Lư Tiểu Tuệ, em gái của Lư Tiểu Long, là học sinh năm hai trường Trung học Nữ sinh Thực nghiệm Bắc Kinh, có khuôn mặt tròn trịa, tóc ngắn ngang tai, vóc người tầm thước. Thoạt nhìn thì thấy cô bé hơi mập, nhưng nhìn kỹ lại thấy dáng người vẫn thanh mảnh, có lẽ là do khuôn mặt tròn trịa phúc hậu cùng đôi mắt đặc biệt to, cách nhau khá xa kia khiến người ta có cảm giác như một cô bé bụ bẫm. Gương mặt và đôi mắt ấy làm người ta liên tưởng đến những ô cửa kính lớn sát đất, ánh mặt trời trắng sáng, cũng làm người ta nhớ đến một tốp trẻ mẫu giáo đang được cô giáo dắt đi, trong hàng ngũ ấy luôn có một hoặc hai gương mặt tròn trịa trắng trẻo, bụ bẫm, thu hút sự chú ý của bạn giữa đám trẻ lộn xộn, ánh mắt bạn sẽ bị thu hút bởi cô bé, thậm chí trong vô thức còn cảm thấy vẻ đẹp của cuộc sống.

Xét về mặt sinh lý, Lư Tiểu Tuệ còn một đặc điểm nữa, đó là cực kỳ sạch sẽ. Sự sạch sẽ này không chỉ là do cô bé thích sạch, mà là bản thân trông đã sạch sẽ rồi. Có những người dù thường xuyên tắm rửa, thay quần áo, vẫn mang lại cảm giác không sạch sẽ. Còn thói quen sạch sẽ của cô bé dường như là bẩm sinh: khuôn mặt, cổ, cánh tay cô bé sinh ra đã trắng trẻo, hơi thở cơ thể cũng mang lại cảm giác sạch sẽ, sảng khoái. Như lời mẹ cô bé nói: "Tiểu Tuệ nhà chúng ta không giống người nhà chúng ta, giống như từ trên trời rơi xuống vậy." Cả cha và mẹ đều nói, trên người con bé, kể cả trong phòng nó, đều có một mùi hương hạt sen thoang thoảng.

Lư Tiểu Tuệ còn có sự thông minh đặc biệt. Sự thông minh này một phần có lẽ đến từ sự thâm trầm chính trị của cha và sự khôn khéo đối nhân xử thế của mẹ, nhưng phần nhiều lại là thứ mà gia đình này không có. Hồi nhỏ, nhà ở trong khu nhà trọ cấp bốn, hàng xóm là một bà thái thái giàu có thời cũ, chồng bà là sĩ quan Quốc dân Đảng đã đầu hàng cách mạng, nên cũng hòa vào hàng ngũ Đảng Cộng sản. Lư Tiểu Tuệ thường sang nhà bà chơi, gọi bà thái thái thời cũ, nay là phu nhân thủ trưởng kia là bà Kim. Ở chỗ bà Kim, cô bé được hun đúc bởi một hệ thống hoàn toàn khác biệt. Theo lời cô bé tự nói, điều đầu tiên cô học được ở bà Kim là cách phân biệt và thưởng thức vẻ đẹp của phụ nữ. Bà Kim dạy cô, cái mũi thế nào là đẹp, dáng đi thế nào là cao quý, gương mặt thế nào gọi là xinh, gương mặt thế nào gọi là tuấn tú. Những thứ này vốn bị coi là tư tưởng tư sản hủ bại trong mắt bạn bè cùng trang lứa, thì ở chỗ Lư Tiểu Tuệ lại trở thành điểm xuất phát để thấu hiểu nhân sinh. Cô bé bắt đầu đọc văn học kinh điển từ khi còn rất nhỏ, sự hun đúc văn hóa hậu thiên kết hợp với linh tính bẩm sinh đã nhào nặn cô thành một cô gái đặc biệt "có tâm kế".

Chính vì đặc điểm này mà khi nhìn thấy Thẩm Lệ tại đại hội đấu tố, cô đã rất nhạy cảm. Khi Thẩm Lệ tháo kính xuống, Lư Tiểu Tuệ phát hiện, đây là một gương mặt hoàn toàn khác biệt với môi trường xung quanh. Sự trắng trẻo, thanh tú trên gương mặt cô ấy trở nên lạc lõng, hay nói đúng hơn là không dung nạp được với thế giới này, khí chất của cô ấy lại là thứ mà chính cô chỉ quen thuộc khi ở trong thế giới của bà Kim. Giữa biển người đông đúc ồn ào này, trong khoảnh khắc, cô nhận ra điểm tương thông giữa đối phương và mình. Đối phương cao hơn mình một chút, mình thấp hơn một chút. Đối phương lạnh lùng hơn mình một chút, mình ấm áp hơn một chút. Đối phương cao quý hơn mình một chút, cũng khác lạ hơn một chút, còn mình thì gần gũi và thích nghi với môi trường hơn đối phương. Đối phương trắng hơn mình một chút, bản thân mình tuy cũng trắng nhưng sự khác biệt với môi trường lại mềm mại hơn đối phương một chút. Khi người phụ nữ xinh đẹp này bày tỏ sự quan tâm đến anh trai mình, phản ứng trong khoảnh khắc của cô có chút tinh tế. Sự tinh tế này về sau khi nhìn lại, nhờ khả năng tự phản tỉnh, cô thấy rất rõ ràng: cô vừa có cảm tình với đối phương, lại vừa có sự bài xích ngầm.

Khi những cô gái như Hoa Quân, Điền Tiểu Lê dốc sức chiến đấu vì anh trai, cô và họ chỉ có cảm giác thân thiết cùng chung kẻ thù. Còn khi người phụ nữ tự xưng là sinh viên tốt nghiệp Học viện Âm nhạc Trung ương này xuất hiện trong thế giới của anh trai, tâm lý của cô lại phức tạp hơn.

Nguyên nhân phức tạp, cô đã hiểu rõ. Lúc đó, sự kinh ngạc và ngưỡng mộ dành cho vẻ ngoài của Thẩm Lệ đã làm phân tán đáng kể sự kích động của cô tại đại hội đấu tố. Trên đường về nhà sau đó, trên cái nền của sân vận động lớn đông nghẹt người, cô vẫn nhớ lại gương mặt sáng ngời của người phụ nữ đó, cô thậm chí còn đoán được cặp kính đối phương đeo chỉ là kính thường. Thật hối hận, lúc đó đã không thiết lập liên lạc với cô ấy, có lẽ sau này mãi mãi cũng không liên lạc được nữa. Cô có chút chạnh lòng, vừa là vì anh trai, cũng là vì chính mình. Mất đi mối liên hệ này, giống như đọc phần mở đầu của một cuốn tiểu thuyết, phát hiện ra một nữ chính khiến bạn vô cùng hứng thú, lại không có quyền được đọc tiếp.

Dòng suy nghĩ như khói bay nhanh chóng bị thực tại xua tan. Khi cô dựng xe đạp xong, đẩy cửa bước vào nhà, trong phòng khách đã khói bay nghi ngút. Cha chìm trong làn khói tiếp tục nhả khói bất động, mẹ từ trong bếp đi ra, hỏi một câu: "Anh con giờ thế nào rồi?" Trên gương mặt gầy đen là vẻ nghiêm trọng. Lư Tiểu Tuệ nhất thời chưa nghĩ ra nên trả lời thế nào, bèn đi đến ngồi xuống chiếc ghế sofa đối diện cha.

Trong nhà, chỉ có cô là không sợ ai cả. Cha, hầu như cả nhà đều sợ ông, mẹ sợ, các anh sợ, còn cô thì không sợ.

Mẹ, người trong nhà cũng đều sợ bà, cha sợ bà, các anh có chút sợ bà, còn bản thân cô thì không sợ bà. Cô là đứa con út của cha, từ nhỏ đã được cưng chiều; lại là con gái ruột duy nhất của mẹ, nên đương nhiên được thiên vị. Cha mẹ đối với các anh dường như rất uy nghiêm, thực ra cũng có chút sợ hãi. Lẽ này cô hiểu: Cha chắc hẳn cảm thấy mình không bảo vệ được người mẹ ruột của họ; còn mẹ, với tư cách là mẹ kế, lại lo lắng tình cảm giữa hai người con trai không phải do mình sinh ra này sẽ xa cách. Kết quả là, tất cả mọi người đều đang sợ hãi lẫn nhau, chỉ là sợ nhiều hay sợ ít mà thôi. Mẹ sợ cha nhiều hơn một chút, cha sợ mẹ ít hơn một chút. Anh trai sợ cha nhiều hơn một chút, cha sợ anh trai ít hơn một chút. Chỉ có cô là không sợ ai cả.

Cha quan sát cô, dường như đang suy nghĩ cách trò chuyện. Mẹ thì ngồi xuống một chiếc ghế cách cha không xa không gần, hai tay đặt trên đầu gối, chăm chú chờ đợi. Lư Tiểu Tuệ biết, cha không đặt câu hỏi, nhưng đã đặt vấn đề ra trước mặt rồi, ông đang chờ câu trả lời của cô. Cô nói: "Đại học Bắc Thanh đã mở đại hội phê đấu hàng vạn người." Cha không biểu cảm hút thuốc, mẹ hỏi: "Phê đấu anh con? Nó là học sinh trung học, đâu phải của Đại học Bắc Thanh." Cha mất kiên nhẫn, chậm rãi vươn tay ra phẩy phẩy trong không trung. Hôm nay ông lại hút tẩu thuốc, cho thấy tâm tư nặng nề. Ông ngậm tẩu thuốc rít từng hơi dài, ngước mắt nhìn Lư Tiểu Tuệ, chờ cô kể tiếp.

Lư Tiểu Tuệ kể sơ lược về tình hình đại hội phê đấu, cha im lặng nghe, mẹ có chút nóng vội nói: "Tiểu Long chẳng nghe lời ông chút nào, giờ chuyện càng làm lớn hơn rồi." Cha vẫn không nói gì, mẹ nhìn ông, oán trách: "Biết thế này, sao ông không quản nó?" Cha "keng" một tiếng đặt tẩu thuốc xuống bàn trà, chắp tay đứng dậy, nghiêm nghị nói: "Thằng con đã hơn mười tám tuổi rồi, nó còn không biết chịu trách nhiệm cho hành vi của mình sao?" Nói xong, xoay người nhìn ra giàn nho ngoài cửa sổ. Mẹ im lặng một lúc, lại nói: "Nó cũng không nghĩ xem, đây không phải chuyện của một mình nó."

Cha quay người phẫn nộ phẩy tay, bàn tay đó nặng trĩu, động tác tuy không nhanh nhẹn, nhưng thể hiện sự bất mãn hiếm có, ông nói: "Bà nói năng hồ đồ!"

Mẹ nhìn bóng lưng cha không nói tiếng nào. Lư Tiểu Tuệ nói với mẹ: "Mẹ à, cha đang lo chuyện anh trai, mẹ đừng làm loạn thêm nữa." Cô lại nói với cha: "Cha, cha thay quần áo ra chưa? Con muốn giặt quần áo trước khi ăn cơm."

Cha đứng đó không nhúc nhích, Lư Tiểu Tuệ lại nói: "Quần áo cha thay ra đâu rồi? Có chuyện gấp cũng vô ích thôi. Ba mươi năm Hà Đông, ba mươi năm Hà Tây, chuyện của anh con vẫn chưa biết thế nào đâu!" Cha thở dài ngồi xuống ghế sofa, nói: "Chẳng phải đã rõ mười mươi rồi sao?" Lư Tiểu Tuệ nói: "Cái đó chưa chắc." Cha nhìn Lư Tiểu Tuệ, dường như hy vọng tìm thấy khả năng nào đó có lợi, rồi lại hạ mắt chậm rãi lắc đầu, dừng một lát, nói: "Quần áo thay ra rồi, ở trên cái ghế đầu giường của cha."

Quần áo đến sau bữa tối mới bắt đầu giặt, anh hai Lư Tiểu Cương ở nội trú không về, ba người ăn cơm trong bầu không khí khá trầm lặng, cha ăn xong thì lên lầu vào thư phòng. Lư Tiểu Tuệ bày ra chậu gỗ lớn, chậu gỗ nhỏ, chậu rửa mặt ở tiền sảnh, bắc bàn giặt lên, bắt đầu giặt quần áo. Mẹ thỉnh thoảng giúp cô đổ nước bẩn, múc một xô nước sạch, tâm sự nặng nề ngồi một bên nhìn cô giặt đồ.

Lư Tiểu Tuệ mặc áo sơ mi cộc tay, để lộ cánh tay mềm mại và đôi bàn tay khéo léo, cô kéo chậu gỗ lớn lại gần mình, tì bàn giặt trước người, theo độ dốc của bàn giặt mà kỳ cọ sột soạt.

Giặt quần áo theo thông lệ mang lại cho cô cảm giác yên tĩnh, vui vẻ. Đây là một chiếc áo may ô trắng, ngâm trong nước xà phòng trong chậu lớn, nước thấm đẫm, rồi giặt từng cái từng cái trên bàn giặt. Nước xà phòng theo nhịp giặt phun ra từ chiếc áo cuộn thành một cục. Tiếng nước nhỏ dần, nước xà phòng đều chảy xuống chậu, rồi lại đặt quần áo vào chậu gỗ ngâm, rồi lại mang chiếc áo ướt sũng ngấm đẫm nước xà phòng đặt lên bàn giặt mà kỳ cạch giặt. Một món đồ lót, giặt chừng ba năm lần thì vắt khô, cho vào chậu rửa mặt, rồi tiếp tục giặt món thứ hai. Một số áo lót nhỏ cô chỉ vò hai cái là xong, vắt khô cho vào chậu. Mẹ ngẩn ngơ nhìn cô làm việc thoăn thoắt, nếu ngày thường thì đã sớm trầm trồ: "Tiểu Tuệ giỏi quá, thật không biết học từ đâu nữa?" Giặt đến áo sơ mi, thì rắc chút bột xà phòng khô lên cổ áo và cổ tay, thấm nước rồi vò, sau đó ngâm trong chậu gỗ lớn, ngấm đẫm nước xà phòng, rồi ba bốn cái là giặt xong. Giặt đến áo khoác, quần ngoài, cả chiếc không vò nổi, thì giặt từng ống quần một, chỗ nào quan trọng thì rắc bột xà phòng lên vò, cuối cùng vò qua loa cả chiếc áo, vắt khô cho vào chậu rửa mặt. Quần áo sau khi giặt xong trong nước xà phòng, thì ra vòi nước ở bếp xả sạch. Trong quá trình giặt quần áo, cô cảm nhận được niềm vui của việc quản lý việc nhà.

Khi mẹ ngẩn ngơ ngồi một bên nhìn cô giặt quần áo, cô thường cảm thấy mẹ còn nhỏ hơn cả mình. Lời trầm trồ của mẹ thường khiến cô nảy sinh cảm giác ung dung đặc biệt, như thể cô là bà chủ quản lý mọi việc trong gia đình năm người này, mẹ phải nghe cô chỉ bảo trong nhiều vấn đề, như thể Lư Tiểu Tuệ là chị gái của mẹ vậy. Cảm giác này khiến Lư Tiểu Tuệ thấy rất thú vị. Mỗi lúc như vậy, cô lại sai bảo mẹ như sai bảo em gái, bảo mẹ đưa hộp bột xà phòng cho cô, bảo mẹ lấy thêm một cái chậu rửa mặt không, mẹ luôn sẵn lòng phối hợp. Trong gia đình này, đối mặt với hai người anh trai không phải do mình sinh ra, mẹ luôn có cảm giác bị cô lập, bà thường tìm kiếm sự dựa dẫm tinh thần nhiều hơn ở cô con gái này, điều này Lư Tiểu Tuệ hiểu rõ.

Mẹ lại không kìm được mà hỏi: "Con nói Tiểu Long sẽ bị định là phản cách mạng không?" Lư Tiểu Tuệ dùng cánh tay gạt lọn tóc xõa xuống trán, nói: "Chuyện này mẹ đừng nghĩ nhiều nữa, nghĩ cũng vô ích thôi." Vừa nói, cô vừa nhấc từ trong nước xà phòng ra một chiếc áo sơ mi của cha, nhìn độ bẩn ở cổ áo, qua ánh sáng vô tình nhìn thấy trong túi áo sơ mi có một vệt đen, lấy ra xem, là một phong bì đã bị ngấm nước. Mẹ ở bên cạnh hỏi: "Đó là gì thế?" Phong bì được gấp đôi, trải ra, là một lá thư viết cho cha, bên trên là địa chỉ cơ quan của cha. Lư Thiết Hán nhận, đằng sau dấu ngoặc đơn chú thích hai chữ: Thư riêng. Đây là cách để tránh thư ký bóc thư. Người gửi chỉ có hai chữ: Thành phố này. Mẹ vươn tay nói: "Đưa mẹ xem nào."

Tim Lư Tiểu Tuệ đập mạnh, vội nói: "Ướt hết rồi, mẹ đừng đụng vào."

Cô rút tờ thư trong phong bì ra, mở ra xem, là một lá thư không có tiêu đề, nội dung rất ngắn gọn: "Tình hình của tôi rất không ổn, không biết ông đã nghe nói chưa? Thời gian này tôi không thể liên lạc nhiều với ông, ông cũng không cần hồi âm. Hoạt động cuối tuần tôi chưa từng nói với bất cứ ai, yên tâm. Ông bận, không cần bận tâm đến tôi. Ngoài ra, nghe nói tình hình của Tiểu Long cũng không ổn, chắc ông đã biết rồi. Chỉ có vậy thôi, có cơ hội tôi sẽ tìm cách gọi điện. Na". Lư Tiểu Tuệ lướt nhanh qua, cười lắc đầu, nói: "Đây là người khác nhờ cha tìm một đồng nghiệp cũ, chữ viết cũng không rõ, chẳng có gì quan trọng cả." Vừa nói, cô vừa bỏ tờ thư lại vào phong bì, rất tự nhiên đặt vào trong đống báo trên vách ngăn bàn trà phía sau: "Lát nữa con đưa cho cha là được."

Mẹ tiếp tục tâm sự nặng nề nhìn Lư Tiểu Tuệ giặt từng món quần áo.

Quần áo giặt xong, xả sạch, phơi xong, đã rất muộn, Lư Tiểu Tuệ đến thư phòng của cha. Đẩy cửa vào, cha đang viết gì đó, nghe tiếng động không quay đầu lại hỏi: "Ai đấy?" Lư Tiểu Tuệ đóng cửa lại phía sau, nói: "Là con, cha." Cha đang viết gì đó trên giấy thư, thấy con gái bước tới, tiện tay úp tờ giấy xuống, quay người nhìn Lư Tiểu Tuệ. Lư Tiểu Tuệ nhẹ nhàng đặt lá thư bị ngấm nước lên bàn cha, nói: "Đây là trong túi áo sơ mi của cha." Hàng lông mày rậm của cha khẽ giật. Lư Tiểu Tuệ nói: "Con không để mẹ xem." Cha nhìn con gái, Lư Tiểu Tuệ lại nói: "Con cũng không xem." Ánh mắt cha rơi vào chiếc phong bì gấp đôi, ông kéo ngăn kéo cất lá thư vào, rồi chỉ vào chiếc ghế bên cạnh nói: "Ngồi đi, Tiểu Tuệ."

Cha dạo này trông già đi rõ rệt, bọng mắt sưng húp, trong mắt đầy những tia máu, râu quai nón mấy ngày không cạo, đen sì một mảng, trên vầng trán cao hằn lên những nếp nhăn sâu. Lư Tiểu Tuệ nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng hạ quyết tâm, nói: "Anh trai đã tuyên bố tuyệt thực rồi."

Cơ thể cha khẽ chấn động, cái cằm rung rung, nội tâm rõ ràng đã phải chịu đả kích dữ dội. Lư Tiểu Tuệ nói tiếp: "Đã là ngày thứ hai rồi, bắt đầu từ hôm qua." Cha nói: "Vậy mà hôm nay họ vẫn mở đại hội phê đấu hàng vạn người sao?" Lư Tiểu Tuệ gật đầu, không nói gì. Ánh mắt cha trở nên đục ngầu và đờ đẫn, vài giây sau, ông cúi đầu nhìn ngăn kéo vừa cất lá thư, đưa tay nhẹ nhàng đẩy ngăn kéo đóng lại, tâm trạng nặng nề nói một câu: "Đều là do cha không xử lý tốt."