Khi phái đoàn từ Fieldhead trở về Briarfield, Caroline gần như đã khỏe hẳn. Tiểu thư Keeldar, người vừa nhận được tin qua bưu điện về sự hồi phục của bạn mình, hầu như không để lọt một giờ đồng hồ nào trôi qua giữa lúc đặt chân về nhà và chuyến viếng thăm đầu tiên tới nhà xứ.

Một trận mưa rào đang rơi nhẹ nhưng nặng hạt trên những đóa hoa muộn và các bụi cây mùa thu ngả màu gỉ sắt, thì tiếng cổng vườn kêu cót két mở ra, và bóng dáng quen thuộc của Shirley lướt qua cửa sổ. Khi bước vào, cảm xúc của cô bộc lộ theo một cách thức rất riêng. Khi vô cùng xúc động bởi những nỗi sợ hãi hay niềm vui sâu sắc, cô không hề ba hoa. Cảm xúc mãnh liệt hiếm khi được phép chi phối lời nói của cô, và thậm chí ánh mắt cô cũng từ chối việc thể hiện nó nhiều hơn một cái nhìn lén lút và chập chờn. Cô ôm lấy Caroline vào lòng, dành cho cô một cái nhìn, một nụ hôn, rồi nói: "Cậu đã đỡ hơn rồi."

Và một phút sau: "Tớ thấy cậu đã an toàn rồi; nhưng hãy cẩn thận. Cầu trời sức khỏe của cậu sẽ không phải chịu đựng thêm bất kỳ cú sốc nào nữa!"

Cô tiếp tục trò chuyện trôi chảy về chuyến đi. Giữa lúc cuộc trò chuyện đang diễn ra sôi nổi, ánh mắt cô vẫn hướng về phía Caroline. Trong ánh nhìn đó ẩn chứa một sự quan tâm sâu sắc, chút bận lòng và đôi phần kinh ngạc.

"Cậu ấy có thể đã khỏe hơn," ánh mắt ấy nói lên điều đó, "nhưng sao cậu ấy vẫn yếu quá! Cậu ấy đã trải qua những hiểm nguy nào chứ!"

Đột nhiên, cái nhìn của cô quay sang bà Pryor. Nó xuyên thấu qua tâm can bà.

"Khi nào nữ gia sư của tôi mới trở lại bên tôi?" cô hỏi.

"Tôi có thể kể hết cho cậu ấy nghe không?" Caroline hỏi mẹ mình. Được gật đầu đồng ý bằng một cử chỉ, Shirley ngay lập tức được sáng tỏ về những gì đã xảy ra trong thời gian cô vắng nhà.

"Rất tốt," đó là lời nhận xét điềm tĩnh — "Rất tốt! Nhưng đó không phải là tin tức mới mẻ gì với tôi."

"Sao cơ! Cậu đã biết rồi ư?"

"Tớ đã đoán ra toàn bộ câu chuyện từ lâu. Tớ từng nghe đôi chút về quá khứ của bà Pryor — không phải từ chính bà ấy, mà từ những người khác. Tớ đã nắm rõ từng chi tiết về cuộc đời và tính cách của ông James Helstone. Một buổi chiều ngồi trò chuyện với cô Mann đã giúp tớ quen thuộc với những điều đó; ngoài ra, ông ta còn là một trong những tấm gương cảnh báo của bà Yorke — một trong những ngọn đèn đỏ rực mà bà ấy giăng lên để dọa các tiểu thư tránh xa hôn nhân. Tớ tin rằng mình đã có sự hoài nghi về tính xác thực của bức chân dung do những ngón tay ấy phác họa — cả hai vị phu nhân này đều có một niềm vui tăm tối là trưng bày mặt tối của cuộc đời — nhưng tớ đã gặng hỏi ông Yorke về vấn đề này, và ông ấy nói: 'Shirley, cô gái của tôi ạ, nếu cô muốn biết bất cứ điều gì về cái tay James Helstone đó, tôi chỉ có thể nói hắn ta là một con hổ mang hình người. Hắn đẹp mã, trác táng, mềm mỏng, xảo trá, lịch thiệp, tàn ác——' Đừng khóc, Cary; chúng ta sẽ không nói về chuyện đó nữa."

"Tớ không khóc đâu, Shirley; hoặc nếu có, thì chẳng có gì to tát cả. Cứ nói tiếp đi; cậu không phải là bạn nếu giấu giếm sự thật với tớ. Tớ căm ghét cái cách che giấu, bóp méo sự thật giả dối đó."

"May mắn thay, tớ đã nói gần như toàn bộ những gì cần nói, ngoại trừ việc chính bác của cậu đã xác nhận lời của ông Yorke; bởi vì bác ấy cũng coi thường lời dối trá, và không màng đến những thứ ngụy biện sáo rỗng còn tệ hại hơn cả lời dối trá."

"Nhưng bố đã qua đời rồi; bây giờ họ nên để yên cho bố."

"Họ nên thế; và chúng ta sẽ để ông ấy yên. Cứ khóc đi, Cary; điều đó sẽ tốt cho cậu thôi. Thật sai lầm khi kìm nén những giọt nước mắt tự nhiên. Hơn nữa, tớ chọn làm theo ý mình bằng cách chia sẻ một ý nghĩ đang rực sáng trong ánh mắt mẹ cậu lúc này khi bà nhìn cậu. Mỗi giọt nước mắt đều xóa đi một tội lỗi. Hãy khóc đi! Nước mắt của cậu có sự nhiệm mầu mà những con sông ở Damascus còn thiếu. Giống như sông Jordan, chúng có thể gột rửa một ký ức đầy vết nhơ."

"Thưa phu nhân," cô tiếp tục, hướng về phía bà Pryor, "bà có nghĩ rằng con có thể hàng ngày nhìn thấy bà và con gái bà ở bên nhau — nhận ra sự tương đồng kỳ lạ của hai người ở nhiều điểm, quan sát (xin lỗi bà) những cảm xúc không thể kìm nén của bà khi có mặt và thậm chí còn hơn thế nữa khi vắng bóng đứa con của mình — mà lại không tự đưa ra phỏng đoán hay sao? Con đã đoán, và chúng hoàn toàn chính xác. Chắc con phải bắt đầu tự thấy mình tinh tế rồi đây."

"Và cậu đã không nói gì ư?" Caroline nhận xét, người đã nhanh chóng lấy lại sự bình tĩnh cho cảm xúc của mình.

"Không gì cả. Tớ không có thẩm quyền để thốt lên một lời nào về vấn đề này. Đó không phải là việc của tớ; tớ đã kiềm chế không biến nó thành việc của mình."

"Cậu đã đoán ra một bí mật động trời như thế, mà không hề hé lộ rằng cậu đã đoán ra ư?"

"Điều đó khó lắm sao?"

"Nó không giống cậu chút nào."

"Sao cậu biết?"

"Cậu đâu phải là người kín tiếng; cậu cởi mở và bộc trực mà."

"Tớ có thể cởi mở, nhưng vẫn biết khi nào nên dừng lại. Khi khoe món bảo vật của mình, tớ có thể giữ lại một vài viên ngọc — một viên đá chạm khắc kỳ lạ, chưa từng được mua bằng tiền — một chiếc bùa hộ mệnh mà ngay cả bản thân tớ hiếm khi cho phép mình hé nhìn một thoáng. Chào cậu."

Caroline qua đó dường như có được một cái nhìn về tính cách của Shirley dưới một khía cạnh mới mẻ. Chẳng bao lâu sau, viễn cảnh ấy lại được mở ra trước mắt cô.

Ngay khi lấy lại đủ sức khỏe để chịu đựng sự thay đổi cảnh quan — sự kích thích của một chút giao du xã hội — Tiểu thư Keeldar liền nài nỉ cô đến Fieldhead hàng ngày. Không rõ liệu Shirley đã cảm thấy chán nản những người họ hàng đáng kính của mình hay chưa. Cô không nói là có; nhưng cô đã đòi hỏi và giữ chân Caroline bằng một sự số sủng chứng tỏ rằng việc có thêm người trong cái gia đình đáng kính ấy không hề phiền toái chút nào.

Gia đình Sympson theo đạo Anh. Dĩ nhiên, cháu gái của mục sư được họ tiếp đón với sự nhã nhặn. Ông Sympson tỏ ra là một người có uy tín không tì vết, tính tình hay lo lắng, có nguyên tắc đạo đức nhưng mang cái nhìn thực dụng; phu nhân của ông là một phụ nữ rất tốt — kiên nhẫn, tử tế, gia giáo. Bà lớn lên trong một hệ thống quan niệm chật hẹp, bị bồi dưỡng bằng một vài thành kiến — chỉ là một nhúm thảo mộc cay đắng; một vài sở thích được ngâm đến nỗi mất đi hương vị tự nhiên, và chẳng có chút gia vị nào được nêm nếm khi nấu nướng; một vài nguyên tắc xuất sắc, được nhào nặn trong một lớp vỏ cứng nhắc của sự cố chấp rất khó tiêu hóa. Bà quá ư phục tùng để có thể phàn nàn về chế độ ăn uống này hay đòi hỏi dù chỉ một vụn bánh ngoài điều đó.

Các cô con gái là tấm gương cho phái nữ. Họ cao gầy, mỗi người sở hữu một chiếc mũi dọc dừa kiêu hãnh. Họ đã được giáo dục hoàn hảo không tì vết. Mọi việc họ làm đều rất chuẩn mực. Lịch sử và những cuốn sách uyên bác nhất đã vun đắp cho tâm trí họ. Họ sở hữu những nguyên tắc và quan điểm chẳng thể chê vào đâu được. Thật khó lòng tìm thấy ở bất cứ đâu một cuộc sống, tình cảm, tác phong hay thói quen nào được quy củ hơn thế. Họ thuộc nằm lòng một bộ quy tắc ứng xử dành cho các tiểu thư trường nữ sinh về ngôn từ, cử chỉ, v.v.; bản thân họ chưa bao giờ đi lệch khỏi những điều khoản nhỏ nhặt và câu nệ kỳ quặc ấy, đồng thời họ nhìn những sự lệch lạc của người khác với nỗi kinh hoàng thầm kín được thì thầm. Nỗi ô nhục tột cùng chẳng phải điều bí ẩn gì với họ; họ đã phát hiện ra Thứ không thể thốt tên ấy ở nét đặc trưng mà người khác gọi là Sự nguyên bản. Họ rất nhanh nhạy trong việc nhận diện những dấu hiệu của cái ác này; và bất cứ nơi nào họ nhìn thấy dấu vết của nó — dù là trong ánh mắt, lời nói hay hành động; dù họ đọc nó qua văn phong tươi mới, mạnh mẽ của một cuốn sách, hay lắng nghe nó bằng ngôn ngữ thú vị, mới lạ, trong sáng và biểu cảm — họ đều rùng mình, họ lùi lại. Hiểm họa ở trên đầu, nguy hiểm rình rập bước chân. Thứ kỳ lạ này là gì? Vì không thể hiểu nổi nên chắc chắn nó là xấu xa. Hãy lên án và xích nó lại.

Henry Sympson, đứa con út và là con trai duy nhất trong gia đình, là một thiếu niên mười lăm tuổi. Cậu thường ở cùng gia sư của mình. Khi rời khỏi thầy, cậu lại tìm kiếm người họ hàng Shirley. Cậu bé này khác biệt với các chị gái. Cậu nhỏ thó, thọt chân, và xanh xao; đôi mắt to của cậu ánh lên vẻ lờ đờ trong đôi trũng xanh xao. Thực ra, chúng thường khá mờ đục, nhưng lại có khả năng bừng sáng. Thỉnh thoảng chúng không chỉ ánh lên mà còn bùng cháy. Cảm xúc nội tâm cũng có thể mang lại sắc hồng cho đôi má và sự quyết đoán cho những bước đi què quặt của cậu. Mẹ của Henry rất yêu thương cậu; bà nghĩ những điểm kỳ lạ của cậu là dấu hiệu của sự được chọn lựa. Bà thừa nhận cậu không giống những đứa trẻ khác. Bà tin cậu đã được tái sinh — một Samuel mới — được Chúa kêu gọi từ khi sinh ra. Cậu sẽ trở thành một mục sư.

Ông và các tiểu thư Sympson, vì không hiểu được cậu thanh niên này, nên để cậu tự do phần lớn thời gian. Shirley biến cậu thành thú cưng của mình, và cậu coi Shirley là bạn chơi cùng.

Giữa vòng tròn gia đình ấy, hay đúng hơn là ở bên ngoài nó, di chuyển vị gia sư — kẻ vệ tinh.

Đúng vậy, Louis Moore là một vệ tinh của gia đình Sympson — có liên quan nhưng lại tách biệt; luôn hiện diện nhưng luôn xa cách. Mỗi thành viên trong cái gia đình chuẩn mực ấy đối xử với anh bằng sự tôn nghiêm đúng mực. Người cha tỏ ra lịch sự một cách nghiêm khắc, đôi khi cáu kỉnh; người mẹ, vốn là một phụ nữ tử tế, thì ân cần nhưng hình thức; các cô con gái nhìn nhận ở anh một sự trừu tượng chứ không phải một con người. Qua thái độ của họ, có vẻ như gia sư của em trai họ không sống vì họ. Họ có học thức; anh cũng vậy — nhưng không phải dành cho họ. Họ có tài nghệ; anh cũng có tài năng — nhưng không lọt vào giác quan của họ. Bức phác họa đầy sức sống nhất từ những ngón tay anh cũng chỉ là một tờ giấy trắng trong mắt họ; quan điểm độc đáo nhất từ đôi môi anh rơi vào tai họ mà chẳng ai màng nghe. Không gì có thể vượt qua sự đúng mực trong cung cách của họ.

Lẽ ra tôi nên nói không gì có thể sánh kịp với điều đó; nhưng tôi chợt nhớ ra một thực tế đã khiến Caroline Helstone kinh ngạc khôn nguôi. Đó là — việc phát hiện ra người họ hàng của cô hoàn toàn không có lấy một người bạn đồng điệu nào ở Fieldhead; rằng đối với Tiểu thư Keeldar, anh cũng chỉ là một kẻ dạy học thuần túy, chẳng khác gì một quý ông, chẳng khác gì một con người, so với các tiểu thư Sympson đáng kính kia.

Chuyện gì đã xảy ra với Shirley nhân hậu để cô lại thờ ơ đến vậy trước hoàn cảnh ảm đạm của một đồng loại bị cô lập ngay dưới mái nhà mình? Cô có lẽ không kiêu ngạo với anh, nhưng cô chưa bao giờ để ý đến anh — cô mặc kệ anh. Anh đến rồi đi, nói năng hay im lặng, và cô hiếm khi thừa nhận sự tồn tại của anh.

Về phần bản thân Louis Moore, anh mang phong thái của một người đã quen với cuộc sống này, và là kẻ đã hạ quyết tâm chịu đựng nó trong một thời gian. Các khả năng của anh dường như bị giam hãm trong bốn bức tường nội tâm, và chúng chịu đựng sự giam cầm ấy mà không một tiếng kêu than. Anh không bao giờ cười lớn; anh hiếm khi mỉm cười; anh không hề phàn nàn. Anh hoàn thành trọn vẹn vòng tròn bổn phận của mình một cách tận tụy. Cậu học trò yêu quý anh; anh không đòi hỏi gì hơn sự lịch sự từ phần còn lại của thế giới. Thậm chí có vẻ như anh sẽ không chấp nhận bất cứ điều gì hơn thế — ít nhất là ở nơi chốn đó; bởi vì khi cô họ Caroline của anh có những biểu hiện thân thiện dịu dàng, anh không hề hưởng ứng — anh có xu hướng né tránh hơn là tìm kiếm cô. Ngoại trừ cậu học trò què quặt, xanh xao của mình, chỉ có duy nhất một sinh linh bằng xương bằng thịt được anh vuốt ve trong ngôi nhà ấy, đó chính là con chó hung ác Tartar, kẻ vốn cộc cằn và khó sai bảo với những người khác, lại có một sự thiên vị kỳ lạ dành cho anh — một sự thiên vị rõ rệt đến mức đôi khi, khi Moore được gọi dùng bữa, bước vào phòng và ngồi xuống trong khi không ai chào đón, Tartar sẽ đứng dậy khỏi chỗ nằm dưới chân Shirley và lững thững bước về phía vị gia sư trầm tính. Có một lần — nhưng chỉ một lần duy nhất — cô chú ý đến sự phản bội ấy, và giơ bàn tay trắng ngần lên, cất giọng dịu dàng để dỗ dành nó quay lại. Tartar nhìn, chảy dãi, và thở dài theo thói quen của nó, nhưng vẫn phớt lờ lời mời gọi, thản nhiên hạ mình ngồi phịch xuống bên cạnh Louis Moore. Vị quý ông đó kéo cái đầu to lớn, mõm đen của con chó lên đùi mình, vỗ về nó, và tự mỉm cười một nụ cười thật nhỏ.

Một người quan sát tinh tế có thể nhận thấy, trong cùng buổi tối hôm đó, rằng sau khi Tartar đã quay về với lòng trung thành dành cho Shirley và lại nằm ổ gần chiếc ghế đẩu của cô, vị gia sư táo bạo kia chỉ bằng một từ và một cử chỉ lại khiến nó mê mẩn trở lại. Nó dựng đứng tai lên theo tiếng gọi; nó chồm dậy theo cử chỉ ấy, và chạy đến với cái đầu cúi thấp đầy yêu thương để đón nhận cái vuốt ve mong đợi. Khi cử chỉ đó được ban phát, nụ cười đầy ẩn ý lại gợn lên trên khuôn mặt bình thản của Moore.

"Shirley," Caroline nói một ngày nọ, khi hai người họ đang ngồi một mình trong nhà hóng mát, "cậu có biết rằng người họ hàng Louis của tớ từng là gia sư trong gia đình bác cậu trước khi nhà Sympson đến đây không?"

Câu trả lời của Shirley không hề nhanh chóng như những phản hồi thường thấy của cô, nhưng cuối cùng cô cũng đáp: "Rồi — tất nhiên; tớ biết rõ điều đó chứ."

"Tớ cứ nghĩ cậu phải nhận thức được hoàn cảnh đó chứ."

"Ừ thì! Thế thì sao nào?"

"Tớ thấy khó hiểu làm sao mà cậu chưa từng nhắc đến nó với tớ."

"Sao lại phải khó hiểu cơ chứ?"

"Nó có vẻ kỳ cục. Tớ không thể lý giải nổi. Cậu nói rất nhiều — cậu nói một cách thoải mái. Sao hoàn cảnh đó lại chưa từng được chạm đến cơ chứ?"

"Bởi vì nó chưa từng được nói tới," và Shirley cười lớn.

"Cậu đúng là một sinh linh kỳ quặc!" bạn cô nhận xét. "Tớ cứ tưởng mình hiểu rõ về cậu lắm; giờ tớ bắt đầu thấy mình đã nhầm. Cậu kín như bưng về bà Pryor, và giờ lại thêm một bí mật nữa. Nhưng lý do vì sao cậu biến nó thành bí mật mới là điều làm tớ thấy khó hiểu."

"Tớ chưa từng biến nó thành bí mật; tớ chẳng có lý do gì để làm thế cả. Nếu cậu hỏi tớ gia sư của Henry là ai, tớ đã kể cho cậu rồi. Hơn nữa, tớ tưởng cậu biết chứ."

"Tớ thấy khó hiểu về nhiều điều chứ không chỉ một chuyện trong vấn đề này. Cậu không thích Louis tội nghiệp. Tại sao vậy? Cậu thấy thiếu kiên nhẫn với cái mà cậu có lẽ cho là vị trí tôi tớ của anh ấy sao? Cậu muốn em trai của Robert có một vị trí cao hơn ư?"

"Em trai của Robert cơ đấy!" đó là lời cảm thán, được thốt lên với giọng điệu tựa như sự khinh miệt; và với một cử động thiếu kiên nhẫn đầy kiêu hãnh, Shirley giật lấy một bông hoa hồng từ nhánh cây đang hé nở qua khung cửa sổ.

"Đúng vậy," Caroline lặp lại với sự kiên định dịu dàng, "em trai của Robert. Anh ấy có họ hàng gần gũi với Gérard Moore ở Hollow như thế, dẫu cho tạo hóa không ban cho anh ấy những đường nét tuấn tú hay phong thái cao quý như người họ hàng của mình; nhưng dòng máu của anh ấy cũng cao quý chẳng kém, và anh ấy cũng đàng hoàng chẳng kém nếu được tự do."

Shirley thốt lên đầy mỉa mai: "Khôn ngoan, khiêm nhường, đạo đức thay, Caroline! Hỡi thần linh và loài người, hãy lắng nghe cậu ấy kìa! Chúng ta không nên khinh rẻ những nét mặt bình thường, hay một công việc lao nhọc nhưng lương thiện, phải không nào? Hãy nhìn vào đối tượng mà cậu ca tụng kìa. Anh ta đang ở ngoài vườn kìa," cô tiếp tục, chỉ qua một khe hở giữa đám cây leo rậm rạp; và qua khe hở đó, Louis Moore đang hiện ra, thong thả bước xuống lối đi.

"Anh ấy không hề xấu xí đâu, Shirley," Caroline biện hộ; "anh ấy không hề tầm thường. Anh ấy buồn bã; sự im lặng đóng khung tâm trí anh ấy. Nhưng tớ tin anh ấy là người thông minh; và hãy chắc chắn rằng, nếu anh ấy không có điều gì đó thực sự đáng khen ngợi trong tính cách, ông Hall sẽ không bao giờ tìm kiếm sự kết giao với anh ấy như vậy."

Shirley cười; cô lại cười, mỗi lần đều mang âm hưởng hơi mang tính châm biếm. "Thôi được, thôi được," cô nhận xét. "Với cái cớ là bạn của Cyril Hall và em trai của Robert Moore, chúng ta sẽ tạm dung thứ cho sự tồn tại của anh ta; phải không nào, Cary? Cậu tin anh ta là người thông minh phải không? Không đến nỗi là một kẻ ngốc chứ — hử? Có điều gì đó đáng khen ngợi trong tính cách! — nghĩa là, không phải là một tên côn đồ hoàn toàn. Tốt thôi! Lập luận của cậu có sức nặng đối với tớ; và để chứng minh điều đó, nếu anh ta đi lối này, tớ sẽ nói chuyện với anh ta."

Anh đang tiến lại gần nhà hóng mát. Không hề hay biết nơi này có người, anh ngồi xuống bậc thềm. Tartar, giờ đã trở thành người bạn đồng hành quen thuộc của anh, đã đi theo anh, và nằm rạp ngang qua đôi chân anh.

"Cậu bạn già!" Louis nói, kéo chiếc tai hung của con chó, hay đúng hơn là những phần còn lại bị rách nát của cái tai ấy, đã bị xé toạc và cắn nát trong hàng trăm trận chiến, "ánh mặt trời mùa thu chiếu rọi xuống chúng ta cũng dễ chịu chẳng kém gì những kẻ vương giả và giàu có nhất. Khu vườn này chẳng phải của chúng ta, nhưng chúng ta tận hưởng sắc xanh và hương thơm của nó, phải không nào?"

Anh ngồi im lặng, vẫn vuốt ve Tartar, con vật đang chảy dãi vì quá đỗi quấn quýt. Một tiếng hót líu lo yếu ớt cất lên từ những tán cây xung quanh. Tiếng gì đó rơi xuống nhẹ tựa những chiếc lá. Đó là những chú chim nhỏ, đậu xuống thảm cỏ ở khoảng cách rụt rè, nhảy nhót như đang mong đợi.

"Mấy yêu tinh nâu nhỏ bé thực sự nhớ rằng tớ đã cho chúng ăn mấy hôm trước," Louis lại độc thoại. "Chúng muốn thêm bánh quy đấy. Hôm nay tớ lại quên không giữ lại chút vụn nào rồi. Mấy sinh linh háu hức nhỏ bé ơi, tớ chẳng có mẩu bánh nào cho các cậu đâu."

Anh thọc tay vào túi và rút ra trong tay không trống không.

"Một nhu cầu được đáp ứng thật dễ dàng," Tiểu thư Keeldar đang lắng nghe thầm thì.

Cô lấy từ trong túi xách ra một mẩu bánh ngọt; bởi vì chiếc túi đựng đồ ấy chưa bao giờ thiếu thứ gì đó có thể dùng để ném cho đám gà con, vịt con hay chim sẻ. Cô bóp vụn nó ra, và cúi người qua vai anh, rắc những vụn bánh vào lòng bàn tay anh.

"Kia," cô nói — "kia là sự quan phòng dành cho những kẻ thiếu chuẩn bị."

"Buổi chiều tháng Chín này thật dễ chịu," Louis Moore nhận xét, khi anh hoàn toàn không hề bối rối, điềm tĩnh rắc những mẩu vụn bánh lên thảm cỏ.

"Thậm chí cho cả anh nữa ư?"

"Dễ chịu với tôi cũng như với bất kỳ vị vua nào."

"Anh có một kiểu chiến thắng cô độc, khắc nghiệt trong việc rút ra niềm vui từ các nguyên tố và vạn vật vô tri lẫn hữu tri bậc thấp."

"Cô độc, nhưng không khắc nghiệt. Với loài vật, tôi cảm thấy mình là con của Adam, là người thừa kế của kẻ được ban quyền thống trị 'mọi sinh vật chuyển động trên mặt đất.' Con chó của anh thích và đi theo tôi. Khi tôi bước vào cái sân đó, những con chim bồ câu từ chuồng bồ câu của anh xôn xao dưới chân tôi. Con ngựa cái của anh trong chuồng hiểu tôi cũng rõ như nó hiểu anh, và tuân lệnh tôi còn tốt hơn."

"Và những bông hồng của tôi tỏa hương thơm ngát cho anh, những tán cây của tôi che bóng râm cho anh."

"Và," Louis tiếp tục, "không một sự thất thường nào có thể tước đoạt những niềm vui này khỏi tôi; chúng là của tôi."

Anh bước đi. Tartar đi theo anh, như thể bị ràng buộc bởi bổn phận và tình cảm, còn Shirley vẫn đứng trên bậc thềm nhà hóng mát. Caroline nhìn khuôn mặt cô khi cô nhìn theo vị gia sư lỗ mãng. Nó tái nhợt, như thể niềm kiêu hãnh của cô đang rỉ máu ở bên trong.

"Cậu thấy đấy," Caroline biện minh nhận xét, "cảm xúc của anh ấy rất hay bị tổn thương nên mới khiến anh ấy trở nên cáu kỉnh."

"Cậu thấy đấy," Shirley bực dọc đáp trả, "anh ta là một đề tài mà cậu và tớ sẽ cãi nhau nếu chúng ta cứ bàn tán mãi về nó; vậy nên từ nay về sau hãy gác nó lại mãi mãi."

"Tớ đoán là anh ấy đã không chỉ một lần cư xử theo cách này," Caroline thầm nghĩ, "và điều đó khiến Shirley trở nên lạnh lùng với anh ấy. Tuy nhiên, tớ tự hỏi sao cô ấy không thể châm chước cho tính cách và hoàn cảnh của anh ấy. Tớ tự hỏi sao sự khiêm nhường, tính nam tính và lòng chân thật nói chung của anh ấy lại không thay anh ấy lên tiếng trước cô ấy. Cô ấy hiếm khi thiếu chu đáo hay cáu kỉnh đến thế."

Lời chứng thực bằng lời nói của hai người bạn của Caroline về tính cách của người họ hàng cô càng củng cố thêm thiện cảm của cô dành cho anh. William Farren, người có căn nhà tranh từng được anh ghé thăm cùng với ông Hall, ca ngợi anh là một "quý ông đích thực"; chẳng có một ai khác như thế ở Briarfield. Ông — William — "có thể làm bất cứ điều gì cho người đàn ông đó. Và rồi để xem lũ trẻ quý mến anh ấy biết nhường nào, và người vợ đã đón nhận anh ấy ngay từ khoảnh khắc đầu tiên nhìn thấy anh ấy ra sao. Anh ấy chưa bao giờ bước vào một ngôi nhà nào mà lũ trẻ không quấn quýt lấy anh ấy ngay lập tức. Mấy đứa nhỏ ấy cứ như thể chúng có trực giác nhạy bén hơn cả người lớn trong việc tìm ra bản chất con người chúng ta vậy."

Ông Hall, khi trả lời câu hỏi của Tiểu thư Helstone về suy nghĩ của ông đối với Louis Moore, đã đáp ngay rằng anh là người bạn tuyệt vời nhất mà ông từng gặp kể từ khi rời Cambridge.

"Nhưng anh ấy trầm ngâm quá," Caroline phản đối.

"Trầm ngâm á! Người bạn đồng hành tuyệt vời nhất trên đời đấy! Đầy rẫy sự hài hước kỳ quặc, trầm lắng và khác thường. Chưa bao giờ tôi tận hưởng một chuyến đi chơi nào nhiều đến thế như chuyến đi tôi cùng anh ấy đến vùng Lakes. Hiểu biết và gu thẩm mỹ của anh ấy quá ư vượt trội, thật tốt cho bất kỳ ai khi được ở trong tầm ảnh hưởng của anh ấy; còn về tính khí và bản chất của anh ấy, tôi phải gọi là tuyệt vời."

"Ở Fieldhead, anh ấy trông có vẻ ảm đạm, và tớ tin là anh ấy mang tiếng là kẻ ghét bỏ loài người."

"Ồ! Tôi nghĩ cậu ấy hơi lạc lõng ở đó — ở trong một vị thế sai lầm. Nhà Sympson là những con người vô cùng đáng kính, nhưng không phải là những kẻ có thể thấu hiểu cậu ấy. Họ quan tâm rất nhiều đến hình thức và nghi lễ, những thứ hoàn toàn không nằm trong phong cách của Louis."

"Tớ không nghĩ Tiểu thư Keeldar thích anh ấy đâu."

"Cô ấy không hiểu cậu ấy — cô ấy không hiểu cậu ấy thôi; bằng không cô ấy đã có đủ sự nhạy bén để công nhận những điểm tốt của cậu ấy rồi."

"Chà, tớ đoán là cô ấy không hiểu anh ấy," Caroline tự nhủ, và dựa vào giả thuyết này, cô cố gắng giải thích cho điều mà thoạt nhìn có vẻ không thể lý giải nổi. Nhưng một lời giải thích đơn giản như thế cho vấn đề lại không ở bên cô lâu. Cô buộc phải từ chối Tiểu thư Keeldar ngay cả cái cớ phủ định này cho sự thành kiến của cô.

Một ngày nọ, cô tình cờ có mặt trong phòng học cùng Henry Sympson, người có tính cách khả ái và trìu mến đã nhanh chóng chiếm được thiện cảm của cô. Cậu bé đang bận rộn với một cỗ máy tự chế nào đó; chứng què chân khiến cậu thích những công việc đòi hỏi phải ngồi một chỗ. Cậu bắt đầu lục lọi bàn làm việc của gia sư để tìm một mẩu sáp hoặc dây thừng cần thiết cho công việc của mình. Moore tình cờ không có mặt. Quả thực, ông Hall đã gọi anh đi dạo một quãng đường dài. Henry không thể tìm thấy ngay thứ mình đang tìm kiếm. Cậu lục lọi từng ngăn kéo; và cuối cùng, khi mở một ngăn kéo bên trong, cậu bắt đầu chạm trán — không phải cuộn dây thừng hay cục sáp ong, mà là một bó nhỏ những cuốn tập màu cẩm thạch, được buộc bằng dải băng vải. Henry nhìn chúng.

"Thứ rác rưởi gì mà ông Moore cất kỹ trong bàn làm việc thế không biết!" cậu nói. "Mong là ổng không giữ những bài tập cũ của con kỹ thế."

"Cái gì thế?"

"Những cuốn tập chép cũ ạ."

Cậu ném bó tập về phía Caroline. Gói tài liệu trông quá ư ngăn nắp ở bên ngoài khiến sự tò mò của cô trỗi dậy muốn xem nội dung bên trong.

"Nếu chúng chỉ là những cuốn tập chép, chắc tớ mở ra được chứ?"

Ồ vâng, cứ thoải mái đi ạ. Bàn làm việc của ông Moore là một nửa của con — vì ổng cho con giữ đủ thứ trong đó — và con cho phép cô đấy."

Khi soi kỹ hơn, chúng hóa ra là các bài luận tiếng Pháp, được viết bằng một nét chữ đặc biệt nhưng gọn gàng, sạch sẽ và sắc nét đến tinh tế. Nét chữ đó thật quen thuộc. Cô hầu như chẳng cần đến bằng chứng bổ sung là cái tên được ký ở cuối mỗi bài luận để biết chúng là của ai. Thế nhưng cái tên đó lại khiến cô kinh ngạc — "Shirley Keeldar, Sympson Grove, ——shire" (một quận miền nam), và một niên đại cách đây bốn năm.

Cô buộc gói tài liệu lại, cầm nó trên tay, trầm ngâm suy nghĩ. Cô mang cảm giác nửa vời rằng, khi mở nó ra, cô đã vi phạm một sự tin tưởng.

"Đó là của Shirley, cô thấy chưa," Henry vô tư nói.

"Cậu có đưa chúng cho ông Moore không? Chắc là cậu ấy viết chúng cùng với bà Pryor nhỉ?"

"Chị ấy viết chúng trong phòng học của con ở Sympson Grove, khi chị ấy sống cùng chúng con ở đó. Ông Moore dạy tiếng Pháp cho chị ấy; đó là tiếng mẹ đẻ của ổng."

"Tớ biết. Shirley có phải là một học trò ngoan không, Henry?"

"Chị ấy là một đứa trẻ hoang dã, hay cười, nhưng rất dễ chịu khi có mặt trong phòng. Chị ấy làm cho giờ học trở nên quyến rũ. Chị ấy học rất nhanh — cô khó mà biết được khi nào hay bằng cách nào. Tiếng Pháp chẳng là gì đối với chị ấy cả. Chị ấy nói nhanh lắm, nhanh lắm — nhanh hệt như ông Moore vậy."

"Cậu ấy có vâng lời không? Cậu ấy có gây phiền toái gì không?"

"Chị ấy gây ra khối rắc rối theo một cách nào đó. Chị ấy hơi bồng bột, nhưng con quý chị ấy. Con cực kỳ quý Shirley."

"Cực kỳ quý — cái đồ ngốc nghếch nhỏ bé này! Cậu đâu có biết mình đang nói gì."

"Con cực kỳ quý chị ấy. Chị ấy là ánh sáng trong mắt con. Con đã nói thế với ông Moore tối qua mà."

"Ông ấy sẽ quở trách cậu vì tội nói năng phóng đại đấy."

"Ổng không có. Ổng chẳng bao giờ la mắng hết lần này đến lần khác như mấy bà gia sư của con gái đâu. Ổng đang đọc sách, và ổng chỉ mỉm cười vào cuốn sách của mình, rồi bảo rằng nếu Tiểu thư Keeldar chỉ có thế thôi, thì cô ấy kém hơn những gì ổng tưởng; vì con chỉ là một thằng nhóc mắt mờ cận thị thôi mà. Con sợ mình là một đứa bất hạnh đáng thương, cô Caroline Helstone ạ. Con là một kẻ què quặt cơ mà."

"Đừng bận tâm, Henry, cháu là một cậu bé ngoan; và nếu Chúa không ban cho cháu sức khỏe và sự tráng kiện, Ngài đã ban cho cháu một tính cách tốt cùng một trái tim và bộ óc tuyệt vời."

"Con sẽ bị coi thường. Thỉnh thoảng con nghĩ cả Shirley và cô đều coi thường con."

"Nghe này, Henry. Nói chung, tớ không thích học sinh nam đâu. Tớ cực kỳ sợ bọn chúng. Chúng có vẻ như là những tên tiểu yêu vô cùng tàn nhẫn, tìm thấy niềm vui bất thường trong việc giết chóc và tra tấn chim chóc, côn trùng, mèo con, và bất cứ thứ gì yếu hơn chúng. Nhưng cậu lại rất khác nên tớ khá quý cậu. Cậu có sự khôn ngoan gần như một người đàn ông (còn hơn thế nhiều, Chúa mới biết rõ," cô lầm bầm với chính mình, "hơn rất nhiều người đàn ông); cậu thích đọc sách, và cậu có thể nói chuyện một cách khôn ngoan về những gì mình đọc."

"Con thích đọc sách. Con biết mình có sự khôn ngoan, và con biết mình có cảm xúc."

Tiểu thư Keeldar lúc này bước vào.

"Henry," cô nói, "tớ mang bữa trưa đến đây cho cậu này. Tớ sẽ tự tay chuẩn bị cho cậu."

Cô đặt lên bàn một cốc sữa tươi, một đĩa bánh trông không khác gì da thuộc, và một dụng cụ giống như cái dĩa nướng bánh mì.

"Hai người đang làm gì thế," cô tiếp tục, "lục lọi bàn làm việc của ông Moore vậy?"

"Xem những cuốn tập chép cũ của cậu đấy," Caroline đáp.

"Những cuốn tập chép cũ của tớ?"

"Những cuốn bài tập tiếng Pháp. Nhìn này! Chúng hẳn phải được coi trọng lắm đây; chúng được cất giữ cẩn thận cơ mà."

Cô giơ bó tài liệu lên. Shirley chộp lấy nó. "Tớ không biết là vẫn còn một cuốn tồn tại đấy," cô nói. "Tớ cứ tưởng cả đống này đã sớm làm mồi cho lửa bếp nhà bếp, hoặc uốn tóc cho người hầu ở Sympson Grove từ lâu rồi chứ. — Cái gì khiến cậu giữ chúng lại thế, Henry?"

"Đâu phải do con. Con đã chẳng thèm nghĩ tới. Chẳng bao giờ trong đầu con xuất hiện ý nghĩ coi mấy cuốn tập chép là có giá trị cả. Ông Moore đã cất chúng vào ngăn kéo bên trong bàn làm việc của ổng. Chắc ổng quên mất rồi."

"C'est cela. Chắc chắn là ổng quên mất rồi," Shirley phụ họa.

"Chúng được viết cực kỳ cẩn thận đấy chứ," cô thỏa mãn nhận xét.

"Cậu từng là một cô bé bồng bột làm sao, Shirley, vào những ngày đó! Tớ nhớ cậu rất rõ. Một sinh linh mảnh mai, nhẹ nhàng mà, dẫu cậu cao thế đấy, tớ vẫn có thể nhấc bổng khỏi sàn nhà. Tớ hình dung ra cậu với những lọn tóc dài vô tận trên vai, và chiếc dải băng thắt lưng bay phấp phới. Cậu thường làm cho ông Moore trở nên hoạt bát — ý tớ là, lúc đầu. Tớ tin là sau một thời gian cậu đã làm ông ấy buồn lòng."

Shirley lật những trang giấy chi chít chữ và không nói gì. Chút lát sau, cô nhận xét: "Điều đó được viết vào một buổi chiều mùa đông. Đó là một bản mô tả về cảnh tuyết rơi."

"Con nhớ chứ," Henry nói. "Ông Moore, khi đọc nó, đã kêu lên, 'Voilà le Français gagné!' Ổng bảo nó được viết rất tốt. Sau đó cô còn bắt ổng vẽ, bằng mực sepia, phong cảnh mà cô miêu tả."

"Thế cậu vẫn chưa quên à, Hal?"

"Không đời nào. Tất cả chúng con hôm đó đều bị mắng vì tội không xuống uống trà khi được gọi. Con vẫn nhớ vị gia sư của con ngồi trước giá vẽ, và chị đứng đằng sau ổng, cầm nến, và nhìn ổng vẽ vách đá phủ đầy tuyết, cây thông, con nai nằm phục dưới gốc cây, và vầng trăng khuyết treo lơ lửng phía trên."

"Những bức tranh của ổng đâu rồi, Harry? Caroline nên ngắm chúng chứ."

"Trong cặp tài liệu của ổng ạ. Nhưng nó có khóa số; ổng giữ chìa khóa."

"Hãy xin ổng chìa khóa khi ổng về đi."

"Chị nên xin ổng ấy chứ, Shirley. Giờ chị ngại ổng rồi. Chị trở nên kiêu kỳ trước mặt ổng rồi; con để ý thấy đấy."

"Shirley, cậu đúng là một câu đố thực sự," Caroline thì thầm vào tai cô. "Những phát hiện kỳ quặc nào mà tớ cứ làm được ngày qua ngày thế này! — Tớ, kẻ từng nghĩ rằng mình chiếm được lòng tin của cậu. Sinh linh không thể giải thích nổi! Ngay cả cậu bé này cũng quở trách cậu kìa."

"Cậu thấy đấy, tớ đã quên mất 'auld lang syne' rồi, Harry," Tiểu thư Keeldar nói, đáp lời cậu thiếu niên Sympson, và không thèm đếm xỉa gì đến Caroline.

"Thứ mà chị không bao giờ nên quên mới phải. Chị không xứng đáng làm sao mai của một người đàn ông nếu trí nhớ của chị ngắn ngủn như thế."

"Sao mai của một người đàn ông cơ đấy! Và ý của 'một người đàn ông' ở đây là cái sự tôn nghiêm của cậu đấy phỏng? Nào, uống cốc sữa tươi của cậu khi nó hãy còn ấm đi."

Cậu thiếu niên tật nguyền đứng dậy và khập khiễng bước về phía lò sưởi; cậu đã để chiếc nạng của mình gần bệ lò sưởi.

"Cục cưng thọt chân đáng thương của tôi!" Shirley thì thầm bằng giọng điệu dịu dàng nhất, đỡ lấy cậu.

"Shirley thích em hay anh Sam Wynne hơn?" cậu bé hỏi, khi cô sắp xếp cho cậu ngồi vào chiếc ghế bách tính.

"Ồ Harry, Sam Wynne là nỗi ác cảm của chị; em là cưng của chị cơ mà."

"Em hay anh Malone?"

"Lại là em, hàng ngàn lần."

"Nhưng họ là những gã to con rậm râu, mỗi gã cao sáu thước đấy."

"Trái lại, chừng nào em còn sống, Harry, em sẽ chẳng bao giờ hơn được một kẻ què quặt nhỏ bé, xanh xao."

"Vâng, em biết chứ."

"Em không cần phải buồn rầu. Chẳng phải chị đã thường xuyên kể cho em nghe về người cũng nhỏ bé, xanh xao, đau khổ chẳng kém gì em, nhưng lại có sức mạnh như người khổng lồ và dũng cảm như sư tử là ai đó sao?"

"Đô đốc Horatio?"

"Đô đốc Horatio, Tử tước Nelson, và Công tước xứ Bronte; vĩ đại trong tâm hồn như một vị thần Titan; hào hiệp và anh hùng như toàn thế giới và thời đại hiệp sĩ; thủ lĩnh sức mạnh của nước Anh; tư lệnh sức mạnh của nàng trên biển sâu; kẻ tung hoành sấm sét của nàng trên dòng nước lũ."

"Một vĩ nhân. Nhưng em không thích chiến tranh, Shirley; và thế mà tâm trí em lại bứt rứt không yên, em cứ thổn thức ngày đêm — chẳng biết vì điều gì — muốn được — muốn hành động — muốn chịu đựng, em nghĩ thế."

Harry ơi, chính tâm trí em, thứ mạnh mẽ và già dặn hơn cả khung xương của em, mới là thứ làm em bứt rứt. Nó là một tù nhân; nó đang nằm trong gông cùm thể xác. Nhưng nó sẽ tự giành lấy sự cứu rỗi cho chính mình thôi. Hãy nghiên cứu cẩn thận không chỉ sách vở mà cả thế giới nữa. Em yêu thiên nhiên; hãy yêu thiên nhiên mà không sợ hãi. Hãy kiên nhẫn — chờ đợi dòng chảy của thời gian. Em sẽ không phải là một người lính hay thủy thủ đâu, Henry; nhưng nếu em sống, em sẽ trở thành — hãy lắng nghe lời tiên tri của chị — em sẽ là một nhà văn, có lẽ là một nhà thơ."

"Một nhà văn! Đó là một tia chớp — một tia chớp đối với em! Em sẽ — em sẽ! Em sẽ viết một cuốn sách để có thể đề tặng nó cho chị."

"Em sẽ viết nó để giải phóng cho tâm hồn mình được tự do tự tại. Chúa ơi! Chị đang nói gì thế này? Nhiều hơn những gì chị hiểu, tớ tin thế, hoặc có thể làm cho trọn vẹn. Nào, Hal — đây là bánh yến mạch nướng của em; hãy ăn và sống tiếp đi!"

"Sẵn lòng!" một giọng nói vang lên từ phía ngoài khung cửa sổ đang mở.

"Tôi biết mùi thơm của bánh bột ngô đó. Thưa Tiểu thư Keeldar, tôi có thể vào và tham gia được chứ?"

"Ông Hall" — đó chính là ông Hall, và đi cùng ông là Louis Moore, vừa trở về sau buổi đi dạo — "có một bữa trưa đàng hoàng được dọn sẵn trong phòng ăn và có những con người đàng hoàng đang ngồi xung quanh nó đấy. Anh có thể tham gia bữa tiệc đó và chia sẻ món ăn đó nếu muốn; nhưng nếu cái gu lệch lạc của anh khiến anh thích những thủ tục lệch lạc, hãy bước vào đây, và làm theo những gì chúng tôi đang làm."

"Tôi đánh giá cao hương thơm đó, và vì thế tôi sẽ để cho mũi dắt mũi mình đi," ông Hall đáp lại, người sau đó ngay lập tức bước vào, đi cùng Louis Moore. Ánh mắt của vị quý ông đó rơi vào chiếc bàn làm việc đã bị lục lọi của mình.

"Những tên trộm!" anh nói. — "Henry, trò đáng ăn đòn roi đấy."

"Hãy đánh Shirley và Caroline đi ạ; chính họ đã làm đấy," câu trả lời được đưa ra, có vẻ chú trọng đến hiệu ứng nhiều hơn là sự thật.

"Kẻ phản bội và làm chứng gian!" cả hai cô gái cùng kêu lên. "Chúng tôi chưa bao giờ chạm tay vào một thứ gì, ngoại trừ trong tinh thần tìm hiểu đáng khen ngợi!"

"Chính xác là vậy," Moore nói với nụ cười hiếm hoi của mình. "Và các cô đã moi ra được gì trong 'tinh thần tìm hiểu đáng khen ngợi' của mình nào?"

Anh nhận thấy ngăn kéo bên trong đang mở.

"Cái này trống không," anh nói. "Ai đã lấy——"

"Đây, đây!" Caroline vội vã lên tiếng, và cô đặt lại gói nhỏ về chỗ cũ. Anh đóng sập nó lại; anh khóa nó lại bằng một chiếc chìa khóa nhỏ gắn liền với dây đồng hồ của mình; anh dọn dẹp lại những giấy tờ khác, đóng chiếc hộp lại, và ngồi xuống mà không có thêm bình luận nào nữa.

"Con cứ tưởng thầy sẽ la mắng nhiều hơn cơ, thưa thầy," Henry nói. "Mấy đứa con gái đáng bị quở trách lắm."

"Tôi phó mặc chúng cho lương tâm của chính chúng."

"Nó buộc tội chúng những tội ác đã dự tính cũng như đã thực hiện đấy, thưa thầy. Nếu con không có ở đây, chúng sẽ đối xử với cặp tài liệu của thầy hệt như cách chúng làm với bàn làm việc của thầy rồi; nhưng con đã bảo chúng là nó có khóa số cơ mà."

"Và anh có dùng bữa trưa với chúng tôi không?" Shirley lúc này chen vào, hướng về phía Moore, và dường như muốn chuyển đổi chủ đề.

"Chắc chắn rồi, nếu tôi được phép."

"Anh sẽ bị hạn chế ở món sữa tươi và bánh yến mạch Yorkshire đấy."

"Va — pour le lait frais!" Louis nói. "Nhưng còn bánh yến mạch của cô thì!" và anh nhăn mặt.

"Ổng không ăn nổi đâu," Henry nói. "Ổng nghĩ nó giống như cám, được nở phồng bằng men chua."

"Nào, thế thì; theo sự đặc cách đặc biệt, chúng tôi sẽ cho phép anh ấy vài chiếc bánh quy nướng giòn, nhưng không có gì thô kệch hơn thế."

Nữ gia chủ rung chuông và đưa ra những mệnh lệnh tiết kiệm của mình, chúng nhanh chóng được thực hiện. Chính tay cô đong sữa, và phân phát bánh xung quanh vòng tròn ấm cúng hiện đang quây quần bên ngọn lửa nhỏ sáng rực trong phòng học. Cô sau đó đảm nhận vị trí nướng bánh đại pháp; và quỳ trên tấm thảm, tay cầm chiếc dĩa nướng, cô hoàn thành nhiệm vụ của mình một cách khéo léo. Ông Hall, người rất hào hứng với bất kỳ sự đổi mới thô kệch nào so với các tập quán thông thường, và người mà chiếc bánh yến mạch thô ráp từ lâu đã quen thuộc và êm dịu như manna, dường như đang ở tâm trạng tốt nhất của mình. Ông trò chuyện và cười vang đầy hứng khởi — lúc thì với Caroline, người mà ông đã kéo ngồi cạnh mình, lúc thì với Shirley, và rồi lại với Louis Moore. Và Louis đối đáp lại ông với một tinh thần tương đắc. Anh không cười lớn mấy, nhưng anh thốt ra bằng tông giọng điềm đạm nhất những điều vô cùng hóm hỉnh. Những câu nói được cất lên một cách trang nghiêm, nổi bật bởi những bước chuyển bất ngờ cùng hương vị và sự sâu cay hoàn toàn mới mẻ, dễ dàng rơi ra từ đôi môi anh. Anh chứng tỏ bản thân chính là — điều mà ông Hall đã nói về anh — một người bạn đồng hành tuyệt vời. Caroline kinh ngạc trước sự hài hước của anh, nhưng thậm chí còn kinh ngạc hơn trước sự điềm tĩnh trọn vẹn của anh. Không một ai có mặt ở đó dường như mang lại cho anh cảm giác gò bó khó chịu nào. Không một ai có mặt ở đó dường như là kẻ tẻ nhạt — một sự kìm hãm — một sự lạnh lẽo đối với anh; thế mà ở đó lại có Tiểu thư Keeldar điềm tĩnh và kiêu kỳ đang quỳ trước ngọn lửa, gần như sát dưới chân anh.

Nhưng Shirley không còn điềm tĩnh và kiêu kỳ nữa, ít nhất là không phải vào khoảnh khắc này. Cô dường như không hề hay biết về sự khiêm nhường trong tư thế hiện tại của mình; hoặc nếu có nhận thức được, thì đó chỉ là để nếm trải một sức hút trong sự khiêm nhường ấy. Sự kiêu hãnh của cô không hề nổi loạn khi nhóm người mà cô tự nguyện phục vụ với tư cách là người hầu gái lại bao gồm cả gia sư của họ hàng cô. Cô không hề hoảng sợ khi trong lúc chuyền bánh và sữa cho những người khác, cô cũng phải mời cả anh nữa; và Moore đón nhận phần của mình từ tay cô điềm tĩnh hệt như thể anh là người ngang hàng với cô vậy.

"Bây giờ cô bị quá nóng rồi đấy," anh nói, khi cô đã cầm chiếc dĩa khá lâu; "để tôi thay cô nhé."

Và anh lấy nó từ tay cô bằng một thứ quyền uy điềm tĩnh nào đó, mà cô ngoan ngoãn phục tùng, không hề phản kháng cũng chẳng cảm ơn anh.

"Tớ muốn ngắm các bức tranh của anh, Louis," Caroline nói, khi bữa trưa thị soạn đã được bàn tán xong. — "Cậu có muốn thế không, ông Hall?"

"Để làm hài lòng cô, tôi rất sẵn lòng; nhưng về phần mình, tôi đã từ mặt cậu ta với tư cách là một họa sĩ rồi. Tôi đã có đủ trải nghiệm với cậu ta trong tư cách đó ở Cumberland và Westmoreland. Không ít lần chúng tôi bị ướt sũng giữa các dãy núi chỉ vì cậu ta cứ khăng khăng ngồi trên chiếc ghế gấp dã chiến, bắt trọn những hiệu ứng của mây mưa, sương mù dày đặc, ánh nắng chập chờn, và đủ thứ linh tinh khác."

"Cặp tài liệu đây ạ," Henry nói, tay cầm nó còn tay kia tì vào chiếc nạng.

Louis cầm lấy nó, nhưng anh vẫn ngồi như thể đang muốn người khác cất lời. Có vẻ như anh sẽ không mở nó ra trừ phi Shirley kiêu hãnh hạ mình tỏ ra quan tâm đến buổi triển lãm.

"Anh ấy bắt chúng ta phải chờ đợi để khơi gợi sự tò mò đấy," cô nói.

"Cô biết cách mở nó mà," Louis nhận xét, đưa chìa khóa cho cô. "Cô từng làm hỏng ổ khóa cho tôi một lần rồi; giờ hãy thử xem."

Anh giữ nó. Cô mở nó ra, và độc quyền nội dung bên trong, là người đầu tiên được chiêm ngưỡng mọi bức phác họa. Cô tận hưởng niềm vui thích đó — nếu đó là niềm vui thích — trong sự im lặng, mà không có lấy một lời bình luận nào. Moore đứng đằng sau ghế của cô và nhìn qua vai cô, và khi cô đã xem xong và những người khác vẫn đang ngắm nghía, anh rời khỏi vị trí của mình và sải bước đi dạo quanh phòng.

Một cỗ xe vang lên ở lối đi — chuông cổng reo lên.

Shirley giật mình.

"Có khách đến thăm rồi," cô nói, "và tôi sẽ bị triệu tập ra phòng khách. Trông tôi thế này đây — như người ta vẫn nói — để ra tiếp khách. Tôi và Henry đã ở ngoài vườn hái quả suốt cả buổi sáng rồi. Ôi khao khát được nghỉ ngơi dưới gốc cây nho và cây vả của chính mình! Hạnh phúc thay người vợ nô lệ của vị tù trưởng da đỏ, vì nàng chẳng có nghĩa vụ phòng khách nào phải thực hiện cả, mà có thể thoải mái ngồi dệt thảm, xâu chuỗi hạt, và bình thản làm bẹp đầu đứa con thơ của mình ở một góc không bị quấy rầy trong lều của nàng. Tớ sẽ di cư đến những khu rừng phương Tây mất."

Louis Moore cười lớn.

"Để cưới một Mây Trắng hay Trâu Sừng Lớn nào đó, và sau khi kết hôn thì cống hiến bản thân cho nhiệm vụ cao cả là cuốc đất trồng ngô cho vị lãnh chúa của cô trong lúc hắn hút tẩu hoặc uống nước lửa."

Shirley có vẻ sắp trả lời, nhưng lúc này cửa phòng học mở ra, cho phép ông Sympson bước vào. Nhân vật đó đứng sững người khi nhìn thấy nhóm người quây quần bên lò sưởi.

"Tôi cứ tưởng cô chỉ có một mình thôi, Tiểu thư Keeldar," ông nói. "Tôi lại thấy hẳn một nhóm người cơ đấy."

Và rõ ràng với vẻ mặt bàng hoàng, bị sốc của ông, nếu ông không nhận ra trong số những người đó có một mục sư, ông đã có thể tung ra một bài diễn văn chỉ trích ngẫu hứng về những thói quen kỳ lạ của cô cháu gái mình: sự tôn kính đối với chiếc áo choàng giáo sĩ đã kìm hãm ông lại.

"Tôi chỉ muốn thông báo rằng," ông tiếp tục với giọng lạnh lùng, "gia đình từ De Walden Hall, ông, bà, các tiểu thư, và anh Sam Wynne, đang ở trong phòng khách." Và ông cúi đầu rồi rút lui.

"Gia đình từ De Walden Hall! Chẳng thể tìm đâu ra một đám tệ hại hơn thế," Shirley lầm bầm.

Cô vẫn ngồi nguyên đó, trông có vẻ hơi bướng bỉnh và hoàn toàn không có ý định nhúc nhích. Mặt cô đỏ bừng vì lửa. Mái tóc đen của cô đã bị cơn gió buổi sáng làm cho rối bù hơn một lần ngày hôm đó. Trang phục của cô là một chiếc váy vải musselin nhẹ nhàng, ôm vừa vặn nhưng rủ xuống thật rộng rãi; chiếc khăn choàng cô từng mặc trong vườn vẫn vắt hờ hững quanh người theo những nếp gấp bất cẩn. Thờ ơ, bướng bỉnh, đẹp như tranh vẽ và xinh đẹp một cách kỳ lạ chính là diện mạo của cô — xinh đẹp hơn bình thường, hệt như thể một cảm xúc dịu dàng từ bên trong, được khơi dậy từ đâu chẳng rõ, đã mang lại cho các đường nét của cô một sắc thái và biểu cảm hoàn toàn mới mẻ.

"Shirley, Shirley, cậu nên đi ra đi," Caroline thì thầm.

"Tớ tự hỏi tại sao?"

Cô ngước mắt lên, và nhìn thấy trong chiếc gương treo trên lò sưởi cả ông Hall lẫn Louis Moore đang đăm đăm nhìn cô.

"Nếu," cô nói với một nụ cười nhượng bộ — "nếu đa số những người có mặt ở đây khẳng định rằng đám người De Walden Hall có quyền đòi hỏi sự nhã nhặn của tớ, tớ sẽ khuất phục ý muốn của mình trước bổn phận. Hãy để những ai nghĩ rằng tớ nên đi giơ tay lên nào."

Lại nhìn vào chiếc gương, nó phản chiếu một lá phiếu đồng lòng chống lại cô.

"Cô phải đi thôi," ông Hall nói, "và hãy cư xử cho nhã nhặn vào đấy. Cô nợ xã hội rất nhiều bổn phận. Cô không được phép chỉ làm hài lòng mỗi bản thân mình đâu."

Louis Moore đồng tình với một tiếng "Phải, phải!" trầm thấp.

Caroline, tiến lại gần cô, vuốt ve những lọn tóc bồng bềnh của cô, chỉnh lại trang phục cho bớt mang tính nghệ thuật và thêm phần duyên dáng gia đình, và Shirley bị đẩy ra khỏi phòng, vẫn tiếp tục phản đối bằng một đôi môi bĩu ra chống lại việc bị đuổi khéo.

"Cô ấy có một sức hút kỳ lạ đấy," ông Hall nhận xét, khi cô đã rời đi. "Và giờ thì," ông nói thêm, "tôi phải đi thôi; vì Sweeting đã đi thăm mẹ cậu ấy, và có tận hai đám tang cơ."

"Henry, lấy sách vở ra đi; đến giờ học rồi," Moore nói, ngồi xuống bàn làm việc của mình.

"Một sức hút kỳ lạ!" cậu học trò lặp lại, khi cậu và người thầy ở lại một mình. "Đúng vậy. Chẳng phải chị ấy giống như một mụ phù thủy trắng hay sao?" cậu hỏi.

Cậu đang nói về ai thế, hả trò?"

"Về chị Shirley của con ạ."

"Không có những câu hỏi lạc đề; hãy học tập trong sự im lặng."

Ông Moore nhìn và nói bằng giọng nghiêm khắc — đầy vẻ khó chịu. Henry biết rõ tâm trạng này. Đó là một tâm trạng hiếm thấy ở gia sư của cậu; nhưng khi nó xuất hiện, cậu luôn mang một nỗi sợ hãi đối với nó. Cậu vâng lời.