Một ngày hè đẹp trời nọ, khi Caroline trải qua hoàn toàn một mình (bác cô đang ở Whinbury), với những giờ phút dài dằng dặc, rực rỡ, lặng lẽ, không một ngọn gió, không một bóng mây (chúng mới có vẻ lê thê làm sao kể từ lúc mặt trời mọc!) đã trơ trọi đối với cô tựa như thể chúng trôi qua trên đỉnh đầu cô giữa chốn hoang mạc Sahara không bóng râm và không lối đi, thay vì ở trong khu vườn đang nở hoa của một ngôi nhà Anh quốc, cô đang ngồi trong chòi nghỉ mát — với đòn tay khâu trên đùi, đôi ngón tay siêng năng đưa đi đẩy lại cây kim, đôi mắt dõi theo và điều chỉnh từng cử động của chúng, bộ óc làm việc không ngơi nghỉ — thì Fanny bước ra cửa, nhìn quanh thảm cỏ cùng những luống hoa, và không thấy người mình đang tìm, liền cất giọng gọi: "Cô Caroline!"

Một giọng trầm đáp lại: "Fanny!" Tiếng phát ra từ chòi nghỉ mát, và Fanny liền rảo bước đến đó, tay cầm một mảnh giấy, đưa cho những ngón tay dường như hầu như chẳng còn chút gân sức nào để cầm lấy nó. Cô Helstone không hỏi bức thư từ đâu tới, cũng chẳng thèm liếc nhìn; cô để mặc nó rơi xuống giữa những nếp vải đang may.

"Harry, con trai của Joe Scott, mang đến đấy ạ," Fanny nói.

Cô con gái nhà lành ấy vốn chẳng phải là phù thủy, cũng chẳng biết bùa phép gì; thế mà những gì cô nói lại tạo ra hiệu ứng gần như thần kỳ đối với cô chủ trẻ của mình. Cô ngẩng đầu lên với cử động nhanh nhạy của một cảm giác vừa sống lại; cô phóng một ánh mắt đầy sinh khí, mang tính dò hỏi chứ không hề phờ phạc, về phía Fanny.

"Harry Scott! ai sai nó đến?"

"Nó đến từ Hollow."

Mức thư rơi vãi được chộp lấy một cách sốt sắng, phong ấn bị phá tung — nó được đọc trong vòng hai giây. Một bức thư ngắn đầy âu yếm từ Hortense, thông báo cho cô em họ trẻ tuổi rằng chị ấy đã trở về từ Wormwood Wells; rằng hôm nay chị ấy ở nhà một mình, vì Robert đã đi chợ Whinbury; rằng chẳng gì khiến chị vui hơn là có được sự đồng hành của Caroline trong buổi trà nước, và người chị tốt bụng thêm rằng, chị hoàn toàn chắc chắn sự đổi gió như vậy sẽ vô cùng dễ chịu và có lợi cho Caroline, người chắc hẳn đang rất thiếu thốn cả sự dìu dắt an toàn lẫn bầu xã giao mang tính tôi luyện kể từ khi sự hiểu lầm giữa Robert và ông Helstone gây ra sự rạn nút với người "meilleure amie [bạn thân nhất]" của cô, "Hortense Gérard Moore." Trong phần tái bút, cô được giục giã hãy đội mũ và chạy sang ngay lập tức.

Caroline chẳng cần phải nhắc nhở thêm. Mừng rỡ làm sao khi cô dẹp bỏ chiếc áo đầm bằng vải bông thô màu nâu mà cô đang viền dải băng bện cho chiếc giỏ của người Do Thái, chạy ù lên lầu, đội chiếc mũ rơm che đi những lọn tóc xoăn, và quàng lên đôi vai chiếc khăn choàng lụa đen mà lớp rủ giản dị vừa vặn ôm lấy vóc dáng cô cũng như sắc màu tối của nó làm tôn lên nét tinh khôi của trang phục cùng vẻ trắng ngần của khuôn mặt cô; mừng rỡ làm sao khi được trốn chạy vài giờ khỏi sự cô độc, nỗi buồn tủi, và cơn ác mộng của cuộc đời mình; mừng rỡ khi được rảo bước xuống con ngõ xanh thoai thoái dẫn về phía Hollow, để hít hà hương thơm của những loài hoa ven đường còn ngọt ngào hơn cả mùi hương của hoa hồng phớt hay hoa huệ. Quả thật, cô biết Robert không có ở cottage; nhưng thật là thích thú khi được đến nơi anh vừa mới lui tới. Bị chia cắt lâu đến thế, hoàn toàn cách biệt với anh, chỉ được ngắm nhìn ngôi nhà của anh, bước chân vào căn phòng mà sáng hôm ấy anh từng ngồi, cũng mang lại cảm giác như một cuộc đoàn tụ. Nhờ thế mà cô như hồi sinh; và rồi Ảo tưởng lại bám theo cô dưới chiếc mặt nạ của nàng Peri. Tiếng vỗ cánh mềm mại ve vuốt má cô, và làn gió thở ra từ bầu trời hè xanh thẳm mang theo một giọng nói thì thầm: "Robert có thể về nhà trong lúc cô đang ở trong nhà anh ấy, và rồi, ít nhất cô có thể nhìn vào gương mặt anh — ít nhất cô có thể trao tay mình cho anh; biết đâu, trong một phút giây, cô có thể được ngồi bên cạnh anh."

"Im lặng nào!" là câu đáp lại đầy nghiêm khắc của cô; nhưng cô yêu sự an ủi và niềm khuây khỏa ấy.

Có lẽ cô Moore đã bắt gặp từ cửa sổ ánh sáng và tà áo trắng phấp phới của Caroline lấp ló qua những tán cây rậm rạp trong vườn, nên chị đã bước ra từ hiên nhà để đón cô. Chị tiến lại, thẳng thắn, không hề cong mình, phốt-phê (lạnh lùng) như thường lệ. Chưa từng có sự vội vã hay ngây ngất nào được phép làm xáo trộn vẻ uy nghi trong từng cử động của chị; nhưng chị mỉm cười, vô cùng hài lòng khi nhận ra niềm vui của cô học trò, cảm nhận nụ hôn của cô và cái ôm dịu dàng, nồng hậu. Chị ân cần dẫn cô vào nhà, nửa như bị lừa phỉnh và hoàn toàn thấy phổng mũi. Nửa bị lừa phỉnh! giả sử không phải thế thì rất có thể chị đã chặn ở cửa nhỏ và tống cổ cô ra ngoài. Nếu biết rõ ai là người chiếm phần lớn trong niềm vui trẻ con này, rất có thể Hortense đã cảm thấy vừa bị sốc vừa phẫn nộ. Các chị gái không thích những tiểu thư trẻ tuổi đem lòng yêu các anh trai mình. Trừ phi là kiêu căng, việc ấy có vẻ ngớ ngẩn, yếu đuối, một sự ảo tưởng, một lầm lẫn ngớ ngẩn. Họ không yêu những người đàn ông ấy — bất kể tình cảm chị em mà họ có thể ấp ủ đối với họ — và việc người khác yêu lại khiến họ thấy xa lánh bởi thứ cảm giác lãng mạn thô kệch. Tóm lại, phản ứng đầu tiên kích thích bởi sự phát hiện như vậy (giống như nhiều bậc cha mẹ khi phát hiện con cái mình đang yêu) là một sự pha trộn giữa lòng thiếu kiên nhẫn và sự khinh miệt. Lý trí — nếu họ là những người lý trí — sẽ uốn nắn lại cảm giác sai lầm ấy theo thời gian; nhưng nếu họ là những kẻ bất hợp lý, nó sẽ chẳng bao giờ được sửa đổi, và người con dâu hay em dâu sẽ bị ghét bỏ cho đến tận cùng.

"Em hẳn là nghĩ mình sẽ thấy chị ở một mình, theo những gì chị viết trong thư," cô Moore nhận xét khi dẫn Caroline hướng về phòng khách; "nhưng bức thư ấy được viết vào buổi sáng: từ sau bữa trưa, nhà có khách đến."

Và đẩy mở cánh cửa, chị bày ra trước mắt một tà váy đỏ rực trùm kín chiếc ghế bành bên lò sưởi, và bên trên đó, ngự trị một cách uy nghiêm, là một chiếc mũ trông còn đáng sợ hơn cả vương miện. Chiếc mũ ấy chưa từng đến ngôi nhà nhỏ này dưới một vành mũ thông thường; không, nó được mang đến trong một chiếc túi lớn, hay đúng hơn là một quả khinh khí cầu cỡ vừa bằng lụa đen, được căng rộng bằng xương cá. Phần diềm xếp hoặc viền nhún của chiếc mũ đứng rộng cả một phần tư thước quanh khuôn mặt người đội. Chiếc ruy băng, phồng lên thành từng chùm và nơ quanh đầu, thuộc loại ruy băng tình yêu. Phải nói là có rất nhiều, một lượng rất, rất nhiều. Bà Yorke đội chiếc mũ ấy — trông rất hợp với bà; bà cũng mặc cả chiếc váy ấy — chẳng kém phần vừa vặn.

Quý bà lớn lao ấy đến trong một dịp thân thiện để dùng trà cùng cô Moore. Đó là một ân huệ lớn lao và hiếm hoi gần như thể hoàng hậu tự mình không mời mà đến để chia sẻ bữa ăn đạm bạc với một trong những thần dân của mình. Bà không thể tỏ ra một dấu hiệu vinh danh nào cao hơn thế — một người mà nhìn chung vẫn khinh miệt việc thăm viếng hay uống trà, và coi thường cũng như gán nhãn "lắm điều" cho mọi thiếu phụ lẫn bà nội trợ trong vùng.

Tuy nhiên, không có sự nhầm lẫn nào ở đây cả; cô Moore là một người được bà quý mến. Bà đã chứng minh điều đó không chỉ một lần — chứng minh bằng cách dừng lại trò chuyện với chị ở nghĩa trang vào các ngày Chủ nhật; bằng cách mời chị, một cách gần như hiếu khách, đến Briarmains; chứng minh vào ngày hôm nay bằng sự hạ cố vĩ đại của một chuyến thăm viếng cá nhân. Những lý do cho sự ưu ái này, theo lời chính bà tự gán cho, là vì cô Moore là một phụ nữ có tác phong điềm đạm, không hề có chút nhẹ dạ nào trong lời nói lẫn dáng đi; thêm nữa, vì là người ngoại quốc, chị chắc hẳn cảm thấy thiếu vắng một người bạn để nâng đỡ mình. Bà có lẽ nên nói thêm rằng vẻ ngoài mộc mạc, trang phục bình dị, chuẩn mực, cùng cung cách phốt-phê, kém thu hút của chị chính là những điểm cộng bổ sung đối với bà. Ít nhất thì chắc chắn rằng những phụ nữ nổi bật bởi các phẩm chất đối lập như sắc đẹp, tác phong nhanh nhẹn và gu thời trang thanh lịch thì không thường xuyên nhận được sự chuẩn thuận của bà. Bất cứ điều gì đàn ông có xu hướng ngưỡng mộ ở phụ nữ thì bà Yorke đều bài bác; còn những gì họ lờ đi hoặc coi rẻ thì bà lại che chở.

Caroline tiến lại phía vị phu nhân quyền uy với chút ít cảm giác rụt rè. Cô biết rất ít về bà Yorke, và với tư cách là cháu gái của một mục sư, cô hoài nghi không biết mình sẽ nhận được sự tiếp đón ra sao. Cô nhận được một sự tiếp đón rất lạnh nhạt, và lấy làm mừng vì có thể che giấu sự bối rối của mình bằng cách quay đi cởi mũ. Hơn nữa, khi ngồi xuống, cô không khỏi thấy dễ chịu khi ngay lập tức được cất tiếng chào bởi một nhân vật nhỏ nhắn mặc váy xanh thắt dải lụa, người vùng dậy như một nàng tiên từ bên chiếc ghế của vị phu nhân lớn, nơi cô bé nãy giờ vẫn ngồi trên một chiếc đôn thấp, được che khuất khỏi tầm nhìn bởi những nếp váy rộng màu đỏ, và chạy đến ôm chầm lấy cổ cô Helstone không chút khách sáo rồi đòi một nụ hôn.

"Mẹ cháu không lịch sự với cô đâu," đứa trẻ thưa khi nhận lại và đáp trả một nụ hôn mỉm cười, "và con Rose đằng kia thì chẳng thèm để ý đến cô; đó là tính cách của họ rồi. Nếu thay vì cô, một thiên thần áo trắng với vương miện ngôi sao bước vào phòng này, mẹ cháu cũng chỉ gật đầu cứng nhắc, còn Rose thì chẳng thèm ngẩng đầu lên tí nào; nhưng cháu sẽ là bạn của cô — cháu vẫn luôn quý cô."

"Jessie, hãy kìm cái lưỡi đó lại và dẹp ngay cái thói bạo dạn ấy đi!" bà Yorke nói.

"Nhưng thưa mẹ, mẹ lạnh lùng quá đấy ạ!" Jessie cãi lại. "Cô Helstone có bao giờ làm gì hại mẹ đâu; sao mẹ lại không thể tử tế với cô ấy? Mẹ cứ ngồi cứng ngắc thế, trông thì lạnh tanh, lại nói năng cộc lốc — để làm gì chứ? Hệt như cách mẹ đối xử với cô Shirley Keeldar và mọi tiểu thư khác đến nhà chúng ta vậy. Cả con Rose nữa, nó cứ như một con rô — rô — con quên bén mất từ ấy rồi, nhưng nghĩa là một cỗ máy có hình hài con người. Thế nhưng, giữa hai người, thể nào rồi hai người cũng đuổi cổ hết mọi linh hồn ra khỏi Briarmains cho mà xem; Martin vẫn hay nói thế đấy."

"Tôi là người máy ư? Hay lắm! Vậy thì hãy để mặc tôi yên," Rose lên tiếng từ một góc phòng, nơi cô bé đang ngồi bệt trên thảm dưới chân một chiếc tủ sách, với một cuốn sách mở rộng trên đùi. — "Cô Helstone, cô có khỏe không?" cô bé nói thêm, hướng một cái nhìn chớp nhoáng về phía người vừa được nhắc tới, rồi lại cắm cúi dán đôi mắt xám kỳ lạ của mình vào trang sách và quay trở lại việc nghiên cứu những trang giấy.

Caroline lén đưa mắt nhìn sang cô bé, ngắm nghía gương mặt trẻ trung đang đắm chìm vào trang sách, và quan sát một cử động vô thức của khóe miệng khi cô bé đọc — một cử động đầy cá tính. Caroline là người có sự tinh tế, và cô sở hữu trực giác sắc bén. Cô cảm nhận được rằng Rose Yorke là một đứa trẻ kỳ lạ — một trong số những kẻ độc nhất vô nhị; cô biết cách đối xử với nó. Nhẹ nhàng bước tới, Caroline quỳ xuống tấm thảm bên cạnh cô bé, nhìn qua bờ vai nhỏ nhắn vào cuốn sách. Đó là một tiểu thuyết của bà Radcliffe — "Người Ý."

Caroline tiếp tục đọc cùng cô bé, không đưa ra nhận xét nào. Chẳng mấy chốc, Rose thể hiện sự quan tâm bằng cách hỏi trước khi lật trang: "Cô đọc xong chưa?"

Caroline chỉ gật đầu.

"Cô có thích nó không?" Rose hỏi không lâu sau đó.

"Từ lâu lắm rồi, khi đọc nó lúc còn là một đứa trẻ, cô đã vô cùng mê mẩn."

"Tại sao ạ?"

"Nó có vẻ mở đầu với đầy những hứa hẹn — những điềm báo về một câu chuyện vô cùng kỳ lạ sắp được hé lộ."

"Và khi đọc, cô có cảm giác như mình đang ở rất xa nước Anh — thực sự ở Ý — dưới một bầu trời khác — bầu trời xanh của phương Nam mà những kẻ du dịch vẫn hay miêu tả."

Này Rose, em cảm nhận được điều đó cơ à?"

"Nó làm em khao khát được đi du lịch, thưa cô Helstone."

"Khi lớn lên, có lẽ em sẽ có thể thỏa mãn mong muốn của mình."

"Em định sẽ tự dọn đường để đi, nếu không có ai dọn sẵn cho em. Em không thể sống mãi ở Briarfield được. Toàn bộ thế giới này cũng chẳng lớn lắm so với tạo hóa. Ít nhất em phải nhìn thấy mặt ngoài của hành tinh tròn vo của chúng ta chứ."

"Mặt ngoài của nó bao nhiêu cho đủ?"

"Trước hết là bán cầu này nơi chúng ta đang sống; rồi đến bán cầu kia. Em quyết tâm rằng cuộc đời mình phải là một cuộc đời thực sự. Không phải là một giấc ngủ lịm đen tối như con cóc bị chôn vùi trong phiến cẩm thạch; cũng chẳng phải là cái chết dài dằng dặc, chậm chạp như của cô ở nhà xứ Briarfield."

"Như của tôi! Em có ý gì thế, hả cô bé?"

"Chẳng phải cô đang chết mòn một cách tẻ nhạt chẳng khác nào việc cứ mãi bị giam hãm trong cái nhà xứ ấy sao — một nơi mà mỗi khi đi ngang qua, lúc nào cũng gợi cho em nhớ đến một ngôi mộ có cửa sổ? Em chẳng bao giờ thấy có chút chuyển động nào quanh cánh cửa. Em chưa từng nghe thấy một âm thanh nào phát ra từ bức tường. Em tin rằng khói chẳng bao giờ bốc lên từ những chiếc ống khói. Cô làm gì ở trong đó thế?"

"Tôi khâu vá, tôi đọc sách, tôi học bài."

"Cô có hạnh phúc không?"

"Liệu tôi có hạnh phúc khi lang thang một mình ở những xứ sở xa lạ như em mong muốn không?"

"Hạnh phúc hơn nhiều chứ, ngay cả khi cô chẳng làm gì ngoài việc lang thang. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng em sẽ có một mục đích để hướng tới; nhưng nếu cô cứ đi mãi, đi mãi, giống như một nàng công chúa bị yểm bùa trong truyện cổ tích, cô vẫn có thể hạnh phúc hơn bây giờ. Trong một ngày lang thang, cô sẽ đi qua biết bao ngọn đồi, khu rừng, và dòng suối, mỗi nơi lại liên tục đổi thay diện mạo khi mặt trời chiếu rọi hay bị mây che khuất; khi thời tiết mưa hay nắng, u ám hay rực rỡ. Chẳng có gì thay đổi ở nhà xứ Briarfield cả. Lớp thạch cao trên trần phòng khách, giấy dán tường, rèm cửa, thảm trải sàn, ghế ngồi, vẫn y nguyên như thế."

"Sự thay đổi là điều cần thiết cho hạnh phúc sao?"

"Vâng."

"Nó đồng nghĩa với hạnh phúc chứ?"

"Em không biết; nhưng em cảm thấy sự đơn điệu và cái chết gần như là một."

Lúc này Jessie lên tiếng.

"Chị ấy điên rồi phải không ạ?" con bé hỏi.

"Nhưng này Rose," Caroline tiếp lời, "cô sợ rằng cuộc đời của một kẻ lang thang, ít nhất là đối với cô, sẽ kết thúc giống như câu chuyện em đang đọc — trong sự thất vọng, hư ảo, và nỗi bực dọc của tâm hồn."

"'Người Ý' kết thúc như vậy sao ạ?"

"Cô đã nghĩ thế khi đọc nó."

Thà thử mọi thứ và thấy tất cả đều trống rỗng còn hơn chẳng thử gì và để cuộc đời mình trôi qua một cách trắng trợn. Làm thế chẳng khác nào phạm tội ác của kẻ chôn vùi nén bạc của mình vào chiếc khăn ăn — một tên lười nhác đáng khinh!"

"Rose," bà Yorke lên tiếng, "sự mãn nguyện đích thực chỉ có thể đạt được bằng cách làm trònn bổn phận của mình."

Đúng thế, thưa mẹ! Và nếu Chúa đã ban cho con mười nén bạc, bổn phận của con là phải đem buôn bán chúng, để làm ra thêm mười nén bạc nữa. Đồng tiền ấy sẽ không bị chôn vùi trong bụi bẩn của những ngăn kéo gia đình. Con sẽ không cất nó vào một chiếc ấm trà sứt vòi rồi khóa kín trong tủ đựng đồ sứ giữa đám đồ trà. Con sẽ không phó mặc nó cho chiếc bàn may của mẹ để bị vùi lấp trong những đống tất len. Con sẽ không giam cầm nó trong tủ vải vóc để tìm những tấm vải liệm giữa những lớp khăn trải giường. Và hơn hết, thưa mẹ," (cô bé đứng phắt dậy từ sàn nhà) — "hơn hết con sẽ không giấu nó trong một thố khoai tây nguội, để rồi xếp chung với bánh mì, bơ, bánh ngọt và thịt giăm bông trên các kệ của phòng kho."

Cô bé dừng lại, rồi nói tiếp, "Thưa mẹ, Chúa Trời, Đấng đã ban cho mỗi chúng ta những nén bạc, sẽ trở về vào một ngày nào đó và đòi hỏi tất cả chúng ta phải tường trình. Chiếc ấm trà, chiếc vớ cũ rách, tấm giẻ lau bằng vải lanh, chiếc thố sành hoa liễu sẽ nộp lại thứ tài sản cằn cỗi của chúng ở rất nhiều ngôi nhà. Xin mẹ hãy cho phép các con gái của mẹ, ít nhất là được đem tiền của họ giao cho những người đổi tiền, để khi Chúa đến, họ có đủ khả năng dâng trả Ngài phần của Ngài kèm theo tiền lãi."

"Rose, con có mang theo khung thêu tập thêu của con như mẹ đã dặn không?"

"Có ạ, thưa mẹ."

"Ngồi xuống và thêu một hàng mẫu đi."

Rose ngồi xuống ngay lập tức, và chăm chỉ làm theo mệnh lệnh. Sau khoảng mười phút im lặng bận rộn, mẹ cô bé hỏi: "Bây giờ con có thấy mình bị áp bức không — có thấy mình là một nạn nhân không?"

"Không ạ, thưa mẹ."

Tuy nhiên, theo như điều mẹ hiểu trong bài diễn văn hùng hồn của con, đó là sự phản đối tất cả mọi công việc nữ công gia chánh."

"Mẹ hiểu lầm con rồi. Con sẽ thấy tiếc nếu mình không học khâu vá. Mẹ làm đúng khi dạy con và bắt con phải làm việc."

"Thậm chí cả việc vá tất cho các anh em trai và may khăn trải giường nữa ư?"

"Vâng."

Thế thì cớ gì phải gào thét và tuôn ra những lời lẽ đao to búa lớn về chuyện đó chứ?"

Con chẳng được làm gì ngoài những việc ấy sao? Con sẽ làm những việc đó, và rồi con sẽ làm nhiều hơn thế nữa. Giờ thì thưa mẹ, con đã nói xong rồi. Hiện tại con mười hai tuổi, và cho đến khi mười six tuổi con sẽ không bao giờ lên tiếng bàn về những nén bạc nữa. Trong bốn năm, con tự ràng buộc mình làm một người học việc chăm chỉ với tất cả những gì mẹ có thể dạy con."

"Cô thấy các con gái tôi thế nào rồi chứ, cô Helstone," bà Yorke nhận xét; "chúng tỏ ra khôn ranh trước tuổi trong những suy nghĩ kiêu ngạo của chính mình! 'Tôi thích cái này hơn, tôi chuộng cái kia hơn' — đó là điệp khúc cu-cu của Jessie; trong khi Rose thốt ra tiếng kêu bạo dạn hơn, 'Tôi sẽ, và tôi sẽ không!'"

"Con đưa ra lý lẽ mà mẹ; vả lại, nếu tiếng kêu của con có phần bạo dạn, thì nó cũng chỉ cất lên mỗi năm một lần. Cứ vào dịp sinh nhật, tinh thần lại thúc giục con thưa một lời sấm truyền về việc học hành và rèn giũa của chính mình. Con thốt ra rồi để mặc đó; nghe hay không là tùy ở mẹ đấy."

"Tôi khuyên tất cả các tiểu thư trẻ tuổi," bà Yorke tiếp lời, "nên nghiên cứu tính cách của những đứa trẻ mà họ tình cờ gặp trước khi kết hôn và có con cái của riêng mình — nên cân nhắc kỹ lưỡng xem họ sẽ thích thú ra sao với trách nhiệm dìu dắt những kẻ bất cẩn, nỗi nhọc nhằn khi phải thuyết phục những kẻ bướng bỉnh, gánh nặng và nhiệm vụ thường trực là rèn luyện những đứa tốt."

"Nhưng nếu có tình yêu thì mọi chuyện có lẽ sẽ không đến nỗi quá khó khăn đâu," Caroline xen vào. "Các bà mẹ yêu thương con cái mình vô cùng — gần như còn hơn yêu chính bản thân họ."

"Lời lẽ hay ho thật! Quá đỗi ủy mị! Phần đời thực tế và phũ phàng vẫn còn ở phía trước đối với cô đấy, tiểu thư trẻ ạ."

"Nhưng thưa bà Yorke, nếu cháu bế một đứa trẻ sơ sinh trên tay — chẳng hạn như đứa con của một người phụ nữ nghèo nào đó — cháu cảm thấy mình yêu thương sinh linh bất lực ấy một cách vô cùng đặc biệt, dù cháu không phải là mẹ nó. Cháu sẵn sàng làm hầu như mọi thứ vì nó một cách tự nguyện, nếu nó được giao phó hoàn toàn cho sự chăm sóc của cháu — nếu nó hoàn toàn phụ thuộc vào cháu."

"Cô cảm thấy ư! Phải, phải! Tôi dám chắc là thế lắm. Cô bị chi phối rất nhiều bởi cảm xúc của mình, và không còn nghi ngờ gì nữa, cô tự cho mình là một nhân vật cực kỳ nhạy cảm. Cô có nhận thức được rằng, với tất cả những ý tưởng lãng mạn này, cô đã xoay xở để nhào nặn các nét trên khuôn mặt mình thành một biểu cảm ủ rũ theo thói quen, thích hợp với nữ chính trong tiểu thuyết hơn là một người phụ nữ phải tự vươn lên trong thế giới thực bằng sức mạnh của lẽ thông thường không?"

"Không ạ; cháu hoàn toàn không nhận thức được điều đó, thưa bà Yorke."

"Hãy nhìn vào chiếc gương ngay sau lưng cô kìa. Hãy so sánh khuôn mặt cô thấy ở đó với khuôn mặt của bất kỳ cô gái vắt sữa nào dậy sớm làm lụng vất vả mà xem."

"Khuôn mặt cháu có phần tái nhợt, nhưng nó không hề ủy mị; và hầu hết các cô gái vắt sữa, dù có đỏ hồng và khỏe mạnh đến đâu chăng nữa, cũng đều ngu ngốc hơn và kém thích nghi về mặt thực tế để vươn lên trong cuộc đời này hơn cháu. Cháu suy nghĩ nhiều hơn, và chuẩn xác hơn những cô gái vắt sữa nói chung; do đó, nơi mà họ thường hành động yếu đuối vì thiếu sự suy ngẫm, thì cháu, nhờ có sự suy ngẫm, sẽ hành động một cách sáng suốt."

"Ồ không! Cô sẽ bị chi phối bởi cảm xúc của mình; cô sẽ bị dẫn dắt bởi sự bộc phát."

"Dĩ nhiên là cháu sẽ thường xuyên bị chi phối bởi cảm xúc của mình rồi. Chúng được ban cho cháu là có mục đích đó. Những ai mà cảm xúc mách bảo cháu phải yêu thì cháu phải và sẽ yêu; và cháu hy vọng rằng, nếu sau này cháu có chồng con, cảm xúc sẽ xui khiến cháu yêu thương họ. Cháu hy vọng rằng trong trường hợp đó, mọi sự bộc phát của cháu sẽ đủ mạnh mẽ để ép buộc cháu phải yêu."

Caroline lấy làm thích thú khi nói lên điều này với vẻ nhấn mạnh; cô thấy vui khi dám nói điều đó trước mặt bà Yorke. Cô chẳng thèm bận tâm những lời châm chọc bất công nào sẽ giáng xuống đầu mình để đáp lại. Cô đỏ bừng mặt, không phải vì tức giận mà vì sự phấn khích, khi vị phu nhân kém thân thiện kia điềm đạm đáp lại: "Đừng lãng phí những hiệu ứng kịch nghệ của cô nữa. Điều đó nói rất hay — khá là xuất sắc đấy; nhưng nó lại uổng phí đối với hai người phụ nữ — một người vợ già và một bà cô già. Lẽ ra phải có một quý ông chưa vướng bận ở đây mới phải. — Theo cô, có khi nào ngài Robert đang trốn ở đâu đó sau tấm rèm cửa không, thưa cô Moore?"

Hortense, người trong suốt phần lớn cuộc trò chuyện vẫn ở trong bếp để giám sát việc chuẩn bị trà, vẫn chưa hoàn toàn hiểu được ý nghĩa của cuộc tranh luận. Chị đáp lại với vẻ hoang mang rằng Robert đang ở Whinbury. Bà Yorke bật cười với tiếng cười ngắn đặc trưng của mình.

"Đúng là một cô Moore bộc trực!" bà nói với giọng bề trên. "Thật giống chị khi hiểu câu hỏi của tôi một cách sát nghĩa đen và trả lời nó một cách đơn giản như vậy. Tâm trí chị chẳng hiểu gì về những âm mưu thủ đoạn cả. Những chuyện kỳ lạ có thể diễn ra xung quanh mà chị chẳng hề hay biết; chị không thuộc tuýp người mà thế giới gọi là sắc sảo đâu."

Những lời khen ngợi lấp lửng này có vẻ không làm Hortense vừa lòng. Chị ưỡn ngực, nhíu đôi mày đen, nhưng vẫn trông có vẻ bối rối.

"Từ thuở nhỏ, tôi vẫn luôn nổi tiếng là người nhạy bén và có óc phán đoán," chị đáp lại; bởi vì thực ra, chị vô cùng tự hào về việc sở hữu những phẩm chất ấy.

"Tôi dám cá là chị chưa từng mưu mô để giành lấy một người chồng," bà Yorke tiếp lời; "và chị cũng chẳng có lợi thế từ kinh nghiệm trước đó để giúp mình phát hiện ra khi nào kẻ khác mưu mô."

Caroline cảm nhận được thứ ngôn ngữ nhã nhặn này đúng như nơi mà người nói đầy thiện ý muốn cô cảm nhận — ngay tận đáy tim mình. Cô thậm chí chẳng thể đỡ nổi những mũi tên; hiện tại cô hoàn toàn không có khả năng tự vệ. Lên tiếng đáp trả đồng nghĩa với việc thừa nhận mình có tật giật mình. Bà Yorke, nhìn cô khi cô ngồi với đôi mắt rầu rĩ, cúi gằm, đôi má nóng bừng đến đau đớn, và dáng người thể hiện qua tư thế cúi gằm cùng sự run rẩy vô thức mọi sự bẽ bàng và cay đắng mà cô đang trải qua, cảm thấy con mồi này thật là một mục tiêu béo bở. Người đàn bà kỳ lạ ấy vốn có ác cảm tự nhiên với một tính cách khép nép, nhạy cảm — một tâm trạng dễ thần kinh; gương mặt xinh xắn, mỏng manh và trẻ trung cũng chẳng phải là chiếc vé thông hành chiếm được cảm tình của bà. Hiếm khi bà bắt gặp tất cả những phẩm chất đáng ghét ấy hội tụ ở một cá nhân; và lại càng hiếm hơn khi bà tìm thấy cá nhân đó đang nằm ở thế ơn huệ của mình, trong những hoàn cảnh mà bà có thể đè bẹp cô ta một cách triệt để. Chiều nay, tình cờ bà đang rất khó ở và cáu kỉnh — sẵn sàng húc càn như một con "cái đầu đàn" hung dữ. Hạ thấp cái đầu lớn, bà tung ra một đòn tấn công mới.

"Cô em họ Hortense của cô là một người chị tuyệt vời đấy, cô Helstone. Những tiểu thư kiểu như những người đến đây thử vận may đời mình tại Hollow's Cottage có thể, chỉ bằng một vài thủ thuật nhỏ khéo léo của đàn bà, nịnh nọt bà chủ nhà, và thâu tóm toàn bộ ván bài trong tay. Chắc hẳn cô rất thích bầu bạn với cô em họ của mình chứ, thưa cô?"

"Ý cô nào ạ?"

"Ồ, ý tôi là cô chị ấy chứ còn cô nào nữa."

Hortense vẫn luôn, và chưa bao giờ thôi, đối xử vô cùng tử tế với cháu."

"Bất kỳ người chị nào có một người em trai độc thân đủ điều kiện đều được những người bạn gái độc thân của cô ấy xem là vô cùng tử tế."

"Thưa bà Yorke," Caroline lên tiếng, từ từ ngước mắt lên, đôi tròng mắt xanh lam đồng thời rũ sạch vẻ phiền muộn, tỏa sáng kiên định và đầy đặn, trong khi hơi men hổ thẹn rời khỏi má và sắc mặt cô chuyển sang tái nhợt rồi định hình lại — "thưa bà Yorke, cháu có thể hỏi bà có ý gì không?"

"Để dạy cho cô một bài học về việc tu dưỡng tính chính trực, để khiến cô ghê tởm sự gian xảo và thứ tình cảm giả tạo."

"Cháu có cần bài học này không?"

"Hầu hết các thiếu thư trẻ ngày nay đều cần nó. Cô đúng là một thiếu nữ hiện đại đích thực — bệnh hoạn, mỏng manh, ra điều thích sự tĩnh lặng; điều đó ngầm ngụ ý, tôi đoán vậy, là cô thấy chẳng có mấy thứ xứng đáng với sự đồng cảm của mình ở thế giới bình thường ngoài kia. Thế giới bình thường — những con người chân chất ngày ngày — tốt hơn cô tưởng tượng rất nhiều, tốt hơn nhiều so với bất kỳ con ranh mê sách vở, thích mộng mơ nào mà hầu như chưa bao giờ thò mũi ra khỏi bức tường vườn của ông bác mục sư."

"Do đó mà bà chẳng biết gì về người ta cả. Xin lỗi bà — thực ra việc bà có chấp nhận lời xin lỗi của cháu hay không chẳng quan trọng lắm đâu — bà đã vô cớ tấn công cháu; cháu sẽ tự vệ mà không cần xin lỗi gì sất. Mối quan hệ của cháu với hai người anh em họ thế nào, bà hoàn toàn mù tịt. Trong một cơn bực dọc, bà đã tìm cách đầu độc họ bằng những lời ám chỉ không đâu, vốn dĩ còn gian xảo và sai trái hơn bất cứ điều gì mà bà có thể gạt phắt lên đầu cháu một cách chính đáng. Việc cháu có xanh xao, và thỉnh thoảng trông có vẻ rụt rè đi chăng nữa, thì cũng chẳng dính dáng gì đến bà; việc cháu yêu thích sách vở và không mặn mà với những chuyện tầm phào thông thường lại càng ít liên quan đến bà hơn nữa; việc cháu là một 'con ranh mộng mơ' chỉ là một sự phỏng đoán thuần túy từ phía bà. Cháu chưa từng mơ mộng vớ vẩn với bà hay với bất kỳ ai mà bà quen biết. Việc cháu là cháu gái của mục sư không phải là tội lỗi, dẫu cho bà có thể mang bộ óc cạn hẹp để nghĩ nó là như thế đi nữa. Bà ghét cháu. Bà chẳng có lý do chính đáng nào để ghét cháu cả; thế nên hãy giữ lại sự gớm ghiếc ấy cho riêng mình. Nếu bất cứ lúc nào trong tương lai mà bà còn bộc lộ nó một cách phiền nhiễu, cháu sẽ đáp trả thậm chí còn chẳng màng kiêng dè hơn cả những gì cháu vừa làm lúc này."

Cô dứt lời, ngồi đó trong sự phấn khích trắng bệch và lặng im. Cô đã nói bằng giọng trong trẻo nhất, không nhanh cũng chẳng lớn; thế nhưng những âm thanh bạc phước của cô vẫn cứa vào tai người nghe. Tốc độ dòng máu chảy trong huyết quản cô lúc bấy giờ nhanh chẳng kém gì sự vô hình của nó.

Bà Yorke không hề tức giận trước lời quở trách, được diễn đạt với vẻ nghiêm khắc thật đơn giản, được sai khiến bởi niềm kiêu hãnh thật tĩnh lặng. Quay sang cô Moore với vẻ điềm nhiên, bà nói, gật đầu vẻ chuẩn thuận với chiếc mũ của mình: "Rốt cuộc thì con bé cũng có khí phách đấy chứ. — Hãy cứ nói năng thẳng thắn như vừa rồi đi," bà tiếp lời, "và cô sẽ nên người."

"Tôi từ chối một lời khuyên đầy tính xúc phạm như thế," câu trả lời vang lên, được thốt ra trên cùng một âm vực thuần khiết, với cùng cái nhìn rạng rỡ. "Tôi bác bỏ lời khuyên bị đầu độc bởi sự ám chỉ. Quyền của tôi là được nói năng theo cách tôi thấy phù hợp; chẳng có gì bắt buộc tôi phải trò chuyện theo sự sai khiến của bà. Hoàn toàn không có chuyện lúc nào cũng nói năng như tôi vừa mới làm lúc nãy, tôi sẽ không bao giờ cất lời với bất kỳ ai bằng một giọng điệu gay gắt hay bằng thứ ngôn ngữ cay nghiệt đến thế, trừ khi là để đáp lại sự lăng mạ vô cớ."

Thưa mẹ, mẹ đã gặp đối thủ rồi đấy ạ," Jessie nhỏ tuổi phán một câu, dường như cảnh tượng vừa rồi làm con bé vô cùng đắc ý. Rose đã nghe toàn bộ sự việc với một gương mặt chẳng mâu thuẫn chút nào. Giờ thì cô bé lên tiếng: "Không đâu; cô Helstone không phải là đối thủ của mẹ con đâu, vì cô ấy tự cho phép mình bị làm cho phiền lòng. Mẹ con sẽ vắt kiệt sức cô ấy chỉ trong vài tuần. Shirley Keeldar đối phó giỏi hơn cơ. — Thưa mẹ, mẹ chưa từng làm tổn thương cảm xúc của cô Keeldar lần nào. Cô ấy mặc áo giáp bên dưới lớp váy lụa mà mẹ chẳng tài nào xuyên thủng nổi."

Bà Yorke thường than phiền rằng đám con gái của bà vốn rất hay nổi loạn. Thật kỳ lạ là với tất cả sự nghiêm khắc, với tất cả cái sự "cứng rắn" của mình, bà lại chẳng thể giành được chút quyền kiểm soát nào đối với chúng. Chỉ một cái liếc nhìn từ người cha còn có sức ảnh hưởng đối với chúng hơn cả một bài giáo huấn từ bà.

Cô Moore — người mà vị trí nhân chứng cho một cuộc cãi vã mà bản thân không hề nhúng tay vào cảm thấy vô cùng khó chịu, vì đó chỉ là một thứ vai trò phụ họa chẳng mấy quan trọng — giờ đây xốc lại phẩm giá, chuẩn bị thốt lên một bài thuyết giảng nhằm chứng minh cả hai bên đều sai, và làm cho mỗi kẻ tranh cãi thấy rõ rằng cô ta có lý do để xấu hổ về bản thân và nên nhún nhường trước sự khôn ngoan vượt trội của người đang đứng nói trước mặt mình. May mắn cho thính giả của chị, chị chưa kịp cược tranh luận quá mười phút thì sự xuất hiện của Sarah với chiếc khay trà đã thu hút sự chú ý của chị, đầu tiên là việc côả ả đào này giắt một chiếc lược mạ vàng trên tóc và đeo một chiếc vòng cổ màu đỏ quanh cổ, và thứ hai, sau một lời quở trách đích đáng, là bổn phận pha trà. Sau bữa ăn, Rose đã khôi phục lại tâm trạng vui vẻ cho chị bằng cách mang đàn ghi-ta ra và nài xin một bài hát, rồi sau đó lôi kéo chị vào một cuộc tra vấn sắc sảo và đầy hiểu biết về việc chơi ghi-ta và âm nhạc nói chung.

Trong khi đó, Jessie hướng sự chăm sóc ân cần của mình về phía Caroline. Ngồi trên chiếc đôn dưới chân cô, con bé trò chuyện với cô, trước hết là về tôn giáo và sau đó là về chính trị. Jessie vốn quen thói ở nhà tiếp thu rất nhiều điều cha mình nói về những đề tài này, để rồi sau đó khi ra ngoài xã hội lại đem ra rao giảng, với sự hóm hỉnh và trôi chảy nhiều hơn là sự trước sau như một hay sự thận trọng. Con bé lớn tiếng mắng mỏ Caroline vì là tín đồ của Giáo hội Anh giáo, và vì có một ông bác làm mục sư. Con bé thông báo rằng cô sống bám vào đất nước, và đáng lẽ phải làm việc kiếm sống một cách lương thiện, thay vì trải qua một cuộc đời vô tích sự, ăn thứ bánh mì của sự lười biếng dưới hình thức tiền thuế thập phân. Từ đó Jessie chuyển sang đánh giá bộ máy cầm quyền đang tại chức lúc bấy giờ, và xem xét những công trạng của nó. Con bé gọi tên Lord Castlereagh và ông Perceval một cách thân mật. Mỗi nhân vật này đều được con bé phác họa bằng một tính cách có lẽ riêng biệt phù hợp với Moloch và Belial. Con bé lên án cuộc chiến tranh là một vụ tước đoạt mạng sống hàng loạt, và gọi Lord Wellington là một "tên đồ tể được thuê mướn."

Nữ thính giả của con bé lắng nghe với sự giáo hóa tột độ. Jessie mang trong bản chất một chút thiên hướng của sự hài hước. Nghe con bé lặp lại những lời lên án của tía mình bằng chất giọng Đô-rích xứ phương Bắc đầy mạnh mẽ của ông quả là buồn cười không sao tả xiết; một tiểu Gia-cô-binh nhiệt thành hệt như bất kỳ kẻ nào từng nhốt một tâm hồn tự do nổi loạn trong chiếc áo đầm và thắt lưng vải muslin. Không hề mang bản tính độc ác, ngôn ngữ của con bé không cay đắng bằng sự sống động, và khuôn mặt nhỏ nhắn đầy biểu cảm đã mang lại sự thú vị cho từng câu chữ khiến sự chú ý của người quan sát bị giam cầm.

Caroline quở trách khi con bé lăng mạ Lord Wellington; nhưng cô lại lắng nghe đầy thích thú trước một bài tràng giang đại hải tiếp theo đả kích Hoàng tử Nhiếp chính. Jessie nhanh chóng nhận ra, qua ánh mắt lấp lánh và nụ cười vương vấn quanh khóe môi của người nghe, rằng cuối cùng con bé đã chạm trúng một chủ đề làm vừa lòng người. Đã không biết bao nhiêu lần con bé nghe người ta bàn tán về gã "A-đô-ni béo tròn tuổi ngũ tuần" trên bàn ăn sáng của nhà mình, và giờ đây con bé thuật lại những bình luận của ông Yorke về chủ đề ấy — chân thực như được thốt ra từ chính đôi môi xứ Yorkshire của ông.

Nhưng này Jessie, tôi sẽ chẳng viết về em nữa. Đây là một buổi tối mùa thu, ẩm ướt và cuồng phong. Trên bầu trời chỉ có một đám mây duy nhất, nhưng nó giăng kín từ cực này sang cực kia. Gió chẳng thể yên vị; nó vội vã lướt đi trong tiếng nức nở qua những ngọn đồi với đường nét u ám, không màu dưới màn chạng vạng và sương mù. Mưa đã quất suốt cả ngày lên ngọn tháp nhà thờ ấy. Nó sừng sững tăm tối nhô lên từ khoảng sân bao quanh bằng đá. Những cây tầm ma, đám cỏ dài và những ngôi mộ đều nhỏ giọt nước mưa. Buổi tối này gợi lại trong tôi một cách quá sức đau đớn về một buổi tối khác cách đây vài năm — cũng là một buổi tối mùa thu mưa gió gầm rú — khi một số người vào ngày hôm đó đã hành hương đến một ngôi mộ mới đắp ở nghĩa trang của những kẻ ngoại đạo ngồi cạnh đống lửa củi trên lò sưởi của một mái nhà xứ lạ. Họ vui vẻ và hòa đồng, nhưng ai nấy đều biết rằng một khoảng trống không bao giờ có thể lấp đầy đã xuất hiện trong vòng tròn của họ. Họ biết họ đã đánh mất một thứ mà sự vắng bóng của nó chẳng bao giờ có thể bù đắp hoàn toàn chừng nào họ còn sống, và họ biết rằng cơn mưa rơi nặng hạt đang thấm đẫm vào lớp đất ẩm phủ lên người thân yêu đã mất của họ, và cơn gió buồn bã, thở dài đang khóc thương bên trên đầu người quá cố. Ngọn lửa sưởi ấm họ; sự sống và tình bạn vẫn ban phước cho họ; nhưng Jessie nằm đó lạnh lẽo, trong quan tài, cô độc — chỉ có lớp cỏ xanh che chở nàng khỏi cơn bão giông.

Bà Yorke gấp lại đống đồ đan, cắt ngắn bài học âm nhạc lẫn bài diễn thuyết về chính trị, và kết thúc chuyến viếng thăm ngôi nhà nhỏ ở một thời điểm đủ sớm để đảm bảo có thể quay về Briarmains trước khi rạng đông hoàng hôn kịp phai nhạt hoàn toàn trên bầu trời, hay lối mòn qua các cánh đồng trở nên ẩm ướt sũng nước bởi sương đêm.

Khi người phụ nữ và các cô con gái đã đi rồi, Caroline cảm thấy mình cũng nên khoác lại chiếc khăn choàng, hôn lên má chị họ, và nhanh chân rảo bước về nhà. Nếu cô nán lại muộn hơn nữa thì trời sẽ sẩm tối, và Fanny sẽ phải nhọc công đi đón cô. Cô chợt nhớ ra hôm nay ở nhà xứ là ngày vừa nướng bánh vừa ủi đồ — Fanny hẳn sẽ rất bận rộn. Thế nhưng, cô vẫn chẳng thể rời khỏi chiếc ghế bên cửa sổ phòng khách nhỏ. Chẳng có góc độ nào khiến hướng tây trông đẹp lộng lẫy như từ ô cửa sổ với vòng hoa nhài bao quanh ấy, nơi những bông sao trắng và chiếc lá xanh giờ đây chỉ hiện lên như những nét vẽ bằng bút chì màu xám — duyên dáng về hình dáng, nhưng không màu về sắc thái — phác nổi trên nền vàng rực của buổi chiều hè — trên nền trời tháng Tám xanh thẳm nhuốm lửa lúc 8 giờ tối.

Caroline nhìn ra chiếc cổng nhỏ, nơi những khóm hoa thúng mọc vươn lên cao ngất. Cô nhìn vào hàng rào cây cơm nguội và nguyệt quế khép kín khu vườn; đôi mắt cô khao khát được nhìn thấy một cái gì đó nhiều hơn là những lùm cây trước khi rời khỏi khung cảnh giới hạn ấy. Chúng khao khát được nhìn thấy một bóng người, với phom dáng và chiều cao nhất định, bước qua hàng rào và đi vào cổng. Và cuối cùng cô đã nhìn thấy một bóng người — à không, là hai. Frederick Murgatroyd đi ngang qua, tay xách một xô nước; Joe Scott theo sau, ngón trỏ đang đung đưa chùm chìa khóa xưởng cửi. Họ đang đi khóa xưởng cửi và chuồng ngựa lại cho qua đêm, rồi sau đó sẽ trở về nhà.

"Mình cũng phải thế thôi," Caroline thầm nghĩ trong lúc cô nửa đứng dậy và thở dài.

"Tất cả những điều này chỉ là sự ngớ ngẩn — sự ngớ ngẩn đến nát lòng," cô nói thêm. "Thứ nhất, dù mình có ở lại đến tối mịt đi nữa thì cũng chẳng có ai đến cả; bởi vì trong thâm tâm mình cảm thấy, Định mệnh đã viết điều đó vào trang sách muôn đời của ngày hôm nay rằng mình sẽ không được hưởng niềm mong mỏi. Thứ hai, nếu anh ấy bước vào lúc này, sự hiện diện của mình ở đây sẽ là một nỗi khó chịu đối với anh, và ý thức được rằng nó phải là như thế sẽ biến một nửa dòng máu trong người mình thành băng giá. Bàn tay anh có lẽ sẽ lỏng lẻo và lạnh ngắt nếu mình đặt tay mình vào đó; ánh mắt anh sẽ mịt mờ nếu mình tìm kiếm tia sáng của nó. Mình sẽ ngước nhìn thứ ánh sáng bừng lên ấy, một thứ gì đó mình từng thấy trong những ngày qua, khi gương mặt, ngôn ngữ, hay tính cách của mình vào một khoảnh khắc hạnh phúc nào đó từng làm anh vừa lòng; mình sẽ chỉ khám phá ra một cõi tối tăm. Tốt hơn là mình nên về nhà."

Cô cầm chiếc mũ trên bàn nơi nó đang nằm, và đang định thắt dải ruy băng thì Hortense, hướng sự chú ý của cô vào một bó hoa rực rỡ trong chiếc cốc trên cùng chiếc bàn ấy, nhắc đến việc cô Keeldar đã sai người mang chúng đến từ Fieldhead vào sáng hôm nay, rồi tiếp tục bàn luận về những vị khách mà vị tiểu thư đó đang tiếp đón gần đây, về cuộc sống bận rộn mà cô ấy vừa trải qua; đồng thời đưa ra những phỏng đoán khác nhau rằng cô ấy không thực sự thích thú gì cho lắm, và bày tỏ sự ngạc nhiên lớn lao rằng một người vốn bảo thủ với ý kiến riêng của mình như nữ thừa kế lại không tìm ra cách nào để sớm tống khứ đám họ hàng bám đuôi này đi.

"Nhưng họ nói cô ấy thực ra không chịu để cho ông Sympson và gia đình đi đấy," chị nói thêm. "Họ rất muốn quay về miền nam vào tuần trước, để chuẩn bị đón người con trai độc nhất, người đang được mong đợi trở về sau chuyến du lịch. Cô ấy khăng khăng đòi người em họ Henry phải đến và nhập bọn với bạn bè của mình ở đây tại Yorkshire. Chị dám cá là một phần cô ấy làm thế là để chiều lòng Robert và chị đấy."

"Sao lại chiều lòng Robert và chị cơ chứ?" Caroline thắc mắc.

À này em yêu, em ngốc thật đấy. Chắc hẳn em phải thường xuyên nghe thấy chứ..."

"Thưa cô," Sarah vừa nói vừa đẩy mở cửa, "mấy hũ mứt mà cô bảo tôi đun với mật mía — cái bọn confiters mà cô gọi ấy — bị cháy khét lẹt vào đáy chảo rồi ạ."

"Mứt dầm kìa! Chúng bị cháy rồi sao? Ồ, thật là một sự cẩu thả đáng trách! Đồ con bé nấu bếp tồi tệ, đứa hầu không thể chịu nổi!"

Và mademoiselle, vội vã rút từ trong ngăn kéo ra một chiếc tạp dề bằng vải lanh cỡ lớn, buộc nó đè lên chiếc tạp dề đen của mình, lao đi trong cơn hốt hoảng vào bếp, nơi mà, nói thật đấy, đang tỏa ra một mùi đường cháy khét lẹt nồng nặc chẳng lấy gì làm dễ chịu.

Bà chủ và cô hầu gái đã cãi nhau toé lửa suốt cả ngày hôm nay về chủ đề sên một loại anh đào đen nào đó, cứng như những viên bi, chua như quả mận gai. Sarah cho rằng đường là loại gia vị chính thống duy nhất được sử dụng trong quá trình đó; còn mademoiselle thì cả quyết — và chứng minh điều đó bằng thực tiễn và kinh nghiệm của mẹ, bà ngoại, và cố ngoại mình — rằng mật mía, "mélasse," ngon hơn vô kể. Chị đã phạm phải một sự bất cẩn khi giao phó cho Sarah việc canh chừng chiếc chảo mứt, vì sự thiếu mặn mà của cô ta đối với bản chất của thứ bên trong đã dẫn đến một mức độ lơi lỏng trong việc theo dõi quá trình nấu nướng của chúng, mà hậu quả là — một đống tro tàn đen thui. Tiếng la ó nổi lên; những lời chì chiết vang dội, và những tiếng nức nở nghe to hơn là sâu sắc hay chân thật.

Caroline, một lần nữa quay về chiếc gương nhỏ, đang vén những lọn tóc xoăn ra khỏi má để vuốt phẳng chúng dưới chiếc mũ trùm đầu của mình, đinh ninh rằng việc ở lại thêm nữa không những vô ích mà còn chẳng mấy dễ chịu, thì đột nhiên cửa sau mở phắt ra, một sự tĩnh lặng đột ngột bao trùm lấy căn phòng bếp. Những cái lưỡi bị chặn lại, bị kìm hãm tựa như bị đeo hàm thiết và dây cương. "Có phải — có phải là — Robert không?" Anh thường xuyên — hầu như lúc nào cũng — bước vào theo lối nhà bếp trên đường từ chợ về. Không; chỉ là Joe Scott, kẻ sau khi hắng giọng một cách đầy ý nhị ba lần — mỗi tiếng hắng đều mang ý nghĩa là một sự khiển trách cao ngạo dành cho đám đàn bà lăng xăng đang cãi cọ — liền cất giọng, "Này, tôi tưởng mình nghe thấy tiếng răng rắc gì cơ chứ?"

Không ai đáp lời.

"Và," hắn tiếp tục với giọng điệu quả quyết, "vì t' maister [ông chủ] đã về, và vì ngài ấy sẽ bước vào qua cái lỗ chui này, tôi nghĩ việc bước vào và báo cho các người hay là điều nên làm. Một cái ổ toàn đàn bà thì muôn đời chẳng bao giờ thích hợp để người ta sớ rớ bước vào mà không báo trước đâu đấy. Ngài ấy đây rồi. — Mời ngài bước tới ạ, thưa ngài. Bọn chúng vừa mới làm mấy trò điên rồ gì ấy, nhưng tôi nghĩ mình đã cho chúng im re rồi đấy."

Một người khác, giờ đây có thể nghe thấy rõ ràng, đã bước vào. Joe Scott tiếp tục những lời quở trách của mình.

Các người có ý gì mà để nhà cửa tối thui thế này hả? Sarah, đồ con ở kia, mày không châm nổi một ngọn nến lên à? Trời đã sập tối từ một tiếng trước rồi đấy. Ngài ấy sẽ va chân vào đống nồi niêu, bàn ghế và đồ đạc linh tinh của tụi mày cho mà xem. — Cẩn thận cái chậu nhào bột này nhé ngài; chúng nó bày ra giữa đường ngài đi, cứ như thể chúng cố tình làm thế vì ác ý vậy."

Tiếp nối những quan sát của Joe là một khoảng lặng hỗn độn mà Caroline, dù đang lắng nghe bằng cả đôi tai, cũng chẳng thể hiểu nổi. Nó diễn ra rất ngắn ngủi. Một tiếng thét phá vỡ nó — âm thanh của sự ngạc nhiên, tiếp theo là tiếng của một nụ hôn; những lời cảm thán, chỉ mới phát ra được một nửa, nối tiếp theo sau.

"Mon Dieu! mon Dieu! Est-ce que je m'y attendais? [Lạy Chúa! lạy Chúa! Mình có ngờ đâu cơ chứ?]" là những từ ngữ chủ yếu có thể phân biệt được.

"Et tu te portes toujours bien, bonne sœur? [Và em vẫn khỏe chứ, người chị tốt lành?]" một giọng nói khác cất lên — chắc chắn là của Robert.

Caroline cảm thấy bối rối. Tuân theo một bản năng mà sự khôn ngoan của nó cô chưa kịp chất vấn, cô trốn khỏi phòng khách nhỏ, coi như để dọn đường, và chạy lên lầu chiếm lấy một vị trí ở đầu cầu thang, nơi cô có thể quan sát thêm trước khi trình diện. Lúc này trời đã qua hoàng cảnh một cách đáng kể; bóng chiều chạng vạng lấp đầy lối đi, thế nhưng không phải là bóng tối quá sâu mịt mù đến mức cô không thể ngay lập tức nhìn thấy Robert và Hortense bước qua đó.

"Caroline! Caroline!" Hortense gọi ngay sau đó, "venez voir mon frère! [hãy ra đây gặp em trai chị này!]"

"Thật kỳ lạ," cô Helstone thầm bình luận, "quá đỗi kỳ lạ! Sự phấn khích bất thường này đối với một sự việc thường ngày như việc đi chợ về báo hiệu điều gì chứ? Chị ấy có mất trí không cơ chứ? Chắc là mứt cháy không làm chị ấy phát điên lên đấy chứ?"

Cô bước xuống với một tâm trạng bấn loạn đã được kìm nén. Thế nhưng cô còn bấn loạn hơn nữa khi Hortense tóm lấy tay cô ngay cửa phòng khách và dẫn cô đến chỗ Robert, người đang đứng sừng sững, cao lớn và sẫm màu trước khung duy nhất của căn phòng, giới thiệu cô với một vẻ pha trộn giữa sự kích động và sự câu nệ, tựa như thể họ là những người xa lạ hoàn toàn và đây là lần đầu tiên họ được giới thiệu cho nhau.

Càng lúc càng khó hiểu! Anh cúi đầu có phần vụng về, và quay đi khỏi cô với sự lúng túng của một người lạ, anh bước vào vùng ánh sáng lờ mờ từ cửa sổ. Nó rọi lên khuôn mặt anh, và câu đố của giấc mơ (một giấc mơ dường như là thế) đã đạt đến đỉnh điểm. Cô nhìn thấy một gương mặt vừa quen vừa lạ — Robert, mà lại chẳng phải Robert.

"Có chuyện gì thế?" Caroline lên tiếng. "Mắt tôi hỏng rồi sao? Có phải anh họ tôi đó không?"

"Đương nhiên là em họ cô rồi," Hortense khẳng định.

Vậy thì kẻ đang đi qua lối đi này — đang bước vào phòng này là ai? Caroline, nhìn quanh, chạm trán một Robert mới — cái con người Robert thực sự, như cô cảm nhận được ngay lập tức.

"Nào," anh mỉm cười trước khuôn mặt đầy thắc mắc và kinh ngạc của cô, "đâu là ai vào ai?"

À, đây là anh rồi!" câu trả lời vang lên.

Anh bật cười. "Anh tin đó chính là anh. Và em có biết anh ấy là ai không? Em chưa từng gặp anh ấy trước đây, nhưng em đã nghe nói về anh ấy rồi."

Lúc này cô đã thu hồi lại được các giác quan của mình.

Chỉ có thể là một người duy nhất — anh trai của anh, vì trông giống anh đến thế; người em họ kia của em, Louis."

"Nàng Œpidus thông minh! Em hẳn đã đánh bại cả nhân sư rồi đấy! Nhưng giờ thì, hãy nhìn chúng tôi đứng cạnh nhau đi. — Đổi chỗ nào; đổi lại lần nữa đi, để làm cô ấy bối rối chơi, Louis. — Giờ thì đâu là mối tình cũ hở Lina?"

"Cứ như là có thể nhầm lẫn được khi anh cất lời ấy nhỉ! Lẽ ra anh phải bảo Hortense đi mà hỏi mới đúng. Nhưng hai người đâu có giống nhau đến thế. Chỉ có chiều cao, vóc dáng và nước da là tương tự nhau thôi."

Và tôi là Robert, đúng không nào?" người mới đến hỏi, thực hiện nỗ lực đầu tiên để vượt qua điều có vẻ là sự bẽn lẽn tự nhiên của anh.

Caroline nhẹ nhàng lắc đầu. Một tia sáng dịu dàng, đầy biểu cảm từ đôi mắt cô chiếu rọi vào con người Robert thực sự. Nó nói lên rất nhiều điều.

Cô không được phép rời khỏi chỗ những người anh em họ sớm cho lắm. Chính Robert là kẻ kiên quyết bắt cô phải ở lại. Vui vẻ, giản dị và nhã nhặn trong phong thái (vui vẻ cho đêm nay, ít nhất là thế), với tinh thần nhẹ nhàng, rạng rỡ vào thời điểm ấy, cô là một sự bổ sung quá đỗi dễ chịu cho nhóm người trong căn nhà nhỏ đến mức chẳng ai trong số họ nỡ lòng để cô ra đi. Louis có vẻ tự nhiên là một người khá trầm tính, ít nói, hướng nội; thế nhưng hình ảnh Caroline của buổi tối hôm nay, vốn không phải là (như bạn biết đấy, độc giả) cô Caroline của mọi ngày, đã nhanh chóng làm tan biến sự dè dặt và vực dậy tính trầm lặng của anh. Anh ngồi gần cô và trò chuyện với cô. Cô đã sớm biết nghề nghiệp của anh là gia sư. Giờ thì cô biết rằng anh đã là gia sư cho con trai của ông Sympson trong một vài năm; rằng anh đã đi du lịch cùng cậu ta, và đã hộ tống cậu ta về phương bắc. Cô hỏi thăm xem anh có thích công việc của mình không, nhưng nhận lại một cái nhìn chẳng hề mời mọc hay cho phép đặt thêm câu hỏi nào nữa. Cái nhìn ấy đánh thức sự đồng cảm sẵn có của Caroline. Cô nghĩ đó là một biểu cảm rất buồn bã khi lướt qua một khuôn mặt có vẻ khôn ngoan nhường ấy của Louis; bởi vì anh sở hữu một khuôn mặt khôn ngoan, dù không đẹp trai cho lắm, theo cô nghĩ khi đứng gần Robert. Cô quay người lại để so sánh. Robert đang tựa lưng vào tường, hơi lùi về phía sau cô, đang lật giở những trang của một cuốn sách tranh khắc họa, và có lẽ đồng thời cũng đang lắng nghe cuộc đối thoại giữa cô và Louis.

"Sao mình lại có thể nghĩ họ giống nhau nhỉ?" cô tự hỏi lòng mình. "Giờ thì mình thấy Louis giống Hortense, chứ không phải giống Robert."

Và điều này đúng một phần. Anh có chiếc mũi ngắn hơn và phần môi trên dài hơn của người chị gái thay vì những đường nét thanh tú của người em trai. Anh có khuôn miệng và chiếc cằm của chị — tất cả đều kém phần quả quyết, chuẩn xác và rõ ràng hơn so với vị chủ xưởng trẻ tuổi. Vong thái của anh, dù có cân nhắc và trầm ngâm, nhưng khó mà có thể gọi là nhanh nhạy và sắc bén được. Khi ngồi gần và ngước nhìn anh, bạn cảm thấy rằng một bản chất chậm chạp và có lẽ là nhân hậu hơn của dòng họ Moore lớn tuổi đang trút sự điềm tĩnh lên những ấn tượng của bạn.

Robert — có lẽ nhận ra rằng cái nhìn của Caroline đã lang thang hướng về và dừng lại ở anh, dù anh không hề đón nhận hay đáp lại nó — liền đặt cuốn sách tranh xuống, bước lại và kéo một chiếc ghế ngồi xuống bên cạnh cô. Cô tiếp tục cuộc trò chuyện với Louis, nhưng trong khi trò chuyện với anh thì suy nghĩ của cô lại trôi dạt đi đâu mất. Trái tim cô đập loạn nhịp ở phía bên mà gương mặt cô đang hơi quay đi. Cô công nhận ở Louis một phong thái vững vàng, nam tính, tốt bụng; nhưng cô lại phải cúi đầu trước sức mạnh thầm kín của Robert. Việc được ở quá gần anh — dù anh im lặng, dù anh thậm chí không chạm đến một tà khăn choàng hay đường viền trắng trên váy cô — đã tác động lên cô tựa như một thứ bùa phép. Giá như cô bị buộc phải chỉ nói chuyện với mỗi mình anh thôi, thì nó đã dập tắt đi, nhưng đằng khác, khi được tự do trò chuyện với người khác, nó lại kích thích cô. Lời lẽ của cô tuôn trào tự do; nó vui tươi, nghịch ngợm, đầy hùng biện. Ánh mắt khoan dung và phong thái điềm đạm của người lắng nghe đã khích lệ cô trở nên thoải mái; niềm vui tĩnh lặng thể hiện qua nụ cười của anh đã khơi gợi tất cả những gì rực rỡ nhất trong bản chất cô. Cô cảm thấy rằng tối nay cô xuất hiện với nhiều lợi thế, và vì Robert là một khán giả, ý thức đó làm cô mãn nguyện. Giá như anh bị gọi đi chỗ khác, sự sụp đổ hẳn đã lập tức tiếp nối sự kích thích.

Nhưng niềm tận hưởng của cô không kéo dài lâu để có thể tỏa sáng trọn vẹn; một sớm mây chẳng mấy chốc đã vắt ngang qua nó.

Hortense, người từ nãy đến giờ vẫn đang lu bu sắp xếp bữa tối, và lúc này đang dọn dẹp mấy cuốn sách trên chiếc bàn nhỏ v.v., để lấy chỗ cho khay đồ ăn, đã thu hút sự chú ý của Robert tới bình hoa, nơi những cánh hoa màu carmine, tuyết trắng và sắc vàng trông thực sự rực rỡ dưới ánh nến.

"Chúng được mang đến từ Fieldhead," chị nói, "chắc chắn là món quà dành cho em rồi. Chúng ta đều biết ai là người được ưu ái ở nơi đó; không phải chị đâu, chị dám chắc là thế."

Thật là lạ lùng khi nghe Hortense nói đùa — một dấu hiệu cho thấy tâm trạng của chị thực sự đang ở mức đỉnh điểm.

"Hiểu theo ý chúng ta là, Robert là người được ưu ái phải không?" Louis nhận xét.

"Mon cher [Anh yêu]," Hortense đáp lại, "Robert — c'est tout ce qu'il y a de plus précieux au monde; à côté de lui le reste du genre humain n'est que du rebut. — N'ai-je pas raison, mon enfant? [là tất cả những gì trân quý nhất trên đời này; đứng bên cạnh nó thì phần còn lại của nhân loại chẳng khác nào đồ bỏ đi. — Chị nói có đúng không, con yêu?]" chị nói thêm, hướng sự cầu viện về phía Caroline.

Caroline buộc phải đáp: "Vâng," và ngọn hải đăng của cô đã bị dập tắt. Ngôi sao của cô rút lui ngay khi cô vừa cất lời.

"Et toi, Robert? [Còn em thì sao, Robert?]" Louis hỏi.

"Khi nào có dịp, hãy tự đi mà hỏi cô ấy," câu trả lời điềm đạm vang lên. Liệu anh đỏ mặt hay tái đi thì Caroline không dò xét nữa. Cô nhận ra rằng trời đã muộn và cô phải về nhà. Cô phải về nhà; ngay cả Robert lúc này cũng chẳng thể giữ cô lại nổi.

Quay lại mục lục