Lư Tiểu Long bị tổ công tác Đại học Bắc Thanh coi là học sinh phản cách mạng, đưa đi cách ly thẩm tra. Cậu vốn là học sinh trường Trung học Bắc Thanh, vì có các hoạt động phản cách mạng phá hoại cuộc Cách mạng Văn hóa ở Đại học Bắc Thanh nên trở thành đối tượng của phong trào chống can nhiễu, tra phản cách mạng tại Đại học Bắc Thanh. Trường Trung học Bắc Thanh là trường phụ thuộc của Đại học Bắc Thanh, tổ công tác Trung học Bắc Thanh lại là một nhánh của tổ công tác Đại học Bắc Thanh, thế nên, việc coi Lư Tiểu Long là thành quả trong việc tra phản cách mạng của Đại học Bắc Thanh cũng là điều thuận lý thành chương.

Ban đầu, cậu bị nhốt trong một căn phòng trống nhỏ trên tầng cao nhất của tòa nhà hành chính. Do cửa sổ tầng bốn có thể liên lạc với người trong khuôn viên trường bên dưới bất cứ lúc nào, hiệu quả cách ly không tốt, lại thêm nguy cơ nhảy lầu tự sát, nên cậu bị chuyển đến một nhà kho chứa hàng nguy hiểm bỏ hoang của công xưởng trường.

Việc chuyển đi diễn ra lúc trời vừa hửng sáng, Lư Tiểu Long bị sáu bảy người áp giải đến nơi cách ly thẩm tra mới. Để ngăn cậu bỏ trốn, tay cậu bị quặt ra sau lưng, đi xuyên qua một tòa nhà, rồi lại qua một khu công xưởng trường, dọc theo bức tường gạch đỏ của công xưởng, đi qua một đoạn đường nhỏ khá bằng phẳng, băng qua vài rãnh nước thải, lại đi qua một đoạn đường đất đầy cỏ dại, trong vòng vây của những cây du, bụi rậm và cỏ hoang, một cái sân gạch xanh cũ kỹ hiện ra. Tường sân rất cao, bên trên giăng đầy dây thép gai. Cánh cổng sắt lớn màu gan lợn mở sang hai bên, trên cánh cổng cao hai mét là hàng rào sắt trông như những cây lao. Trên bức tường hai bên cổng, có thể nhìn thấy lờ mờ dòng chữ lớn "Vật tư nguy hiểm, cấm lại gần". Cỏ hoang bên ngoài tường cao ngang người, cạnh cửa có một cây hướng dương gầy gò, lẻ loi vươn cái mặt tròn bé tí tẹo từ trong đám cỏ dại, khiến người ta liên tưởng đến hai câu thơ chẳng mấy liên quan: "Chính gió tây lá rụng xuống Trường An", "Người gầy hơn hoa cúc". Những cánh hoa vàng kim xung quanh cây hướng dương hơi héo quăn, trông như vẻ mệt mỏi đọng lại sau một đêm vất vả.

Trong số những người áp giải có một công nhân công xưởng trường mặt chữ điền, râu quai nón, giữa mùa hè mà khoác trên người một chiếc áo bông rách.

Anh ta lấy chìa khóa mở ổ khóa lớn trên cửa, lắc lên lắc xuống lạch cạch, cố gắng rút cái then cửa sắt nằm ngang ra. Do lâu ngày không động đến, lại dầm mưa dãi nắng, then sắt và khuy cửa đã gỉ sét dính chặt vào nhau, không rút được, đành phải dùng sức xoay then cửa. Tiếng cọ xát của kim loại sắc lạnh xé toạc buổi sáng yên tĩnh, rạch một vết nứt hữu hình trong không trung. Nhìn thấy bột gỉ sắt rơi xuống như bụi, người râu quai nón dùng sức về phía bên phải như đang kéo co, vừa xoay lên xoay xuống vừa thực hiện động tác kéo ngang. Với một cái lảo đảo, then cửa sắt cuối cùng cũng bung ra, người râu quai nón khoác áo bông rách suýt chút nữa ngã nhào xuống đất. Vì hai tay không rời khỏi tay cầm then cửa, thực tế anh ta đã dán người vào, đổ nghiêng trước cổng lớn.

Mấy người hợp sức đẩy cửa lớn, cửa có lắp bánh xe sắt nhỏ, cánh cửa kẽo kẹt kêu lên, rất nặng nề, từ từ mở ra từng chút một. Trong sân cỏ dại mọc từng đám từng đám, có chỗ đã cao ngang gối, khiến Lư Tiểu Long liên tưởng đến chuồng gia súc ở nông thôn. Họ vào cổng sân, bên trong cửa cũng có then sắt, người râu quai nón hì hục đóng cổng sân lại, từ bên trong cài then cửa, những người áp giải cậu bèn buông tay, ở đây không cần lo Lư Tiểu Long bỏ trốn. Mấy sinh viên đại học rõ ràng không quen nơi này, đi theo người râu quai nón vào trong. Quẹo qua một khúc cua là một dãy kho hàng, trên mỗi cánh cửa sắt lớn sơn màu xám đều viết bằng sơn đỏ các số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, tổng cộng mười gian. Họ dùng chân dẫm đổ đám cỏ dại đầy sương sớm cao ngang gối, dẫm ra một con đường. Đến trước cửa kho số 5, người râu quai nón tìm kiếm một hồi trong chùm chìa khóa, chọn lấy một chiếc, cắm vào ổ khóa trên cửa. Ổ khóa đã gỉ, sau một hồi loay hoay bận rộn, cuối cùng cũng mở được khóa. Vừa xoay vừa dùng sức kéo ngang, rút chốt cửa sắt ra, rồi kẽo kẹt mở cửa kho.

Bên trong kho tối om, hơi ẩm mốc ùa tới khiến mấy sinh viên chần chừ, biểu cảm nhìn nhau dường như cảm thấy bất an khi nhốt người ở đây. Một sinh viên mặt vuông đeo kính hỏi: "Trong này có giường không?" Người râu quai nón đáp: "Kho hàng thì lấy đâu ra giường? Lát nữa lấy cái chiếu trải ra sàn là được, giữa mùa hè rồi, cứ ngủ trên nền xi măng đi!" Cả nhóm đi vào trong, phát hiện có thứ gì đó bay vèo qua mặt, giật nảy mình, ngay lập tức có người nói: "Dơi!" Mạng nhện giăng khắp không gian sáng lấp lánh như những sợi bạc trong ánh sáng xuyên vào, có những mạng dính cả vào mặt. Mấy sinh viên để che giấu sự chần chừ trong lòng, rất nghiêm túc nói với Lư Tiểu Long: "Ở đây yên tĩnh, cậu phải thành thật tiếp nhận cách ly thẩm tra, khai báo rõ ràng toàn bộ bối cảnh hoạt động phản cách mạng của cậu."

Họ mang tới một chiếc chiếu trải xuống sàn, một bộ chăn màn ném lên chiếu, rồi lại ném xuống một cái xô thủng, nói: "Đi tiểu thì dùng cái này, mỗi ngày đến trưa, tối mang cơm cho cậu thì tự xách ra ngoài mà đổ." Họ chỉ vào vòi nước giữa sân, rồi chỉ vào nhà vệ sinh ở góc sân, "Mỗi ngày đưa cơm, cậu có thể đi vệ sinh." Họ để lại một chậu rửa mặt, một chiếc khăn mặt: "Giờ đưa cơm trưa, tối, cậu có thể ra ngoài rửa mặt, chậu có thể chứa nước." Họ dùng cờ lê vặn vòi nước đang gỉ sét ra. Nước ào ào chảy ra, mang theo màu gỉ vàng khè. Một lúc sau, nước trong dần, vặn lại thì không chặt được, chỉ có thể để nó chảy rỉ rả.

Giấy và bút bi để khai báo vấn đề cũng không quên mang tới, khi mọi thứ đã xong xuôi, họ bật đèn điện trong kho lên, nói: "Cậu còn gì để nói không?" Lư Tiểu Long nói: "Tôi phản đối sự bức hại đối với tôi." Sinh viên mặt vuông đeo kính kia nói chuyện mang giọng miền Nam, biểu cảm cũng không hung dữ, anh ta nói: "Cậu đã là phản cách mạng rồi, phải nhận thức được tội lỗi của mình." Lư Tiểu Long nói: "Tôi phản đối sự bức hại đối với tôi." Sinh viên mặt vuông đeo kính nói: "Cậu phải nâng cao nhận thức." Mấy người khác rõ ràng đã mất kiên nhẫn, nói: "Đừng nói nhảm với nó!" Sinh viên mặt vuông đeo kính lại hỏi: "Cậu còn gì muốn nói nữa không?"

Lư Tiểu Long nói: "Tôi phản đối sự bức hại đối với tôi, tôi tuyên bố từ hôm nay bắt đầu tuyệt thực."

"Ăn hay không đâu phải do cậu?" Người râu quai nón lên tiếng giọng ồm ồm, đóng sập cửa phòng lại, kẽo kẹt cài then cửa sắt, cạch một tiếng khóa lại, rồi lại lắc qua lắc lại. Nghe thấy tiếng họ dẫm lên cỏ dại, tiếng dừng lại thử vòi nước, vòi nước được vặn to ào ào, rồi lại vặn chặt, người râu quai nón nói: "Không vặn chặt được, vòng đệm lão hóa rồi, cứ thế đi." Tiếng bước chân dần xa. Tiếp theo là tiếng kẽo kẹt mở cổng sắt lớn của sân, tiếng đóng cửa, tiếng vừa xoay vừa cài then cửa sắt, cuối cùng là tiếng khóa cửa. Nghe thấy ổ khóa đập vào cửa sắt hai cái, chứng tỏ kiểm tra xong, rồi im bặt.

Lư Tiểu Long bắt đầu tuyệt thực.

Buổi trưa, ba nam sinh viên vạm vỡ tới đưa cơm cho cậu: một cái màn thầu, một bát thức ăn. Hỏi cậu có đi vệ sinh không? Có đổ xô tiểu không? Có rửa mặt không? Lư Tiểu Long ngồi trên đệm nằm bất động, cậu bảo họ mang màn thầu và thức ăn về, đồng thời nhắc lại việc mình tuyệt thực. Họ nói: "Ăn hay không là tự do của cậu, đưa cơm là nhiệm vụ của chúng tôi." Ba người ném bát đũa xuống rồi đi.

Cửa vừa khóa lại, không gian trở nên khép kín, bốn phía không có lấy một cái cửa sổ. May mà cửa sắt trên dưới đều không kín, sát mặt đất có khe hở nửa viên gạch, phía trên cũng có khe hở. Trong phòng tắt đèn là có thể nhìn thấy ánh sáng trắng lóa thấm vào từ bên ngoài. Khi ánh nắng chiếu trực tiếp qua khe cửa, nó vạch một đường chéo trong bóng tối, bụi trong không trung lấp lánh sống động trong luồng sáng ấy.

Nhìn chăm chú vào luồng bụi bay múa trong ánh nắng này, người ta liên tưởng tới hàng tỷ thiên hà trong vũ trụ.

Đến tối, cổng sân lại vang lên tiếng cạch cạch, tiếng mở cổng, đóng cổng. Tiếng bước chân, tiếng cỏ dại bị dẫm đổ.

Lư Tiểu Long ngồi trong bóng tối, trước tiên nhìn thấy mấy đôi giày thể thao dưới khe cửa, sáu cái chân chính là ba người. Ổ khóa cạch cạch mở ra, cửa được đẩy ra, trong hoàng hôn mùa hè trắng lóa, vẫn là mấy nam sinh viên vạm vỡ tới đưa cơm cho cậu: một cái bánh ngô, một ít dưa muối, tất cả đều trong hộp cơm. Lư Tiểu Long chỉ vào cái bát dưới đất nói: "Cơm trưa vẫn ở đây, mang về hết đi, tôi đã tuyên bố tuyệt thực rồi." Cậu đi vệ sinh, ra vòi nước rửa mặt, múc nửa chậu nước, rồi quay lại kho số 5. Ba sinh viên nhìn nhau, một nam sinh viên mắt to, cắt tóc đinh nói: "Hộp cơm, bát chúng tôi đều để lại đây, cậu muốn ăn gì thì ăn."

Đêm đầu tiên sau khi tuyệt thực cứ thế bắt đầu. Đã là tuyệt thực thì nhất định phải kiên trì thời gian dài mới có hiệu quả, trước hết phải bảo toàn thể lực. Lư Tiểu Long dùng nắp hộp cơm múc nước trong chậu uống vài ngụm, làm ẩm khoang miệng, cổ họng cũng như thực quản, dạ dày, rồi lặng lẽ nằm trên chỗ nằm dưới sàn ở góc phòng. Nền kho hàng hơi có độ dốc, hơi nghiêng về phía cửa, có lẽ để tiện thoát nước khi cọ rửa. Cậu nhìn ánh sáng xuyên qua trên và dưới cửa mà không động đậy. Một khi nằm xuống, cảnh vật cũng thay đổi. Kho hàng rất trống trải, trần xi măng chụp cứng ngắc trên đỉnh đầu, trong bóng tối có thể ngửi thấy mùi xi măng, trong không khí ngập tràn mùi cỏ dại từ ngoài sân bay vào. Mắt dán sát mặt đất nhìn ra, thấy một mảng cỏ dại xanh thẫm. Con đường nhỏ vừa bị tiếng bước chân dẫm ra khiến tầm mắt của cậu được kéo dài, uốn lượn nhìn tới hồ nước giữa sân. Vòi nước đứng cạnh hồ, tuy không nhìn thấy vòi nước, nhưng có thể nhìn thấy cột nước nhỏ chảy không ngừng đung đưa treo lơ lửng. Thỉnh thoảng một cơn gió nhẹ thổi qua, cột nước nhỏ liền tan ra thành những đường nét như hàng liễu rủ trong gió. Những sợi nước đung đưa bay tới bụi cỏ bên ngoài hồ nước, đồng thời cắt đứt tiếng tí tách rơi xuống hồ.

Trời dần tối hẳn, ánh sáng lọt qua khe cửa ngày càng yếu ớt, cảnh vật trong sân cũng ngày càng mờ đi, bóng tối như một gã khổng lồ đứng sững lạ lẫm trước mặt. Trong sự tĩnh lặng u ám, nặng nề, tai văng vẳng tiếng ù ù, cậu cảm thấy đau nhức màng nhĩ. Đúng lúc cậu đang tìm kiếm sức mạnh trước những khó khăn tinh thần mang tính siêu hình, thì những vấn đề vật chất xuất hiện: nỗi kinh hoàng của bóng tối bị sự quấy rầy của đám muỗi tầm thường thay thế. Lúc này cậu mới nghĩ tới việc qua đêm trong cái kho bao vây bởi cỏ dại này khó khăn biết nhường nào. Cậu quyết định bật đèn điện, có lẽ như vậy sẽ ổn hơn.

Khi cậu bật bóng đèn điện nhô đầu ra từ tường, phát hiện ánh sáng yếu ớt chẳng thể làm đám muỗi kiêng dè chút nào, đàn muỗi đói khát dù có dùng tay xua đuổi thế nào cũng không lùi bước. Cậu nghĩ, tác dụng của đèn điện có lẽ là thu hút tất cả muỗi ngoài sân vào trong phòng, thật đáng sợ. Thế là, cậu tháo chiếc chăn bẩn thỉu rách nát kia ra, tắt đèn, trùm cả tấm vỏ chăn lên người.

Cậu dùng chân và cánh tay căng tấm vải thành một cái lều. Nghe thấy tiếng muỗi vo ve bên ngoài, cảm nhận được sự gian nan của cuộc sống tù đày. Mùa hè oi bức, trùm trong cái lều vải tự nhiên rất ngột ngạt, cậu lại chỉ có thể thỉnh thoảng phẩy một cái cho thoáng khí.

Chỉ cần sơ sẩy một chút là có muỗi chui vào, vo ve loạn xạ trong lều vải, bất chấp sống chết lao vào cắn xé mặt mũi cậu. Lúc này, cậu buộc phải chật vật thu dọn lại chiến trường. Cứ như vậy chịu đựng đến quá nửa đêm, cậu thực sự không chống đỡ nổi nữa, ngủ thiếp đi trong trạng thái mơ màng.

Biết rõ muỗi đã cắn hàng chục chỗ qua lớp vỏ chăn trên tay và chân, nhưng đã không còn sức xoay xở. Cậu lơ mơ nghĩ đến bài "Mâu thuẫn luận" của Chủ tịch Mao, nghĩ đến cách nói về mâu thuẫn chủ yếu. Vừa rồi, bị muỗi cắn là mâu thuẫn chủ yếu, giờ đây, cơn buồn ngủ lại trở thành mâu thuẫn chủ yếu đè bẹp tất cả. Cứ mơ hồ nghĩ như vậy, rồi lại mơ hồ ngủ thiếp đi.

Đột nhiên, nghe thấy tiếng cạch cạch, đó là tiếng hộp cơm nhôm và bát sứ trên nền xi măng, nghe thấy tiếng đũa rơi xuống đất loảng xoảng. Cậu giật bắn người, chắc chắn là chuột tới ăn vụng. Cậu lập tức nhảy dựng lên, nghe thấy tiếng chuột chạy trốn chí chóe. Cậu lơ mơ mò tới cửa kho, lại bật đèn điện lần nữa.

Màn thầu trong bát đã bị cắn nham nhở, rau cải xào miến dưới màn thầu cũng vương vãi đầy dầu mỡ trên đất, nắp hộp cơm bị hất sang một bên, bánh ngô bên trong cũng bị cắn nham nhở, chỉ có miếng dưa muối bên cạnh bánh ngô là không hề suy suyển. Để bảo vệ thành quả tuyệt thực của mình, cậu nhặt đũa từ trong bụi bẩn, gắp hết rau rơi vãi vào trong bát, rồi đậy nắp hộp cơm lại. Cậu định gắp cả màn thầu và rau vào hộp cơm, nhưng nếu đổ rau trong bát vào hộp, sẽ bị ép nát bét, thì không nhìn rõ ghi chép nghiêm ngặt về tuyệt thực được. Cậu nghĩ ngợi, bưng chậu rửa mặt uống thêm hai ngụm nước, đến trưa mai không uống nước cũng sống được, liền đổ nước còn lại trong chậu vào xô tiểu, sau đó, úp ngược chậu rửa mặt lên trên hộp cơm và bát cơm. Thế là tuyệt đối an toàn. Cậu tắt đèn, lại trùm lên tấm chăn, nằm xuống lần nữa trong vòng vây của đám muỗi. Trong cơn buồn ngủ, nghe thấy tiếng muỗi vo ve bay lượn.

Qua một lúc lâu, mơ màng nghe thấy tiếng chậu phát ra tiếng cọ xát ken két, như có ai đó dùng bàn chải sắt chà xát cái chậu. Chắc chắn là móng vuốt của lũ chuột đang cào chậu. Trong lòng cậu nảy sinh một nụ cười lạnh vừa bất lực vừa đắc ý: sức mạnh của lũ chuột tuyệt đối không thể lật đổ được sự thống trị của cái chậu. Nhưng âm thanh đó ngày càng khiến người ta bứt rứt, ngày càng tích cực, nghe tiếng thì dường như cái chậu bị chuột húc tới mức hơi nhấc khỏi mặt đất, cái chậu trượt nhẹ trên mặt đất, rồi "bộp" một tiếng rơi xuống, ngay lập tức nghe thấy tiếng chuột chạy tán loạn. Cậu không khỏi mỉm cười thú vị, lũ chuột này đã tự làm mình hoảng sợ. Cậu nhớ lại cách bắt chuột học được hồi nhỏ ở nông thôn, một cái bát lớn úp xuống đất, dùng một cái chén rượu nhỏ nhẵn bóng úp ngược lại để chống một cạnh bát lên cao hơn một ngón tay, đặt mấy hạt đậu rang dưới đáy bát, chuột chui vào bát lớn chỉ cần cựa quậy một chút, cái bát lớn liền trượt khỏi điểm tựa là chén rượu nhỏ, úp gọn con chuột vào trong bát. Một đêm chống sáu bảy cái bát lớn, là có thể úp được sáu bảy con chuột.

Cậu thở dài, giờ mình không có tâm trí chơi trò "úp chuột", bằng không, cậu có thể tìm một viên đá nhỏ nhẵn bóng kê cái chậu hơi cao lên, úp gọn lũ chuột dám chui vào trong đó. Chuột bị úp trong chậu, còn tối tăm hơn cả việc mình bị nhốt trong kho hàng. Nếu không có ngoại lực cứu giúp, chuột ở trong đó quay cuồng, cuối cùng không thể thoát khỏi nhà tù. Nghĩ đến đây, lại thấy lũ chuột đặc biệt nhỏ bé: vì tham ăn một chút thức ăn, mà mất đi tự do, thậm chí mất đi mạng sống, thật đúng là "thử mục thốn quang" (tầm nhìn hạn hẹp).

Trong cơn mơ màng, nghe thấy cái chậu lại bị cào vang lên. Nghe tiếng rõ ràng không phải do chuột gây ra. Cái chậu bị đẩy mạnh trượt đi, trong đêm tối, dường như có người dùng móng tay cào cái chậu, dùng tay đẩy cái chậu. Cậu không khỏi thấy rợn tóc gáy, giật mình tỉnh giấc, nhưng không dám chui ra khỏi chăn. Một lát sau, nghe thấy tiếng "meo meo". Cậu ló đầu ra khỏi chăn, trong bóng tối nhìn thấy hai điểm sáng xanh biếc, cậu biết đó là mắt mèo. Sau đó, lại nhìn thấy bóng dáng mờ ảo của một con mèo. Cậu vẫy tay về phía con mèo trong bóng tối, và gọi "mi mi, mi mi". Con mèo do dự trong bóng tối, ánh sáng yếu ớt từ khe cửa và ánh sáng từ mắt mèo khiến cậu càng nhìn rõ dáng vẻ của con mèo, cậu lại gọi nó "mi mi, mi mi".

Con mèo đó trông có vẻ rất cô đơn, rất lẻ loi đi tới. Nó dường như không sợ cậu, sở dĩ đi đi dừng dừng, chỉ là vì lo Lư Tiểu Long không yêu quý nó. Con mèo ngồi xuống ở nơi cách cậu rất gần, dường như không ôm ấp hy vọng gì vào việc giao tiếp với Lư Tiểu Long, đồng thời đờ đẫn quay đầu chậm rãi. Lư Tiểu Long lại gọi nó vài tiếng "mi mi, mi mi", con mèo quay đầu nhìn Lư Tiểu Long trong bóng tối. Nó không thấy lạ khi có người nằm ở đây, chỉ là đang phán đoán xem mối quan hệ của họ có thể tiến thêm một bước không. Cuối cùng, con mèo từng chút từng chút đi tới, ngồi xuống ở nơi cách mặt Lư Tiểu Long rất gần.

Lư Tiểu Long đưa tay sờ cổ và lưng nó, con mèo rất thoải mái lại vừa tê dại đón nhận sự vuốt ve, dường như là một kẻ từng chịu nhiều sự bỏ rơi mà nhìn thấu nhân tình thế thái. Lư Tiểu Long nhẹ nhàng vuốt ve cổ nó, để nó nằm xuống. Đuôi mèo lắc lắc trong không trung, cuộn lại bên cạnh cậu, khuôn mặt vùi rất thoải mái vào hai chân trước. Lư Tiểu Long tiếp tục nhẹ nhàng vuốt ve từ trước ra sau con mèo nhỏ, con mèo ngày càng thoải mái, ngày càng ngoan ngoãn nằm đó.

Lông của con mèo nhỏ vừa trơn trượt lại vừa rít. Trơn trượt là chất liệu vốn có của mèo, rít là kết quả của việc vô gia cư lang thang. Lông dính vài cọng cỏ, cành lá, cậu vừa vuốt ve vừa chải chuốt, gỡ từng cái một ra. Trên lông còn dính chút bùn đất, cậu cũng vo vụn chúng, chải sạch đi. Lớp lông vốn xù xì sau một hồi chải chuốt, trông càng mượt mà hơn. Cậu vuốt ve con mèo nhỏ từng cái một từ đầu đến đuôi, cảm nhận được nhiệt độ ấm áp dưới lớp lông, cũng cảm nhận được cơ thể mềm mại và khung xương lưng của con mèo nhỏ, đây là một con mèo gầy. Cậu vừa vuốt ve vừa hỏi: "Mi mi, có phải không có nhà không?" Con mèo nhỏ kêu "meo" một tiếng, dường như nghe hiểu lời cậu. Lư Tiểu Long vuốt ve nó thêm một lúc, vỗ vỗ nó nói: "Được rồi, chúng ta cùng nghỉ ngơi thôi." Cậu trùm chăn ngủ, đồng thời phát hiện trong khoảng thời gian âu yếm con mèo lại bị cắn thêm vài nốt sưng to trên mặt.

Trời sáng, đêm đầu tiên sau khi tuyệt thực cứ thế trôi qua.

Đến trưa, ổ khóa lớn của cổng sân mới lại bị cạch cạch mở ra, then cửa sắt cạch cạch được rút ra, cửa sắt được kẽo kẹt đẩy ra, tiếp theo là tiếng một nhóm người dẫm lên cỏ dại đi tới. Rõ ràng không giống tiếng đưa cơm hôm qua bình thường như vậy, có vẻ hơi khí thế hung hăng. Nhìn từ ánh sáng dưới cửa, đám chân dày đặc phải có bảy tám người. Mở khóa rút then cửa, cửa kẽo kẹt đẩy ra, con mèo nhỏ vốn cuộn tròn bên cạnh lập tức chạy biến vào góc tối. Cùng với ánh sáng bên ngoài ùa vào, là bảy tám khuôn mặt tràn đầy tinh thần đấu tranh với kẻ địch. Sinh viên mặt vuông đeo kính bị những sinh viên to cao hơn vây quanh, anh ta nói với Lư Tiểu Long: "Tranh thủ thời gian ăn cơm đi, chiều phải mở hội nghị phê đấu." Lư Tiểu Long cảm thấy tim đập thình thịch, cậu hỏi: "Là phê đấu tôi à?" Đối phương trả lời: "Phải." Sau đó lại nói, "Cậu ăn cơm trước đi." Một sinh viên tay cầm hộp cơm, lúc này đưa cho Lư Tiểu Long.

Lư Tiểu Long nói: "Tôi đã bắt đầu tuyệt thực từ hôm qua rồi."

Đám người nhìn nhau, anh chàng vạm vỡ kia nói: "Trưa qua, tối qua chúng tôi đều đã đưa cơm tới."

Lư Tiểu Long chỉ vào cái chậu úp ngược trên đất nói: "Đều ở đây cả." Có người lật chậu lên, nhìn thấy màn thầu trên bề mặt bị gặm nham nhở, trên mặt họ lộ ra nụ cười mỉa mai. Lư Tiểu Long nói: "Đó là chuột gặm lúc nửa đêm, sau đó tôi dùng chậu úp lại rồi."

Mấy người quay lưng về phía ánh sáng lại nhìn nhau, trên chỗ nằm dưới sàn tối tăm cuộn tròn một học sinh trung học đang tuyệt thực, là tình huống họ cần phải hiểu và thích nghi một chút. Nhưng cũng chỉ vài giây im lặng, quy trình cách mạng liền bắt đầu. Một người quát Lư Tiểu Long đứng dậy đi giày vào, nói: "Không ăn thì thôi, chuẩn bị đi dự hội nghị." Sau đó, bất chấp sự phản đối của Lư Tiểu Long, vừa đẩy vừa kéo cậu ra khỏi kho hàng tối om.

Ánh nắng giữa trưa chói đến mức Lư Tiểu Long không mở nổi mắt, dù sao cũng là một ngày không ăn cơm, cậu cảm thấy hơi đứng không vững, một cơn chóng mặt ập tới. Đám người này lại hung hăng quát tháo cậu cài khuy áo, chỉnh đốn quần áo. Cậu phát hiện, sự thù địch và căm thù giữa người với người rất nhanh chóng có thể nuôi dưỡng được. Vừa rồi, khoảnh khắc mở cái chậu úp ngược ra, cậu cảm thấy sự tuyệt thực của mình đã gây ra phản ứng tương đối lương thiện trong lòng những người này, lúc đó, giữa họ và cậu dường như không thù không oán. Tuy nhiên, chỉ mới thoáng một hồi đẩy đẩy xô xô quát tháo, liền kích động sự phản kháng của cậu, cũng khơi dậy sự hung hãn của đám người này. Con người vừa có thể bị đối phương kích nộ, cũng có thể bị chính những hành động làm bộ làm tịch của mình điều động, đây là một quy luật tâm lý mà Lư Tiểu Long thường xuyên cảm nhận được trong cuộc Cách mạng Văn hóa sau này. Bạn đối với bất kỳ người nào, bất kỳ sự vật nào không có thù hận, không có tính công kích, nhưng chỉ cần bạn tấn công nó, tính công kích và thù hận sẽ tự nhiên nảy sinh, dường như vốn dĩ đã được gieo mầm trong lòng mình.

Hội nghị phê đấu kết thúc, Lư Tiểu Long bị áp giải về "nhà tù". Cậu nằm trên chỗ nằm ở góc tường, trong bóng tối nhìn ánh sáng từ khe hở cao bằng nửa viên gạch dưới cửa, nhìn cảnh hoàng hôn trong sân. Trong hồi ức mơ hồ về hội nghị phê đấu, một thứ gì đó mềm mại khẽ tiến lại gần bên người, là con mèo nhỏ đó. Cậu đưa tay nắm lấy một chân trước của mèo, mèo nhỏ dùng móng vuốt khẽ cào lòng bàn tay cậu, sau đó ngoan ngoãn dựa lại gần, nằm xuống cạnh mặt cậu. Cậu cảm thấy một sự an ủi như được trở về nhà có người thân bầu bạn.

Cậu nhẹ nhàng vuốt ve mèo nhỏ, lại nhớ tới cảnh tượng tại hội nghị phê đấu, xung đột giữa em gái Lư Tiểu Tuệ, Hoa Quân và Điền Tiểu Lê với đội kiểm tra hiện rõ mồn một trước mắt. Người phụ nữ xinh đẹp đứng cùng em gái kia dường như chính là người đã gặp cạnh vòi phun nước ở công viên Nhật Nguyệt Đàn lần đó, không biết cô ấy và em gái đã nói gì, em gái lại nói gì với cô ấy. Nghĩ như vậy, tay cậu dừng việc vuốt ve mèo, mèo nhỏ liền khẽ "meo" một tiếng. Lư Tiểu Long vẫn đang mơ màng chưa phản ứng lại với nó, mèo nhỏ liền đứng dậy đi vài bước, ngồi xuống nơi cách cậu xa hơn một chút. Sau đó, một cách cô đơn, bất động giữ sự im lặng.

Lư Tiểu Long hoàn hồn, đưa tay gọi mèo nhỏ. Mèo nhỏ quay đầu, nhìn cậu trong bóng tối, không có bất kỳ biểu cảm gì, vẫn ngồi đó không nhúc nhích. Thế là, cậu lại dùng giọng rất thân thiết, yêu thương gọi nó: "Mi mi, qua đây, qua đây đi." Mèo nhỏ lúc này mới chậm rãi đứng dậy đi tới. Cậu vuốt ve đầu và cổ nó, nói: "Tôi không quên cậu đâu." Mèo nhỏ kiêu kỳ lại thoải mái xoay cổ trong tay cậu. Cậu tiếp tục vuốt ve trên đầu, trên người nó, và khẽ tạo áp lực. Cuối cùng, mèo nhỏ lại yên lặng nằm xuống, vùi mặt vào hai chân trước.

Với sự bầu bạn của mèo nhỏ, Lư Tiểu Long trải qua đêm thứ hai sau khi tuyệt thực.

Lư Tiểu Long nhất quyết không khai báo tội trạng, tiếp tục kiên trì tuyệt thực. Đến ngày thứ năm, cậu hôn mê. Trong sự mơ hồ của đêm tối, chỉ có một ý thức miễn cưỡng, đó là dùng tấm chăn trùm kín mặt và thân trên. Chân cẳng đã không còn hơi sức để bận tâm, mặc cho muỗi cắn. Trong trạng thái hôn trầm, cậu luôn biết con mèo nhỏ đó vẫn ở bên cạnh bầu bạn với mình. Đây là một con mèo trắng tinh, vì lang thang, nên bộ lông hơi xám xịt.

Tuyệt thực kiên trì đến ngày thứ tám, ngày thứ chín, cậu hoàn toàn hôn mê. Trong thế giới mịt mù như mơ, con mèo trắng nhỏ này vẫn luôn lang thang đi lại, lúc đi lúc nằm trong kho hàng trống rỗng bầu bạn với cậu, họ đều là những kẻ bị thế giới này bỏ rơi.

Sau đó, cậu hoàn toàn mất đi tri giác. Hai năm sau, cậu gặp lại người sinh viên đại học từng mỗi ngày tới đưa cơm, người đó nói với cậu rằng, họ mỗi ngày qua xem hai lần, lần nào cũng thấy con mèo trắng đó trong kho hàng, anh ta nói: "Nếu không có sự canh giữ của con mèo đó, cậu hoàn toàn có khả năng bị chuột cắn đến mức không còn hình thù gì." Anh chàng đầu tròn tròn đó là sinh viên năm tư khoa Địa vật lý Đại học Bắc Thanh, anh ta nói lúc đó rất khâm phục sự dũng cảm của Lư Tiểu Long. Mà Lư Tiểu Long sau sự việc đã mấy lần tìm đến nhà kho chứa hàng nguy hiểm này, nhưng vẫn không tìm thấy con mèo trắng nhỏ đã bầu bạn với cậu suốt 12 ngày trong cuộc sống tù đày, cậu vẫn nhớ trên cổ chân trước bên phải của mèo trắng nhỏ có một vết sẹo nhỏ.

Khi Lư Tiểu Long tuyệt thực đến ngày thứ mười hai, được đưa vào bệnh viện Đại học Bắc Thanh cấp cứu.

Ghi chú:

[1] "Chính gió tây lá rụng xuống Trường An" trích trong từ Mao Trạch Đông "Mãn giang hồng. Hòa Quách Mạt Nhược đồng chí" (ngày 9 tháng 1 năm 1963).

"Trái đất nhỏ bé này, có vài con ruồi đập đầu vào tường. Vo ve kêu, vài tiếng thê lương, vài tiếng nức nở. Kiến bám gốc hòe khoe nước lớn, rệp lay cây há dễ dàng. Chính gió tây lá rụng xuống Trường An, tên bay tiếng rít. Bao nhiêu việc, từ trước tới nay đều gấp; trời đất xoay chuyển, thời gian bức bách. Một vạn năm quá dài, chỉ tranh giành sớm tối. Bốn biển cuộn trào mây nước giận, năm châu chấn động gió sấm gào. Phải quét sạch mọi loài hại người, toàn bộ đều vô địch." Bài từ này lần đầu tiên được đăng trên ấn bản tháng 12 năm 1963 của Nhà xuất bản Văn học Nhân dân "Thơ Mao Chủ tịch". Những câu thơ này từng được Hồng vệ binh trích dẫn rộng rãi trong cuộc "Cách mạng Văn hóa".