Các ông Helstone và Sykes bắt đầu tỏ ra vô cùng vui vẻ và pha trò với ông Moore khi ông trở lại với họ sau khi giải tán đoàn đại biểu. Tuy nhiên, trước những lời tán dương về sự cương quyết của mình, v.v., ông lại tỏ ra vô cùng điềm tĩnh, với nét mặt tựa như một ngày u ám lặng gió, chẳng một chút ánh dương hay hơi thở, đến nỗi vị mục sư, sau khi liếc nhìn sắc sảo vào mắt ông, liền nén những lời chúc tụng vào trong vách áo, rồi nói với Sykes—người vốn chẳng đủ tinh tế để tự nhận ra khi nào sự hiện diện và câu chuyện của mình là một sự phiền toái:

– Nào, thưa anh; đường của anh và tôi đi chung một đoạn. Hay là chúng ta cùng đi cho có bạn có bè nhỉ? Chúng ta sẽ chào tạm để Moore chìm đắm trong những mộng tưởng hạnh phúc mà cậu ta có vẻ đang muốn tận hưởng.

– Thế còn Sugden đâu? – Moore ngẩng đầu lên hỏi.

– Ồ, kìa! – Helstone kêu lên. – Tôi đâu có ngồi không trong lúc anh bận rộn. Tôi đã giúp anh một tay đấy; và tôi tự hào cho rằng việc đó không lấy gì làm thiếu khôn ngoan. Tôi nghĩ tốt hơn là không nên lãng phí thời gian; thế nên, trong lúc anh đang đôi co với cái gã có đôi mắt cú rũ ấy—tôi nhớ tên hắn là Farren—thì tôi đã mở cái cửa sổ phía sau này ra, gọi Murgatroyd đang ở trong chuồng ngựa đánh chiếc xe ngựa nhẹ của ông Sykes ra đây; rồi tôi lén đưa Sugden và anh chàng Moses—cả cái chân gỗ lẫn lợt của hắn—chui qua khung cửa sổ, và chứng kiến họ leo lên xe (tất nhiên là luôn có sự cho phép của người bạn tốt Sykes của chúng ta). Sugden cầm cương—hắn đánh xe nhanh như Jehu ấy—và chỉ mười lăm phút nữa thôi là Barraclough sẽ được an toàn trong nhà giam Stilbro'.

– Rất tốt; cảm ơn các ông – Moore nói; – và chúc các ông một buổi sáng tốt lành, – ông nói thêm, rồi lịch sự tiễn họ ra tận cửa và chứng kiến họ rời khỏi khuôn viên nhà mình.

Suốt thời gian còn lại trong ngày, ông là một kẻ kiệm lời và trầm ngâm. Ông thậm chí còn chẳng buồn đối đáp lại Joe Scott—về phần mình, người quản xưởng này chỉ nói với chủ những điều hoàn toàn cần thiết cho tiến độ công việc, nhưng lại liếc nhìn ông rất nhiều bằng đuôi mắt, thường xuyên đến chòi củi lò giúp ông, và có một lần, khi đang khóa cửa kết thúc một ngày làm việc (nhà máy lúc bấy giờ chỉ làm việc thời gian ngắn do tình hình kinh doanh ế ẩm), đã nhận xét rằng trời hôm nay đẹp tuyệt, và ông "ước gì ông Moore có thể đi dạo một lát lên phía thung lũng The Hollow. Việc đó sẽ có ích cho ông đấy."

Trước lời gợi ý này, ông Moore bật cười ngắn, và sau khi gặng hỏi Joe xem tất cả sự quan tâm này có ý nghĩa gì, rằng có phải hắn coi ông là đàn bà hay trẻ con không, ông liền giật lấy chùm chìa khóa từ tay hắn và đẩy vai hắn ra khỏi phòng. Tuy nhiên, ông lại gọi hắn quay lại trước khi hắn ra tới cổng sân.

– Joe, anh có biết gia đình Farrens đó không? Họ có khá giả gì không nhỉ?

– Họ chẳng khá giả gì đâu, thưa ông, khi mà họ đã không có việc làm suốt ba tháng trời. Ông cứ nhìn tận mắt thì biết, William đã thay đổi đến xót xa—gầy xọp đi mất rồi. Họ đã phải bán hầu hết đồ đạc trong nhà đi rồi.

– Hắn không phải là một thợ giỏi sao?

– Ông chưa bao giờ có được một người thợ nào giỏi hơn thế, thưa ông, kể từ khi ông bắt đầu kinh doanh.

– Cả nhà đều là những người đàng hoàng chứ?

– Chưa bao giờ có ai đàng hoàng hơn thế. Vợ hắn là một người đàn bà vô cùng tháo vát, lại sạch sẽ—ông có thể ăn cháo đổ ngay trên sàn nhà cũng được. Cơ cảnh họ sa sút lắm rồi. Tôi ước gì William có thể kiếm được một chân làm vườn hay việc gì đại loại thế; hắn rất rành về chuyện làm vườn. Hắn từng sống với một lão người Scotland—người đã truyền cho hắn những bí quyết của nghề đó, theo như người ta vẫn nói.

– Thôi được rồi, anh có thể đi đi, Joe. Anh không cần phải đứng đó mà trừng mắt nhìn tôi nữa.

– Ông không có mệnh lệnh nào nữa sao, thưa ông?

– Không, ngoài việc bảo anh xéo đi.

Và Joe liền làm đúng như vậy.

Những buổi chiều mùa xuân thường lạnh lẽo và buốt giá, và dù ban ngày trời khá đẹp, ấm áp ngay cả dưới ánh nắng buổi sáng lẫn giữa trưa, nhưng không khí bỗng lạnh đi khi hoàng hôn buông xuống, mặt đất đông cứng lại, và trước khi chập tối, một lớp sương giá mỏng đã âm thầm lan phủ lên những thảm cỏ non và những chồi cây đang hé nở. Nó làm trắng xóa lối đi trước nhà Briarmains (nơi ở của ông Yorke), và tàn phá âm thầm những chồi cây non trong vườn nhà ông cũng như trên thảm cỏ xanh mướt. Riêng cái cây lớn với thân to chắc và nhữngh nhánh tỏa rộng bao bọc lấy phần đầu hồi gần đường cái kia, nó dường như thách thức sương giá đêm xuân không thể làm tổn hại những cành cây vẫn còn trơ trụi của mình; và lùm cây óc chó không lá vươn cao ở phía sau ngôi nhà cũng vậy.

Trong chạng vạng của một đêm không trăng nhưng đầy sao, ánh đèn từ những ô cửa sổ chiếu rọi rực rỡ. Đây không phải là một khung cảnh tối tăm hay hiu quạnh, thậm chí cũng chẳng tĩnh lặng. Briarmains nằm gần đường cái quan. Đó là một chốn khá cổ kính, được xây dựng từ trước khi con đường cái ấy được mở, và khi ấy một lối mòn uốn lượn qua những cánh đồng là con đường duy nhất dẫn đến đây. Briarfield nằm cách đó chưa đầy một dặm; tiếng ồn ào của nó văng vẳng bên tai, ánh sáng rực rỡ của nó hiện lên rõ mồn một. Briar Chapel—một nhà nguyện Giám lý lớn, mới xây và hãy còn thô mộc—vươn lên chỉ cách đó có một trăm thước; và vì ngay lúc ấy bên trong những bức tường của nó đang diễn ra một buổi cầu nguyện, nên ánh đèn từ các cửa sổ đã hắt một thứ ánh sáng rực rỡ ra đường cái, trong khi một khúc thánh ca với giai điệu hết sức kỳ lạ, thứ mà ngay cả một tín đồ phái Quaker cũng có thể cảm thấy được Thánh thần thúc giục mà nhảy múa theo, đang vang lên rộn rã đánh thức mọi tiếng vang trong vùng. Lời ca văng vẳng từng đoạn nghe rất rõ. Dưới đây là vài câu trích dẫn từ những khúc ca khác nhau, bởi vì đám đông hát hò chuyển từ bài thánh ca này sang bài thánh ca khác, từ giai điệu này sang giai điệu khác một cách vô cùng thoải mái và phơi phới mang dấu ấn của riêng họ:

Ồ! Nào ai có thể giảng minh

Cuộc chiến sinh tồn những đấu tranh,

Nỗi khổ đau và niềm dằn vặt,

Cùng sự hãi hùng lẫn bất bình?

Nào dịch lệ, động đất, đói nghèo,

Nào chiến tranh loạn lạc gieo neo,

Đều loan báo sự quang lâm kỳ diệu

Của Chúa Giê-su đến trần trèo!

Vì mọi cuộc chiến

Đều lớn và kinh hoàng:

Niềm vui của chiến binh

Là chém giết và máu me,

Là quật ngã kẻ thù,

Cho đến khi tất cả ngã gục:

Và điều đó đi cùng lửa đỏ,

Cùng củi mục và ngọn lửa bùng!

Tiếp theo đó là khoảng thời gian của những lời cầu nguyện náo động, kèm theo những tiếng rên rỉ đầy sợ hãi. Một tiếng hô "Ta đã tìm thấy sự tự do!" – "Doad nhà Bill đã tìm thấy sự tự do!" – vang lên từ nhà nguyện, rồi toàn bộ giáo đoàn lại một lần nữa bùng lên hát lớn.

Ân huệ này nhường nào!

Thiên đàng hạnh phúc xiết bao!

Ta sung sướng biết bao lời tả xiết!

Được thu vào trong đàn,

Được ghi danh cùng dân Chúa,

Được sống và chết cùng dân Người!

Ồ, sự nhân từ của Thiên Chúa

Đã dùng một nhúm đất bùn

Để dâng lên khúc ca vinh quang Người;

Để giương cao ngọn cờ của Người,

Và ca vang trong khúc khải hoàn

Sự giàu sang ơn thánh khôn tả xiết của Người!

Ồ, tình yêu thâm trầm khôn cùng

Đã rủ lòng chấp thuận

Và ban phước cho công việc đôi tay tôi.

Với chiếc gậy mục tử của mình,

Tôi đã vượt qua con suối nhỏ,

Và kìa, tôi đã sinh sôi thành muôn ngàn bộ tộc!

Tôi ngỡ ngàng tự hỏi,

Ai đã sinh ra cho tôi những người này?

Và dò hỏi họ từ phương nào đến.

Con tim tràn ngập của tôi đáp lại,

Họ được sinh ra từ các tầng trời,

Và dâng vinh quang lên Thiên Chúa và Chiên Con!

Khổ thơ tiếp theo sau đó, sau một khoảng nghỉ dài khác với đầy những tiếng hò hét, la lối, cảm thán, những tiếng kêu cuồng loạn và những tiếng rên rỉ đau đớn, dường như đã chạm đến đỉnh điểm của sự ồn ào và lòng nhiệt thành.

Ngủ quên bên bờ vực tội lỗi,

Địa ngục há miệng nuốt chửng chúng ta;

Lòng thương xót bay đến cứu viện,

Phá vỡ cạm bẫy và đưa chúng ta vượt qua.

Nơi đây, tựa hang ổ sư tử,

Chúng ta vẫn ở lại mà không bị nuốt chửng,

Vượt qua dòng nước lũ an toàn,

Bấu víu vào cánh tay của Thiên Chúa.

Nơi đây——

(Kinh khủng làm sao, làm rối bời cả tai người nghe, là tiếng thét căng cổ trong đó khổ thơ cuối cùng được cất lên.)

Nơi đây chúng ta cất cao tiếng hát hơn nữa,

Hò reo trong ngọn lửa của thợ luyện kim,

Vỗ tay giữa muôn ngọn lửa hồng,

Dâng vinh quang lên danh Chúa Giê-su!

Mái nhà của nhà nguyện không hề bay tung lên, điều đó nói lên rất nhiều điều để ca ngợi phần lợp ngói vô cùng kiên cố của nó.

Nhưng nếu nhà nguyện Briar có vẻ tràn đầy sức sống, thì Briarmains cũng vậy, dường như dinh thự này đang tận hưởng một nhịp sống yên ả hơn so với nơi thờ tự kia. Vài ô cửa sổ của nó cũng đang rực sáng; những khung cửa sổ tầng dưới mở ra bãi cỏ; rèm cửa che khuất bên trong và phần nào làm dịu bớt ánh nến rọi sáng, nhưng chúng không thể che đậy hoàn toàn âm thanh của tiếng người nói chuyện và tiếng cười đùa. Chúng ta có đặc quyền bước qua cánh cửa trước đó và tiến sâu vào không gian sinh hoạt riêng tư của gia đình.

Không phải sự có mặt của khách khứa làm cho tổ ấm của ông Yorke trở nên sống động, bởi vì chẳng có ai bên trong ngoại trừ các thành viên trong gia đình ông, và họ quây quần trong căn phòng ở tận cùng bên phải ấy, căn phòng khách phía sau.

Đây là phòng sinh hoạt quen thuộc vào buổi tối. Ban ngày, người ta sẽ thấy những ô cửa sổ ấy làm bằng kính nhuộm màu rực rỡ, sắc tía và hổ phách là hai gam màu chủ đạo, lấp lánh xung quanh một huy hiệu được chạm khắc trang nhã ở trung tâm mỗi ô, khắc họa khuôn mặt hiền hòa của William Shakespeare và gương mặt thanh thản của John Milton. Vài bức tranh phong cảnh Canada được treo trên tường—cảnh rừng xanh và nước biếc—và ở chính giữa chúng là một khung cảnh núi lửa Vesuvius phun trào về đêm; nó rực cháy vô cùng mãnh liệt, tương phản với dòng bọt nước mát lạnh và sắc xanh của những ngọn thác, cùng chiều sâu tối tăm của những khu rừng.

Ngọn lửa đang sưởi ấm căn phòng này, hỡi bạn đọc, là thứ mà nếu bạn là người miền nam, bạn sẽ không thường thấy cháy trên lò sưởi của một căn phòng riêng tư. Đó là một ngọn lửa than hồng rực, chất đống cao trong cái lò sưởi rộng rãi. Ông Yorke thích đốt những ngọn lửa như vậy ngay cả trong thời tiết mùa hè ấm áp. Ông ngồi bên lò sưởi với một cuốn sách trên tay, một chiếc bàn tròn nhỏ ở sát khuỷu tay để đặt cây nến; nhưng ông không đọc sách—ông đang ngắm nhìn các con mình. Ngồi đối diện với ông là phu nhân của ông—một nhân vật mà tôi có thể miêu tả chi tiết, nhưng tôi chẳng có chút hứng thú nào với nhiệm vụ đó. Tuy nhiên, tôi nhìn thấy bà rất rõ ngay trước mắt mình—một người phụ nữ to lớn với vẻ mặt vô cùng nghiêm nghị, những nếp nhăn của sự lo âu hằn trên vầng trán và đôi vai, nhưng đó không phải là thứ lo âu áp đảo hay không thể tránh khỏi, mà đúng hơn là loại mây mù và gánh nặng mang tính tự nguyện, gương mẫu mà những người tự cho rằng có bổn phận phải ủ dột vẫn luôn mang theo bên mình. Ôi chao! Bà Yorke ôm ấp quan niệm đó, và sáng, trưa, chiều, tối, bà nghiêm nghị hệt như sao Thổ; và bà coi là nặng tội nếu có bất kỳ kẻ khốn khổ nào—đặc biệt là phái nữ—dám thể hiện ánh sáng của một trái tim vui vẻ trên một gương mặt rạng rỡ trước mặt bà. Trong ước tính của bà, vui vẻ là phàm tục, hớn hở là phù phiếm. Bà không vạch ra ranh giới nào cả. Thế nhưng bà là một người vợ rất tốt, một người mẹ hết mực chu đáo, chăm sóc các con không mông mỏi, vô cùng gắn bó với chồng; chỉ có điều tệ nhất là, nếu được làm theo ý mình, bà sẽ chẳng bao giờ cho phép ông có lấy một người bạn nào trên đời ngoài trừ bản thân bà. Mọi họ hàng của ông đều là những kẻ không thể chịu đựng nổi đối với bà, và bà giữ họ ở một khoảng cách an toàn.

Ông Yorke và bà hòa hợp với nhau một cách hoàn hảo, dẫu cho bản chất ông là một người thích giao du, hiếu khách, một người ủng hộ sự gắn kết gia đình; và thuở trẻ, như đã nói, ông chẳng thích ai ngoài những phụ nữ hoạt bát, vui vẻ. Tại sao ông lại chọn bà, làm thế nào mà họ xoay sở để hòa hợp với nhau, đó là một bài toán đủ gây đau đầu, nhưng có lẽ sẽ sớm được giải đáp nếu người ta có thời gian đi sâu phân tích trường hợp này. Chỉ xin nói ngắn gọn ở đây rằng tính cách của Yorke có cả mặt tối lẫn mặt sáng, và mặt tối của ông tìm thấy sự đồng cảm và gắn kết trong toàn bộ bản chất luôn bao phủ bởi mây mù của vợ mình. Về phần mình, bà là một phụ nữ có tư tưởng mạnh mẽ; chưa bao giờ thốt ra một lời yếu đuối hay sáo rỗng; có cái nhìn nghiêm khắc, mang tính dân chủ đối với xã hội, và có phần yếm thế đối với bản chất con người; tự coi mình là hoàn hảo và an toàn, còn phần còn lại của thế giới đều sai quấy. Lỗi lầm lớn nhất của bà là sự nghi kỵ gặm nhấm, vĩnh cửu và không thể xoa dịu đối với mọi con người, sự việc, tín điều và đảng phái; sự nghi ngờ ấy giống như một màn sương mù che khuất tầm mắt, là thứ dẫn đường sai lạc cho bà trên mỗi bước đường, bất cứ nơi nào bà nhìn, bất cứ hướng nào bà quay đầu lại.

Người ta có thể đoán rằng những đứa con của một cặp đôi như thế khó lòng mà trở thành những con người bình thường, tầm thường được; và quả thực chúng không hề tầm thường. Bạn có thể thấy sáu đứa chúng ở đó, hỡi bạn đọc. Đứa út là một em bé đang ngồi trên đùi mẹ. Nó vẫn hoàn toàn thuộc về người mẹ, và đó là sinh linh duy nhất mà bà chưa bắt đầu hoài nghi, ngờ vực, kết án; nó nhận nguồn sữa nuôi dưỡng từ bà, nó quấn quýt bên bà, nó bám lấy bà, nó yêu thương bà hơn bất cứ thứ gì trên đời. Bà chắc chắn về điều đó, bởi vì khi nó sống nhờ vào bà, thì không thể khác được, do đó bà yêu thương nó.

Hai đứa tiếp theo là hai bé gái, Rose and Jessy; cả hai hiện đang quẩn quanh bên đầu gối người cha; chúng hiếm khi đến gần mẹ, trừ khi bị bắt buộc phải làm thế. Rose, chị lớn, năm nay mười hai tuổi; con bé giống cha—giống cha nhất trong cả đám—nhưng đó là một gương mặt bằng đá hoa cương được khắc tạc trên chất liệu ngà voi; mọi đường nét và màu sắc đều được làm mềm dịu đi. Bản thân ông Yorke có một gương mặt góc cạnh—gương mặt con gái ông không góc cạnh, cũng chẳng phải là xinh đẹp tuyệt trần; nó giản dị, các đường nét mang vẻ thơ ngây; đôi má tròn hồng hào: còn đôi mắt màu xám kia thì lại không mang nét ngây thơ trẻ con; một tâm hồn nghiêm túc thắp sáng chúng—một tâm hồn hãy còn non trẻ, nhưng nó sẽ trưởng thành, nếu thể xác này còn sống; và cả cha lẫn mẹ đều không có được một tinh thần nào sánh bằng nó. Mang trong mình bản chất của cả hai, một ngày nào đó nó sẽ tuyệt vời hơn cả cha lẫn mẹ—mạnh mẽ hơn, trong sáng hơn rất nhiều, và nhiều hoài bão hơn. Rose giờ đây là một cô bé ít nói, đôi khi rất bướng bỉnh. Mẹ con bé muốn biến nó thành một người phụ nữ giống như bà—một người phụ nữ của những bổn phận tăm tối và ảm đạm; còn Rose lại mang một tâm hồn tràn ngập, gieo rắc dày đặc những mầm mống tư tưởng mà mẹ con bé chưa từng biết đến. Đối với nó, việc những tư tưởng ấy bị giày xéo và áp chế thường là một sự giằng xé đớn đau. Nó vẫn chưa bao giờ nổi loạn; nhưng nếu bị dồn vào chân tường, một ngày nào đó nó sẽ nổi loạn, và khi ấy đó sẽ là một lần cho mãi mãi. Rose yêu cha mình; cha con bé không dùng roi vọt sắt đá để cai quản nó; ông rất dịu dàng với nó. Đôi khi ông sợ rằng con bé sẽ đoản mệnh, bởi những tia lửa thông minh thỉnh thoảng lại lóe lên trong cái nhìn và bừng sáng trong ngôn từ của nó. Ý nghĩ này khiến ông thường dành cho con bé sự dịu dàng đầy xót xa.

Ông hoàn toàn không nghĩ rằng cô bé Jessy sẽ chết trẻ, con bé lúc nào cũng vui vẻ, hay nói, lém lỉnh, thậm chí ngay lúc này đã bộc lộ nét độc đáo; hay nổi giận khi bị trêu chọc, nhưng vô cùng quấn quýt nếu được vuốt ve; lúc thì dịu dàng, lúc lại huyên náo; đòi hỏi nhưng cũng rất hào phóng; không hề sợ hãi—chẳng hạn như đối với mẹ, người có sự cai quản khắc nghiệt và vô lý đến mức con bé từng nhiều lần thách thức—nhưng lại rất tin tưởng vào bất kỳ ai sẵn sàng giúp đỡ nó. Jessy, với gương mặt nhỏ nhắn sắc sảo, giọng nói bập bẹ đáng yêu và những cách chiều chuộng lôi cuốn, được sinh ra để trở thành một đứa trẻ được cưng chiều, và vì thế con bé chính là cục cưng của cha nó. Thật kỳ lạ là con bé búp bê ấy lại mang gương mặt giống mẹ từng đường nét, hệt như Rose giống cha, thế mà diện mạo ấy—lại khác biệt làm sao!

Ông Yorke, nếu bây giờ có một chiếc gương ma thuật được giơ lên trước mặt ông, và trong đó hiển thị cho ông thấy hai cô con gái của ông sau đây hai mươi năm nữa sẽ ra sao, ông sẽ nghĩ thế nào? Chiếc gương ma thuật đang ở đây: ông sẽ biết được số phận của chúng—và trước hết là số phận của tiểu ái nữ Jessy của ông.

Ông có nhận ra nơi này không? Không, ông chưa từng thấy nó bao giờ; nhưng ông nhận ra bản chất của những hàng cây này, tán lá này—cây bách, cây liễu, cây thủy tùng. Những ngôi mộ đá thế này không hề xa lạ với ông, và những vòng hoa bất tử mờ ảo kia cũng vậy. Đây chính là nơi đó—thảm cỏ xanh và tấm bia đá cẩm thạch xám. Jessy đang ngủ say bên dưới. Con bé đã trải qua một ngày xuân trọn vẹn; được yêu thương biết bao, và cũng biết yêu thương biết bao. Trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, con bé thường xuyên rơi nước mắt, mang những nỗi buồn khắc khoải; xen giữa những khoảng lặng ấy là nụ cười đem lại niềm vui cho bất cứ ai nhìn thấy nó. Cái chết của con bé thật thanh thản và hạnh phúc trong vòng tay che chở của Rose, bởi vì Rose vẫn luôn là chỗ dựa và người bảo vệ cho nó qua bao giông bão. Hai thiếu nữ Anh quốc, một người đang hấp hối và một người đang túc trực canh giữ, vào giờ phút ấy đã cô đơn ở một xứ sở xa lạ, và chính lòng đất của xứ sở ấy đã ban cho Jessy một nấm mồ.

Giờ đây, hãy ngắm nhìn Rose hai năm sau đó. Những cây thánh giá và vòng hoa trông thật lạ lẫm, nhưng những ngọn đồi và khu rừng trong phong cảnh này trông còn lạ lẫm hơn nữa. Quả thực, nơi này cách xa nước Anh biết bao; những bờ biển mang vẻ đẹp hoang dã, tươi tốt ấy hẳn phải rất xa xôi. Đây là một chốn hoang vu nguyên sơ nào đó. Những loài chim lạ lùng bay lượn quanh bìa khu rừng kia; đây không phải là một con sông của châu Âu, bên bờ sông ấy Rose đang ngồi trầm tư. Cô thiếu nữ Yorkshire nhỏ nhắn, trầm lặng ấy giờ là một người di cư cô độc ở một vùng đất nào đó thuộc bán cầu nam. Liệu con bé có bao giờ trở về không?

Ba người con lớn nhất trong gia đình đều là con trai—Matthew, Mark và Martin. Chúng đang ngồi quây quần bên góc phòng đó, tham gia vào một trò chơi nào đó. Hãy quan sát ba gương mặt của chúng: thoạt nhìn rất giống nhau; nhìn lần thứ hai thì khác biệt; nhìn lần thứ ba thì hoàn toàn tương phản. Tóc đen, mắt đen, má đỏ là điểm chung của cả bộ ba; chúng đều sở hữu những nét mặt nhỏ nhắn kiểu Anh; tất cả đều mang sự pha trộn giữa nét mặt của cha và mẹ; thế nhưng mỗi đứa lại mang một diện mạo đặc trưng, dấu ấn của một tính cách riêng biệt.

Tôi sẽ không nói nhiều về Matthew, đứa con đầu lòng của gia đình, mặc dù thật không thể kìm lòng được việc cứ mãi ngắm nhìn nó và suy đoán xem khuôn mặt ấy đang ẩn giấu hay biểu lộ những phẩm chất gì. Nó không phải là một đứa bé có gương mặt tầm thường: mái tóc đen nhánh như mực, vầng trán trắng ngần, gò má ửng đỏ, đôi mắt đen láy lanh lợi ấy vốn là những điểm ưu tú theo cách riêng của chúng. Làm sao mà dù bạn có nhìn bao lâu đi chăng nữa, trong phòng cũng chỉ có duy nhất một hình ảnh, và đó lại là hình ảnh kỳ quái nhất, mà gương mặt của Matthew dường như có sự đồng điệu, và khiến bạn liên tưởng đến một cách kỳ lạ—vụ phun trào của núi Vesuvius? Lửa và bóng tối dường như là những thành phần cấu thành nên tâm hồn của cậu thiếu niên ấy—chẳng có lấy một tia ban ngày trong đó, chẳng có ánh nắng mặt trời, và chưa từng có một tia trăng thanh mát lạnh nào chiếu rọi nơi đó. Nó mang khung xương của người Anh, nhưng rõ ràng không phải là tâm trí của người Anh—bạn sẽ phải thốt lên rằng, đó là một con dao găm Ý được giấu trong chiếc vỏ kiếm mang tay nghề Anh quốc. Nó bị cản trở trong trò chơi—hãy nhìn cái cau mày của nó kìa. Ông Yorke nhìn thấy điều đó, và ông nói gì? Với giọng trầm thấp, ông khuyên can: "Mark và Martin, đừng làm anh trai các con nổi giận." Và đây luôn là giọng điệu được cả hai vị phụ huynh áp dụng. Về mặt lý thuyết, họ bài xích sự thiên vị—không có quyền của con trưởng nào được dung thứ trong ngôi nhà đó; thế nhưng Matthew không bao giờ được phép làm cho phiền lòng, không bao giờ được phép trái ý; họ ngăn chặn mọi sự khiêu khích đối với nó cẩn thận hệt như cách người ta ngăn lửa gần thùng thuốc súng. "Nhượng bộ, xoa dịu," đó là phương châm của họ bất cứ khi nào liên quan đến nó. Những người theo chủ nghĩa cộng hòa đang nhanh chóng biến chính da thịt và máu huyết của mình thành một bạo chúa. Những người con nhỏ hơn đều biết và cảm nhận được điều đó, và thâm tâm chúng đều nổi sự bất công này. Chúng không thể đọc được động cơ của cha mẹ; chúng chỉ nhìn thấy sự đối xử khác biệt. Những chiếc răng rồng đã được gieo rắc giữa những chồi ô-liu non của ông Yorke; bất hòa một ngày nào đó sẽ là mùa màng thu hoạch.

Mark là một cậu bé khôi ngô, đứa trẻ có các đường nét cân đối nhất trong nhà. Nó vô cùng điềm tĩnh; nụ cười của nó đầy sắc sảo; nó có thể thốt ra những lời cay đắng, cộc lốc nhất bằng chất giọng bình thản nhất. Bất chấp vẻ bình thản ấy, vầng trán có phần nặng nề tố cáo tính khí, và nhắc nhở bạn rằng những vùng nước phẳng lặng nhất chưa chắc đã là an toàn nhất. Hơn nữa, nó quá trầm lặng, dửng dưng, phệ-lê-gơ đến mức khó mà hạnh phúc được. Cuộc đời sẽ chẳng bao giờ mang lại nhiều niềm vui cho Mark. Đến năm hai mươi lăm tuổi, nó sẽ tự hỏi tại sao con người ta lại có thể cười cợt được, và sẽ coi tất cả những ai tỏ ra vui vẻ đều là đồ ngốc. Thơ ca sẽ không tồn tại đối với Mark, dù là trong văn chương hay trong cuộc đời; những áng thơ hay nhất đối với nó cũng chỉ nghe như những lời hô hào sáo rỗng và biệt ngữ vô nghĩa. Sự nhiệt thành sẽ là điều nó căm ghét và khinh bỉ. Mark sẽ chẳng có tuổi thanh xuân; trong khi bề ngoài trông vẫn trẻ trung và phơi phới, tâm hồn nó đã sớm già trước tuổi. Thể xác nó nay mới mười bốn tuổi, nhưng tâm hồn đã sớm băm mươi.

Martin, đứa út trong ba anh em, sở hữu một bản chất khác hẳn. Cuộc đời có thể ngắn ngủi, hoặc không, đối với nó, nhưng nó chắc chắn sẽ rực rỡ. Nó sẽ trải qua mọi ảo tưởng của cuộc đời, nửa tin nửa ngờ vào chúng, tận hưởng chúng một cách trọn vẹn, rồi sau đó vượt qua chúng. Cậu bé đó không hề đẹp trai—không đẹp trai bằng bất kỳ người anh nào của mình. Nó trông bình thường; bên ngoài như khoác một lớp vỏ trấu, một chiếc vỏ khô khan, và nó sẽ cứ mang chiếc vỏ ấy cho đến gần tuổi hai mươi, rồi nó sẽ rũ bỏ nó đi. Khoảng độ tuổi đó, nó sẽ tự biến mình trở nên khôi ngô. Nó sẽ giữ những cách cư xử thô kệch cho đến độ tuổi ấy, có lẽ là cả những bộ quần áo quê mùa; nhưng lớp vỏ kén ấy vẫn giữ được khả năng tự biến hóa thành bướm, và sự biến hóa ấy sẽ diễn ra đúng vào thời điểm thích hợp. Trong một khoảng thời gian, nó sẽ kiêu ngạo, có lẽ là một kẻ ra vẻ ta đây chính hiệu, khao khát những cuộc vui và mong muốn được ngưỡng mộ, đồng thời cũng khát khao tri thức. Nó sẽ muốn có tất cả những gì thế giới có thể ban tặng, cả sự tận hưởng lẫn học thức; có lẽ nó sẽ uống cạn từng dòng suối nguồn ấy. Khi cơn khát ấy được thỏa mãn, điều gì sẽ tiếp theo? Tôi không rõ. Martin có thể trở thành một nhân vật kiệt xuất. Dù nó có làm được hay không, nhà tiên tri cũng lực bất tòng tâm trong việc dự đoán: về chủ đề đó chưa có một khải thị rõ ràng nào cả.

Hãy nhìn tổng thể gia đình ông Yorke: có bao nhiêu sức mạnh tinh thần trong sáu cái đầu non trẻ ấy, bao nhiêu sự độc đáo, bao nhiêu sự hoạt bát và tráng kiện của trí não—mà nếu chia đều cho nửa tá gia đình tầm thường—thì sẽ mang lại cho mỗi gia đình một lượng sự khôn ngoan và năng lực vượt mức trung bình một chút. Ông Yorke biết điều đó, và rất tự hào về dòng dõi của mình. Yorkshire có những gia đình như thế rải rác đây đó giữa những ngọn đồi và đồng hoang của cô—đặc sắc, đậm đà, mạnh mẽ; mang dòng máu tốt và trí tuệ kiên cường; có chút nổi loạn trong niềm kiêu hãnh về sức mạnh của mình, và bất kham trong nguồn năng lực bẩm sinh; thiếu sự bóng bẩy, thiếu sự cân nhắc, thiếu sự ngoan ngoãn, nhưng vô cùng vững chãi, hào hiệp và thuần chủng hệt như con đại bàng trên vách đá hay chiến mã trên thảo nguyên.

Một tiếng gõ khẽ vang lên ở cửa phòng khách; lũ trẻ đã làm quá nhiều tiếng ồn với trò chơi của chúng, và bên cạnh đó, cô bé Jessy lại đang cất tiếng hát một khúc ca Scotland vô cùng ngọt ngào tặng cha mình—người rất thích các bài hát Scotland lẫn Ý, và đã dạy cho cô con gái nhỏ có khiếu âm nhạc của mình một vài bài hay nhất—đến nỗi tiếng chuông cửa ngoài không ai nghe thấy.

– Vào đi – bà Yorke cất lời, với cái giọng đầy vẻ gượng gạo và nghiêm trang tận tụy của bà, thứ giọng luôn tự tiết chế thành một tông điệu ảm đạm như đưa đám, cho dù chủ đề đang nói đến chỉ là việc đưa ra mệnh lệnh chuẩn bị một cái bánh pudding trong bếp, bảo lũ các cậu con trai treo mũ ngoài sảnh, hay gọi các con gái đến bàn may vá—– vào đi! – Và Robert Moore bước vào.

Vẻ đăm chiêu thường ngày của Moore, cũng như tính tiết chế của ông (bởi vì khay đựng rượu mạnh không bao giờ được gọi mang lên khi ông đến chơi buổi tối) đã khiến ông được lòng bà Yorke đến mức bà vẫn chưa biến ông thành đề tài bàn tán riêng tư với chồng; bà vẫn chưa phát hiện ra rằng ông đang bị vướng vào một âm mưu bí mật nào đó ngăn cản việc kết hôn, hay ông là một con sói mang lốt cừu—những phát hiện mà bà từng nhận ra từ rất sớm sau khi kết hôn đối với hầu hết những người bạn độc thân của chồng và do đó đã loại họ ra khỏi bàn ăn nhà mình; phần hành xử này của bà, trên thực tế, có thể nói là mang cả mặt đúng đắn, khôn ngoan lẫn mặt khắc nghiệt.

– Ồ, lại là anh à? – bà nói với ông Moore khi ông tiến lại gần và bắt tay bà. – Anh lang thang gì giờ này đêm hôm thế hả? Lẽ ra anh phải ở nhà chứ.

– Liệu một người độc thân có thể được gọi là có một mái nhà không, thưa phu nhân? – ông hỏi.

– Xì! – bà Yorke thốt lên, người vốn khinh miệt sự bóng bẩy thông lệ chẳng kém gì chồng mình và cũng ít khi áp dụng nó, và người có thói quen nói thẳng trong mọi hoàn cảnh đôi khi bị đẩy đến mức khiến người ta phải ngưỡng mộ, nhưng thường là gây ra sự hoảng hốt nhiều hơn – xì! Anh không cần phải nói nhảm với tôi; một người độc thân hoàn toàn có thể có một mái nhà nếu anh ta muốn. Xin hỏi, chẳng phải em gái anh đang tạo ra một mái nhà cho anh đó sao?

– Không đời nào – ông Yorke xen vào. – Hortense là một cô gái chân chất. Nhưng khi tôi ở tuổi của Robert, tôi có tới năm, sáu người em gái, ai nấy đều đẻn đắn và nết na hệt như con bé vậy; nhưng anh thấy đấy, Hesther, bất chấp điều đó, nó vẫn không ngăn cản tôi đi tìm một người vợ.

– Và anh ấy đã vô cùng hối hận vì đã kết hôn với tôi – bà Yorke nói thêm, người đôi khi thích châm biếm một câu đùa khô khan về chuyện hôn nhân, ngay cả khi điều đó có thể làm tổn hại đến danh dự của chính mình. – Anh ấy đã hối hận vì điều đó trong tro tàn và áo vải sô, Robert Moore ạ, như anh có thể thấy rõ khi nhìn thấy hình phạt của anh ấy (bà chỉ tay về phía lũ trẻ). Ai lại đi tự chuốc lấy gánh nặng với một đám con trai to lớn, thô lỗ thế kia chứ, nếu họ có thể tránh được? Không chỉ là việc sinh chúng ra đời, dù điều đó đã đủ tệ lắm rồi, mà còn phải nuôi chúng ăn, mặc, dưỡng dục, lo cho chúng lập nghiệp nữa chứ. Này cậu thanh niên, khi anh cảm thấy bị cám dỗ muốn kết hôn, hãy nghĩ đến bốn đứa con trai và hai đứa con gái của chúng tôi, và hãy suy nghĩ kỹ trước khi nhảy nhót.

– Dù sao thì lúc này tôi cũng không bị cám dỗ. Tôi nghĩ đây không phải là thời điểm thích hợp để kết hôn hay gả chồng.

Một tâm trạng ủ dột kiểu này chắc chắn sẽ giành được sự tán thành của bà Yorke. Bà gật đầu và rên rỉ tỏ ý đồng tình; nhưng chỉ một phút sau, bà nói: "Tôi chẳng đánh giá cao sự khôn ngoan của một nhà thông thái ở độ tuổi của anh đâu; nó sẽ bị đảo lộn ngay bởi bóng hồng đầu tiên bước qua đời anh. Tạm thời thì hãy ngồi xuống đi, thưa anh. Chắc anh có thể nói chuyện khi ngồi cũng tốt như khi đứng chứ?"

Đó là cách bà mời khách ngồi ghế. Ông vừa vâng lời thì cô bé Jessy liền nhảy phốc từ đùi cha vào vòng tay ông Moore, vốn đã được giơ ra rất nhanh để đón lấy con bé.

– Mẹ cứ nói là gả anh ấy cho ai đó – con bé hồn nhiên nói với mẹ, hoàn toàn bất bình khi được bế bổng lên đùi ông, – trong khi anh ấy đã kết hôn rồi còn gì, hoặc chí ít cũng suýt thế. Anh ấy hứa sẽ cưới con vào mùa hè năm ngoái, lần đầu tiên anh ấy nhìn thấy con trong chiếc váy trắng và dải lụa xanh mới của con. Có đúng thế không hả cha? (Những đứa trẻ này không quen gọi bố mẹ là papa và mama; mẹ chúng không cho phép mấy từ "nho nhã yếu ớt" đó xuất hiện).

– Ừ, con gái nhỏ của ta, nó đã hứa; cha xin làm chứng. Nhưng bây giờ con bắt nó nhắc lại lời đó đi, Jessy. Những kẻ như nó toàn là những tên lừa đảo dối trá thôi.

– Anh ấy không dối trá. Anh ấy quá khôi ngô để mà dối trá – Jessy nói, ngước nhìn người tình cao lớn của mình với niềm tin tuyệt đối vào lời hứa của ông.

– Khôi ngô ư! – ông Yorke kêu lên. – Đó chính là lý do khiến hắn nên là, và là bằng chứng cho thấy hắn là, một tên vô lại.

– Nhưng trông anh ấy quá đỗi ưu tư để có thể là kẻ dối trá – một giọng nói nhỏ nhẹ từ phía sau chiếc ghế của người cha bỗng vang lên xen vào. – Nếu anh ấy lúc nào cũng cười cợt, con sẽ nghĩ anh ấy sớm quên đi những lời hứa, nhưng ông Moore chẳng bao giờ cười cả.

– Cái gã công tử bột đượm buồn của con chính là kẻ lừa đảo lớn nhất đấy, Rose – ông Yorke nhận xét.

– Anh ấy không đượm buồn – Rose cãi.

Ông Moore quay sang con bé với vẻ ngạc nhiên nhỏ, mỉm cười lúc bấy giờ.

– Sao cháu biết chú không đượm buồn thế, Rose?

– Bởi vì cháu nghe một quý cô nói là chú không phải vậy.

– Voilà, qui devient intéressant! – ông Yorke thốt lên, kéo ghế dịch lại gần lò sưởi hơn. – Một quý cô! Nghe có vẻ lãng phí mùi vị lãng mạn đấy chứ. Chúng ta phải đoán xem đó là ai thôi.—Rosy, thầm thì cái tên đó nhỏ vào tai cha đi. Đừng để hắn nghe thấy.

– Rose, đừng có mà lanh chanh nhiều chuyện – bà Yorke lúc này lại xen vào, với cái phong cách phá hỏng niềm vui thường thấy của bà, – và Jessy cũng vậy. Tất cả trẻ con, đặc biệt là lũ con gái, đều nên im lặng khi có mặt người lớn.

– Thế thì chúng ta sinh ra cái lưỡi để làm gì hả mẹ? – Jessy bướng bỉnh hỏi; trong khi Rose chỉ nhìn mẹ với một biểu cảm dường như muốn nói rằng con bé sẽ ghi nhận châm ngôn đó và nghiền ngẫm nó khi rảnh rỗi. Sau hai phút trầm tư suy nghĩ, con bé hỏi: "Và tại sao lại đặc biệt là con gái hả mẹ?"

– Thứ nhất, bởi vì ta bảo thế; và thứ hai, bởi vì sự thận trọng và kín đáo là sự khôn ngoan lớn nhất của một người con gái.

– Thưa phu nhân kính mến – ông Moore nhận xét, – những gì bà nói thật tuyệt vời—nó thực sự gợi cho tôi nhớ đến những nhận xét của người em gái thân yêu của tôi; nhưng thực sự nó không thích hợp với mấy đứa trẻ này đâu. Xin hãy để Rose và Jessy trò chuyện thoải mái với tôi, nếu không niềm vui lớn nhất của tôi khi đến đây sẽ tan biến mất. Tôi thích tiếng nói bập bẹ của chúng; nó làm tôi cảm thấy dễ chịu hơn.

– Chẳng phải thế sao? – Jessy hỏi. – Thậm chí còn thấy dễ chịu hơn cả khi mấy cậu con trai thô lỗ vây quanh anh nữa chứ.—Chính mẹ cũng gọi chúng là thô lỗ còn gì, thưa mẹ.

– Đúng vậy, mignonne, dễ chịu hơn gấp ngàn lần. Cả ngày quanh ta đã đủ mấy đứa con trai thô lỗ lắm rồi, poulet ạ.

– Có rất nhiều người – con bé nói tiếp – để ý đến tụi con trai. Tất cả các ông bác và bà dì của con đều có vẻ nghĩ rằng cháu trai của họ tốt hơn cháu gái, và khi các quý ông đến đây ăn tối, người ta luôn trò chuyện với Matthew, Mark và Martin, chứ chẳng bao giờ đoái hoài đến Rose và con. Ông Moore là bạn của chúng con, và chúng con sẽ giữ ông ấy lại.—Nhưng nhớ đấy, Rose, ông ấy không phải là bạn của chị nhiều bằng bạn của em đâu. Ông ấy là người quen đặc biệt của em; hãy nhớ kỹ điều đó! – Và con bé giơ bàn tay nhỏ xíu của mình lên với một cử chỉ nhắc nhở.

Rose đã quen với việc bị nhắc nhở bởi bàn tay nhỏ bé đó. Ý chí của con bé hằng ngày đều nhượng bộ trước sự bốc đồng của cô em Jessy. Con bé bị dẫn dắt, bị lấn át bởi Jessy trong vô số chuyện. Trong mọi dịp khoe mẽ hay vui chơi, Jessy luôn giành phần tiên phong, còn Rose lặng lẽ lùi về phía sau; trong khi đó, khi những điều khó chịu của cuộc sống—công việc và sự thiếu thốn—đặt ra, Rose theo bản năng lại gánh vác thêm phần của em gái bên cạnh phần của chính mình. Jessy đã định sẵn trong đầu rằng khi đủ tuổi, con bé sẽ kết hôn; còn Rose, con bé quyết định, phải ở vậy làm gái già, để sống cùng nó, chăm sóc con cái và quản lý nhà cửa cho nó. Tình trạng này không phải là hiếm giữa hai chị em gái, khi mà một người trông bình thường còn người kia xinh đẹp; nhưng trong trường hợp này, nếu có sự khác biệt về diện mạo bên ngoài, thì Rose lại chiếm ưu thế: các đường nét trên khuôn mặt con bé cân đối hơn so với cô bé lém lỉnh Jessy. Tuy nhiên, Jessy lại được định sẵn sẽ sở hữu, bên cạnh sự thông minh hoạt bát và tình cảm dạt dào, món quà của sự quyến rũ, quyền năng làm say đắm lòng người bất cứ khi nào, ở đâu và bất cứ ai mà con bé muốn. Còn Rose sẽ có một tâm hồn cao đẹp, rộng lượng, một trí tuệ uyên bác được mài giũa sâu sắc, một trái tim kiên trung như sắt thép, nhưng sự duyên dáng để thu hút người khác thì không thuộc về con bé.

– Nào, Rose, hãy nói cho chú biết tên của vị quý cô đã phủ nhận việc chú là kẻ đượm buồn đi – ông Moore thúc giục.

Rose không có ý định trêu ngươi người khác, nếu không con bé đã giữ ông trong sự hoài nghi một lúc lâu. Con bé trả lời ngắn gọn: "Cháu không thể. Cháu không biết tên cô ấy."

– Hãy miêu tả cô ấy cho chú nghe xem. Trông cô ấy thế nào? Cháu đã gặp cô ấy ở đâu?

– Khi Jessy và cháu đến chơi cả ngày ở Whinbury với Kate và Susan Pearson, những người vừa đi học về, có một buổi tiệc ở nhà bà Pearson, và một số quý cô lớn tuổi đang ngồi một góc trong phòng khách bàn tán về chú.

– Cháu không quen ai trong số họ sao?

– Hannah, Harriet, Dora và Mary Sykes.

– Tốt lắm. Bọn họ đang nói xấu chú đấy à, Rosy?

– Vài người trong số họ có nói. Họ gọi chú là kẻ ghét loài người. Cháu nhớ từ đó. Cháu đã tra từ điển khi về nhà. Nó có nghĩa là kẻ thù của nhân loại.

– Còn gì nữa không?

– Hannah Sykes nói chú là một gã công tử bột ra vẻ ta đây.

– Hay lắm! – ông Yorke cười lớn. – Ồ, tuyệt cú mèo! Hannah! cái con bé tóc đỏ ấy—một cô nàng xinh xắn nhưng hơi đần độn.

– Con bé đủ sự đần độn đối với cháu đấy, có vẻ thế – Moore nói. – Một gã công tử bột ra vẻ ta đây cơ đấy! Nào, Rose, nói tiếp đi.

– Cô Pearson nói cô ấy tin rằng chú có rất nhiều thói làm hàng, và với mái tóc đen cùng gương mặt xanh xao, trông chú chẳng khác gì một thứ đồ ngốc đượm buồn nào đó trong mắt cô ấy.

Ông Yorke lại cười lớn. Thậm chí lần này bà Yorke cũng hùa theo. "Anh thấy đấy, người ta đánh giá anh ra sao đằng sau lưng anh," bà nói; "nhưng tôi tin là cô Pearson đó rất muốn tóm lấy anh đấy. Con bé cứ ve vả anh mãi từ khi anh mới chân ướt chân ráo đến vùng này, dù nó đã già khú đế rồi."

– Và ai đã phản bác cô ta vậy, Rosy? – ông Moore gặng hỏi.

– Một quý cô mà cháu không biết, bởi vì cô ấy chưa từng đến nhà mình chơi, mặc dù cháu vẫn nhìn thấy cô ấy đi lễ nhà thờ vào mỗi Chủ nhật. Cô ấy ngồi ở hàng ghế gần bục giảng. Cháu thường nhìn cô ấy thay vì nhìn sách cầu nguyện, bởi vì cô ấy trông giống như một bức tranh trong phòng ăn nhà mình, người phụ nữ cầm con chim bồ câu trên tay ấy—ít nhất là cô ấy có đôi mắt giống hệt, cả chiếcếc mũi nữa, một chiếc mũi thẳng, khiến gương mặt cô ấy lúc nào cũng trông... cháu gọi là sáng sủa.

– Và cháu không biết tên cô ấy ư! – Jessy thốt lên với vẻ ngạc nhiên tột độ. – Đúng là phong cách của Rose. Ông Moore, cháu thường tự hỏi không biết chị cháu sống trong thế giới kiểu gì nữa. Cháu chắc chắn là chị ấy không dành toàn bộ thời gian để sống ở cái thế giới này đâu. Người ta liên tục phát hiện ra rằng chị ấy hoàn toàn mù tịt về một chuyện nhỏ nhặt nào mà ai nấy đều biết. Thử nghĩ mà xem, con bé nghiêm túc đến nhà thờ mỗi Chủ nhật, và nhìn đăm đăm suốt buổi lễ vào một người cụ thể nào đó, thế mà thậm chí còn chẳng buồn hỏi tên người ta. Ý chị ấy là Caroline Helstone, cháu gái vị mục sư. Cháu nhớ rõ tất cả chuyện đó. Cô Helstone đã vô cùng tức giận với Anne Pearson. Cô ấy nói: 'Robert Moore không hề làm hàng hay đượm buồn gì cả; các chị đã hiểu lầm hoàn toàn tính cách của anh ấy, hay đúng hơn là chẳng một ai trong số các chị ở đây biết tí gì về anh ấy cả.' Nào, để con miêu tả xem cô ấy trông thế nào nhé? Con miêu tả ngoại hình và trang phục người khác giỏi hơn chị Rose nhiều.

– Nghe xem nào.

– Cô ấy rất xinh xắn; cô ấy có làn da trắng; cô ấy sở hữu chiếc cổ thon trắng ngần; cô ấy có mái tóc xoăn dài, không phải loại xoăn cứng—chúng xõa lơi và mềm mại, màu nâu nhưng không tối; cô ấy nói năng nhỏ nhẹ, giọng trong trẻo; cô ấy không bao giờ làm ồn ào khi di chuyển; cô ấy thường mặc chiếc váy lụa màu xám; cô ấy gọn gàng từ đầu đến chân—những chiếc váy, đôi giày và găng tay của cô ấy lúc nào cũng vừa vặn hoàn hảo. Cô ấy là hình mẫu mà cháu gọi là một quý cô, và khi cháu cao bằng cô ấy, cháu định sẽ giống như cô ấy. Cháu có hợp với anh không? Anh có thực sự muốn cưới cháu không?

Moore vuốt ve mái tóc của Jessy. Chừng một phút, ông có vẻ như muốn kéo con bé lại gần mình hơn, nhưng thay vào đó ông lại đẩy con bé ra xa hơn một chút.

– Ơ! Anh không thèm lấy em à? Anh đẩy em ra kìa.

– Này Jessy, em có quan tâm gì đến anh đâu. Dạo này em có bao giờ sang thăm anh ở The Hollow đâu.

– Tại anh có mời em đâu.

Nghe vậy, ông Moore liền ngỏ lời mời cả hai cô bé sang chơi vào ngày hôm sau, hứa rằng vì sáng mai ông phải đi Stilbro', ông sẽ mua tặng mỗi đứa một món quà, tuy món quà gì thì ông chưa bật mí lúc đó, nhưng chúng phải đến thì mới biết được. Jessy định đáp lời thì bất ngờ một trong mấy cậu con trai chen ngang,—

– Em biết cái cô Helstone mà mọi người đang tán gẫu nãy giờ đấy. Cô ta là một đứa con gái xấu xí. Em ghét cô ta. Em ghét tất cả mấy đứa con gái. Em tự hỏi chúng được sinh ra để làm gì không biết.

– Martin! – người cha cất tiếng gọi, hóa ra đó chính là Martin. Cậu thiếu niên chỉ đáp lại bằng cách quay cái gương mặt trẻ tuổi đầy vẻ yếm thế, nửa lém lỉnh nửa bất kham của mình về phía chiếc ghế của cha. – Martin, con trai của ta, giờ thì con là một tên ranh con phách lối đấy; rồi có ngày con sẽ trở nên một tên công tử bột ngông cuồng cho mà xem. Nhưng hãy cứ giữ lấy những quan điểm đó của con đi. Nào, để ta ghi lại những lời này ngay vào sổ tay của ta xem nào. (Người cha lấy ra một cuốn sổ bọc da marốc và thong thả viết vào đó). – Mười năm nữa, Martin, nếu cả hai cha con ta còn sống đến ngày đó, ta sẽ nhắc lại câu nói này cho con nghe.

– Lúc đó con vẫn sẽ nói y như vậy thôi. Con định sẽ mãi mãi ghét phụ nữ. Bọn họ chẳng khác gì mấy con búp bê; chẳng làm gì ngoài việc ăn diện lúp xúp rồi lượn lờ để được người ta trầm trồ ca tụng. Con sẽ không bao giờ kết hôn. Con sẽ sống độc thân.

– Cứ giữ lấy ý định đó! Cứ giữ lấy!—Hesther (quay sang vợ), anh cũng y như nó hồi bằng tuổi nó—một kẻ bài xích hôn nhân chính hiệu; thế mà, kìa xem! Đến năm anh hăm ba tuổi—lúc đó đang là một kẻ du lịch ở Pháp và Ý, quỷ mới biết ở chỗ quỉ nào nữa—anh uốn tóc mỗi khi đi ngủ, đeo khuyên tai, và thậm chí suýt nữa đã xỏ khuyên mũi nếu lúc đó mốt ấy đang thịnh hành, tất cả cũng chỉ để làm cho mình trở nên dễ thương và quyến rũ trong mắt các quý cô. Martin rồi cũng sẽ làm thế thôi.

– Con á? Không bao giờ! Con khôn ngoan hơn thế. Cha đúng là một gã bù nhìn tồi tệ, cha ạ! Còn về chuyện ăn diện, con xin thề điều này: con sẽ chẳng bao giờ ăn diện diêm dúa hơn cái bộ dạng con đang mặc hiện tại đâu.—Thưa ông Moore, con mặc đồ vải xanh từ đầu đến chân, và tụi nó cười nhạo con, gọi con là thủy thủ ở trường ngữ pháp. Con còn cười to hơn tụi nó, và bảo tụi nó chẳng khác gì lũ ác là và vẹt, với áo khoác màu này, áo lê-gít màu khác, và quần dài lại là màu thứ ba. Con sẽ chỉ mặc vải xanh, và không mặc gì ngoài vải xanh. Thật hạ thấp phẩm giá của một con người khi mặc lên mình những trang phục loè loẹt đủ màu.

– Mười năm nữa, Martin, sẽ chẳng có cửa hàng may mặc nào có đủ sự lựa chọn về màu sắc phong phú để đáp ứng gu thẩm mỹ khó tính của con đâu; cũng chẳng có cửa hàng nước hoa nào có những mùi hương tinh tế đủ để làm thỏa mãn các giác quan kén chọn của con đâu.

Martin lộ vẻ khinh miệt nhưng không thèm đáp lại thêm lời nào. Trong khi đó Mark, người đã lục lọi giữa đống sách trên chiếc bàn phụ từ nãy đến giờ, liền cất lời. Nó nói bằng một chất giọng đặc biệt chậm rãi, điềm tĩnh, và với một vẻ mỉm cười châm biếm ẩn giấu trên gương mặt rất khó diễn tả.

– Thưa ông Moore – nó nói, – có lẽ chú nghĩ việc cô Caroline Helstone nói chú không đượm buồn là một lời khen ngợi. Cháu thấy chú có vẻ bối rối khi mấy đứa em gái kể lại những lời đó, hệt như thể chú đang cảm thấy phổng mũi vậy. Chú đỏ bừng mặt, hệt như một cậu nhóc kiêu ngạo nào đó ở trường chúng cháu, kẻ luôn tự cho là mình có quyền đỏ mặt mỗi khi được thăng hạng trong lớp. Vì lợi ích của chú, thưa ông Moore, cháu đã tra từ 'đượm buồn' trong từ điển, và cháu thấy nó có nghĩa là 'được pha trần bởi sự sầu muộn'. Khi tra cứu sâu hơn, 'sầu muộn' được giải thích là suy nghĩ, tư tưởng, quan niệm. Vậy thì, một kẻ đượm buồn là kẻ có suy nghĩ, tư tưởng, quan niệm; còn một kẻ không đượm buồn chính là kẻ hoàn toàn trống rỗng, không có lấy một suy nghĩ, tư tưởng hay quan niệm nào cả.

Và Mark dừng lời. Nó không cười, cũng không nhìn quanh ngóng chờ sự tán thưởng. Nó đã nói xong ý của mình và giữ im lặng.

– Ma foi! mon ami – ông Moore quay sang nói với Yorke, – đúng là những đứa trẻ rắc rối thật đấy, lũ con nhà anh!

Rose, người đã lắng nghe chăm chú bài diễn văn của Mark, liền đáp lại: "Có rất nhiều loại suy nghĩ, tư tưởng và quan niệm khác nhau," con bé nói, "loại tốt và loại xấu. Sầu muộn chắc phải ám chỉ loại xấu, hoặc cô Helstone đã hiểu nó theo nghĩa đó, bởi vì cô ấy không hề trách mắng ông Moore; cô ấy đang bênh vực chú ấy."

– Nào, cô biện hộ nhỏ nhắn dễ thương của chú! – Moore nói, nắm lấy tay Rose.

– Cô ấy đang bênh vực chú ấy – Rose lặp lại, – hệt như cháu sẽ làm nếu cháu đứng ở vị trí của cô ấy vậy, bởi vì mấy vị quý cô kia có vẻ nói những lời đầy ác ý.

– Phụ nữ lúc nào chẳng nói những lời ác ý – Martin nhận xét. – Bản chất của bọn con gái là hay cay độc mà.

Lúc này Matthew mới lần đầu tiên mở miệng. "Đúng là thằng Martin ngốc nghếch, lúc nào cũng luyên thuyên về những thứ nó chẳng hiểu gì cả!"

– Đó là đặc quyền của tôi với tư cách là một công dân tự do, được luyên thuyên về bất cứ chủ đề nào tôi thích – Martin đáp trả.

– Mày đang sử dụng, hay đúng hơn là lạm dụng nó, đến mức độ – người anh cả đáp lời, – mà mày đang chứng minh rằng mày đáng lẽ nên sinh ra làm nô lệ.

– Nô lệ! Nô lệ cơ đấy! Lời đó thốt ra với một người nhà Yorke, và lại từ chính miệng một kẻ nhà Yorke! Gã này – cậu ta vừa nói vừa đứng phắt dậy bên bàn, chỉ tay sang phía Matthew – gã này quên mất một điều, mà bất kỳ người nông dân nào ở Briarfield cũng biết, đó là tất cả những ai sinh ra trong dòng họ chúng ta đều có vòm bàn chân cong mà nước có thể chảy lọt qua—bằng chứng cho thấy dòng máu này chưa từng có ai làm nô lệ trong suốt ba trăm năm qua.

– Tên hề giả hiệu! – Matthew lừ đừ nói.

– Các con, im lặng hết đi! – ông Yorke cất tiếng quát. – Martin, con là một kẻ chuyên gây rối. Sẽ chẳng có trận tranh chấp nào xảy ra nếu không có con.

– Thật sao? Có đúng thế không? Là con khơi mào, hay là Matthew? Con đã nói gì với hắn ta lúc hắn buộc tội con luyên thuyên như một thằng ngốc cơ chứ?

– Một thằng ngốc kiêu ngạo! – Matthew lặp lại.

Đến lúc này thì bà Yorke bắt đầu lắc lư người—một cử chỉ có vẻ đầy điềm gở đối với bà, vì nó thường theo sau, đặc biệt là khi Matthew gặp thất thế trong một cuộc tranh cãi, bằng một cơn chấn động cuồng loạn.

– Con không thấy tại sao con lại phải chịu đựng sự xấc láo từ Matthew Yorke, hay lý do gì mà hắn lại có quyền dùng những lời lẽ tồi tệ với con – Martin nhận xét.

– Nó không có quyền đó, con trai ạ; nhưng hãy tha thứ cho anh con đến bảy mươi bảy lần đi – ông Yorke nhẹ nhàng khuyên nhủ.

– Lúc nào cũng thế, lý thuyết và thực tiễn luôn mâu thuẫn với nhau! – Martin lầm bầm khi quay người bước ra khỏi phòng.

– Con định đi đâu đấy, con trai của ta? – người cha hỏi.

– Đến nơi nào mà con được an toàn tránh khỏi sự lăng mạ, nếu trong cái nhà này con có thể tìm thấy một nơi như thế.

Matthew cười khẩy đầy ngạo mạn. Martin ném một ánh mắt kỳ lạ về phía hắn, toàn thân mảnh khảnh của cậu thiếu niên run lên; nhưng cậu vẫn kìm chế được bản thân.

– Chắc là con có quyền rút lui chứ nhỉ? – cậu hỏi.

– Được. Đi đi con; nhưng hãy nhớ là đừng mang lòng thù hận.

Martin bước đi, và Matthew lại bồi thêm một tiếng cười ngạo mạn sau lưng cậu. Rose, ngẩng chiếc đầu thanh tú khỏi bờ vai của ông Moore—nơi nãy giờ cậu vẫn tựa vào—liền nói, trong khi hướng ánh mắt kiên định về phía Matthew: "Martin đang buồn, còn anh thì vui mừng; nhưng thà làm Martin còn hơn là làm anh. Em ghét bản chất của anh."

Lúc này ông Moore, với mục đích ngăn chặn, hoặc ít nhất là trốn tránh một màn kịch hay—mà tiếng nức nở của bà Yorke cảnh báo ông là sắp sửa bùng nổ—liền đứng dậy, bế Jessy xuống khỏi đùi, hôn con bé và Rose, đồng thời nhắc nhở hai chị em nhớ ghé qua The Hollow vào buổi chiều ngày mai cho đúng giờ; sau đó, sau khi chào tạm biệt nữ chủ nhân, ông nói với ông Yorke: "Tôi có thể nói chuyện riêng với ông một lát được không?" và được ông ấy đi theo ra khỏi phòng. Cuộc trò chuyện ngắn ngủi của họ diễn ra ngoài sảnh.

– Ông có việc làm cho một người thợ giỏi nào không? – Moore hỏi.

– Một câu hỏi ngớ ngẩn trong thời buổi này, khi anh thừa biết rằng mọi ông chủ đều có rất nhiều thợ giỏi mà họ chẳng thể cho làm việc đủ thời gian.

– Ông phải giúp tôi nhận người đàn ông này vào làm, nếu có thể.

– Này anh bạn trẻ, tôi không thể nhận thêm bất kỳ công nhân nào chỉ để làm vừa lòng cả nước Anh đâu.

– Không phải chuyện đó; tôi phải tìm cho bằng được một chỗ làm ở đâu đó cho anh ta.

– Hắn là ai thế?

– William Farren.

– Tôi biết William. William là một gã hoàn toàn trung thực.

– Hắn đã thất nghiệp ba tháng nay. Hắn có một gia đình đông đúc. Chúng ta đều chắc chắn họ không thể sống nổi nếu không có tiền công. Hắn là một trong số những thành viên đoàn đại biểu thợ thêu dệt đã đến gặp tôi sáng nay để khiếu nại và đe dọa. William không đe dọa. Hắn chỉ xin tôi cho họ thêm chút thời gian—để thực hiện các thay đổi chậm hơn một chút. Anh biết tôi không thể làm thế được: bị dồn ép tứ bề như thế này, tôi chẳng còn cách nào khác ngoài việc phải tiến lên. Tôi nghĩ việc đôi co dài dòng với họ là vô ích. Tôi đã tống cổ họ đi, sau khi bắt giữ một tên vô lại trong số đó, kẻ mà tôi hy vọng có thể đày đi nơi khác—một gã thỉnh thoảng vẫn lên án ở cái nhà nguyện đằng kia kìa.

– Không lẽ là Moses Barraclough đấy chứ?

– Đúng vậy.

– À! Anh đã bắt hắn ta rồi ư? Tốt lắm! Thế là từ một tên vô lại, anh sắp biến hắn thành một vị thánh tử đạo rồi đấy. Anh vừa làm một việc vô cùng khôn ngoan đấy.

– Tôi đã làm một việc đúng đắn. Thôi tóm lại một câu là thế này, tôi quyết tâm kiếm cho Farren một chỗ làm, và tôi trông cậy vào việc ông sẽ giao cho hắn một chân.

– Nghe bình thản phết nhỉ! – ông Yorke kêu lên. – Anh lấy quyền gì mà trông cậy vào việc tôi sẽ phải lo cho những công nhân bị sa thải của anh chứ? Tôi biết gì về Farren với chả William của anh cơ chứ? Tôi nghe nói hắn là một người trung thực, nhưng bộ tôi phải nuôi tất cả những người trung thực ở Yorkshire này chắc? Anh có thể nói rằng đó chẳng phải là gánh nặng lớn lao gì để mà gánh vác; nhưng lớn hay nhỏ, tôi mặc xác chúng.

– Thôi nào, ông Yorke, ông có thể tìm cho hắn việc gì để làm cơ chứ?

– Tôi tìm việc ư! Anh sắp làm tôi phải dùng đến những từ ngữ mà tôi chẳng quen dùng rồi đấy. Tôi muốn anh đi về nhà ngay. Cửa ở kia kìa; xéo đi.

Moore ngồi phịch xuống một chiếc ghế ở sảnh.

– Ông không thể cho hắn làm việc trong nhà máy của ông—được thôi; nhưng ông có đất đai cơ mà. Hãy tìm cho hắn một công việc gì đó trên đất của ông đi, ông Yorke.

– Bob, tôi cứ tưởng anh chẳng thèm bận tâm đến đám nông dân nghèo khổ của chúng tôi cơ mà. Tôi không hiểu nổi sự thay đổi này.

– Tôi hiểu. Gã đó chẳng nói với tôi điều gì ngoài sự thật và lẽ phải. Tôi đáp lại hắn cũng cộc cằn hệt như cách tôi đối xử với những kẻ khác, những kẻ chỉ mở miệng nói toàn những thứ nhảm nhí vô nghĩa. Lúc đó và ở đó tôi chẳng thể phân biệt đối xử được. Vẻ ngoài của hắn tố cáo những gì hắn đã phải trải qua gần đây rõ ràng hơn cả lời nói; nhưng giải thích để làm gì chứ? Cứ cho hắn việc làm đi.

– Cứ để chính anh cho hắn làm việc ấy đi. Nếu anh thực sự nghiêm túc đến thế, hãy cố gắng gồng mình lên một phen xem nào.

– Nếu trong tình cảnh của tôi còn chút sức lực nào để mà gồng mình lên, tôi đã cố đến mức nó gãy vụn ra rồi; nhưng tôi đã nhận được những bức thư vào sáng nay cho thấy rõ tôi đang đứng ở đâu, và khoảng cách đến mép ván nhảy chẳng còn xa nữa đâu. Thị trường nước ngoài của tôi, ít nhất là thế, đã bị bóp nghẹt hoàn toàn. Nếu không có sự thay đổi nào—nếu không ló dạng chút viễn cảnh hòa bình nào—nếu Các Lệnh trong Hội đồng ít nhất không bị đình chỉ để mở đường cho chúng ta hướng về phương Tây—tôi chẳng biết mình sẽ phải xoay sở đi đâu nữa. Tôi chẳng nhìn thấy chút ánh sáng nào hệt như thể mình bị niêm phong trong một hòn đá vậy, thế nên việc tôi ra vẻ có thể mưu sinh cho một người nào đó chẳng khác nào làm một việc bất lương.

– Nào, chúng ta ra ngoài sân đi dạo một lát đi. Đêm nay trời đầy sao đấy – ông Yorke nói.

Họ bước ra ngoài, khép cửa trước lại đằng sau và sóng bước qua lại trên lớp vỉa hè trắng xóa vì sương giá.

– Hãy giải quyết dứt điểm chuyện của Farren ngay đi – ông Moore thúc giục. – Ông có những khu vườn cây ăn trái rộng lớn ở nhà máy Yorke Mills. Hắn là một người làm vườn giỏi. Hãy giao việc cho hắn ở đó đi.

– Ờ, được thôi. Tôi sẽ cho gọi hắn vào ngày mai, rồi chúng ta tính. Và giờ này, anh bạn trẻ, anh đang lo lắng về tình hình tài chính của mình lắm đúng không?

– Đúng vậy, một sự sụp đổ lần thứ hai—mà tôi có thể trì hoãn, nhưng vào lúc này tôi chẳng thấy cách nào để cuối cùng có thể ngăn chặn nó—sẽ hủy hoại hoàn toàn danh tiếng của cái tên Moore; và ông biết đấy, tôi từng có những ý định rất tốt đẹp là trả hết mọi khoản nợ và tái thiết lập công ty cũ dựa trên nền tảng ban đầu của nó.

– Anh đang thiếu vốn—đó là tất cả những gì anh thiếu.

– Đúng thế; nhưng ông cũng có thể nói rằng hơi thở chính là tất cả những gì một người chết cần để sống vậy.

– Tôi biết—tôi biết là vốn không phải cứ xin là có; và nếu anh là một người đã có gia đình, có vợ con như tôi, tôi sẽ nghĩ trường hợp của anh gần như tuyệt vọng; nhưng những người trẻ tuổi và không vướng bận thường có những cơ hội riêng của họ. Thỉnh thoảng tôi vẫn nghe người ta bàn tán xôn xao về việc anh sắp sửa kết hôn với cô tiểu thư này cô tiểu thư nọ; nhưng tôi đoán chắc là chẳng có chuyện nào trong số đó là thật cả chứ?

– Ông đoán chuẩn lắm đấy. Tôi nghĩ mình chưa ở vị thế có thể mơ mộng đến chuyện kết hôn. Kết hôn! Tôi thậm chí không thể chịu nổi cái từ đó; nghe nó thật ngớ ngẩn và viển vông làm sao. Tôi đã quyết định dứt khoát rằng hôn nhân và tình yêu chỉ là những thứ xa xỉ thừa thãi, chỉ dành cho những kẻ giàu có, sống sung túc và chẳng cần phải bận tâm lo lắng cho ngày mai; hoặc là sự liều lĩnh đến cùng cực—niềm vui cuối cùng và bất chấp của những kẻ khốn cùng tận đáy xã hội, những kẻ chưa từng hy vọng có thể ngoi lên khỏi vũng lầy nghèo đói cùng cực của mình.

– Nếu tôi ở vào hoàn cảnh của anh, tôi sẽ không nghĩ thế. Tôi sẽ nghĩ rằng rất có thể mình sẽ cưới được một người vợ có sẵn vài ngàn bảng, người vừa phù hợp với tôi lại vừa hợp với hoàn cảnh tài chính của tôi.

– Tôi tự hỏi là tìm ở đâu cơ chứ?

– Anh có thử nếu có cơ hội không?

– Tôi không biết. Nó còn tùy thuộc vào—nói tóm lại là tùy thuộc vào rất nhiều thứ.

– Anh có chịu lấy một bà già không?

– Tôi thà ra đường đập đá còn hơn.

– Tôi cũng vậy. Anh có chịu lấy một người đàn bà xấu xí không?

– Bậy nào! Tôi ghét sự xấu xí và đắm chìm trong cái đẹp. Mắt và trái tim tôi, Yorke ạ, luôn cảm thấy thích thú trước một gương mặt trẻ trung, xinh đẹp và ngọt ngào, cũng hệt như chúng cảm thấy ghê tởm trước một gương mặt khắc khổ, xù xì và còm cõi. Những đường nét và sắc thái mềm mại dịu dàng làm tôi dễ chịu, còn những nét thô kệch làm tôi có thành kiến. Tôi sẽ không đời nào lấy một người vợ xấu xí đâu.

– Kể cả khi cô ta giàu có ư?

– Kể cả khi cô ta được dát đầy đá quý. Tôi không thể yêu—tôi không thể mường tượng nổi—tôi không thể chịu đựng nổi cô ta. Gu thẩm mỹ của tôi phải được thỏa mãn, nếu không sự ghê tởm sẽ bùng phát thành sự chuyên quyền, hoặc tồi tệ hơn—đóng băng thành sự lạnh giá vô cảm.

– Gì chứ! Bob, nếu anh kết hôn với một cô nàng chân thật, tốt bụng và giàu có, dù bề ngoài có hơi thô kệch một chút, chẳng lẽ anh không thể dung thứ cho đôi gò má cao, cái miệng hơi rộng và mái tóc hơi đỏ sao?

– Đã bảo là tôi không bao giờ thử mà lị. Ít nhất thì sự duyên dáng, tuổi trẻ và sự cân đối—đúng vậy, và cả cái gọi là vẻ đẹp nữa—tôi nhất định phải có.

– Rồi cả cảnh nghèo khó, một nhà đầy lũ trẻ nhóc tì mà anh chẳng đủ sức mặc quần áo hay cho ăn, và chẳng mấy chốc sẽ là một người mẹ héo mòn, lo âu; rồi sau đó là phá sản, mất uy tín—một cuộc đời đấu tranh kéo dài dằng dặc.

– Mặc kệ tôi đi, Yorke.

– Nếu anh cứ lãng mạn như thế, Robert, và đặc biệt là nếu anh đã trót yêu rồi, thì có nói gì cũng bằng thừa.

– Tôi không hề lãng mạn. Tôi đã bị tước sạch lãng mạn trơ trọi hệt như những khung phơi vải trắng tinh trong cánh đồng kia chẳng còn lấy một mảnh vải nào.

– Cứ dùng những hình ảnh so sánh như thế đi, anh bạn trẻ; tôi hiểu được những thứ đó. Và chắc là không có câu chuyện tình ái nào đang làm xáo trộn phán đoán của anh chứ?

– Tôi tưởng mình đã nói đủ điều đó ở chủ đề trước rồi chứ. Tình yêu đối với tôi á? Nhảm nhí!

– Ờ thế thì, nếu cả trái tim lẫn lý trí của anh đều bình thường khỏe mạnh, chẳng có lý do gì mà anh lại không tận dụng lợi thế từ một cơ hội tốt nếu nó bày ra trước mắt; thế nên, cứ chờ xem đã.

– Nói năng chẳng khác gì nhà tiên tri cả đấy, Yorke.

– Tôi nghĩ mình cũng có chút khiếu trong lĩnh vực đó đấy. Tôi chẳng hứa hẹn với anh điều gì và cũng chẳng khuyên bảo anh điều gì; nhưng tôi bảo anh hãy giữ vững tinh thần, và tùy cơ ứng biến đi.

– Cuốn lịch thiên văn của ông bác sĩ cùng tên với tôi e là cũng chẳng thể nói năng thận trọng hơn thế.

– Nhân tiện thì, tôi chẳng màng gì đến anh đâu, Robert Moore ạ: anh chẳng có họ hàng thân thích gì với tôi hay người nhà tôi cả, và việc anh mất hay kiếm được một gia tài chẳng tạo ra sự khác biệt nào cho tôi đâu. Giờ thì đi về nhà đi. Đã điểm mười rồi kìa. Cô Hortense chắc đang tự hỏi không biết anh đang lẩn thẩn ở xó nào đấy.