giọng nói có chút đục và khàn của Khang Sinh. Võ Khắc Cần trước tiên bày tỏ lòng biết ơn đối với bức hoành phi mà thủ lĩnh tặng trong điện thoại, Khang Sinh nói trong điện thoại rằng: "Đó chẳng qua là để cô suy nghĩ nhiều hơn thôi." Võ Khắc Cần hiểu sâu sắc rằng lời nói không được rườm rà, bà lập tức báo cáo vô cùng ngắn gọn về sự phát triển vận động của Đại học Bắc Thanh. Khang Sinh rõ ràng rất chú ý hỏi cho rõ toàn bộ phản ứng và quyết định của tổ công tác đối với đại hội phê đấu, rồi nói: "Tình hình tôi đã biết rồi, cô phải giữ vững, phải suy nghĩ nhiều. Tổ công tác là do Trung ương quyết định phái đến, bên trong Trung ương có một số tình hình tôi không tiện nói nhiều với cô, Chủ tịch Mao vẫn đang ở ngoại tỉnh, tình hình liên quan đến Đại cách mạng văn hóa Đại học Bắc Thanh tôi sẽ báo cáo với ông ấy bất cứ lúc nào. Cô cũng có thể gọi điện cho đồng chí Bá Đạt, báo cáo với ông ấy tình hình liên quan, ông ấy là tổ trưởng Tổ Văn hóa Trung ương." Gọi điện thoại xong, Võ Khắc Cần đăm đăm nhìn bức hoành phi "Đa tư", nét mực cứng cáp khiến bà liên tưởng đến bức tranh Tết "Chung Quỳ đánh quỷ".

Bà suy ngẫm một lúc lâu, lại gọi điện cho Trần Bá Đạt. Khoảnh khắc điện thoại thông suối, bà nghĩ đến việc mình lại có tư cách gọi điện thoại trực tiếp cho những nhân vật tầng lớp thượng tầng quan trọng như Khang Sinh, Trần Bá Đạt, thật là nay không bằng xưa. Trần Bá Đạt nói giọng Phúc Kiến đặc sệt, rất khó nghe hiểu, thế nhưng bà vẫn không bỏ sót một chữ nào. Lời của Trần Bá Đạt rất đơn giản: Báo cáo của tổ công tác Đại học Bắc Thanh đã được gửi khẩn cấp lên Trung ương vào tối hôm qua, Trung ương đã có chỉ thị. Báo cáo ông ấy cũng đã xem, chỉ thị của Trung ương sẽ được truyền đạt đến tổ công tác và toàn thể thầy trò trong trường. Trần Bá Đạt cuối cùng nói: "Tính chất đại hội phê đấu ngày hôm qua của Đại học Bắc Thanh quả thực là nghiêm trọng." Võ Khắc Cần đặt ống nghe xuống. Nếu như cuộc điện thoại của Khang Sinh mang lại cho bà một chút an ủi vì được thiên vị, thì giọng điệu nghiêm túc cẩn trọng thậm chí có phần hơi thiếu kiên nhẫn của Trần Bá Đạt lại khiến bà cảm nhận được tương lai khó lường. Đối với tầng lớp thượng tầng của Trung Quốc, phần lớn bà vẫn mơ hồ không rõ, chỉ có thể phán đoán và phỏng đoán cục diện dựa trên những manh mối vô cùng hạn chế. Điển tích người mù sờ voi không khỏi nổi lên trong lòng.

Chồng đi dép lê, tay trái cầm ly trà, tay phải quạt mo thong thả đi từ phòng của mình tới. Nhà có tổng cộng ba người, hai vợ chồng cộng thêm một cô con gái, ở căn nhà ba phòng ngủ, mỗi người một phòng, tạo thành thế chân vạc Tam Quốc. Ông dùng quạt mo khẽ vỗ đùi, hỏi: "Đã gọi điện cho đồng chí Khang Sinh, đồng chí Bá Đạt rồi chứ?"

Chồng tên là Lục Trượng Phu, vốn là một cái tên làm chồng không thể tốt hơn nữa, nhưng giờ phút này anh ta mặc áo ba lỗ quần đùi, lộ ra đôi chân gầy guộc trơ xương và cánh tay, đội một cặp kính gọng trắng rất to, đặc biệt làm nổi bật gò má nhô cao hai má hóp sâu, hoàn toàn không có khí phách đại trượng phu. Võ Khắc Cần nhìn cổ trơ xương và lồng ngực lõm xuống của chồng, hơi thiếu kiên nhẫn đáp lại một câu: "Gọi rồi." Lục Trượng Phu cọt kẹt ngồi xuống chiếc ghế tre đối diện, duỗi hai chân dài gầy, tiếp tục hỏi: "Tình hình thế nào?" Võ Khắc Cần cụp mắt thu dọn sách vở giấy tờ trên bàn viết, nói: "Không rõ ràng." Lục Trượng Phu nhấp một ngụm trà, lại hỏi: "Nguyên văn lời của họ nói thế nào?"

Võ Khắc Cần hoàn toàn không muốn nói, bởi vì chồng không có tư cách nghe bà kể những chuyện này; nhưng lại không thể không nói, bởi vì có một số chuyện ngoài bàn bạc với chồng ra, bà không có ai khác để trao đổi. Nhiều năm qua, tâm trạng trò chuyện giữa bà và chồng hình như đều mang ý nghĩa mâu thuẫn này. Chồng là phó giáo sư Khoa Chính trị Quốc tế Đại học Bắc Thanh, khi một người đàn ông làm việc dưới quyền quản lý của vợ, cảm giác của người làm vợ không hề tốt đẹp. Mà hoàn cảnh như vậy của người làm chồng, thì làm sao có được sức hút của đàn ông?

Sự mâu thuẫn giữa muốn kể lại không muốn kể kéo dài hai, ba giây đồng hồ, liền kết thúc theo một tiếng thở dài. Bà nhìn cây bút máy trong tay, làm theo lệ kể lại cuộc điện thoại với Khang Sinh, Trần Bá Đạt, thể hiện sự lạnh lùng và thiếu kiên nhẫn vì bị ép phải kể. Căn phòng chìm vào tĩnh lặng vài giây, Lục Trượng Phu vừa dùng quạt mo vỗ hai chân, vừa duỗi thẳng hai chân khép lại, cúi đầu lơ đễnh suy tư.

Anh ta theo lệ cũ phải vượt qua sự tự ti và bất an mỗi khi đối thoại với vợ, ngẩng đầu nói: "Khắc Cần, đây là một vấn đề chiến lược trọng đại mà em cần phải giải quyết." Thấy vẻ mặt lạnh lùng của vợ, Lục Trượng Phu cảm thấy lúc này phải tranh thủ nói một số kiến giải sâu sắc có thể truyền cảm hứng cho đối phương. Anh ta nói: "Em nên suy nghĩ nhiều hơn về Đại cách mạng Pháp." Võ Khắc Cần chú ý một chút đến câu này, bà liếc nhìn Lục Trượng Phu, Lục Trượng Phu lập tức được khích lệ một chút, giống như vớ được cọng rơm cứu mạng tiếp tục nói: "Bất kỳ cuộc đại cách mạng nào, đều phải trải qua quá trình đấu tranh lặp đi lặp lại, thay đổi lặp đi lặp lại giữa các thế lực chính trị khác nhau, một cuộc đại cách mạng sẽ có rất nhiều tính giai đoạn, nhân vật lãnh đạo và nhân vật anh hùng của giai đoạn này rất có thể sẽ bị đưa lên đoạn đầu đài ở giai đoạn sau."

Võ Khắc Cần chớp chớp mắt, nhắm vào người chồng dài ngoằn ngoèo giống như con tép khô, cảm thấy lời này bề ngoài có vẻ đúng nhưng lại không hề phù hợp với thực tế hiện tại.

Trong chớp mắt, bà lại sinh lòng khinh thường anh ta, giống như nhìn thấy một con tép lớn trắng phau rơi lên thớt, giỏi lắm thì giãy giụa hai cái, đến cả sức nhảy cũng không có. Trong đầu lại thấp thoáng lóe lên ký ức tựa như giấc mơ.

...Đó là cảnh tượng khó xử diễn ra từ bao nhiêu năm trước, cô ngửa người nằm, chồng chồm lên người cô với vẻ hơi cuồng loạn mà bóp cô, cấu cô, cuối cùng làm cô đau. Cô đẩy cơ thể anh ra, khó chịu hỏi một câu: "Anh đang làm cái gì thế?" Đêm hôm đó, ánh trăng xuyên qua màng cửa sổ chiếu chéo vào, trên giường một mảnh trắng xóa, trong ánh sáng trắng có người chồng da dẻ trắng ngần đang quỳ gối thở dốc, lồng ngực gầy guộc phập phồng, trên mặt là biểu cảm vừa hổ thẹn vừa giận hờn. Nhìn bình diện từ chiếc gối, vẫn có thể liếc thấy biểu tượng nam tính uể oải đó, giống như lá cờ bại trận rủ xuống. Lục Trượng Phu hai tay ôm đầu gối ngồi lên giường, cảm thấy sự nhục nhã dưới sự chiếu rọi của ánh trăng, lại dịch chuyển cơ thể, tránh ánh trăng ngồi ra góc giường. Võ Khắc Cần trong một tâm trạng không rõ là gì, không biết phải an ủi bản thân và an ủi đối phương thế nào. Từ một thời gian khá dài trở lại đây, biểu hiện tồi tệ của chồng trên giường, cuối cùng đã khiến cô mất đi sự kiên nhẫn để ủy khuất cầu toàn. Cô cũng từng nghĩ ngồi dậy ôm lấy bả vai chồng để dỗ dành anh, thế nhưng, cô không làm vậy, trong âm thầm có một cảm xúc khác đã đông cứng cô lại ở đó. Cô chống một tay nghiêng người nằm, nhìn người đàn ông thất bại ở dưới chân. Ánh trăng chiếu chéo chia căn phòng thành hai nửa sáng tối: cô ở trong ánh sáng, chồng ở trong bóng tối. Đó dường như đã trở thành một biểu tượng huyền bí. Sau đó cô từng nhiều lần nghĩ đến, đêm hôm đó nếu bản thân dồn hết sự dịu dàng dỗ dành chồng, có lẽ cuộc sống sau này sẽ là một diện mạo khác, thế nhưng, cô không thể làm thế, cô thiếu đi sức mạnh dỗ dành. Con người thường ở trong trạng thái mâu thuẫn vi tế, lúc này sự lựa chọn trái ngược giữa một và không thường chỉ là một chút chênh lệch nhỏ nhặt có thể nhận biết được, mà chút chênh lệch nhỏ nhặt này đôi khi lại quyết định tất cả mọi thứ sau đó.

Sau này, khi hai người bọn họ nằm sóng vai trên giường mỗi tối, thường xuất hiện một sự im lặng khó xử. Mãi về sau, họ cố gắng tránh lên giường cùng lúc, luôn là trước sau nối tiếp nhau, người lên giường sau luôn đợi người lên giường trước đã ngủ hoặc sắp ngủ mới lên giường.

Ánh sáng và bóng tối lại chia cắt hai người, người thứ nhất tự nhiên là bật đèn lên giường, người thứ hai thường là nhắm đèn lên giường, trong bóng tối dường như có thể không làm đánh thức người ngủ trước mà duy trì sự hòa bình. Khi người ngủ trước thực sự không thể dùng giấc ngủ giả vờ để tránh sự lúng túng, họ liền nằm sóng vai ở đó, ngắm ánh trăng ngoài cửa sổ, hoặc nhìn trần nhà tối thui, nói một số chuyện lớn quốc tế trong nước hoặc chuyệnn vụn vặt trong trường trong nhà.

Lại một thời gian nữa trôi qua, dưới một lý do thích hợp, họ tách phòng ngủ. May là lúc đầu chính là hai chiếc giường đơn kê sát nhau, tách ra rất nhiều thuận lợi. Rất nhiều năm sau, nghĩ đến sự biến thiên lịch sử này, Võ Khắc Cần còn có một sự liên tưởng: Gộp hai chiếc giường đơn thành một chiếc giường đôi, vốn dĩ đã chôn sẵn ngòi bút chia làm đôi...

Lục Trượng Phu vẫn cố gắng hết sức kiên định nắm lấy dòng suy nghĩ của mình nói tiếp: "Đương nhiên, một số đại cách mạng cũng có những nhân vật và thế lực kiên trì chiến thắng từ đầu đến cuối." Võ Khắc Cần mang theo chút khinh miệt hỏi: "Ai có thể làm người kiên trì chiến thắng từ đầu đến cuối trong Đại cách mạng văn hóa?" Lục Trượng Phu chỉnh lại kính, sờ gò má hóp sâu, nói: "Đại cách mạng văn hóa nhất định sẽ giống như rất nhiều đại cách mạng, nhân vật phong vân xuất hiện lớp lớp." Võ Khắc Cần hỏi: "Vậy có người kiên trì đến chiến thắng cuối cùng không?" Lục Trượng Phu nói: "Ở Trung Quốc, chỉ có một loại nhân vật hoặc có thể nói chỉ có một nhân vật từ đầu đến cuối đều sẽ chiến thắng." Võ Khắc Cần hỏi: "Ai?"

Lục Trượng Phu đáp: "Mao Trạch Đông." Võ Khắc Cần đẩy chồng tài liệu trước mặt sang một bên, nói một câu: "Cái đó còn cần anh nói chắc?"

Lục Trượng Phu nói: "Cho nên, chiến lược của em chính là, vĩnh viễn đứng cùng một chiến tuyến với Chủ tịch Mao. Đứng cùng chiến tuyến với người vĩnh viễn chiến thắng, em mới có thể vĩnh viễn chiến thắng." Võ Khắc Cần liếc chồng một cái, nói: "Nói thì dễ hơn làm?" Lục Trượng Phu nói: "Nguyên tắc phái sinh của chiến lược này chính là, em vĩnh viễn phải đứng cùng chiến tuyến với những người đứng cùng chiến tuyến với Chủ tịch Mao."

Lời của đối phương ít nhiều cũng khơi gợi cho bà một chút tôn trọng, hay có thể nói ít nhiều đã làm phai mờ định kiến bấy lâu nay của bà đối với chồng. Nhiều năm qua, sự lạnh lùng khinh miệt của bà đối với chồng không ngừng tăng lên, sở dĩ quan hệ vợ chồng duy trì được, ngoài những cân nhắc về hoàn cảnh, quán tính và dư luận xã hội ra, còn có một nguyên nhân rất khó bị người khác phát hiện, đó là Lục Trượng Phu thỉnh thoảng vẫn có thể đưa ra một số phát ngôn thu hút sự chú ý của bà.

Lục Trượng Phu nói tiếp: "Cho nên, trong Đại cách mạng văn hóa, em nhất định phải làm rõ ai mới là người thực sự đứng cùng chiến tuyến với Chủ tịch Mao, hơn nữa là từ đầu đến cuối đứng cùng chiến tuyến với ông ấy." Võ Khắc Cần hỏi: "Vậy tình hình hiện tại thì sao?" Lục Trượng Phu cuối cùng cũng tỏ ra ngẩng cao đầu và phấn chấn, anh ta đứng dậy nói: "Trần Bá Đạt và Khang Sinh ai ở gần Chủ tịch Mao hơn? Còn nữa, Trần Bá Đạt, Khang Sinh so với các nhà lãnh đạo khác của Trung ương, ai ở gần Chủ tịch Mao hơn?" Võ Khắc Cần nói: "Hiện tại Trung ương là Lưu Thiếu Kỳ chủ trì công tác. Nhìn từ những dấu hiệu kể từ khi cuộc vận động bắt đầu, Khang Sinh, Trần Bá Đạt đương nhiên ở gần Chủ tịch Mao hơn Lưu Thiếu Kỳ. Còn về việc Trần Bá Đạt và Khang Sinh ai ở gần Chủ tịch Mao hơn, hiện tại tôi vẫn chưa nhìn ra, nhưng thái độ của hai người họ trong điện thoại hôm nay có sự khác biệt." Lục Trượng Phu giơ cánh tay gầy dài đang cầm chiếc quạt mo ra, chỉ vào Võ Khắc Cần ra vẻ ta đây mà nói: "Phàm là lúc nhìn rõ, thì phải dốc toàn lực đầu tư; phàm là lúc không nhìn rõ, em thà lùi lại phía sau." Để tăng thêm ngữ khí, chiếc quạt mo của anh ta múa may như một con dao, cắt ngang bầu không khí oi bức của mùa hè. Hiếm hoi lắm mới tranh thủ được bầu không khí tốt như thế này, anh ta phải nắm bắt câu chuyện, tiếp tục tuôn trào phát huy.

Tối nay, anh ta sớm đã muốn sang bàn bạc việc lớn quốc gia với Võ Khắc Cần, thế nhưng, chần chừ mãi, vẫn không hạ được quyết tâm. Đến khi cầm ly trà cắn răng bước vào phòng Võ Khắc Cần, sự lạnh nhạt của Võ Khắc Cần cũng như bầu không khí tràn ngập hơi thở của Võ Khắc Cần trong phòng đều tạo áp lực cho anh ta. Vượt qua những áp lực đó mà cứ xông vào, anh ta có thể cảm nhận được sự nghèo nàn của thân hình gầy dài của mình. Giờ đây, anh ta giống như một con tép lớn sắp bị phơi khô đến chết lại được trở về nước, có thể duỗi râu múa may một phen. Anh ta muốn tranh thủ tư cách và quyền lực hiến kế cho vợ, anh ta nói: "Em phải giữ khoảng cách với đại hội phê đấu ngày hôm qua càng xa càng tốt. Em là người tiên phong của Đại cách mạng văn hóa toàn quốc, em đã đứng cùng chiến tuyến với Chủ tịch Mao rồi, đừng dễ dàng làm tổn hại vốn liếng cũ của mình." Trên mặt Võ Khắc Cần lộ ra vẻ suy ngẫm, điều này khiến Lục Trượng Phu cảm thấy vô cùng sảng khoái. Anh ta chỉ có thể thu hút sự chú ý của vợ thông qua những phán đoán sâu sắc liên tục, từ khi Đại cách mạng văn hóa bắt đầu, anh ta vẫn luôn đọc rất nhiều báo chí, nghe xã luận, xem đại tự báo, lật lại lịch sử, anh ta khao khát trở thành quân sư của Võ Khắc Cần.

Anh ta đang định nói tiếp thì con gái Lục Văn Lâm cùng bạn trai chưa công khai của nó là Giang Tiểu Tài đến, vừa nói vừa lầm rầm bước vào phòng Võ Khắc Cần. Nhìn thấy Lục Trượng Phu ngồi ở đây, câu đầu tiên của nó chính là: "Bố, bố cũng ở phòng mẹ ạ."

Rồi vươn tay cầm lấy chiếc quạt mo trong tay bố, tự mình quạt lấy quạt để, tay kia dùng khăn tay lau mồ hôi trên trán. Vóc dáng cao gầy của nó giống bố, khuôn mặt lại giống mẹ hơn, còn về điểm đeo kính, nó và bố mẹ không khác nhau chút nào. Vì kích động và trời nóng, mặt nó đỏ bừng lên, nói: "Mọi người đều biết quyết định của tổ công tác rồi chứ? Mẹ, mẹ phải suy nghĩ cho kỹ vào, đưa ra phán đoán chính xác. Vừa nãy con còn thảo luận với Giang Tiểu Tài nữa, Tiểu Tài, nói ý kiến của em xem nào."

Giang Tiểu Tài người không cao, là một nam sinh gốc Giang Tây, cậu ta và Lục Văn Lâm cùng học khoa Triết học Đại học Bắc Thanh, Lục Văn Lâm năm hai, Giang Tiểu Tài sau khi tốt nghiệp đại học liền thi đỗ cao học chuyên ngành của khoa. Giang Tiểu Tài mặt trắng, trán rộng cằm nhọn hình dáng giống hạt hướng dương. Cậu ta đứng cạnh Lục Văn Lâm, vì gượng gạo nên càng làm nổi bật tỷ lệ đặc biệt thân dài chân ngắn, giống như đang chùng gối. Võ Khắc Cần không biết con gái sao lại chấm cái người thanh niên tướng mạo bình thường này, chỉ biết Giang Tiểu Tài là học sinh giỏi thi đỗ vào Đại học Bắc Thanh với số điểm cao nhất cùng khóa. Giang Tiểu Tài rất xấu hổ gãi gãi sau đầu, cười nói: "Em còn phải suy nghĩ thêm."

Những lời cao đàm khoát luận của Lục Trượng Phu bị ngắt lời tuy có chút khó chịu, nhưng nhìn thấy con gái thì vẫn cảm thấy vui vẻ, con gái vẫn luôn là sứ giả hòa bình làm dịu đi sự áp lực cả ngày trong nhà của anh ta. Võ Khắc Cần nhìn người con gái cao hơn mình hơn nửa cái đầu, ôn hòa hỏi: "Ở trường có những bàn luận và động thái gì?"

Lục Văn Lâm kéo Giang Tiểu Tài ngồi lên chiếc ghế sô-pha cũ cạnh cửa, nó vừa quạt mo vừa không ngừng chớp mắt sau tròng kính, nói: "Con thấy phê phán hắc bang và giới uy quyền học thuật phản động, đại hướng chắc chắn không sai, nhưng đeo bảng thép, đánh người chắc chắn là không nên." Võ Khắc Cần lại hỏi: "Đây có phải là lời của phái bảo thủ không?" Lục Văn Lâm nói: "Con và Giang Tiểu Tài đều là phái nổi dậy, con chính là không đồng ý đánh người. Bảng thép nghe nói nặng khoảng hai mươi cân, treo bằng dây kẽm nhỏ vào cổ, ai mà chịu nổi chứ?" Nó chọc chọc Giang Tiểu Tài bên cạnh, nói: "Giáo sư Lý Hạo Nhiên chẳng phải đã phát cơn đau tim rồi sao?"

Võ Khắc Cần và Lục Trượng Phu trao đổi ánh mắt với nhau. Lý Hạo Nhiên là giáo sư lâu năm của khoa Triết học, đầu những năm năm mươi từ châu Âu trở về, có chút tên tuổi trong nước. Lục Văn Lâm lại nói tiếp: "Hôm qua ở hiện trường, con gái của Lý Hạo Nhiên ngất xỉu tại chỗ, còn bị người ta dẫm bị thương." Võ Khắc Cần hỏi: "Con gái của Lý Hạo Nhiên cũng tham gia đại hội à?" Lục Văn Lâm nói: "Con gái cô ấy là học sinh trường trung học Bắc Thanh, hình như tên là Lý Đại Ngọc." Nó quay đầu hỏi Giang Tiểu Tài: "Phải không?" Giang Tiểu Tài gật đầu nói: "Đúng vậy." Võ Khắc Cần nhìn đôi người trẻ tuổi này, không nói gì. Bà biết, Giang Tiểu Tài là nghiên cứu sinh của Lý Hạo Nhiên, đương nhiên quen thuộc hoàn cảnh trong nhà Lý Hạo Nhiên.

Lục Trượng Phu nhìn hai người trẻ tuổi hỏi: "Hôm qua không có người chết chứ?" Lục Văn Lâm lắc đầu, nói: "Cái đó thì vẫn chưa nghe nói." Lục Trượng Phu quay đầu nói với Võ Khắc Cần: "Vậy thì không tính là gì. Bất kỳ đại cách mạng nào cũng khó tránh khỏi có một số hành vi quá khích, chính trị gia không cần phải có sự nhân từ đàn bà."

Lời nói của anh ta lúc này không nghi ngờ gì có chút trọng lượng, Võ Khắc Cần đang chìm trong hồi ức mơ hồ gọi điện thoại với Khang Sinh, Trần Bá Đạt, lúc này bình tĩnh mỉm cười, nói: "Hãy để phái nổi dậy cách mạng [2] tự đi tổng kết kinh nghiệm giáo dục, đến lượt ai hy sinh, thì hãy để người đó hy sinh."

Chú thích:

[1] Tổ Văn hóa Trung ương tên đầy đủ là Tổ Tiểu ban Cách mạng Văn hóa Trung ương, được thành lập ngày 28 tháng 5 năm 1966, là cơ quan lãnh đạo "Đại cách mạng văn hóa" trực thuộc Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Theo sự phát triển của "Đại cách mạng văn hóa", Tổ Văn hóa Trung ương dần thay thế Ban Bí thư Trung ương và Bộ Chính trị Trung ương, trở thành cơ quan quyền lực thực sự chỉ huy "Đại cách mạng văn hóa", các thành viên chủ chốt gồm có Trần Bá Đạt (Tổ trưởng), Giang Thanh (Phó tổ trưởng), Khang Sinh (Cố vấn), Trương Xuân Kiều (Phó tổ trưởng), Diêu Văn Nguyên. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Trung Quốc thiết lập Bộ Chính trị mới, hoạt động của Tổ Văn hóa Trung ương theo đó mà dừng lại.

[2] Phái nổi dậy cách mạng chỉ những người và tổ chức nổi dậy chống lại các cấp lãnh đạo trong "Đại cách mạng văn hóa", những người và tổ chức đối lập với họ thì gọi là phái bảo thủ. Cuộc đấu tranh giữa phái nổi dậy và phái bảo thủ từng diễn biến vô cùng gay gắt phức tạp, trận doanh cũng không ngừng thay đổi.