Ai nấy đều bảo rằng đã đến lúc ông Moore phải quay về nhà. Cả Briarfield đều lấy làm lạ trước sự vắng mặt kỳ lạ của anh, còn Whinbury và Nunnely mỗi nơi cũng mang đến một mối hoang mang riêng.

Liệu người ta có biết lý do anh tha hương không? Có chứ. Người ta biết đến hai mươi, thậm chí bốn mươi lần, bởi có ít nhất bốn mươi lý do hợp lý được đưa ra để giải thích cho hoàn cảnh khó hiểu ấy. Chắc chắn không phải vì chuyện làm ăn — các bà tám đều đồng tình điểm đó. Anh đã giải quyết xong xuôi từ lâu thương vụ khiến anh phải lên đường. Bốn kẻ cầm đầu đã nhanh chóng bị anh dò ra và tóm cổ. Anh đã tham dự phiên tòa xét xử chúng, nghe tuyên án và phán quyết, rồi tận mắt thấy chúng được đưa lên tàu an toàn trước khi bị lưu đày.

Chuyện này ở Briarfield ai cũng rõ. Báo chí đã đưa tin rầm rộ. Tờ Stilbro' Courier đăng tải từng chi tiết nhỏ, lại còn thêu dệt thêm mắm muối. Chẳng ai khen ngợi sự kiên trì hay tung hô thành công của anh, dẫu cho các chủ xưởng tỏ ra vô cùng hoan hỉ, tin rằng sự uy nghiêm của luật pháp được thực thi từ nay sẽ làm tê liệt lòng dũng cảm đen tối của đám phản loạn. Thế nhưng, tiếng lầm bầm của phe phản loạn vẫn đâu đây. Chúng nguyền rủa những lời cay độc bên những vại bia pha thuốc ở quán rượu, và uống cạn những ly rượu gin Anh cay xé họng với những lời chúc tụng quái gở.

Một lời đồn khẳng định rằng Moore không dám bén mảng về Yorkshire; anh thừa biết mạng sống của mình chẳng đáng một xu nếu dám mò về.

Ông Yorke liền nói khi người quản công nhắc đến lời đồn ấy: "Tôi sẽ nói lại điều đó cho nó nghe. Và nếu chuyện đó không kéo nó phi nước đại về nhà, thì chẳng còn gì làm được điều đó nữa."

Cuối cùng, chính lời đồn ấy hoặc một động cơ nào đó đã thôi thúc anh trở về. Anh thông báo cho Joe Scott ngày mình sẽ đến Stilbro', dặn gởi con ngựa chiến của anh ra khách sạn George để tiện đi lại; và sau khi Joe Scott báo tin cho ông Yorke, vị điền chủ liền tìm cách đón đường gặp anh.

Hôm ấy là ngày chợ phiên. Moore về kịp lúc để chiếm lấy chỗ ngồi quen thuộc tại bữa tiệc của giới thương gia. Dưới tư cách như một người khách lạ, lại là một nhân vật có tiếng tăm và hành động quyết đoán, các nhà sản xuất tề tựu nơi đây đã đón tiếp anh với một sự kính trọng nhất định. Một số kẻ, những kẻ mà trước công chúng vốn chẳng dám nhận quen biết với anh, sợ rằng chút hận thù và oán giận người ta dành cho anh sẽ vô tình vạ lây sang mình, thì nay trong bóng tối lại tung hô anh như một thứ anh hùng cứu thế. Khi rượu đã ngà ngà, sự kính trọng ấy suýt nữa đã bùng lên thành lòng nhiệt huyết cuồng nhiệt, nếu như thái độ dửng dưng không chút nao núng của Moore không kìm hãm nó lại trong một trạng thái âm ỉ, lạnh lẽo và đầy ngột ngạt.

Ông Yorke, chủ tọa thường trực của những bữa tiệc này, chứng kiến phong thái của người bạn trẻ với vẻ hài lòng tột độ. Nếu có điều gì có thể làm ông sôi máu hoặc khơi gợi sự khinh bỉ trong ông hơn bất cứ thứ gì khác, thì đó là cảnh một kẻ bị dắt mũi bởi những lời nịnh hót hoặc kiêu ngạo vì sự nổi tiếng. Ngược lại, nếu có điều gì xoa dịu, vỗ về và làm ông mê mẩn nhất, thì đó là hình ảnh của một nhân vật công chúng chẳng màng mảy may đến danh vọng của mình — thực sự là chẳng màng chút nào. Sự khinh miệt chỉ tổ làm ông thêm tức tối; chính sự thờ ơ mới xoa dịu tâm hồn cộc cằn của ông.

Robert, ngả người ra sau ghế, trầm ngâm và gần như cáu kỉnh, trong lúc đám chủ xưởng dệt và thợ làm chăn đang ca tụng chiến công và kể lại những việc làm của anh — nhiều kẻ trong số đó còn đan xen những lời nịnh hót với những lời lăng mạ thô tục nhắm vào tầng lớp thợ thuyền — lại là một cảnh tượng vô cùng thích thú đối với ông Yorke. Lòng ông dâng lên một niềm thỏa mãn dễ chịu khi đinh ninh rằng những lời tán dương thô lỗ này chạm đến lòng tự trọng của Moore, khiến anh nửa vời khinh bỉ chính mình và công việc của mình. Đối với sự sỉ nhục, trách móc hay vu khống, người ta rất dễ mỉm cười; nhưng những lời ca tụng thốt ra từ miệng những kẻ ta khinh bỉ mới thực sự là nỗi cay đắng khôn nguôi. Đã không ít lần Moore ngẩng cao đầu đối diện với những đám đông gào thét trước một bục tranh cử đầy thù địch. Anh từng hiên ngang đối đầu với bão tố của sự bất mãn bằng phong thái hào hiệp và tâm hồn phơi phới; thế nhưng anh lại cúi gằm mặt trước lời khen ngợi của đám thương nhân nửa mùa, và co rúm lại đầy hổ thẹn trước những lời chúc mừng của họ.

Ông Yorke không kìm được bèn hỏi xem anh thấy đám ủng hộ mình thế nào, và có nghĩ rằng họ đang làm rạng danh cho chính nghĩa của anh hay không. "Nhưng thật tiếc đấy, cậu trai ạ," ông nói thêm, "cậu lại không treo cổ bốn mẫu vật của cái đám nhếch nhác ấy. Nếu cậu làm được trò trống đó, đám quý tộc ở đây hẳn đã tháo mấy con ngựa ra khỏi cỗ xe, bắt cả chục con lừa kéo vào Stilbro' như một vị tướng khải hoàn rồi."

Moore chẳng mấy chốc liền bỏ ly rượu, tách khỏi đám đông rồi lên đường. Chưa đầy năm phút sau, ông Yorke liền cất bước đuổi theo. Cả hai cùng phi ngựa rời khỏi Stilbro'.

Về nhà lúc này thì còn sớm, nhưng tính ra trời cũng đã muộn. Tia nắng cuối cùng đã phai nhạt khỏi rìa những đám mây, và màn đêm tháng Mười đang buông bóng tối của sự giao mùa trùm lên các rặng hoang địa.

Hơi phấn khích đôi chút sau vài ngụm rượu vừa phải, lại chẳng lấy làm phiền lòng khi gặp lại chàng trai trẻ Moore ở vùng Yorkshire để làm bạn đồng hành trên chặng đường dài về nhà, ông Yorke chủ động mở lời trước. Ông điểm qua một cách ngắn gọn nhưng đầy vẻ chế giễu về các phiên tòa và bản án; từ đó ông chuyển sang những chuyện tầm phào trong vùng, và chẳng mấy chốc lại châm chọc Moore về những rắc rối riêng tư của chính anh.

"Bob, tôi tin là cậu đã thua cuộc, và cậu hoàn toàn xứng đáng với kết cục đó. Mọi chuyện đang xuôi chèo mát mái. Nữ thần May Mắn đã phải lòng cậu rồi. Bà ấy đã định sẵn giải thưởng lớn nhất trong chiếc bánh xe số mệnh của mình — hai mươi nghìn bảng Anh; bà ấy chỉ đòi hỏi cậu đưa tay ra và nhận lấy. Thế mà cậu đã làm gì? Cậu gọi một con ngựa và lao vào những cuộc săn bắn ở Warwickshire. Người tình trong mộng của cậu — ý tôi là Nữ thần May Mắn ấy — cực kỳ dễ dãi. Bà ấy tự nhủ: 'Ta cứ châm chước cho cậu ta; nó hãy còn trẻ.' Bà ấy đã kiên nhẫn chờ đợi, tựa như bức tượng 'Nỗi buồn kiên nhẫn', cho đến khi cuộc săn kết thúc và lũ thú săn đã bị tóm gọn. Lúc đó, bà ấy mong cậu sẽ quay về và trở thành một chàng trai ngoan ngoãn. Cậu vẫn có thể nhận được giải thưởng lớn nhất của đời mình."

"Bà ấy vô cùng sửng sốt, và tôi cũng vậy, khi phát ra rằng thay vì phóng hết tốc lực về nhà và đặt những chiến công tòa án dưới chân bà ấy, cậu lại điềm nhiên nhảy lên xe ngựa lên tận Luân Đôn. Cậu đã làm những gì ở đó thì chỉ có quỷ mới biết; tôi tin là chẳng làm gì ngoài việc ngồi lì một chỗ mà hờn dỗi. Gương mặt cậu vốn dĩ đã chẳng trắng trẻo gì, nhưng giờ thì nó xanh xám như màu lá ô liu rồi. Trông cậu không còn phong độ như trước nữa đâu, bạn trẻ ạ."

"Và ai sẽ là kẻ sở hữu giải thưởng mà ông cứ ca tụng mãi thế?"

"Chỉ là một vị nam tước thôi; có thế thôi đấy. Tôi chẳng mảy nghi ngờ trong thâm tâm rằng cậu đã mất trắng cô ấy rồi. Cô ấy sẽ trở thành Quý bà Nunnely trước lễ Giáng sinh cho mà xem."

"Hừm! Rất có thể lắm chứ."

"Nhưng cậu vốn dĩ đâu cần phải để mất cô ấy. Đúng là đồ ngốc! Tôi dám cá là cậu hoàn toàn có thể cưới được cô ấy."

"Dựa vào đâu mà ông chắc thế, thưa ông Yorke?"

"Dựa vào mọi thứ — vào ánh mắt cô ấy, vào gò má ửng đỏ của cô ấy. Má cô ấy cứ đỏ bừng lên mỗi khi tên cậu được nhắc đến, dẫu cho bình thường họ vốn xanh xao."

"Chắc cơ hội của tôi tiêu đời hẳn rồi nhỉ?"

"Lẽ ra phải thế mới đúng. Nhưng cứ thử xem; rất đáng để thử đấy. Tôi gọi cái gã Sir Philip đó là kẻ hèn nhát không hơn không kém. Thế rồi người ta đồn gã còn hay làm thơ — gom nhặt mấy vần điệu vớ vẩn. Dù sao thì cậu cũng cao tay hơn thế, Bob ạ."

"Ông có khuyên tôi nên ngỏ lời bây giờ không, dù đã quá muộn màng thế này, thưa ông Yorke — khi thời gian chỉ còn là phút chót?"

"Cậu chỉ việc làm thử một phen thôi, Robert. Nếu cô ấy có chút tình cảm với cậu — và, thah tâm mà nói, tôi tin là cô ấy có hoặc đã từng có — cô ấy sẽ bỏ qua cho nhiều thứ. Nhưng này cậu bạn, cậu đang cười đấy à? Cậu đang cười tôi đấy phỏng? Tốt hơn hết là cậu nên nhăn mặt trước sự bướng bỉnh của chính mình đi. Mà tôi thấy, cậu đang cười bằng nửa khóe miệng đấy thôi. Trông mặt cậu lúc này chát chúa chẳng khác nào thứ người ta muốn tránh nhìn vào."

"Chính tôi cũng đang hậm hực với bản thân đây, Yorke ạ. Tôi cứ như kẻ đang vùng vẫy chống lại gai nhọn, quằn quại trong chiếc áo tế thần kinh, tự trật cả cổ tay vì cố giật đứt còng số tám, và tự đập cái đầu cứng nhắc của mình vào một bức tường còn rắn chắc hơn."

"Hả! Nghe thế tôi lại thấy vui đấy. Pha tập luyện nặng đô ra phơi nhỉ! Hy vọng nó đã giúp ích gì cho cậu — bớt đi chút tự phụ trong người chưa?"

"Tự phụ ư? Nó là cái thá gì chứ? Lòng tự trọng, thậm chí là sự dung thứ cho bản thân, chúng rốt cuộc là gì? Ông có buôn bán những thứ đó không? Ông có biết ai bán không? Cho tôi xin một dấu hiệu đi. Họ sẽ tìm thấy ở tôi một khách hàng sòng phẳng đấy. Giờ phút này, tôi sẵn sàng dâng cả đồng guinea cuối cùng trong túi để mua cho bằng được."

Này Robert, mọi chuyện ra nông nỗi ấy cơ à? Nghe cay đắng phết nhỉ. Tôi thích một kẻ dám nói thật suy nghĩ của mình. Có chuyện gì bất ổn à?"

Toàn bộ cỗ máy trong bản ngã của tôi; toàn bộ hệ thống cơ khí của cái cối xay nhân thế này; cái lò hơi, mà tôi cho là trái tim, đang trực nổ tung đến nơi rồi."

Cái đó mà đem in thành sách thì khối kẻ trầm trồ đấy; nghe ấn tượng phết. Gần giống thơ tự do rồi kia đấy. Cậu sắp phun ra toàn thơ thẩn đến nơi rồi đấy nhé. Nếu hứng thơ văn trào phúng, cứ tuôn ra đi, Robert. Đừng bận tâm đến tôi; tôi chịu được hết."

Một sai lầm gớm ghiếc, đáng ghê tởm và đê tiện làm sao! Người ta có thể phạm phải một lỗi lầm trong chớp mắt để rồi ôm hận suốt nhiều năm trời — một thứ mà cả cuộc đời cũng chẳng thể nào xóa bỏ nổi."

Cậu bạn trẻ, cứ nói tiếp đi. Tôi coi nó như bánh ngọt với kẹo mứt ấy mà. Tôi cực kỳ thích cái hương vị này. Cứ nói tiếp đi. Cậu nói ra được sẽ thấy nhẹ lòng hơn đấy. Trước mặt chúng ta giờ là đồng hoang rồi, và xung quanh đây chẳng có lấy một bóng người trong cả dặm dài."

Tôi sẽ nói. Tôi chẳng thẹn gì mà không dám kể. Trong lồng ngực tôi đang có một con mèo rừng dữ dội, và tôi muốn ông phải nghe thấy tiếng nó gào thét ra sao."

Với tôi thì đó là âm nhạc. Giọng của cậu và Louis mới hùng hồn làm sao! Mỗi khi Louis cất tiếng ca — âm vực trầm ấm như tiếng chuông ngân — tôi lại thấy mình run lên bần bật. Đêm nay thật tĩnh lặng. Màn đêm đang lắng nghe. Nó đang cúi xuống bên cậu, tựa như một vị linh mục áo đen trước một kẻ tội đồ còn áo đen hơn thế. Hãy thú nhận đi, chàng trai. Đừng có che đậy gì cả. Hãy cứ thành thật như một tín đồ phái Method đã được kết án, được rửa tội và được thánh hóa trong buổi họp chứng đạo đi. Hãy tự bôi nhọ mình thành ra độc ác như Quỷ vương đi. Cậu sẽ thấy nhẹ lòng hơn đấy."

Hay đê tiện như thần Mammon, ý cậu là thế phỏng? Yorke này, nếu tôi tụ xuống ngựa và nằm dài chắn ngang đường, ông có nhã ý phi ngựa qua người tôi, tiến rồi lùi, chừng hai mươi bận không?"

Rất sẵn lòng, miễn là chẳng có cái gọi là cuộc khám nghiệm tử thi nào cả."

Hiram Yorke này, tôi thực sự đã tin là cô ấy yêu mình. Tôi từng thấy mắt cô ấy ánh lên rạng rỡ khi nhận ra tôi giữa đám đông; cô ấy từng đỏ bừng mặt khi đưa tay cho tôi và nói: 'Anh khỏe chứ, thưa ông Moore?'

Cái tên của tôi có một sức mạnh ma mị đối với cô ấy. Khi kẻ khác thốt lên, sắc mặt cô ấy liền thay đổi — tôi biết rõ điều đó. Chính cô ấy đã phát âm cái tên ấy bằng âm điệu du dương nhất trong số rất nhiều âm điệu du dương của mình. Cô ấy ân cần với tôi; cô ấy quan tâm đến tôi; cô ấy lo lắng cho tôi; cô ấy chúc tôi những điều tốt đẹp; cô ấy tìm kiếm, chớp lấy mọi cơ hội để giúp đỡ tôi. Tôi đã suy ngẫm, dừng lại, quan sát, cân nhắc, và tự hỏi. Để rồi tôi chỉ đi đến một kết luận duy nhất — đây chính là tình yêu.

Tôi đã nhìn ngắm cô ấy, Yorke ạ. Tôi nhìn thấy ở cô ấy tuổi trẻ và một nét đẹp đặc biệt. Tôi thấy được quyền uy ở cô ấy. Sự giàu có của cô ấy mang lại cho tôi sự cứu rỗi về danh dự và địa vị. Tôi mang ơn cô ấy. Cô ấy đã giúp đỡ tôi một cách thiết thực và hiệu quả bằng khoản vay năm nghìn bảng Anh. Lẽ nào tôi lại quên đi những điều đó? Lẽ nào tôi lại không tin rằng cô ấy yêu mình? Lẽ nào tôi lại nghe theo lời khuyên nhủ của lý trí để rồi phớt lờ mọi lợi thế quý giá, hoài nghi mọi gợi ý ngon ngọt, khinh miệt mọi lời khuyên được cân nhắc kỹ lưỡng, để rồi quay lưng bỏ đi?

Trẻ trung, duyên dáng, đáng yêu — làân nhân của tôi, lại gắn bó với tôi, say đắm tôi. Tôi từng tự nhủ như thế; cứ ngậm nghiền lấy từng chữ; nhai đi nhai lại cái từ ấy trong miệng; tự mãn với một niềm kiêu hãnh ngọt ngào, với sự ngưỡng mộ dành trọn cho bản thân và thậm chí chẳng hề bị lu mờ bởi lòng cảm kích dành cho cô ấy; quả thực, tôi đã thầm mỉm cười trước sự ngây thơ và khờ khạo của cô ấy khi là kẻ yêu trước và lại còn bộc lộ điều đó ra ngoài. Chiếc roi của cậu có vẻ có cái cán khá nặng đấy, Yorke ạ; cậu có thể vung nó qua đầu và hất văng tôi khỏi yên ngựa nếu cậu thích. Tôi có khi lại khoái cái cảm giác bị quất cho một trận nhừ tử ấy chứ."

Hãy kiên nhẫn đi, Robert, đợi cho đến khi trăng lên và tôi có thể nhìn rõ mặt cậu. Nói thẳng ra xem nào — cậu có yêu cô ấy hay không? Tôi rất muốn biết. Tôi tò mò lắm đấy."

Thưa ông — thưa ông — tôi xin nói thế này — cô ấy rất xinh đẹp, theo phong cách riêng của mình, và cực kỳ cuốn hút. Đôi khi, ở cô ấy có một nét gì đó tựa như được tạo nên từ lửa và không khí, khiến tôi đứng ngẩn ngơ ngắm nhìn mà chẳng hề có ý định ôm lấy hay hôn hít. Tôi cảm nhận được ở cô ấy một sức hút mãnh liệt đối với lợi ích và sự hư vinh của mình. Nhưng tôi chưa bao giờ cảm thấy như thể tạo hóa sinh ra cô ấy để làm một nửa kia hoàn thiện hơn của tôi. Khi câu hỏi đó lóe lên trong đầu, tôi liền gạt phắt đi, thô lỗ tự nhủ rằng mình sẽ giàu sang nếu có cô ấy và sẽ khánh kiệt nếu vắng bóng cô ấy — tự thề với lòng rằng mình phải thực tế chứ không được lãng mạn hão huyền."

Một quyết định vô cùng thực tế. Thế rốt cuộc điều tai họa gì đã xảy ra thế, Bob?"

Với cái quyết định thực tế ấy, tôi đã bước chân đến Fieldhead vào một đêm tháng Tám vừa qua. Đó chính là đêm trước ngày tôi lên đường đi Birmingham; bởi vì, cậu thấy đấy, tôi muốn nắm chắc giải thưởng lừng lẫy của Nữ thần May Mắn. Trước đó tôi đã gửi một mẩu giấy xin gặp riêng. Tôi tìm thấy cô ấy ở nhà, và cô ấy đang ở một mình.

Cô ấy tiếp đón tôi mà chẳng hề ngượng ngùng, vì cứ đinh ninh tôi đến bàn công chuyện. Riêng tôi thì ngượng chín cả người nhưng đã hạ quyết tâm. Tôi hầu như chẳng nhớ mình đã mở lời thế nào; chỉ biết rằng tôi đã hành xử theo một cách thô ráp, cứng nhắc — chắc là khủng khiếp lắm. Tôi lạnh lùng tự ngỏ lời — đem cả con người tuyệt vời của mình — kèm theo số nợ đầm đìa đương nhiên — làm của hồi môn.

Điều đó làm tôi bực bội, khơi dậy cơn thịnh nộ trong tôi khi thấy cô ấy chẳng hề đỏ mặt, run rẩy hay cúi đầu né tránh. Cô ấy đáp lại: 'Tôi nghi ngờ không biết mình có hiểu đúng ý anh không, thưa ông Moore.'

Và tôi đã phải lặp lại toàn bộ lời cầu hôn ấy đến hai lần, diễn giải nó rạch ròi như bảng chữ cái A B C, cô ấy mới hoàn toàn thấm thía. Và rồi, cô ấy đã làm gì? Thay vì thốt lên một tiếng Vâng ngọt ngào, hay giữ một sự im lặng dịu dàng đầy bối rối (điều đó còn tốt chán), cô ấy vùng đứng dậy, sải bước thật nhanh qua căn phòng hai bận, theo đúng cái dáng đi chỉ riêng cô ấy mới có chứ chẳng người phụ nữ nào khác, rồi thốt lên: 'Lạy Chúa tôi!'

Yorke này, tôi đứng sững bên lò sưởi, tựa lưng vào bệ lò; tôi bấu víu lấy nó và sẵn sàng cho mọi kịch bản — mọi thứ có thể xảy ra. Tôi thừa biết số phận mình ra sao, và tôi cũng hiểu rõ bản thân mình. Chẳng thể nào hiểu lầm nổi ánh mắt và giọng nói của cô ấy. Cô ấy dừng chân lại và nhìn thẳng vào tôi.

'Lạy Chúa tôi!' cô ấy thốt lên lần nữa đầy vẻ xót xa, bằng cái giọng điệu bàng hoàng, căm phẫn mà lại thấm đượm nỗi buồn. 'Anh vừa đưa ra một lời cầu hôn kỳ quặc — kỳ quặc đối với một kẻ như anh; và nếu anh biết mình đã diễn đạt và nhìn biểu cảm kỳ quặc thế nào, anh sẽ phải giật mình khiếp vía vì chính mình đấy. Anh nói năng chẳng khác nào một tên cướp đường đến đòi tiền chuộc hơn là một kẻ si tình đến cầu xin trái tim em.'

Một câu nói thật chát chúa phải không, Yorke? Và ngay khi cô ấy thốt ra, tôi biết rằng nó vừa kỳ quặc lại vừa đúng sự thật. Lời nói của cô ấy chính là tấm gương soi rọi bộ mặt thật của tôi.

Tôi ngước nhìn cô ấy, chết lặng và hung hăng như một con sói. Cô ấy vừa làm tôi tức giận lại vừa khiến tôi hổ thẹn.

'Gérard Moore, anh thừa biết là anh chẳng hề yêu Shirley Keeldar.'

Lẽ ra tôi đã có thể thề thốt dối trá — thề rằng tôi thực sự yêu cô ấy; nhưng tôi không thể nói dối trước gương mặt thanh tao ấy. Tôi không thể tự chuốc lấy tội bội thề trước sự chân thực của cô ấy. Hơn nữa, những lời thề thốt sáo rỗng ấy cũng chỉ hoài công vô ích mà thôi. Cô ấy sẽ chẳng đời nào tin tôi, cũng giống như cô ấy chẳng thể tin nổi hồn ma của Judas nếu hắn đột ngột phá tan màn đêm mà hiện diện trước mặt cô ấy. Trái tim người phụ nữ có những nhạy cảm tinh tế hơn để không bị đánh lừa mà nhầm lẫn thứ ái tình nửa thô lỗ nửa lạnh lùng của tôi với một tình yêu nam nhi thực thụ, đập rộn ràng.

'Rồi chuyện gì xảy ra tiếp theo?' cậu sẽ hỏi thế, thưa ông Yorke.

Thế đấy, cô ấy ngồi phịch xuống bệ cửa sổ và khóc. Cô ấy khóc nức nở. Đôi mắt ấy không chỉ đẫm lệ mà còn lóe lên những tia chớp. Chúng trợn trừng, mở lớn, sâu thẳm, kiêu hãnh và xoáy thẳng vào tôi. Chúng như muốn nói: 'Anh đã làm tổn thương tôi; anh đã lăng mạ tôi; anh đã lừa dối tôi.'

Rồi cô ấy tiếp tục dùng lời nói để bồi thêm cho ánh mắt.

'Tôi từng tôn trọng — từng ngưỡng mộ — từng quý mến anh,' cô ấy nói — 'vâng, quý mến như anh em ruột thịt; thế mà anh — anh lại muốn biến tôi thành một món hàng đầu cơ. Anh định đem tôi ra hiến tế cho cái cối xay gió, cho tên thần Moloch của anh ư!'

Tôi vẫn còn chút lý trí tối thiểu để không thốt ra bất kỳ lời bào chữa nào, hay tìm cách nào để thanh minh. Tôi cứ đứng đó để mặc cho cô ấy khinh bỉ.

Đích thị là đã bán linh hồn cho quỷ dữ vào lúc đó, tôi hoàn toàn u mê lú lẫn. Khi tôi cất lời, cậu có đoán được mình đã nói gì không?

'Dù cảm xúc thực sự của tôi thế nào, tôi vẫn tin là cô yêu tôi, thưa cô Keeldar.'

Nghe tuyệt làm sao phải không? Cô ấy ngồi chết trân đầy kinh ngạc. 'Đây thực sự là lời của Robert Moore đó sao?' Tôi nghe thấy cô ấy lầm bầm. 'Có phải là con người nói không — hay một sinh vật đê tiện nào khác?'

'Ý anh là sao,' cô ấy cất cao giọng hỏi — 'ý anh là anh nghĩ tôi yêu anh giống như cách chúng ta yêu những kẻ muốn kết hôn sao?'

Đó chính là ý của tôi, và tôi đã thừa nhận như thế.

'Anh đã ôm ấp một suy nghĩ xúc phạm đến phẩm giá của một người phụ nữ,' cô ấy đáp lời. 'Anh lại còn lớn tiếng tuyên bố nó bằng một thái độ ghê tởm đối với tâm hồn người phụ nữ. Anh ám chỉ rằng tất cả sự quan tâm thân thiện mà tôi dành cho anh hóa ra lại là một âm mưu giăng bẫy đàn ông một cách phức tạp, táo tợn và vô liêm sỉ. Anh ngầm bảo rằng cuối cùng thì anh cũng bước chân đến đây vì lòng thương hại để ban ơn trao chiếc nhẫn cưới cho tôi, chỉ vì tôi đã chủ động theo đuổi anh. Để tôi nói cho anh nghe điều này: Tầm nhìn của anh đã bị bệnh hoãn; anh đã nhìn đời méo mó. Tâm trí anh đã lệch lạc; anh đã phán xét sai lầm. Lưỡi anh đã phản chủ; những lời anh thốt ra lúc này hoàn toàn sai trái. Tôi chưa từng yêu anh. Cứ yên tâm về điều đó đi. Trái tim tôi trong sạch khỏi thứ tình cảm nam nữ dành cho anh, cũng trống rỗng hệt như sự cằn cỗi trong tình cảm anh dành cho tôi vậy.'

Tôi hy vọng thế là đã được câu trả lời thấu đáo rồi chứ, Yorke?

'Trông tôi có vẻ là một kẻ mù lòa, mê muội nhỉ,' tôi nhận xét.

'Yêu anh ư!' cô ấy thét lên. 'Chà, tôi đã cư xử với anh đường hoàng chẳng khác nào một người chị em — chưa từng lánh mặt, chưa từng sợ hãi anh. Anh đừng có hòng,' cô ấy quả quyết đầy đắc thắng — 'anh đừng hòng làm tôi phải run rẩy mỗi khi anh bước đến, hay làm nhịp tim tôi đập nhanh hơn chỉ vì sự hiện diện của anh.'

Tôi liền cãi rằng thường thì mỗi khi cô ấy nói chuyện với tôi, cô ấy đều đỏ mặt, và âm thanh cất lên từ tên tôi đã lay động cô ấy.

'Chẳng vì anh đâu nhé!' cô ấy dứt khoát tuyên bố. Tôi nài nỉ cô ấy giải thích rõ hơn, nhưng chẳng thu được gì.

'Khi tôi ngồi cạnh anh trong bữa tiệc của trường học, anh tưởng lúc đó tôi yêu anh chắc? Khi tôi chặn đường anh ở Maythorn Lane, anh tưởng lúc đó tôi yêu anh chắc? Khi tôi ghé thăm anh ở phòng kế toán, khi tôi sánh bước cùng anh trên vỉa hè, anh tưởng lúc đó tôi yêu anh chắc?'

Cứ thế cô ấy chất vấn tôi; và tôi đáp rằng tôi tưởng thế thật.

Lạy Chúa! Yorke này, cô ấy đứng phắt dậy, vóc dáng như cao lớn hơn, bừng sáng và tinh khiết đến mức gần như hóa thành ngọn lửa. Toàn thân cô ấy run rẩy, tựa như một hòn than hồng khi sắc đỏ rực rỡ nhất của nó đang bốc cháy dữ dội nhất.

'Nói cách khác là anh đang có cái nhìn tồi tệ nhất về tôi; anh đang tước đoạt ở tôi tất cả những gì tôi trân quý nhất. Nói cách khác là tôi là kẻ phản bội lại tất cả những người phụ nữ khác; rằng tôi đã hành xử như thể không một người phụ nữ nào có thể làm thế mà không tự hạ thấp bản thân và giới tính của mình; rằng tôi đã đi săn tìm tình yêu ở nơi mà những kẻ liêm khiết trong đồng loại của tôi vốn dĩ khinh bỉ và ghê tởm không muốn tìm.' Cả cô ấy và tôi đều lặng thím đi trong suốt mấy phút liền. 'Hỡi Lucifer, Tươi Sáng Ban Mai,' cô ấy tiếp lời, 'ngươi đã sa ngã! Anh, kẻ từng giữ vị trí cao ngợi trong lòng tôi, nay đã bị quăng quật xuống bùn đen; anh, kẻ từng là tri kỷ trong tình bạn của tôi, nay đã bị hắt hủi ra rìa. Cút đi!'

Tôi không cút. Tôi đã chứng kiến giọng nói của cô ấy run rẩy, thấy đôi môi cô ấy mím lại. Tôi biết một trận lụt nước mắt nữa sẽ tràn về, và rồi tôi tin rằng chút bình yên cùng ánh nắng sẽ sớm xuất hiện, và tôi sẵn sàng chờ đợi điều đó.

Nhanh chóng nhưng điềm tĩnh hơn lúc trước, những giọt nước mắt ấm áp tuôn rơi lã chã. Tiếng khóc ấy mang theo một âm thanh khác — dịu dàng hơn, ngập tràn tiếc nuối hơn. Trong lúc tôi dõi theo, đôi mắt ấy ngước lên nhìn tôi với ánh mắt trách móc nhiều hơn là kiêu hãnh, bi thương nhiều hơn là giận dữ.

'Ôi Moore!' cô ấy thốt lên. Câu nói ấy còn cay đắng hơn cả câu 'Cả anh nữa ư, Brutus!'

Tôi trút bầu tâm sự bằng thứ lẽ ra phải là một tiếng thở dài, nhưng cuối cùng lại biến thành một tiếng rên rỉ. Cảm giác hoang tàn như tội đồ Cain bóp nghẹt lồng ngực tôi đau nhức.

'Đã có sự nhầm lẫn trong những việc tôi làm,' tôi nói, 'và nó đã mang lại cho tôi thứ thù lao cay đắng, tôi sẽ rời đi và đem nó chôn vùi thật xa khỏi người đã ban phát nó.'

Tôi với lấy chiếc mũ. Suốt quãng thời gian đó, tôi chẳng tài nào nhẫn tâm bước đi như thế được, và tôi đinh ninh cô ấy sẽ không nỡ để tôi đi. Lẽ ra cô ấy đã giữ tôi lại nếu không vì nỗi đau đớn tột cùng mà tôi giáng xuống lòng tự ái của cô ấy, thứ đã bóp nghẹt lòng trắc ẩn và buộc cô ấy phải im lặng.

Tôi buộc phải tự quay đầu lại khi đã đặt chân đến cửa, đến gần cô ấy và thốt lên: 'Xin hãy tha thứ cho tôi.'

'Tôi có thể tha thứ, nếu như tôi không phải tha thứ cho chính bản thân mình nữa,' cô ấy đáp lời; 'nhưng để đánh lừa một gã đàn ông tinh đời đến nông nỗi này, hẳn tôi đã làm điều gì đó sai quấy.'

Tôi bỗng dưng bộc phát bằng mấy câu hùng biện mà giờ chẳng tài nào nhớ nổi. Tôi chỉ biết rằng lúc đó mình hoàn toàn chân thành, và mong muốn lẫn mục đích của tôi là minh oan cho chính cô ấy trước tòa án lương tâm. Thực chất, trong trường hợp của cô ấy, việc tự trách bản thân chỉ là một ảo tưởng nhảm nhí.

Cuối cùng cô ấy chìa tay ra. Lần đầu tiên trong đời, tôi khao khát được ôm cô ấy vào lòng và hôn lên môi. Tôi đã hôn lên bàn tay ấy rất nhiều lần.

'Có một ngày chúng ta sẽ lại là bạn,' cô ấy nói, 'khi anh có đủ thời gian để nhìn nhận hành động và động cơ của tôi dưới một lăng kính chân thực hơn, chứ không phải bóp méo chúng một cách khủng khiếp như thế. Thời gian có lẽ sẽ trao cho anh chiếc chìa khóa đúng đắn cho tất cả. Khi đó, có lẽ anh sẽ thấu hiểu tôi, và khi ấy chúng ta sẽ làm lành.'

Những giọt nước mắt từ biệt lăn dài chậm rãi trên má cô ấy. Cô ấy đưa tay lau chúng đi.

'Tôi rất tiếc vì chuyện đã xảy ra — vô cùng tiếc,' cô ấy nức nở. Tôi cũng vậy, Chúa thấu cho! Thế là chúng tôi đứt gánh.'

Một câu chuyện nghe oái oăm thật đấy!" ông Yorke đưa ra lời bình.

Tôi sẽ không dại dột làm thế nữa đâu," người bạn đồng hành thề thốt; "sẽ không bao giờ có chuyện tôi mở lời bàn chuyện hôn nhân với bất kỳ người phụ nữ nào trừ khi tôi thực sự yêu cô ta. Kể từ nay, tín dụng hay thương trường cứ việc tự lo liệu lấy thân. Phá sản muốn gõ cửa lúc nào thì tùy. Tôi đã chán ngấy cái cảnh sống trong nỗi sợ hãi nô dịch trước tai ương rồi. Tôi định bụng sẽ làm việc siêng năng, kiên nhẫn chờ đợi, vững vàng đối mặt. Mặc cho tồi tệ đến đâu, tôi sẽ xách rìu lên, mua một vé di dân rồi cùng Louis sang phương Tây; tôi và nó đã định đoạt xong xuôi rồi. Sẽ chẳng có người phụ nữ nào còn dám nhìn tôi bằng ánh mắt như cô Keeldar đã nhìn, hay mảy may có tình cảm với tôi như cô Keeldar từng cảm thấy nữa. Sẽ không bao giờ có chuyện tôi đứng trước mặt bất kỳ người phụ nữ nào mà vừa đóng vai một thằng ngốc vừa là một tên để tiện, vừa là kẻ thô lỗ vừa là gã ngạo mạn cùng một lúc như thế."

Thôi đi!" ông Yorke điềm nhiên đáp, "cậu đang làm trầm trọng hóa vấn đề lên đấy; nhưng dù sao thì tôi vẫn phải nói rằng tôi thực sự bị choáng. Thứ nhất, là cô ta không yêu cậu; và thứ hai, là cậu chẳng yêu cô ta. Cả hai đứa đều trẻ trung; cả hai đều ưa nhìn; cả hai cũng đủ thông minh và thậm chí có cả tính khí ôn hòa — nếu xét ở góc độ tích cực của các cậu. Mắc cái quái gì mà hai người không thể hòa hợp với nhau cơ chứ?"

Chúng tôi chưa bao giờ, và cũng chẳng bao giờ có thể cảm thấy thoải mái khi ở cạnh nhau nổi đâu, Yorke ạ. Dù có ngưỡng mộ nhau từ xa đến đâu đi nữa, chúng tôi vẫn cứ khắc khẩu mỗi khi xáp lại gần nhau. Đã có lúc tôi ngồi một đầu phòng và quan sát cô ấy ở đầu bên kia, có lẽ vào một khoảnh khắc phấn khích, hào hứng nào đó, khi cô ấy vây quanh bởi những kẻ ái mộ quen thuộc — chẳng hạn như mấy gã bồ cũ của cô ấy, chính là ông và Helstone đấy, những người mà cô ấy luôn tỏ ra vô cùng tinh nghịch, vui vẻ và hoạt bát. Tôi đã ngắm nhìn cô ấy khi cô ấy tự nhiên nhất, sôi nổi nhất và đáng yêu nhất; và lý trí của tôi đã phải thốt lên rằng cô ấy vô cùng xinh đẹp. Cô ấy thực sự đẹp những lúc tâm trạng và y phục điểm tô cho vẻ lộng lẫy ấy. Tôi đã tiến lại gần hơn một chút, ngỡ rằng ranh giới quen biết đã cho phép tôi có quyền tiếp cận. Tôi hòa vào vòng tròn vây quanh chỗ ngồi của cô ấy, bắt gặp ánh mắt và thu hút sự chú ý của cô ấy; rồi chúng tôi trò chuyện; và những kẻ khác, tưởng rằng tôi có đặc quyền riêng biệt nào đó, đã dần lùi ra xa và để mặc chúng tôi một mình. Liệu chúng tôi có hạnh phúc khi bị bỏ lại như thế không? Riêng bản thân tôi, tôi buộc phải nói là Không. Luôn luôn có một cảm giác gò bó trùm lên tôi; lúc nào tôi cũng chực chờ tỏ ra lạnh lùng và xa cách. Chúng tôi chỉ toàn bàn về chính trị và làm ăn kinh doanh. Chẳng có lấy một cảm giác thân mật gia đình ngọt ngào nào đủ sức sưởi ấm trái tim chúng tôi, hay làm tan chảy câu chữ để chúng trôi đi một cách dễ dàng, suôn sẻ. Nếu giữa chúng tôi có những tâm sự, thì đó chỉ là những tâm sự nơi phòng kế toán, chứ chẳng phải từ đáy lòng. Chẳng có gì ở cô ấy khơi gợi tình cảm trong tôi, hay khiến tôi trở nên tốt đẹp và dịu dàng hơn; cô ấy chỉ biết khuấy đảo trí óc và mài giũa sự sắc sảo của tôi mà thôi. Cô ấy chưa từng luồn lách được vào trái tim tôi hay chi phối nhịp đập của nó; và chắc chắn lý do lớn nhất là vì tôi chẳng có lấy cái bí quyết khiến cô ấy phải yêu mình."

Này cậu bạn, câu chuyện nghe oái oăm thật đấy. Lẽ ra tôi nên cười vào mặt cậu, và phớt lờ mấy cái thứ quan điểm tinh tế của cậu; nhưng vì trời tối như mực và chúng ta chỉ có hai người với nhau, tôi không ngại nói cho cậu hay rằng những lời cậu vừa tuôn ra đã vô tình gợi lại một thoáng quá khứ trong cuộc đời chính tôi. Hai mươi lăm năm về trước, tôi từng cố thuyết phục một người phụ nữ tuyệt đẹp yêu mình, để rồi nhận lại sự cự tuyệt. Tôi chẳng có lấy chiếc chìa khóa dẫn vào tâm hồn cô ấy; cô ấy đối với tôi chẳng khác nào một bức tường đá, hoàn toàn không cửa không nẻo."

Nhưng ông đã yêu cô ấy mà, Yorke; ông đã tôn sùng Mary Cave cơ mà. Xét cho cùng, hành xử của ông chuẩn mực của một người đàn ông chính hiệu — chứ chưa bao giờ là kẻ săn tiền thưởng cả."

Ừ, tôi đã yêu cô ấy chứ bộ; nhưng ngặt nỗi cô ấy đẹp tựa vầng trăng mà tối nay chúng ta chẳng thể thấy được ấy. Thời buổi này chẳng còn ai sánh được với cô ấy nữa. Có lẽ cô bé Helstone kia thoạt nhìn có nét gì đó giống cô ấy, chứ chẳng còn ai khác."

Ai có nét giống cô ấy cơ ạ?"

Cháu gái của cái tên bạo chúa mặc áo đen đó — con bé Helstone trầm tính, mong manh ấy. Không ít lần tôi phải đeo kính lão vào để ngắm nhìn con bé trong nhà thờ, bởi vì nó sở hữu đôi mắt xanh dịu dàng với hàng mi dài cong vút; và khi nó ngồi trong bóng râm, lặng phắc và xanh xao đến độ, có lẽ sắp chìm vào giấc ngủ vì bài giảng quá dài và không khí oi bức trong nhà nguyện, trông nó chẳng khác nào một trong những bức tượng cẩm thạch của Canova."

Mary Cave cũng theo phong cách đó sao?"

Kiêu sa hơn nhiều chứ! — ít mang vẻ phàm trần và nữ tính hơn. Cậu sẽ phải tự hỏi sao con bé đó không mọc cánh và đội vòng hào quang cơ mà. Mary của tôi là một vị thiên thần uy nghiêm và bình lặng biết bao."

Và ông đã không thể thuyết phục nổi cô ấy yêu mình ư?"

Dù tôi đã làm mọi cách, dẫu cho tôi đã khẩn cầu ơn trên không biết bao nhiêu lần trong tư thế quỳ gối, xin Người giúp đỡ."

Mary Cave không hề giống như những gì ông tưởng tượng đâu, Yorke ạ. Tôi từng nhìn thấy bức chân dung của cô ấy ở nhà xứ. Cô ấy chẳng phải thiên thần nào cả, mà chỉ là một người phụ nữ có nét mặt thanh tú, đều đặn, ít nói — có phần quá nhợt nhạt và vô hồn so với sở thích của tôi. Nhưng, giả sử cô ấy là một người tốt hơn thế——"

Robert," Yorke ngắt lời, "tôi suýt chút nữa đã hất văng cậu xuống ngựa ngay khoảnh khắc này rồi đấy. Dù sao thì tôi vẫn kiềm chế lại. Lý trí mách bảo tôi rằng cậu đúng còn tôi sai. Tôi thừa thừa nhận rằng ngọn lửa đam mê tôi vẫn mang trong lòng chỉ là tàn tích của một ảo tưởng mà thôi. Nếu cô Cave từng có chút cảm xúc hay sự nhạy bén nào, cô ấy đã chẳng thể nào hoàn toàn trơ lơ trước sự quan tâm của tôi như thế; cô ấy chắc chắn phải chọn tôi thay vì cái tên độc tài mặt sắt đen sì kia chứ."

Giả sử, Yorke, cô ấy được giáo dục đàng hoàng (chẳng có người phụ nữ nào được học hành tử tế vào thời đó); giả sử cô ấy sở hữu một tâm trí sâu sắc, độc bản, một tình yêu tri thức, một khao khát hiểu biết, và cô ấy tìm thấy niềm vui trong sáng khi tiếp nhận những điều đó từ đôi môi ông, được chính tay ông nhào nặn nên; giả sử khi cô ấy ngồi cạnh ông, cuộc trò chuyện của cô ấy trở nên phong phú, đa dạng, thấm đẫm nét duyên dáng họa đồ và sự hứng khởi chan hòa, trôi chảy êm đềm mà trong trẻo và ngập tràn; giả sử khi ông vô tình đứng gần cô ấy, hay cố ý ngồi sát bên cô ấy, sự thoải mái lập tức trở thành bầu không khí của ông và sự mãn nguyện là cội nguồn của ông; giả sử bất cứ khi nào gương mặt cô ấy lọt vào tầm mắt, hay hình bóng cô ấy ngập tràn tâm trí, ông dần từ bỏ cái vẻ gai góc, lo âu, để rồi tình yêu thuần khiết, lòng ái mộ gia đình, cơn khát thèm những lời tâm tình ngọt ngào, khao khát bảo vệ và nâng niu vị tha thế chỗ cho những toan tính vụ lợi, gặm nhấm của thương trường; giả sử, đi kèm với tất cả những điều đó, có không ít lần, khi may mắn nắm giữ bàn tay nhỏ bé của nàng Mary trong tay, ông cảm nhận được nó run lên bần bật y như một chú chim non ấm áp run rẩy khi ta nhấc nó ra khỏi tổ; giả sử ông từng nhận ra cô ấy nép mình vào góc khuất mỗi khi ông bước vào phòng, nhưng nếu ông tìm kiếm cô ấy ở chốn u tịch đó, cô ấy sẽ chào đón ông bằng nụ cười ngọt ngào nhất từng thắp sáng gương mặt một thiếu nữ trong trắng, và chỉ vội vã tránh ánh mắt ông để khỏi để lộ quá nhiều sự trong trẻo ấy; giả sử, tóm lại, nàng Mary của ông không hề lạnh lùng mà vô cùng đoan trang; không ngốc nghếch mà sâu sắc; không chậm chạp mà vô cùng nhạy cảm; không phù phiếm mà ngây thơ; không đạo đức giả mà vô cùng thuần khiết — liệu ông có đành lòng bỏ mặc cô ấy để đi cầu hôn một người phụ nữ khác chỉ vì gia thế của ả ta không?"

Ông Yorke ngẩng đầu lên, dùng chiếc khăn tay lau trán.

Vầng trăng lên rồi đấy," phát pháo ngôn đầu tiên của ông chẳng mấy liên quan, vừa nói vừa dùng chiếc roi ngựa chỉ thẳng qua khoảng không hoang vu. "Kìa nó đang nhô lên giữa lớp sương mù, trừng trừng nhìn chúng ta bằng thứ ánh đỏ kỳ quái. Chẳng có chút bạc phếch nào giống trán của lão Helstone cả. Nó giở trò gì mà lại tựa má vào sườn Rushedge kiểu đó, rồi lườm nguýt và đe dọa chúng ta cơ chứ?"

Yorke, nếu Mary từng yêu ông một cách âm thầm nhưng trung kiên, thanh tao mà cuồng nhiệt, đúng như cách ông mong muốn người vợ tương lai của mình yêu thương, liệu ông có bỏ rơi cô ấy không?"

Robert!" — ông vung tay lên, giữ nguyên tư thế lơ lửng rồi khựng lại — "Robert! Thế giới này thật quái đản, và con người ta được nhào nặn từ những cặn bã kỳ quái nhất mà Hỗn Mang từng khuấy đảo trong vạc men của mụ. Tôi có thể thề những lời thề đanh thép — những lời thề đủ sức khiến bọn săn trộm tưởng rằng có một con chim mòng két đang kêu vang trong đầm Bilberry — rằng, trong trường hợp cậu vừa đặt ra, chỉ có cái chết mới tách rời tôi ra khỏi Mary. Nhưng tôi đã sống ở cái đời này năm mươi lăm năm rồi; tôi buộc phải nghiên cứu bản chất con người; và để nói một sự thật trần trụi, xác suất cao là, nếu Mary yêu tôi chứ không khinh miệt tôi, nếu tôi nắm chắc tình cảm của cô ấy, chắc chắn về sự chung thủy của cô ấy, không bị dằn vặt bởi hoài nghi, chẳng bị châm chích bởi những sự nhục nhã — xác suất cao là" (ông thả rơi nặng nề bàn tay xuống yên ngựa) — "xác suất cao là tôi cũng sẽ bỏ rơi cô ấy mà thôi!"

Cả hai sóng đôi phi ngựa trong thâm trầm. Trước khi bất kỳ ai cất lời lần nữa, họ đã vượt qua bên kia sườn dải Rushedge. Những ngọn đèn ở Briarfield lấp lánh như những vì sao trên rìa tà áo tím của đồng hoang. Robert, người trẻ tuổi hơn và có ít ký ức quá khứ vướng bận hơn người đồng hành, đã chủ động lên tiếng trước.

Tôi tin — và ngày nào tôi cũng thấy điều đó được chứng minh — rằng chẳng có thứ gì trên cõi đời này đáng giá để giữ gìn, thậm chí ngay cả một nguyên tắc hay một niềm tin, nếu nó không được tôi luyện qua ngọn lửa thanh tẩy hoặc vượt qua những hiểm nguy thử thách. Chúng ta lầm đường lạc lối, chúng ta vấp ngã, chúng ta bị hạ nhục; để rồi sau đó những bước chân trở nên cẩn trọng hơn. Chúng ta tham lam nuốt chửng thứ độc dược được chưng cất từ chiếc cốc dát vàng của thói hư tật xấu, hoặc từ cái bị cóc của sự keo kiệt. Chúng ta thấy ghê tởm, đồi bại; mọi thứ tốt đẹp trong ta nổi dậy chống lại chính ta; tâm hồn ta dâng lên làn sóng căm phẫn cay đắng chống lại thể xác; có một khoảng thời gian nội chiến bùng nổ; nếu linh hồn đủ mạnh mẽ, nó sẽ chiến thắng và cai trị kể từ đó về sau."

Cậu định làm gì tiếp theo đây, Robert? Kế hoạch của cậu ra sao?"

Về kế hoạch cá nhân, tôi sẽ giữ cho riêng mình — điều đó quá dễ, vì hiện tại tôi chẳng có cái quái nào cả. Chẳng có đời tư nào được phép tồn tại đối với một kẻ ở hoàn cảnh của tôi — một kẻ ngập đầu trong nợ nần. Về kế hoạch công cộng, quan điểm của tôi đã thay đổi đôi chút. Trong khoảng thời gian ở Birmingham, tôi đã tìm hiểu đôi chút về thực tế, xem xét tận gốc rễ những nguyên nhân dẫn đến rắc rối hiện tại của đất nước này. Tôi cũng làm điều tương tự ở Luân Đôn. Là một kẻ vô danh, tôi có thể đi đến bất cứ đâu mình muốn, giao du với bất cứ ai tôi thích. Tôi đã đến những nơi thiếu thốn lương thực, nhiên liệu, quần áo; nơi chẳng có việc làm và cũng chẳng lấy một chút hy vọng. Tôi tận mắt chứng kiến những con người vốn mang bản tính cao thượng và tâm hồn hướng thiện, lại bị dìm xuống bùn đen bởi sự bần cùng thô bỉ và những nỗi thống khổ bủa vây. Tôi thấy nhiều kẻ vốn dĩ thấp h kém từ gốc, những kẻ mà sự thiếu thốn giáo dục khiến họ chẳng có gì ngoài những nhu cầu bản năng thuần túy, lại bị tước đoạt cả những nhu cầu ấy, chết đói, chết khát và trở nên tuyệt vọng chẳng khác nào những con thú hoang đói lả. Tôi đã chứng kiến những thứ dạy cho trí óc tôi một bài học mới mẻ, và làm lồng ngực tôi ngập tràn những xúc cảm khác lạ. Tôi chẳng có ý định giả vờ ra vẻ mềm mỏng hay ủy mị hơn những gì mình từng thể hiện; tôi vẫn coi sự nổi loạn và tham vọng đúng như bản chất tôi từng nhìn nhận chúng. Tôi sẽ trấn áp một đám đông bạo loạn y hệt như trước đây; tôi sẽ lùng sục dấu vết của một kẻ cầm đầu bỏ trốn hăng hái như xưa, tóm cổ hắn không chút nương tay, và đưa hắn ra trừng phạt trước công lý một cách nghiêm minh nhất; nhưng giờ đây tôi làm điều đó chủ yếu vì sự an toàn và lợi ích của những kẻ từng bị chúng lừa phỉnh. Vẫn còn đó những thứ cần phải nhìn nhận, Yorke ạ, vượt lên trên lợi ích cá nhân của một gã đàn ông, vượt lên trên việc mưu cầu những kế hoạch chu toàn, thậm chí vượt qua cả việc trả những món nợ đầy nhục nhã. Để tự tôn trọng chính mình, một con người phải tin rằng mình đang mang lại công lý cho đồng loại. Trừ khi tôi biết bao dung hơn với sự dốt nát, nhẫn nhịn hơn với những khổ đau so với trước đây, bằng không tôi sẽ khinh bỉ chính mình vì sự bất công thô bỉ ấy.— Gì nữa đây?" anh vừa nói, vừa hướng về phía con ngựa của mình, khi nó nghe thấy tiếng nước róc rách và đang cơn khát, liền rẽ sang một máng nước bên đường, nơi ánh trăng đang nhảy múa trên những vòng xoáy pha lê.

Yorke," Moore tiếp lời, "cứ phi ngựa lên trước đi; tôi phải để nó uống nước đã."

Theo đó, ông Yorke chậm rãi phi ngựa tiến lên, nhân lúc di chuyển để phân định trong vô số ánh đèn đang lấp lánh đằng xa đâu là ánh đèn của Briarmains. Đồng hoang Stilbro' đã lùi lại phía sau; những cánh rừng mọc âm u ở cả hai bên đường; họ đang đổ dốc ngọn đồi; bên dưới họ là thung lũng với giáo xứ đông đúc: họ đã cảm nhận được hơi ấm của quê nhà ở ngay trước mắt.

Không còn bị bao quanh bởi những bụi thạch nam, ông Yorke chẳng mấy ngạc nhiên khi thấy một chiếc mũ nhô lên và nghe thấy một giọng nói vang lên từ phía sau bức tường. Tuy nhiên, những từ ngữ ấy lại vô cùng kỳ lạ.

"Khi kẻ gian ác diệt vong, người ta hò reo," giọng nói ấy cất lên, rồi bồi thêm rằng: "Như cơn lốc qua đi, kẻ gian ác chẳng còn lại gì" (với một tiếng gầm trầm đục hơn): "nỗi kinh hoàng chộp lấy chúng như dòng nước; địa ngục trần trụi phơi bày trước mắt chúng. Chúng sẽ chết trong sự vô minh."

Một tia chớp dữ dội kèm theo tiếng nổ chói tai xé toạc sự tĩnh lặng của màn đêm. Trước khi kịp quay đầu lại, Yorke thừa biết rằng bốn tên tội phạm ở Birmingham đã được báo thù.

Quay lại mục lục