Sự vui vẻ, có lẽ, là một vấn đề phụ thuộc vào trạng thái bên trong của sự vật cũng nhiều như phụ thuộc vào trạng thái bên ngoài và xung quanh chúng ta. Tôi đưa ra nhận xét có phần sáo rỗng này, bởi vì tôi tình cờ biết rằng hai ông Helstone và Moore đã phi ngựa rời khỏi cổng xưởng dệt, dẫn đầu một đoàn người rất nhỏ của họ, với tinh thần vô cùng phấn chấn. Khi một tia sáng từ chiếc đèn lồng (cả ba người đi bộ trong nhóm đều mang theo một chiếc) chiếu lên khuôn mặt ngài Moore, bạn có thể thấy một đốm sáng khác thường — bởi vì nó rất linh hoạt — đang nhảy múa trong đôi mắt anh, và một sinh khí mới mẻ đang phảng phất trên nét mặt tối tăm của anh; và khi gương mặt vị chánh xứ được chiếu sáng, những đường nét cứng nhắc của ông lộ rõ vẻ cười toe toét và rạng rỡ vì hớn hở. Thế nhưng một đêm mưa lất phất, một cuộc thám hiểm có phần nguy hiểm, bạn sẽ nghĩ đó không phải là những hoàn cảnh có thể làm phấn chấn những kẻ phải dầm mưa và dấn thân vào cuộc phiêu lưu. Nếu bất kỳ thành viên nào trong số những kẻ từng làm việc trên đồng hoang Stilbro' trông thấy nhóm người này, họ sẽ vô cùng thích thú khi được bắn hạ một trong hai thủ lĩnh từ sau bức tường: và các thủ lĩnh thừa biết điều đó; thực tế là, vì cả hai đều là những người có thần kinh thép và trái tim đập vững vàng, họ lại càng phấn khích hơn với nhận thức đó.
Hỡi độc giả, tôi thừa nhận — và bạn không cần phải nhắc nhở tôi — rằng thật là tồi tệ khi một vị mục sư lại hiếu chiến; tôi hiểu rằng ông ấy phải là một người của hòa bình. Tôi có một hình dung mơ hồ về sứ mệnh của một mục sư giữa nhân loại, và tôi nhớ rõ ràng ông là đầy tớ của ai, thông điệp của ai mà ông truyền đạt, gương mẫu của ai mà ông phải noi theo; tuy nhiên, với tất cả những điều đó, nếu bạn là kẻ ghét mục sư, bạn không cần phải mong đợi tôi bước đi cùng bạn trên con đường u ám, trượt dốc và phi cơ đốc giáo của bạn; bạn không cần phải hùa theo những lời nguyền rủa sâu cay của bạn, vừa hẹp hòi vừa vơ đũa cả nắm, cùng với mối hận thù độc địa, vừa mãnh liệt vừa ngớ ngẩn của bạn chống lại "giới tăng lữ"; để rồi giơ mắt và tay lên trời cùng với một Supplehough, hay phồng phổi lên cùng một Barraclough, bày tỏ sự kinh hoàng và lên án vị chánh xứ độc ác của Briarfield.
Ông ấy hoàn toàn không độc ác. Tắc trách đơn giản là ở chỗ — ông đã chọn nhầm nghề. Lẽ ra ông phải làm một người lính, nhưng hoàn cảnh lại biến ông thành một giáo sĩ. Còn lại, ông là một con người tận tâm, cứng đầu, rắn rỏi, dũng cảm, nghiêm khắc, bất khuất, và trung thành; một người hầu như không có lòng trắc ẩn, thô lỗ, thành kiến và cứng nhắc, nhưng là một người trung thành với nguyên tắc, đáng kính, khôn ngoan và chân thành. Với tôi, hỡi độc giả, dường như bạn không phải lúc nào cũng có thể nhào nặn con người cho khớp với nghề nghiệp của họ, và bạn không nên nguyền rủa họ chỉ vì nghề nghiệp đôi khi khoác lên người họ không mấy vừa vặn. Tôi cũng sẽ không nguyền rủa Helstone, dù ông ta mang bản chất của một tên Cossack mặc áo thầy tu. Thế nhưng ông ta vẫn bị nguyền rủa, bởi rất nhiều giáo dân của chính mình, cũng như được tôn sùng bởi những người khác — đó là số phận thường tình của những người tỏ ra thiên vị trong tình bạn và cay đắng trong thù hận, những kẻ vừa gắn bó sâu sắc với các nguyên tắc vừa cố chấp với thành kiến.
Vì Helstone và Moore đều đang có tâm trạng rất tốt và hiện tại đang đồng tâm hiệp lực trong một mục đích, bạn sẽ mong đợi rằng, khi họ cưỡi ngựa sánh vai bên nhau, họ sẽ trò chuyện một cách hòa nhã. Ồ không! Hai con người này, cả hai đều có bản tính cứng cỏi và hay cáu kỉnh, hiếm khi tiếp xúc với nhau mà không làm cho tâm trạng của người kia thêm bực bội. Chủ đề tranh cãi thường xuyên của họ là chiến tranh. Helstone là một tín t đồ trung thành của phái Tory (thời đó vẫn có phái Tory), và Moore là một người phái Whig cay độc — ít nhất là một người phái Whig, chừng nào còn liên quan đến việc phản đối phe chủ chiến, vì đó là vấn đề ảnh hưởng đến lợi ích riêng của anh ta; và chỉ về vấn đề đó, anh ta mới bộc lộ bất kỳ chính sách Anh quốc nào của mình. Anh ta thích chọc giận Helstone bằng cách tuyên bố niềm tin của mình vào sự bất khả chiến bại của Bonaparte, bằng cách chế giễu nước Anh và châu Âu về sự bất lực trong nỗ lực chống lại y, và bằng cách thản nhiên đưa ra quan điểm rằng thà đầu hàng y sớm còn hơn muộn, vì cuối cùng y chắc chắn sẽ nghiền nát mọi đối thủ và trị vì tối cao.
Helstone không thể chịu đựng nổi những tư tưởng này. Chỉ vì coi Moore như một kẻ tha hương và xa lạ, mang trong mình một nửa dòng máu Anh quốc để làm dịu bớt chất độc ngoại kiều đang gặm nhấm huyết quản, ông mới ép mình lắng nghe chúng mà không thả lỏng mong muốn được quất roi tên diễn giả mà ông đang cảm thấy. Một điều nữa cũng làm dịu bớt sự ghê tởm của ông — cụ thể là sự đồng cảm đối với giọng điệu ngoan cố mà những quan điểm này được khẳng định, và sự tôn trọng dành cho sự kiên định trong tính ngoan cố khó ưa của Moore.
Khi đoàn người rẽ vào con đường dẫn tới Stilbro', họ hứng chịu chút gió ít ỏi đang thổi; mưa tạt thẳng vào mặt họ. Moore trước đó đã làm bạn đồng hành của mình bực bội, và giờ đây, được kích thích bởi cơn gió lạnh buốt, và có lẽ bị chọc tức bởi làn mưa lất phất sắc lạnh, anh bắt đầu châm chọc ông.
"Tin tức từ Bán đảo Iberia của ông vẫn làm ông hài lòng chứ?" anh hỏi.
"Ý cậu là gì?" đó là câu hỏi cộc lốc của vị chánh xứ.
"Ý tôi là, ông vẫn còn đặt niềm tin vào vị thần Baal tên là Lãnh chúa Wellington đó chứ?"
"Và bây giờ ý cậu là gì?"
"Ông vẫn tin rằng hình nhân mặt gỗ và trái tim bằng đá cuội của nước Anh này có quyền năng giáng lửa từ trời xuống để thiêu rụi đống tế vật người Pháp mà ông muốn dâng lên chứ?"
"Tôi tin Wellington sẽ đánh đuổi các Thống chế của Bonaparte xuống biển vào ngày ông ấy muốn ra tay."
"Nhưng, thưa ngài thân mến, ngài không thể nghiêm túc trong những điều ngài nói được. Các Thống chế của Bonaparte là những vĩ nhân, hành động dưới sự hướng dẫn của một bậc thầy tối cao. Còn Wellington của ngài lại là kẻ tẻ nhạt nhất trong số những tên kỷ luật tầm thường, kẻ có những chuyển động chậm chạp, máy móc lại càng bị gò bó thêm bởi một chính phủ quốc gia dốt nát."
"Wellington chính là linh hồn của nước Anh. Wellington là vị cứu tinh xứng đáng cho một chính nghĩa cao cả, là đại diện thích hợp cho một quốc gia hùng mạnh, kiên quyết, khôn ngoan và lương thiện."
"Chính nghĩa cao cả của ngài, theo như tôi hiểu, đơn giản là sự phục hồi của tên Ferdinand dơ bẩn, yếu nhược đó lên ngai vàng mà y từng làm nhục. Vị đại diện thích hợp của ngài cho một dân tộc lương thiện lại là một kẻ chăn gia súc đần độn, hành động vì một tên nông dân đần độn hơn; và đối lập với họ là uy quyền chiến thắng cùng thiên tài bất khả chiến bại."
"Đối lập với tính chính thống là sự tiếm quyền; đối lập với sự kháng cự khiêm tốn, đơn độc, chính trực và dũng cảm trước sự lấn chiếm là tham vọng chiếm hữu đầy khoe khoang, hai lời, ích kỷ và phản bội. Xin Chúa phù hộ cho chính nghĩa!"
"Chúa thường phù hộ cho kẻ mạnh."
"Cái gì! Ta đoán là nhóm người Israel đứng khô ráo ở bờ bên phải Biển Đỏ có lẽ hùng mạnh hơn cả đại quân Ai Cập tụ họp bên bờ bên trái chứ? Họ đông hơn sao? Họ được trang bị tốt hơn sao? Nói một cách ngắn gọn, họ hùng mạnh hơn chứ — hả? Đừng nói gì cả, nếu không cậu sẽ nói dối đấy, Moore; cậu thừa biết là mình sẽ nói dối. Họ là một băng nhóm nô lệ nghèo khổ, kiệt sức. Bọn bạo chúa đã áp bức họ suốt bốn trăm năm; một thành phần yếu ớt gồm phụ nữ và trẻ em đã làm loãng hàng ngũ mỏng manh của họ; những kẻ thống trị của họ, những kẻ gầm rú đuổi theo họ qua dòng nước bị rẽ đôi, lại là một lũ người Ethiopia ăn sướng mặc khổ, mạnh mẽ và tàn bạo chẳng khác nào những con sư tử vùng Libya. Chúng được trang bị vũ khí, có ngựa và chiến xa; còn những kẻ lang thang người Hebrew tội nghiệp thì đi bộ. Rất ít người trong số họ, có lẽ, sở hữu thứ vũ khí nào tốt hơn gậy chăn cừu hay dụng cụ xây dựng của thợ nề; ngay cả vị lãnh đạo hiền lành và quyền năng của họ cũng chỉ có chiếc gậy trong tay. Nhưng hãy nhớ lấy, Robert Moore, công lý đứng về phía họ; Chúa của các trận chiến ở bên cạnh họ. Tội ác và thiên thần sa ngã đã chỉ huy các hàng ngũ của Pharaoh, và bên nào đã khải hoàn? Chúng ta biết rõ điều đó. 'Chúa đã cứu chuộc Israel ngày hôm ấy khỏi tay người Ai Cập, và người Israel nhìn thấy người Ai Cập chết trên bờ biển' — vải vóc, 'vực sâu đã vùi lấp họ, họ chìm xuống đáy như một hòn đá.' Tay phải của Chúa trở nên vinh hiển trong quyền năng; tay phải của Chúa đã đập tan kẻ thù!"
"Ông hoàn toàn đúng; chỉ là ông quên mất phép ẩn dụ đích thực. Pháp chính là Israel, và Napoleon là Moses. Châu Âu, với những đế chế bội thực lâu đời và những triều đại mục nát, chính là đất nước Ai Cập đồi bại; nước Pháp hào hiệp chính là Mười Hai Chi Tộc, và Kẻ Tiếm Quyền đầy tươi mới và mãnh liệt của bà chính là Người Chăn Cừu ở Horeb."
"Ta khinh không thèm đáp lời cậu."
Do đó, Moore tự trả lời lấy — ít nhất, anh ta bổ sung vào những gì vừa nói một nhận xét phụ với giọng điệu trầm hơn.
"Ồ, ở Ý, ông ta vĩ đại chẳng kém gì Moses! Ông ta là nhân vật đúng chuẩn, thích hợp để lãnh đạo và tổ chức các biện pháp nhằm phục hưng các quốc gia. Đến tận ngày nay, tôi vẫn thấy khó hiểu làm sao mà kẻ chinh phục Lodi lại có thể hạ mình trở thành một hoàng đế, một tên bịp bợm tầm thường, ngu ngốc; và thậm chí còn khó hiểu hơn làm sao một dân tộc từng tự gọi mình là những người cộng hòa lại có thể chìm xuống mức độ của những kẻ nô lệ tầm thường. Tôi khinh miệt nước Pháp! Nếu nước Anh tiến xa trên con đường văn minh như nước Pháp đã làm, cô ấy sẽ khó lòng rút lui một cách trơ trẽn như vậy."
"Ý cậu không phải là nước Pháp đế quốc mê muội tệ hại gì hơn nước Pháp cộng hòa đẫm máu đấy chứ?" Helstone phẫn nộ hỏi.
"Tôi chẳng có ý gì cả, nhưng tôi có thể suy nghĩ theo ý mình, ông biết đấy, ông Helstone, cả về nước Pháp lẫn nước Anh; và về các cuộc cách mạng, những kẻ sát hại vua, và các cuộc phục hoàng nói chung; và về quyền uy thần thánh của các vị vua mà ông thường hay khăng khăng bảo vệ trong các bài giảng của mình, cùng bổn phận không chống đối, và sự tỉnh táo của chiến tranh, và——"
Câu nói của ngài Moore lúc này bị cắt ngang bởi tiếng xe ngựa chạy ào đến và dừng lại đột ngột giữa đường. Cả anh và vị chánh xứ đều quá mải mê trò chuyện nên không nhận ra sự tiếp cận của nó cho đến khi nó đã ở ngay sát bên họ.
"Này, ngài chủ xưởng; mấy cỗ xe ngựa về đến nhà an toàn chứ?" một tiếng vọng lên từ chiếc xe.
"Đó có phải là Joe Scott không?"
"Đúng vậy, đúng vậy!" một giọng khác đáp lời; bởi vì chiếc xe ngựa chở hai người, như có thể thấy qua ánh sáng leo lét của chiếc đèn lồng trên xe. Những người đàn ông cầm đèn lồng lúc này đã tụt lại phía sau, hay đúng hơn, những người cưỡi ngựa trong nhóm giải cứu đã đi vượt lên trước những người đi bộ. "Đúng thế, thưa ngài Moore, là Joe Scott đây. Tôi đang đưa nó trở về với ngài trong một tình cảnh dở khóc dở cười đây. Tôi tìm thấy nó ở tận trên đỉnh đồng hoang kia, nó và ba người khác nữa. Ngài sẽ thưởng gì cho tôi vì đã đưa nó về lại cho ngài?"
"Chà, chắc là lời cảm ơn của tôi; vì tôi thà mất đi một người thợ giỏi hơn thế còn hơn. Hình như đó là ông, ngài Yorke, qua giọng nói của ông phải không?"
"Đúng thế, anh bạn trẻ, là tôi đây. Tôi đang trên đường đi chợ Stilbro' về, và ngay khi vừa đến giữa đồng hoang, đang quất ngựa phi nhanh như bay (vì người ta bảo thời buổi này chẳng an toàn chút nào đâu, ơn trời cho một chính phủ tồi tệ!), tôi nghe thấy tiếng rên rỉ. Tôi liền dừng xe lại. Có kẻ sẽ quất ngựa chạy nhanh hơn; nhưng tôi chẳng có gì phải sợ theo như tôi biết. Tôi không tin có tên nào ở vùng này dám hại tôi — ít nhất, tôi sẽ trả đòn sòng phẳng nếu chúng dám giở trò. Tôi lên tiếng: 'Có chuyện gì rắc rối ở đâu thế không?' 'Có chứ sao không,' ai đó đáp lại, nghe cứ như phát ra từ dưới đất ấy. 'Có chuyện gì thế? Nói nhanh lên xem nào,' tôi ra lệnh. 'Chẳng có gì ngoài bốn đứa chúng tôi nằm dưới mương,' Joe đáp, điềm tĩnh hết chỗ nói. Tôi bảo chúng thật là xấu hổ hết chỗ nói, và giục chúng đứng dậy đi tiếp, nếu không tôi sẽ quất cho vài roi ngựa; vì tôi nghĩ tụi nó đều đang say xỉn cả lũ. 'Bọn tôi muốn làm thế từ cách đây một tiếng rồi, nhưng bị trói lại bằng một sợi dây thừng,' Joe nói. Thế là một lúc sau tôi xuống xe và dùng dao nhở cắt trói giải cứu cho chúng; và thằng Scott xin đi chung xe với tôi để kể lại toàn bộ sự việc diễn ra thế nào; còn mấy người kia đang theo sau nhanh nhất có thể bằng đôi chân của họ."
"Chà, tôi vô cùng biết ơn ông, ngài Yorke."
"Thế hả, anh bạn trẻ? Cậu biết là mình không thực lòng mà. Dù sao thì, những người còn lại cũng đang đến kìa. Và ở đây, lạy Chúa, lại có thêm một nhóm nữa cầm đèn lồng trong tay, y như đạo quân của Gideon; và vì chúng ta có cả vị chánh xứ đi cùng — chào buổi tối, ngài Helstone — chúng ta sẽ xong việc thôi."
Ngài Helstone đáp lại lời chào của nhân vật trên chiếc xe ngựa một cách vô cùng cứng nhắc. Nhân vật đó tiếp tục nói,—
"Chúng ta có mười một người lực lưỡng, và có cả ngựa lẫn xe chiến mã trong số chúng ta. Nếu chúng ta chỉ vô tình chạm trán với lũ rách rưới đói khát chuyên đập phá máy móc này, chúng ta có thể giành được một chiến thắng huy hoàng. Mỗi người chúng ta đều có thể trở thành một Wellington — điều đó hẳn sẽ làm ngài hài lòng đấy, ngài Helstone — và những đoạn bài báo chúng ta có thể soạn ra cho các tờ báo nữa chứ! Briarfield chắc sẽ nổi tiếng lắm đây. Nhưng dù sao thì tôi dám cá chúng ta cũng sẽ có một cột rưỡi trên tờ Stilbro' Courier về vụ việc này cho mà xem. Tôi chẳng mong đợi gì ít hơn thế."
"Và tôi hứa với ông sẽ không ít hơn thế, ngài Yorke, vì chính tôi sẽ viết bài báo đó," vị chánh xứ đáp.
Chắc chắn rồi — dĩ nhiên chứ! Và nhớ khuyến nghị cho kỹ vào rằng những kẻ nào đập phá mấy cái khung cửi và trói chân Joe Scott bằng dây thừng, nên bị treo cổ mà không cần biết đến đặc quyền tôn giáo. Đó là tội phải treo cổ, hoặc đáng lẽ phải thế. Không còn nghi ngờ gì nữa."
"Nếu tôi phán xử chúng, tôi sẽ tống chúng lên đoạn đầu đài thật nhanh!" Moore thét lên. "Nhưng tôi định mặc kệ chúng hoàn toàn trong chuyến này, để cho chúng tự thắt cổ, chắc chắn là cuối cùng chúng sẽ tự treo cổ mình thôi."
"Mặc kệ chúng sao, hả Moore? Cậu hứa thế chứ?"
"Hứa ư! Không. Tất cả những gì tôi muốn nói là, tôi sẽ chẳng nhọc công đi bắt chúng làm gì; nhưng nếu có đứa nào tự đâm đầu vào con đường của tôi——"
"Cậu sẽ tóm cổ nó ngay, tất nhiên rồi. Chỉ là cậu thà đợi chúng làm điều gì đó tồi tệ hơn là việc chặn một chiếc xe ngựa trước khi cậu thanh toán sòng phẳng với chúng. Chà, chúng ta sẽ không bàn thêm về vấn đề này lúc này nữa. Chúng ta đã đến cửa nhà tôi rồi, thưa các quý ông, và tôi hy vọng các ông cùng mấy người thợ sẽ bước vào trong. Không ai trong số các ông bị thiệt thòi gì khi dùng chút ít đồ giải khát đâu."
Moore và Helstone phản đối đề xuất này vì cho là không cần thiết. Tuy nhiên, nó lại được nài nỉ một cách lịch thiệp đến mức, cộng thêm việc thời tiết đêm hôm đó quá khắc nghiệt, và ánh sáng hắt ra từ những ô cửa sổ có rèm bằng vải musselin của ngôi nhà mà họ vừa dừng chân lại tỏ ra vô cùng mời gọi, cuối cùng họ cũng xuôi theo. Ngài Yorke, sau khi đã xuống xe ngựa — chiếc xe được giao lại cho một người đàn ông bước ra từ nhà phụ khi ông đến — liền dẫn đầu đi vào.
Người ta sẽ nhận thấy rằng cách dùng từ của ngài Yorke có chút thay đổi. Lúc thì ông nói tiếng vùng Yorkshire đặc sệt, lúc thì ông lại diễn đạt bằng tiếng Anh vô cùng chuẩn mực. Cử chỉ của ông cũng có vẻ dễ thay đổi không kém. Ông có thể lịch sự và niềm nở, nhưng cũng có thể cụt ngủn và thô lỗ. Do đó, địa vị của ông là điều bạn không thể dễ dàng xác định qua lời ăn tiếng nói và phong thái. Có lẽ vẻ ngoài của nơi ở sẽ giúp quyết định điều đó.
Những người thợ được ông khuyên nên đi lối vào nhà bếp, nói rằng ông sẽ "cho họ dọn ra chút gì để nhấm nháp ngay bây giờ." Các vị quý ông được dẫn vào qua lối cửa chính. Họ thấy mình đang ở trong một sảnh đường được lót thảm, có tranh treo kín gần như đến tận trần nhà. Đi qua nơi này, họ được dẫn vào một phòng khách lớn, với lò sưởi bập bùng ngọn lửa tráng lệ — thoạt nhìn, đó dường như là căn phòng vui tươi nhất, và khi bạn đến xem xét các chi tiết, hiệu ứng làm phấn chấn tinh thần ấy không hề suy giảm. Nơi đây không có sự xa hoa lộng lẫy, nhưng đâu đâu cũng thấy gu thẩm mỹ, một gu thẩm mỹ phi thường — gu thẩm mỹ của một người từng đi đây đi đó, một học giả và một quý ông, như bạn có thể nhận xét. Một loạt các bức tranh phong cảnh Ý trang trí trên tường. Mỗi bức tranh đều là một tác phẩm nghệ thuật thực thụ. Một nhà sành sỏi đã tuyển chọn chúng; chúng là những tác phẩm nguyên bản và có giá trị. Ngay cả dưới ánh nến, những bầu trời trong xanh tươi sáng, những khoảng không gian mờ ảo dịu dàng với bầu không khí màu xanh lam rung động giữa tầm mắt và những ngọn đồi, những sắc thái tươi mới cùng các mảng sáng tối được sắp xếp hài hòa, vẫn làm say đắm người xem. Các chủ đề đều mang tính mục đồng, khung cảnh nào cũng ngập tràn ánh nắng. Có một cây đàn guitar và vài bản nhạc đặt trên ghế sô-pha; có những chiếc tráp khảm đá quý, những bức tiểu họa đẹp tuyệt; một bộ bình hoa mang phong cách Hy Lạp trên lò sưởi; có những cuốn sách được sắp xếp ngăn nắp trong hai tủ sách trang nhã.
Ngài Yorke mời các vị khách ngồi. Sau đó, ông rung chuông gọi rượu vang. Với người hầu mang rượu lên, ông ân cần căn dặn chuẩn bị đồ tiếp tế cho những người thợ trong bếp. Vị chánh xứ vẫn đứng; ông có vẻ không thích chốn này cho lắm; ông không chịu chạm vào ly rượu mà chủ nhà mời.
"Tùy ý ông thôi," ngài Yorke nhận xét. "Tôi đoán là ông đang nghĩ đến phong tục phương Đông, thưa ngài Helstone, và ông sẽ không ăn uống dưới mái nhà tôi vì sợ chúng ta sẽ bị ép phải làm bạn bè; nhưng tôi không quá câu nệ hay mê tín dị đoan thế đâu. Ông có thể nốc cạn nội dung của chiếc bình đựng rượu đó, và ông có thể biếu tôi một chai ngon nhất từ hầm rượu nhà ông, và tôi vẫn tự thấy mình hoàn toàn tự do để phản đối ông ở mọi ngã rẽ — trong mọi cuộc họp xứ đạo và họp hội đồng thẩm phán nơi chúng ta chạm mặt nhau."
"Đó đúng là điều tôi có thể trông đợi ở ông, ngài Yorke."
"Bây giờ việc cưỡi ngựa đi truy đuổi những kẻ bạo loạn trong một đêm mưa gió ở tuổi của ông có làm ông thấy hợp sức khỏe không, ngài Helstone?"
"Việc làm tròn bổn phận lúc nào cũng hợp với tôi; và trong trường hợp này, bổn phận của tôi là một niềm vui tột cùng. Săn lùng bọn sâu bọ là một nghề nghiệp cao quý, xứng đáng dành cho một tổng giám mục."
"Xứng đáng với ông thì có. Nhưng vị phó tế đâu rồi? Có lẽ cậu ta đi thăm người nghèo nào đó trên giường bệnh rồi, hoặc có lẽ cậu ta đang săn lùng sâu bọ theo một hướng khác."
"Cậu ta đang làm nhiệm vụ đồn trú tại Hollow's Mill."
"Tôi hy vọng anh đã để lại cho cậu ta một chút rượu, Bob" (quay sang ngài Moore), "để giữ cho can đảm của cậu ta không bị chùn bước chứ?"
Ông không dừng lại để chờ câu trả lời, mà tiếp tục ngay, vẫn hướng về Moore — người đã ngả người vào một chiếc ghế cổ cạnh lò sưởi — "Tránh ra nào, Robert! Đứng dậy đi, anh bạn trẻ! Chỗ đó là của tôi. Cứ ngồi lên ghế sô-pha, hoặc ba chiếc ghế khác cũng được, nhưng đừng ngồi ghế này. Nó thuộc về tôi và không của riêng ai khác."
Moore lười biếng nhường chỗ theo lệnh và hỏi: "Sao ông lại câu nệ chiếc ghế đó thế, ngài Yorke?"
"Cha tôi đã ngồi trước tôi rồi, và đó là tất cả câu trả lời tôi dành cho cậu; và đó cũng là lý do hợp lý chẳng kém gì lý do mà ngài Helstone có thể đưa ra cho phần lớn những quan niệm của ông ấy."
"Moore, anh đã sẵn sàng đi chưa?" vị chánh xứ hỏi.
"Không; Robert chưa sẵn sàng, hay đúng hơn, tôi chưa sẵn sàng chia tay cậu ta. Nó là một đứa hư hỏng và cần phải được uốn nắn lại."
"Sao vậy, thưa ông? Tôi đã làm gì cơ chứ?"
"Tự chuốc lấy kẻ thù ở khắp mọi nơi."
"Tôi thèm quan tâm đến điều đó chắc? Việc lũ nhà quê Yorkshire của ông ghét tôi hay thích tôi thì có khác gì nhau cơ chứ?"
"Ừ, vấn đề là ở đó đấy. Cậu nhóc này giống như một kẻ tha hương giữa chúng ta. Cha cậu ấy chưa bao giờ nói năng theo kiểu đó cả. — Trở về Antwerp đi, nơi cậu sinh ra và lớn lên, cái đầu nóng bướng bỉnh kia!"
"Đầu nóng bướng bỉnh chính ông ấy chứ; tôi chỉ đang làm tròn bổn phận của mình thôi, còn đám nông dân đần độn của các ông á, tôi thèm vào!"
"Ngược lại đấy, anh bạn trẻ ạ, đám nông dân đần độn của chúng ta sẽ chế giễu cậu đấy; cứ tin là thế đi," Yorke đáp, nói với giọng phát âm tiếng Pháp chuẩn gần như Gérard Moore.
"Thôi được rồi! Được rồi! Và vì đối với tôi thế nào cũng chẳng sao, mong là bạn bè của tôi đừng bận tâm làm gì."
"Bạn bè của cậu! Họ đâu, bạn bè của cậu đâu rồi?"
"Tôi đang nói vọng lại đấy, họ đâu rồi? Và tôi vô cùng lấy làm thoải mái khi chỉ có tiếng vọng trả lời thôi. Quỷ tha ma bắt bè bạn đi! Tôi vẫn còn nhớ cái khoảnh khắc mà cha tôi và các bác nhà Gérard kêu gọi bạn bè họ quây quần xung quanh, và Chúa mới biết liệu bạn bè có vội vã chạy đến cứu giúp họ hay không! Nghe này, ngài Yorke, từ 'bạn bè' đó làm tôi bực mình lắm rồi; đừng nhắc đến nó nữa."
"Tùy cậu thôi."
Và đến đây ngài Yorke giữ im lặng; và trong khi ông ngồi ngả lưng vào chiếc ghế gỗ sồi chạm trổ ba góc của mình, tôi sẽ chớp lấy cơ hội để phác họa chân dung của quý ông gốc Yorkshire hay nói tiếng Pháp này.
