Martin đã tính toán đâu ra đấy. Cậu ta đã vạch sẵn một kế hoạch vô cùng tinh xảo để tự mua vui cho mình. Thế nhưng, những kẻ mưu chước già dặn và khôn ngoan hơn cậu ta thường phải chứng kiến những dự án tưởng chừng công phu nhất của mình bị quét sạch bay bởi cái chổi bất ngờ của Định Mệnh — thứ mụ nội trợ hung ác mà chẳng cánh tay đỏ đắn nào có thể khống chế nổi. Trong trường hợp này, chiếc chổi ấy lại được làm từ những thớ gỗ cứng cáp trong ý chí ngoan cường của chính Moore, được buộc chặt bằng nghị lực của anh. Giờ đây, anh đang hồi phục sức khỏe và bất chấp mọi sự ngăn cản của bà Horsfall. Sáng nào anh cũng khiến người quản gia ấy hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Đầu tiên, anh miễn cho bà nhiệm vụ hầu hạ; anh tự mình mặc quần áo. Sau đó, anh từ chối ly cà phê bà mang lên; anh muốn xuống ăn sáng cùng gia đình. Cuối cùng, anh cấm bà bước vào phòng ngủ của mình. Ngay hôm đó, giữa tiếng la oai oái của tất cả phụ nữ trong nhà, anh đã bước ra ngoài hiên. Sáng hôm sau, anh theo chân ông Yorke đến phòng làm việc, và yêu cầu người nhà sai sứ điệu thuê một chiếc xe ngựa từ quán trọ Red House. Anh quả quyết rằng mình sẽ quay về nhà ở Hollow ngay chiều hôm ấy. Ông Yorke chẳng những không phản đối mà còn tiếp tay giúp sức. Xe ngựa được gọi đến, mặc cho bà Yorke kêu lên rằng việc làm đó chẳng khác nào tự sát. Xe đã đến. Moore vốn ít nói bèn dùng tiền để thay cho lời nói. Anh bày tỏ lòng biết ơn với các gia nhân và bà Horsfall bằng những đồng tiền lẻ leng keng. Nhân vật sau hoàn toàn ưng ý và thấu hiểu ngôn ngữ ấy; nó bù đắp cho mọi sự trái tính trái nết trước đó. Bà và bệnh nhân chia tay nhau trong bầu không khí hòa hợp nhất trên đời.

Sau khi đã thăm nom và xoa dịu nhà bếp, Moore chuyển sang phòng khách. Anh còn phải xoa dịu bà Yorke; đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng như việc dỗ dành các cô hầu phòng. Bà đang ngồi đó với vẻ mặt hậm hực u ám, chìm đắm trong những suy nghĩ đen tối nhất về sự vô ơn ở đời. Anh tiến lại gần và cúi người xuống; bà buộc phải ngẩng lên, dẫu chỉ để quát anh "xéo đi." Gương mặt xanh xao, hốc hác của anh vẫn còn phảng phất nét đẹp; trong đôi mắt trũng sâu ấy vẫn ánh lên vẻ kiên định cùng một chút dịu dàng — bởi vì anh đang mỉm cười.

"Tạm biệt nhé!" anh nói, và khi anh cất lời, nụ cười ấy vụt sáng rồi tan biến. Giờ đây, anh không còn giữ được sự kiểm soát sắt đá đối với cảm xúc của mình; một chút xúc động nhỏ nhoi cũng đủ bộc lộ rõ trong tình trạng suy nhược hiện tại.

"Và anh rời bỏ chúng tôi để làm gì chứ?" bà hỏi. "Chúng tôi sẽ giữ anh lại, sẽ làm bất cứ điều gì trên đời vì anh, miễn là anh chịu ở lại cho đến khi khỏe hơn."

"Tạm biệt!" anh lại nói, rồi tiếp thêm: "Bà đã đối xử với tôi như mẹ ruột; hãy cho đứa con ngoan cố này ôm một cái nào."

Như một người ngoại quốc chính hiệu, anh chìa má này trước, rồi đến má kia. Bà liền ôm hôn anh.

"Tôi mới phiền phức làm sao — mới trở thành gánh nặng cho bà biết bao!" anh lầm bầm.

"Bây giờ anh mới là mối phiền toái lớn nhất đấy, chàng trai ương ngạnh ạ!" câu trả lời vang lên. "Tôi tự hỏi ai sẽ là người chăm sóc cho anh ở Hollow's Cottage đây? Cô em Hortense của anh thì chuyện đó mù tịt chẳng khác nào một đứa trẻ."

"Tạ ơn Chúa! Vì tôi đã chịu đựng đủ ơn huệ chăm sóc để dùng cho cả phần đời còn lại rồi."

Lúc ấy, mấy đứa nhỏ bước vào — Jessie thì sụt sùi, Rose điềm tĩnh nhưng nét mặt nghiêm nghị. Moore dẫn chúng ra hiên nhà để dỗ dành, vuốt ve và hôn hũu. Anh thừa hiểu bản chất của mẹ chúng không tài nào chịu được cảnh thấy bất kỳ sinh linh nào khác ngoài bản thân được ve vuốt. Bà sẽ cảm thấy khó chịu nếu anh âu yếm một chú mèo con trước mặt mình.

Mấy cậu con trai đứng quanh chiếc xe ngựa khi Moore bước vào xe; nhưng với chúng thì anh chẳng có lời từ biệt nào. Riêng với ông Yorke, anh chỉ nói: "Coi như anh đã tống khứ được tôi rồi đấy. Đó là phát súng xui xẻo cho anh, Yorke ạ; nó biến Briarmains thành một trạm xá mất rồi. Lát nữa nhớ ghé thăm tôi ở nhà tranh nhé."

Anh kéo kính xe lên; chiếc xe lăn bánh rời đi. Chỉ nửa tiếng sau, anh đã bước xuống trước cổng rào khu vườn nhà mình. Sau khi trả tiền và cho xe đi, anh đứng tựa vào cánh cổng ấy một lát, vừa để nghỉ chân vừa để ngẫm nghĩ.

"Sáu tháng trước, tôi đã bước qua chiếc cổng này," anh tự nhủ, "với tư cách là một kẻ kiêu ngạo, đầy phẫn nộ và thất vọng. Tôi trở về buồn bã hơn và khôn ngoan hơn; sức khỏe yếu ớt nhưng lòng dạ thảnh thơi. Một thế giới lạnh lẽo, xám xịt nhưng yên bình đang trải dài xung quanh — một thế giới mà ở đó, nếu tôi chẳng mấy hy vọng thì cũng chẳng sợ hãi điều gì. Mọi nỗi kinh hoàng nô lệ của sự túng quẫn đã rời bỏ tôi. Mặc cho điều tồi tệ nhất xảy ra, tôi vẫn có thể lao động như Joe Scott để kiếm một sống lương thiện; trong số phận ấy, tôi vẫn thấy có sự nhọc nhằn chứ không hề có sự nhục nhã. Trước đây, sự sụp đổ về tài chính trong mắt tôi đồng nghĩa với sự ô nhục cá nhân. Bây giờ thì không còn thế nữa; tôi đã nhận ra sự khác biệt. Sự khánh kiệt là một tai ương, nhưng là tai ương mà tôi đã chuẩn bị sẵn sàng; ngày nó đến tôi đều biết rõ, vì tôi đã tính toán kỹ lưỡng. Tôi vẫn có thể trì hoãn nó thêm sáu tháng — chẳng lấy một giờ hơn. Nếu đến lúc đó cục diện thay đổi, dù điều đó khó lòng xảy ra; nếu những xiềng xích hiện tưởng như không thể tháo gỡ được gỡ bỏ khỏi ngành thương mại của chúng ta (điều khó xảy ra nhất trên đời), tôi có lẽ vẫn lật ngược được thế cờ trong cuộc chiến trường kỳ này — tôi có lẽ sẽ — lạy Chúa! tôi có thể làm được những gì nhỉ? Nhưng ý nghĩ ấy chỉ là cơn điên cuồng thoáng chốc; hãy để tôi nhìn nhận sự việc bằng một trí tuệ tỉnh táo. Sự khánh kiệt rồi sẽ đến, vung rìu vào gốc rễ tài sản của tôi và đốn hạ chúng. Tôi sẽ giật lấy một chồi non, vượt biển và vun trồng nó trong những cánh rừng châu Mỹ. Louis sẽ đi cùng tôi. Liệu có ai ngoài Louis đi cùng không? Tôi không thể biết — tôi chẳng có quyền đòi hỏi."

Anh bước vào nhà.

Trời đã về chiều, bên ngoài trời chạng vạng tối — một màn chạng vạng không sao không trăng; bởi vì dẫu trời đang rét căm căm với cái lạnh khô khốc, buốt giá, bầu trời vẫn khoác một lớp mịt mù mây đông đặc và đóng băng nhanh chóng. Con đập nước của nhà máy cũng đã đóng băng. Thung lũng Hollow vô cùng tĩnh lặng. Bên trong nhà trời đã sụp tối từ bao giờ. Sarah đã nhóm một lò sửa ấm cúng trong phòng khách; cô đang chuẩn bị trà trong bếp.

"Hortense," Moore nói khi cô em gái tất tả chạy tới giúp anh cởi áo choàng, "anh rất vui khi được về nhà."

Hortense không cảm nhận được nét mới mẻ kỳ lạ trong câu nói ấy từ người anh trai — người chưa bao giờ gọi căn nhà tranh là nhà của mình trước đây, và với người mà không gian chật hẹp ấy từ trước tới nay luôn mang lại cảm giác gò bó hơn là che chở. Dù sao đi nữa, bất cứ điều gì góp phần mang lại hạnh phúc cho anh đều khiến cô vui lòng, và cô đã bày tỏ điều đó.

Anh ngồi xuống, nhưng rồi lại đứng lên ngay. Anh đi ra cửa sổ; rồi lại quay về bên lò sưởi.

"Hortense!"

"Mon frère?"

"Phòng khách nhỏ này trông thật sạch sẽ và dễ chịu — không hiểu sao lại sáng sủa hơn hẳn mọi khi."

"Đúng vậy thưa anh; em đã cho tổng vệ sinh toàn bộ ngôi nhà một cách thật kỹ lưỡng trong thời gian anh vắng mặt."

"Em gái ạ, anh nghĩ vào ngày đầu tiên trở về nhà này, em nên mời vài người bạn đến uống trà, cốt để họ thấy em đã dọn dẹp nơi chốn nhỏ bé này tươi tắn và gọn gàng đến nhường nào."

"Đúng thế, thưa anh. Nếu không phải vì trời đã muộn thì em đã cho người đi mời cô Mann rồi."

"Em có thể làm thế; nhưng quả thực bây giờ quá muộn để làm phiền vị phu nhân tốt bụng ấy, và buổi tối lại quá lạnh để bà ấy ra ngoài."

Thật chu đáo làm sao, anh Gérard yêu quý của em! Chúng ta đành hoãn lại dịp khác vậy."

"Hôm nay anh muốn có ai đó, em gái yêu quý ạ — một vị khách trầm tính, người mà sẽ không khiến cả hai chúng ta cảm thấy mệt mỏi."

"Cô Ainley chăng?"

Họ bảo đó là một người tuyệt vời; nhưng cô ấy ở xa quá. Hãy bảo Harry Scott sang nhà thờ truyền đạt đề nghị của em rằng Caroline Helstone hãy đến đây và dành buổi tối cùng em."

"Chẳng lẽ để sang ngày mai thì tốt hơn sao, anh yêu?"

Anh muốn cô ấy nhìn thấy nơi này ngay lúc này; sự sạch sẽ rực rỡ và ngăn nắp hoàn hảo của nó phần lớn là nhờ công ơn của em đấy."

"Việc đó có thể làm gương tốt cho cô ấy."

"Có thể và chắc chắn là vậy; cô ấy nên đến."

Anh bước vào bếp.

"Sarah, hoãn trà lại nửa tiếng nhé." Sau đó anh giao việc cho cô sai Harry Scott chạy sang nhà xứ, đưa cho cô một mẩu giấy xoắn lại được chính tay anh viết vội bằng bút chì, đề người nhận là "Cô Helstone."

Sarah còn chưa kịp thấy sốt ruột vì sợ món bánh mì nướng đã chuẩn bị sẵn bị hỏng thì người đưa tin đã trở về, đi cùng với vị khách được mời.

Cô bước vào qua cửa bếp, lặng lẽ rón rén lên gác nhà Sarah để cởi mũ và khăn lông thú, rồi nhẹ nhàng bước xuống, với những lọn tóc đẹp đẽ được chải chuốt gọn gàng, chiếc áo đầm vải merino thướt tha cùng chiếc cổ áo tinh tế đều gọn gàng không một tì vết, tay cầm chiếc túi xách đựng đồ may vá xinh xắn vui tươi. Cô nán lại để trao đổi vài lời ân cần với Sarah, ngắm nhìn chú mèo con vỏ đồi mồi mới đang sưởi nắng bên lò sưởi bếp, và nói chuyện với chú chim hoàng yến — loài chim bị giật mình trên gậy đậu bởi ngọn lửa đột ngột bùng lên từ lò sưởi; rồi cô mới tiến vào phòng khách.

Lời chào dịu dàng, sự đón tiếp thân thiện được trao đổi một cách yên bình đúng với tình anh em họ gặp nhau; một cảm giác dễ chịu, dịu nhẹ và thanh tao như làn nước hoa lan tỏa khắp căn phòng; ngọn đèn mới thắp sáng trưng; khay trà và ấm nước sôi reo tí tách được mang vào.

"Anh rất vui khi được về nhà," ông Moore lặp lại.

Họ quây quần bên bàn trà. Hortense chủ yếu là người nói chuyện. Cô chúc mừng Caroline về sự cải thiện rõ rệt trong sức khỏe. Sắc hồng và đôi má phúng phính của cô đang quay trở lại, cô nhận xét. Quả thực là vậy. Có một sự thay đổi rõ rệt ở cô Helstone. Mọi thứ quanh cô đều tràn trề sức sống; sự u uất, sợ hãi, cô đơn đã lùi xa. Không còn bị vùi dập, u sầu, chậm chạp và ủ rũ nữa, trông cô giống như một người vừa nếm được liều thuốc tiên của sự bình yên trong tâm hồn, và được nâng cánh bởi niềm hy vọng.

Sau bữa trà, Hortense lên lầu. Đã một tháng nay cô không lục lọi các ngăn tủ của mình, và bây giờ khao khát thực hiện việc đó đã trở nên không thể cưỡng lại. Trong lúc cô vắng mặt, cuộc trò chuyện chuyển sang phần Caroline. Cô tiếp chuyện một cách thoải mái; cô rơi vào nhịp trò chuyện hay nhất của mình. Sự lưu loát và tao nhã dễ chịu trong ngôn từ mang lại sức hút mới cho những chủ đề quen thuộc; một âm hưởng mới trong giọng nói lúc nào cũng dịu dàng khiến người nghe vừa ngạc nhiên vừa say đắm; những sắc thái và ánh sáng biểu cảm khác lạ làm bừng sáng gương mặt trẻ trung với cá tính và sự sống động.

"Caroline, trông em cứ như vừa nghe được tin vui vậy," Moore nói sau khi đăm đăm nhìn cô suốt vài phút.

"Em á?"

"Anh mời em đến tối nay để được vực dậy tinh thần; nhưng em còn làm anh phấn chấn hơn cả những gì anh tính toán."

"Em rất vui vì điều đó. Và em thực sự làm anh phấn chấn ư?"

"Em trông rạng rỡ, chuyển động uyển chuyển, cất lời ca hát."

"Thật dễ chịu khi được ở đây lần nữa."

"Quả thực rất dễ chịu; anh cảm nhận được điều đó. Và việc nhìn thấy sức khỏe trên đôi má em cùng hy vọng trong ánh mắt em thật là tuyệt, Cary ạ; nhưng niềm hy vọng này là gì, và nguồn gốc của ánh nắng ngập tràn quanh em này là từ đâu thế?"

"Một phần là vì em hạnh phúc bên má. Em yêu má rất nhiều, và má cũng yêu em. Mẹ đã tận tụy chăm sóc em trong thời gian dài và đầy ân cần. Giờ đây, khi sự chăm sóc của mẹ đã làm em khỏe lại, em có thể dành trọn cả ngày để lo lắng và ở bên mẹ. Em vẫn bảo rằng đã đến lúc em phải chăm sóc cho mẹ; và em đang làm điều đó. Em vừa là người hầu vừa là đứa con của mẹ. Em thích — anh sẽ cười nếu biết em thấy vui thế nào khi được may vá những bộ váy cho mẹ. Trông má giờ đẹp lắm, Robert; em sẽ không để mẹ bị lỗi mốt đâu. Và rồi, trò chuyện với má vô cùng cuốn hút — đầy trí tuệ, phán đoán chín chắn, giàu thông tin, vô tận trong kho tàng kiến thức mà sự quan sát tinh tế đã tích lũy lặng lẽ. Mỗi ngày sống cùng má, em càng yêu quý má hơn, kính trọng hơn và yêu thương tha thiết hơn."

Đó là một điều, Cary nhé. Em nói về 'má' theo cách đủ khiến người ta phải ghen tị với bà cụ đấy."

"Má không hề già đâu, Robert."

"Vậy là ghen với cô tiểu thư trẻ tuổi vậy."

"Má đâu có nhận mình còn trẻ."

"Ừ thì, ghen với người phụ nữ có gia đình vậy. Nhưng em vừa nói tình cảm của 'má' là một điều khiến em hạnh phúc; giờ thì đến điều còn lại đi."

"Em rất vui vì anh đã khỏe hơn."

"Còn gì nữa không?"

"Em rất vui vì chúng ta là bạn."

"Em và anh ấy à?"

"Vâng. Có lúc em từng nghĩ chúng ta sẽ chẳng bao giờ làm bạn."

"Cary, có ngày anh định kể cho em nghe một chuyện về bản thân mà chẳng lấy gì làm tốt đẹp cho cam, và do đó sẽ không làm em vừa lòng đâu."

"Ôi, đừng! Em không chịu được ý nghĩ phải nghĩ xấu về anh đâu."

"Và anh cũng không chịu được việc em nghĩ về anh tốt hơn mức anh xứng đáng."

"Thôi nào, nhưng em láng mang đoán được 'chuyện' của anh rồi; thực ra, em tin là mình biết tất cả."

"Em không biết đâu."

"Em tin là mình biết."

"Nó liên quan đến ai ngoài anh?"

Cô đỏ mặt; cô ngập ngừng; cô giữ im lặng.

"Nói đi, Cary! Nó liên quan đến ai?"

Cô cố thốt lên một cái tên, nhưng không sao thốt nổi.

"Nói cho anh nghe đi; ở đây chỉ có mỗi chúng ta. Cứ thành thật đi."

"Nhưng nếu em đoán sai thì sao?"

"Anh sẽ tha thứ. Thìn thầm đi, Cary."

Anh cúi sát tai vào môi cô. Cô vẫn không chịu, hoặc không thể nói rõ vấn đề. Thấy Moore vẫn kiên nhẫn đợi chờ và quyết tâm nghe cho bằng được điều gì đó, cuối cùng cô đành thốt lên: "Cô Keeldar đã ghé qua nhà xứ chơi một ngày vào khoảng tuần trước. Buổi tối trời trở lạnh căm, và chúng tôi đã nài nỉ cô ấy ở lại qua đêm."

"Và em với cô ấy cùng nhau uốn tóc à?"

"Sao anh biết điều đó?"

"Và rồi hai người trò chuyện rôm rả, rồi cô ấy kể cho em nghe..."

"Không phải lúc uốn tóc đâu, nên anh chẳng khôn ngoan như mình tưởng đâu nhé; với lại, cô ấy chẳng kể gì cả."

"Hai người ngủ chung giường sau đó à?"

"Chúng tôi nằm chung phòng và chung giường. Chúng tôi chẳng ngủ mấy; chúng tôi trò chuyện suốt cả đêm."

Anh dám cá là em đã làm thế! Và rồi mọi chuyện vỡ lở hết — tệ thật. Anh thà để em nghe điều đó từ chính miệng anh còn hơn."

"Anh hoàn toàn nhầm rồi. Cô ấy không kể cho em nghe những gì anh đang nghi ngờ — cô ấy không phải là tuýp người đi bô bô những chuyện đó; nhưng dẫu vậy em vẫn suy ra được từ vài phần trong câu chuyện của cô ấy. Em còn góp nhặt thêm từ những lời đồn đại, và tự suy diễn phần còn lại bằng bản năng."

"Nhưng nếu cô ấy không kể rằng anh muốn cưới cô ấy vì tiền của cô ấy, và rằng cô ấy đã từ chối anh một cách đầy phẫn nộ và khinh miệt (em chẳng cần phải giật mình hay đỏ mặt đâu; cũng chẳng cần phải tự đâm vào những ngón tay đang run rẩy vì kim chỉ của mình đâu. Đó là sự thật phũ phàng, dù em có thích hay không) — nếu đó không phải là chủ đề trong những lời tâm tình cao cả của cô ấy, vậy hai người xoay quanh điểm gì? Em nói hai người trò chuyện suốt đêm; chuyện gì thế?"

"Về những điều chúng ta chưa từng thảo luận triệt để trước đây, dẫu cho có là bạn thân thiết đi nữa; nhưng chắc anh không mong em kể ra đâu nhỉ?"

"Có chứ, có chứ, Cary; em sẽ kể cho anh nghe mà. Em đã nói chúng ta là bạn cơ mà, và bạn bè thì luôn nên tâm sự với nhau chứ."

"Nhưng anh chắc chắn là sẽ không đem đi kể lại chứ?"

"Hoàn toàn chắc chắn."

"Kể cả với Louis ư?"

"Ngay cả với Louis. Louis thì quan tâm gì đến bí mật của mấy cô tiểu thư chứ?"

"Robert, Shirley là một sinh vật kỳ lạ và vô cùng cao thượng."

"Anh dám chắc thế. Anh có thể tưởng tượng ra ở cô ấy có cả những điểm kỳ quặc lẫn những điểm vĩ đại."

"Em nhận thấy cô ấy rất kiệm lời trong việc bộc lộ cảm xúc; thế nhưng khi chúng trào dâng như dòng nước lũ, tuôn chảy dào dạt và mạnh mẽ trước mặt anh — gần như chẳng cần sự cho phép của cô ấy — anh sẽ phải ngẩn ngơ ngắm nhìn; anh sẽ ngưỡng mộ, và — em nghĩ vậy — sẽ đem lòng yêu cô ấy."

"Em đã chứng kiến cảnh tượng ấy à?"

"Vâng; vào lúc nửa đêm tĩnh mịch, khi cả ngôi nhà chìm trong giấc ngủ, và ánh sao cùng ánh phản chiếu lạnh lẽo từ tuyết lấp ló bên khung cửa sổ phòng chúng tôi, chính lúc đó em đã nhìn thấu trái tim Shirley."

"Tận sâu thẳm trái tim cô ấy á? Em nghĩ cô ấy đã cho em thấy điều đó sao?"

"Tận sâu thẳm trái tim cô ấy."

"Và nó như thế nào?"

"Như một ngôi đền, bởi nó vô cùng thánh thiện; như tuyết, bởi nó tinh khôi; như ngọn lửa, bởi nó ấm áp; như cái chết, bởi nó kiên cường."

"Cô ấy biết yêu không? nói cho anh nghe đi."

"Anh nghĩ sao?"

"Cô ấy chẳng yêu ai từng yêu cô ấy cả."

"Những ai là người từng yêu cô ấy thế?"

Anh kể ra một loạt tên các quý ông, kết thúc bằng Sir Philip Nunnely.

"Cô ấy chẳng yêu ai trong số đó cả."

"Thế mà một vài người trong số họ rất xứng đáng với tình cảm của một người phụ nữ."

"Xứng đáng với một số người phụ nữ, chứ không phải với Shirley."

"Cô ấy tốt hơn những người khác cùng giới sao?"

"Cô ấy rất đặc biệt, và chọn làm vợ sẽ nguy hiểm hơn nhiều — nếu vội vã."

"Anh có thể tưởng tượng được điều đó."

"Cô ấy đã nhắc đến anh..."

"Ồ, cô ấy có nhắc á! Anh cứ tưởng em phủ nhận chứ."

"Cô ấy không nói theo cái cách anh tưởng tượng đâu, nhưng em đã gặng hỏi, và em ép cô ấy phải nói cho em nghe suy nghĩ của cô ấy về anh, hay đúng hơn là cảm xúc của cô ấy đối với anh thế nào. Em muốn biết; từ lâu em đã muốn biết rồi."

"Anh cũng vậy; nhưng hãy nghe xem nào. Chắc chắn cô ấy nghĩ rất tệ, cảm thấy khinh miệt phải không?"

"Cô ấy đánh giá anh cao gần như mức một người phụ nữ có thể đánh giá một người đàn ông. Anh biết đấy, cô ấy có tài hùng biện mà. Cho đến tận bây giờ trong tưởng tượng em vẫn cảm nhận được sức nóng từ ngôn từ mà cô ấy dùng để bày tỏ quan điểm của mình."

"Nhưng cảm xúc của cô ấy thế nào?"

"Cho đến khi anh khiến cô ấy sốc (cô ấy bảo anh đã làm cô ấy sốc, nhưng nhất định không chịu kể em nghe cách nào) thì cô ấy cảm thấy như một người chị đối với người em trai mà cô ấy vừa yêu quý vừa tự hào."

"Anh sẽ chẳng làm cô ấy sốc nữa đâu, Cary ạ, bởi cú sốc đó dội ngược lại bản thân khiến anh lảo đảo luôn. Nhưng cái sự so sánh giữa chị với em ấy nhảm nhí thật. Cô ấy quá giàu có và kiêu hãnh để mà nuôi dưỡng tình cảm ruột thịt với anh."

"Em không hiểu cô ấy đâu, Robert; và không hiểu sao, giờ thì em lại nghĩ (trước đây em từng có suy nghĩ khác) rằng anh không thể hiểu nổi cô ấy. Anh và cô ấy không được cấu tạo theo kiểu có thể thấu hiểu triệt để đối phương."

"Có lẽ thế thật. Anh kính trọng cô ấy, ngưỡng mộ cô ấy; thế nhưng ấn tượng của anh về cô ấy lại có phần cay nghiệt — có lẽ là thiếu lòng vị tha. Ví dụ như, anh tin rằng cô ấy không biết yêu là gì..."

"Shirley mà không biết yêu ư!"

"Rằng cô ấy sẽ chẳng bao giờ kết hôn. Anh hình dung cô ấy là kẻ ích kỷ, luôn sợ tổn hại đến lòng kiêu hãnh, sợ đánh mất quyền lực, sợ phải chia sẻ tài sản của mình."

"Shirley đã tổn thương lòng tự ái của anh rồi."

"Đúng là cô ấy đã làm tổn thương nó thật; dẫu trong lòng anh chẳng hề có chút cảm xúc dịu dàng hay một tia đam mê nào dành cho cô ấy cả."

"Vậy thì, Robert, anh thật quá tàn nhẫn khi muốn cưới cô ấy."

"Và cũng thật ti tiện làm sao, nữ tu của anh, vị tư tế xinh đẹp của anh ạ. Chưa bao giờ trong đời anh muốn hôn cô Keeldar cả, dẫu cho cô ấy có đôi môi đẹp, đỏ mọng và tròn vo như quả anh đào chín mọng; hoặc nếu anh có ao ước đi chăng nữa, thì đó cũng chỉ là thứ ham muốn nhất thời của con mắt mà thôi."

"Giờ thì em hoài nghi không biết anh đang nói thật hay không đấy. Nho xanh hay anh đào thì cũng chua thôi — 'treo quá cao' mà."

"Cô ấy có dáng người đẹp, khuôn mặt đẹp, mái tóc tuyệt trần. Anh công nhận tất cả những nét quyến rũ của cô ấy nhưng chẳng cảm nhận được chút gì, hoặc chỉ cảm nhận theo cách mà cô ấy phải khinh bỉ. Chắc là anh đã thực sự bị cám dỗ bởi cái lớp vỏ bọc mạ vàng của miếng mồi mà thôi. Caroline, Robert của em mới cao thượng làm sao — vĩ đại, tốt bụng, vô tư, lại còn trong sáng đến thế!"

"Nhưng không hoàn hảo. Anh ấy từng mắc một sai lầm lớn, và chúng ta sẽ không nhắc đến nó nữa."

"Và chúng ta sẽ không nghĩ về nó nữa chứ, Cary? Chúng ta sẽ không khinh miệt anh ấy trong thâm tâm chứ — dịu dàng nhưng công minh, trắc ẩn nhưng chính trực chứ?"

"Không bao giờ! Chúng ta sẽ ghi nhớ rằng chúng ta đong đo cho người khác thế nào thì cũng sẽ nhận lại bấy nhiêu, và vì thế chúng ta sẽ không khinh miệt, mà chỉ dành cho nhau tình yêu thương."

"Thứ đó sẽ không thỏa mãn được đâu, anh cảnh báo em đấy. Một thứ gì đó bên cạnh tình yêu — một thứ gì đó mạnh mẽ hơn, ngọt ngào hơn, ấm áp hơn nhiều — sẽ có ngày bị đòi hỏi. Liệu có thứ đó ở đây để trao đi không?"

Caroline vô cùng xúc động.

"Bình tĩnh nào, Lina," Moore dịu dàng trấn an. "Anh không hề có ý định, bởi anh chẳng có quyền gì, để làm xáo trộn tâm trí em lúc này, hay trong những tháng sắp tới cả. Đừng làm mặt như muốn bỏ đi thế chứ. Chúng ta sẽ không nhắc đến những chuyện gây kích động nữa; chúng ta sẽ quay lại buôn chuyện phiếm. Đừng run rẩy; hãy nhìn thẳng vào mắt anh đây. Nhìn xem anh là một bóng ma tiều tụy, xanh xao và ảm đạm thế nào này — đáng thương hơn là đáng sợ."

Cô nhìn anh với vẻ bẽn lẽn. "Trông anh vẫn có gì đó đáng sợ lắm, dẫu cho có xanh xao thế đi nữa," cô nói, khi ánh mắt cô chùng xuống trước ánh nhìn của anh.

"Quay lại chuyện của Shirley nhé," Moore tiếp lời: "theo em liệu cô ấy có bao giờ kết hôn không?"

"Cô ấy biết yêu."

"Theo kiểu Platon — trên lý thuyết — toàn lừa bịp cả!"

"Cô ấy yêu theo cách mà em gọi là chân thành."

"Cô ấy nói thế à?"

"Em không thể khẳng định là cô ấy nói thế. Chẳng có lời thú nhận nào kiểu như 'tôi yêu người này hay người kia' thốt ra từ môi cô ấy cả."

"Anh biết ngay mà."

"Nhưng cảm xúc ấy cứ trào dâng bất chấp ý muốn của cô ấy, và em đã nhìn thấy nó. Cô ấy nhắc đến một người đàn ông bằng giọng điệu không thể hiểu lầm được. Chỉ riêng giọng nói của cô ấy thôi cũng đủ làm bằng chứng rồi. Sau khi ép cô ấy phải đưa ra đánh giá về tính cách của anh, em lại đòi hỏi thêm đánh giá thứ hai về — một người khác mà em có những phỏng đoán riêng, dẫu cho đó là những phỏng đoán rối rắm và khó hiểu nhất trên đời. Em bắt cô ấy phải nói. Em lay người, mắng mỏ, véo các ngón tay cô ấy khi cô ấy cố lảng tránh bằng những lời chế nhạo và đùa cợt theo cái kiểu trêu ngươi kỳ quặc của cô ấy, và cuối cùng thì nó cũng thốt ra. Giọng nói ấy, em phải nhắc lại, là quá đủ; hầu như chỉ vang lên trên mức thì thầm, thế mà lại mang sự mãnh liệt dịu dàng trong từng âm điệu. Chẳng có lời thú nhận nào, chẳng có sự tâm sự nào trong chuyện này cả. Cô ấy không đời nào hạ mình làm những việc đó; nhưng em chắc chắn rằng hạnh phúc của người đàn ông ấy quý giá đối với cô ấy chẳng kém gì sinh mạng của chính mình."

"Là ai thế?"

"Em đã gặng hỏi cô ấy về sự thật đó. Cô ấy không phủ nhận, cũng chẳng thừa nhận, mà chỉ nhìn em. Em nhìn thấy đôi mắt cô ấy trong ánh phản chiếu của tuyết. Thế là quá đủ. Em đã đắc thắng trước cô ấy một cách không thương tiếc."

"Em có quyền gì mà đắc thắng chứ? Ý em là em hoàn toàn tự do không vướng bận gì chắc?"

"Dù em có là gì đi nữa, Shirley cũng chỉ là một kẻ nô lệ mà thôi. Dù là sư tử đi chăng nữa, cô ấy cũng đã tìm được kẻ thuần hóa mình. Làm chủ tất cả mọi thứ xung quanh thì có thể, chứ làm chủ bản thân thì cô ấy không làm được đâu."

"Vậy là em vui mừng khôn xiết khi nhận ra một kẻ chung cảnh ngộ nô lệ ở một người vừa xinh đẹp vừa uy quyền đến thế sao?"

"Đúng vậy; Robert, anh nói đúng đấy, ở một người vừa xinh đẹp vừa uy quyền đến thế."

"Em thừa nhận rồi nhé — một kẻ cùng chung cảnh ngộ nô lệ?"

"Em chẳng thừa nhận gì cả, nhưng em nói rằng Shirley kiêu hãnh đó cũng chẳng tự do hơn Hagar là bao."

"Và xin hỏi ai là vị tổ phụ Abraham, là người anh hùng đã lập được chiến công hiển hách như vậy thế?"

"Anh vẫn nói bằng giọng điệu đầy khinh miệt, yếm thế và cay đắng; nhưng em sẽ bắt anh phải thay đổi thái độ trước khi em buông tha cho anh đấy."

"Cứ chờ xem đã. Cô ấy có thể cưới cái tên Cupidon này không?"

"Cupidon! hắn ta á, xứng làm Cupidon cũng chỉ bằng anh xứng làm một gã Khổng Lồ Một Mắt Cyclops mà thôi."

"Cô ấy có cưới hắn ta không?"

"Rồi anh sẽ thấy."

"Anh muốn biết tên hắn, Cary ạ."

"Đoán thử xem."

"Có phải người nào ở khu vực quanh đây không?"

"Vâng, trong giáo xứ Briarfield."

"Thế thì đó là kẻ không xứng với cô ấy rồi. Anh chẳng quen nổi một bóng hồng nào trong giáo xứ Briarfield xứng tầm với cô ấy cả."

"Đoán đi."

"Không thể nào. Chắc là cô ấy bị hoang tưởng rồi, rốt cuộc sẽ dấn thân vào mấy chuyện ngớ ngẩn nào đó cho mà xem."

Caroline mỉm cười.

"Em có tán thành sự lựa chọn đó không?" Moore hỏi.

"Hoàn toàn, hoàn toàn tán thành."

"Thế thì anh thấy khó hiểu đấy; vì cái đầu sở hữu mái tóc màu hạt dẻ bồng bềnh này là một cỗ máy suy nghĩ xuất sắc, hoạt động cực kỳ chính xác. Nó tự hào sở hữu một phán đoán chuẩn xác, vững vàng, chắc là thừa kế từ 'má' rồi."

"Và em hoàn toàn tán thành, còn má thì bị mê hoặc."

"'Má' mà cũng bị mê hoặc á — bà Pryor cơ à! Thế thì không thể nào là chuyện lãng mạn được rồi đúng không?"

"Vừa lãng mạn nhưng cũng vừa đúng đắn."

"Nói cho anh nghe đi, Cary — nói đi vì lòng trắc ẩn; anh yếu đuối lắm rồi, đừng có hành hạ anh nữa."

"Anh sẽ cứ bị hành hạ thế đấy — chẳng hại gì đâu; anh đâu có yếu đuối như anh đang vờ vĩnh."

"Buổi tối hôm nay đã có tới hai lần anh nảy sinh ý định quỳ sụp xuống dưới chân em rồi đấy."

"Tốt nhất là anh đừng làm thế. Em sẽ từ chối không đỡ anh dậy đâu."

"Và tôn sùng em hết mực. Mẹ anh từng là người theo đạo Thiên Chúa La Mã. Em trông cứ như bức tranh đẹp nhất về Đức Mẹ Đồng Trinh của bà vậy. Chắc anh phải cải đạo theo đức tin của bà rồi quỳ xuống tôn thờ mất thôi."

"Robert, Robert, ngồi yên nào; đừng có làm mấy trò ngớ ngẩn nữa. Em sẽ sang chỗ Hortense nếu anh còn tiếp tục làm mấy trò điên rồ đấy."

"Em đã đánh cắp lý trí của anh rồi. Lúc này đây trong đầu anh chẳng tài nào nhét nổi thứ gì khác ngoài những bài kinh cầu thánh mẫu. Hỡi đóa hồng thiên đường, hỡi nữ hoàng các thiên thần!"

"Tháp ngà, ngôi nhà bằng vàng — chẳng phải đó là những lời sáo rỗng sao? Thôi, ngồi yên xuống và giải câu đố của anh đi."

"Nhưng 'má' lại bị mê hoặc — rắc rối ở chỗ đó đấy."

"Em sẽ kể cho anh nghe má đã nói gì khi em kể chuyện đó cho má nghe nhé. 'Hãy tin ta đi con yêu, một sự lựa chọn như thế sẽ mang lại hạnh phúc cho cả cuộc đời cô Keeldar.'"

"Anh đoán một lần thôi, không đoán nữa. Lão mục sư Helstone chứ gì. Cô ấy sắp làm dì của em rồi đấy."

"Em sẽ mách bác em; em sẽ mách Shirley!" Caroline reo lên cười khúc khích. "Đoán lại đi Robert; những phán đoán sai lầm của anh đáng yêu thật đấy."

"Là mục sư — Hall chứ gì."

"Thật sự là không phải; nếu anh thích thì ngài ấy là của em đấy."

"Của em á! Ứ, toàn bộ phụ nữ ở Briarfield này có vẻ đều coi vị linh mục đó là thần tượng thì phải. Anh tự hỏi tại sao; ngài ấy vừa hói, vừa mù sương, lại còn tóc điểm bạc."

"Fanny sẽ đến đón em trước khi anh giải được câu đố mất thôi, nếu anh không nhanh chân lên đấy."

"Anh không đoán nữa đâu — anh mệt rồi; với lại anh cũng mặc kệ. Cô Keeldar muốn lấy Đại vương Thổ Nhĩ Kỳ nào thì tùy."

"Em phải thì thầm vào tai anh nhé?"

"Em phải làm thế, và thật nhanh lên. Hortense tới kìa, lại gần đây, lại gần hơn chút nữa nào, Lina của anh ơi. Anh quan tâm đến lời thì thầm đó hơn là câu chữ."

Cô thì thầm vào tai anh. Robert giật nảy mình, ánh mắt lóe lên, rồi bật cười khúc khích. Cô Moore bước vào, theo sau là Sarah với thông báo rằng Fanny đã tới. Giờ phút chuyện trò đã kết thúc.

Robert tranh thủ khoảnh khắc để trao đổi thêm vài câu thì thầm. Anh đang đợi dưới chân cầu thang khi Caroline bước xuống sau khi đã quàng khăn choàng.

"Giờ anh có phải gọi Shirley là một sinh vật cao thượng nữa không?" anh hỏi.

"Nếu anh muốn nói sự thật thì chắc chắn là phải thế rồi."

"Anh có phải tha thứ cho cô ấy không?"

"Tha thứ cho cô ấy ư? Robert hư đốn! Cô ấy sai hay anh sai nào?"

"Cuối cùng anh có phải đem lòng yêu cô ấy thật lòng không hả Cary?"

Caroline ngước nhìn chăm chú, và có động thái hướng về phía anh, nửa như âu yếm nửa như hờn dỗi.

"Chỉ cần em ra lệnh, anh sẽ cố gắng tuân theo."

"Thật đấy, anh tuyệt đối không được yêu cô ấy đâu; ý nghĩ đó thật quái đản."

"Nhưng ngặt nỗi cô ấy xinh đẹp, xinh đẹp một cách đặc biệt. Vẻ đẹp của cô ấy là thứ vẻ đẹp ngấm ngầm theo thời gian. Ban đầu gặp em chỉ thấy cô ấy duyên dáng; nhưng quen biết cả năm trời rồi em mới nhận ra cô ấy thực sự xinh đẹp."

"Đâu phải lượt anh nói những lời này. Thôi nào Robert, ngoan ngoãn đi."

"Ôi Cary, anh chẳng còn chút tình yêu nào để trao đi nữa. Dù cho nữ thần sắc đẹp có đến tán tỉnh anh đi chăng nữa, anh cũng chẳng thể đáp lại. Chẳng có trái tim nào trong lồng ngực này mà anh dám gọi là của riêng mình cả."

"Thế thì càng tốt; không có nó anh sẽ an toàn hơn nhiều đấy. Chúc ngủ ngon."

"Sao em lúc nào cũng phải đi thế Lina, ngay đúng khoảnh khắc anh mong em ở lại nhất cơ chứ?"

"Bởi vì anh chỉ muốn níu giữ khi anh chắc chắn sắp đánh mất nó nhất."

"Nghe này, một lời nữa thôi. Hãy tự chăm sóc trái tim mình đấy — em có nghe anh nói gì không?"

"Chẳng có nguy hiểm gì đâu."

"Anh không tin vào điều đó lắm đâu. Vị mục sư theo trường phái Platon chẳng hạn."

"Ai cơ — Malone á?"

"Cyril Hall. Anh ta đã mang đến cho anh không chỉ một lần nhói lòng vì ghen tuông đâu đấy."

"Còn về phần anh, anh cứ lo tán tỉnh cô Mann đi. Hôm trước cô ấy còn khoe với anh một chậu cây do chính tay anh tặng kìa. — Fanny, em sẵn sàng rồi đây."