Mùa đông năm Quang Hòa thứ bảy (184 SCN), dưới sự truy sát của liên quân giữa quân quan triều đình và cường hào địa phương, khởi nghĩa Khăn Vàng đã thất bại, mấy chục vạn nhân dân phải chết trong chiến loạn. Hoàng đế Lưu Hoành tuyên bố đổi niên hiệu thành Trung Bình, lấy ý là “trung nguyên bình định”. Nhưng thiên hạ thái bình cũng chỉ là niềm mong ước của ông ta mà thôi. Phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí, đoàn quân thắng trận của Chu Tuấn, Hoàng Phủ Tung, Tào Tháo vừa về đến Lạc Dương, còn chưa kịp thở thì ở Lương Châu lại xảy ra một cuộc phản loạn mới.

Do người Khương ở Lương Châu liên tục làm loạn, nên giữa triều đình với họ thường xuyên bùng nổ những xung đột lớn nhỏ, đánh nhau hơn hai mươi năm rồi. Dưới thời kỳ “Lương Châu tam minh” - Hoàng Phủ Quy, Trương Hoán, và Đoàn Quýnh chủ trì việc quân ở Tây Bắc, để tránh việc người Khương và các tộc người thiểu số khác liên hợp, từ đó tiến thêm một bước phân hóa nội bộ quân địch, triều đình đã nhận mệnh rất nhiều thủ lĩnh người Khương và các tộc người Hồ khác làm trưởng các tộc Khương quy phụ triều đình, ban cho bộ tộc họ những ưu đãi, để họ bảo vệ cho sự thống trị của nhà Hán.

Qua mấy năm phát triển gần đây, những bộ lạc quy phụ ấy dần dần di chuyển đến khu vực bên trong Lương Châu, tập quán sinh hoạt cũng dần được Hán hóa. Nhưng sau khi xảy ra khởi nghĩa Khăn Vàng, họ đã tận mắt trông thấy triều đình nhà Hán không được lòng người, bản tính cuồng vọng và dã tâm hung bạo không thuần của họ lại được thổi bùng lên.

Tháng mười một năm Trung Bình nguyên niên (tức năm Quang Hòa thứ bảy khi chưa đổi niên hiệu) thủ lĩnh bộ lạc quy phụ ở Hoàng Trung là bọn Bắc Cung Bá Ngọc và Lý Văn Hầu dựng cờ tạo phản. Chúng câu kết với bộ tộc Tiên Linh Khương, ra sức cướp bóc của cải ở Lương Châu, và thông đồng với các quan lại nhà Hán là Biên Chương, Hàn Toại cũng như bọn thổ phỉ Tống Kiến cùng nhau làm loạn, đánh chiếm trọng trấn quân sự Kim Thành ở Lương Châu, giết chết Hộ Khương hiệu úy Lãnh Trưng, và Kim Thành thái thú Trần Ý.

Thứ sử Lương Châu là Tả Xương tuy tổ chức vũ trang ngay lập tức, nhưng cũng không đủ sức đánh lại, phải dần lui bước, mũi nhọn của phản quân đã tiến thẳng vào vùng đất bên trong.

Lưu Hoành lại bị một phen sợ hãi, chỉ có cách lệnh cho Tả xa kỵ tướng quân mới vừa về triều là Hoàng Phủ Tung lại lần nữa làm tướng, dẫn quân đi bình định Khương loạn. Đồng thời xá miễn cho Đông trung lang tướng Đổng Trác đang bị tội vì bại trận, lệnh cho ông ta lấy công chuộc tội, lại thống lĩnh quân đội làm phó cho Hoàng Phủ Tung, quay trở lại chiến trường Lương Châu để chống giặc.

Lần này, Tào Tháo không có ý định chủ động xin đi đánh giặc nữa. Tuy từ nhỏ Tào Tháo vốn thích binh pháp, nhưng đến khi ra sa trường mới thực sự hiểu rõ sự hủy hoại và tàn khốc của chiến tranh. Một năm qua, y đã chứng kiến vô số người phải bỏ mạng ở chiến trường, và quá nhiều thành trì làng mạc bị biến thành hoang phế. Qua hai cuộc chiến tàn khốc khắc cốt ghi tâm ở Tây Hoa và Uyển Thành, ba ngàn kỵ binh mà y dẫn đi số sống sót trở về chưa đến một phần mười, cảnh tượng máu thịt tung tóe không ngớt vây bủa những giấc mơ của y. Điều khiến Tào Tháo không thể nguôi ngoai được chính là suy nghĩ khắc sâu trong lòng nảy sinh từ cuộc trấn áp quân Khăn Vàng: Muôn dân làm loạn, tuy là do bị mê hoặc bởi tà đạo, nhưng cũng bởi bị chính sự hà khắc bức bách, còn quan quân thì vì ra sức bảo vệ xã tắc mà chiến đấu, giữa hai bên xét từ bản tâm mà nói thì không thể nói ai đúng ai sai, vậy thì nguyên nhân căn bản khiến mấy chục vạn người phải bỏ mạng vì chiến tranh là gì?

Tào Tháo vốn được đọc Hiếu kinh từ nhỏ, từ trong tiềm thức của mình đã không đồng ý với việc quay mũi nhọn về phía hoàng đế, cũng không dám suy nghĩ vấn đề theo hướng đó.

Suy đi nghĩ lại, Tào Tháo đưa ra một kết luận: sự thất đức của triều đình, sự hủ bại của quan lại mới là mầm mống dẫn đến tai họa và thảm kịch đó. Không giải quyết vấn đề này, thì sự phản loạn của dân chúng sẽ không thể hết được, sẽ còn nhiều hơn nữa những người vô tội phải chết vì chiến loạn. Hiểu ra được vấn đề như thế, Tào Tháo quyết định tiếp nhận mệnh lệnh của triều đình, đến Tế Nam đảm nhận chức quốc tướng, và nhiệm vụ quan trọng đầu tiên sau khi đến nhận chức là tích cực chỉnh đốn quan lại.

Tuy Tào Tháo suy đi nghĩ lại rất nhiều nhưng lại không ngờ rằng, chức Tế Nam tướng này thực ra phụ thân Tào Tung đã tìm kiếm cho từ lâu. Trong mắt Tào Tung, suy cho cùng việc cầm quân đánh nhau chỉ là cách mưu lợi của kẻ thô thiển, miệng gàu sao khỏi va thành giếng, suốt ngày ra trước mũi tên hòn đạn, khó tránh được có khi sơ sảy. Dù có thể trước sau đều đã đánh là thắng, đã công là hạ, thì một khi thiên hạ thái bình, chim hết cất cung làm sao có thể có kết cục tốt được? Bây giờ đại nhi tử đã thắng trận trở về, tiểu nhi tử ở quê nhà cũng an toàn không sao. Đã có quân công rồi, gia nghiệp cũng chưa bị tổn hại gì, lúc này đây có thể coi là đã chín muồi để thu hoạch. Tế Nam quốc thuộc về Thanh Châu, khi có loạn Khăn Vàng không bị phá hoại nhiều, cho nên chức Tế Nam tướng ấy thực sự là một chỗ béo bở không đến nỗi tệ. Nếu nhi tử của mình có thể được tám phía lung linh, chỗ nào cũng ổn thỏa, lại thêm có công dẹp loạn và sự dẫn dắt của mình thì chỉ trong vòng dăm ba năm là có thể tiến bước lên hàng quan khanh rồi. Nếu nhi tử đã lên hàng liệt khanh, thì lão đây đảm nhậm vị trí tam công chẳng phải là việc thuận lẽ tự nhiên sao?

Phụ tử hai người bịn rịn chia tay nhau mà mỗi người mang trong đầu một suy nghĩ riêng. Tào Tháo bước lên đường đến Tế Nam để chỉnh đốn quan lại cai trị, còn Tào Tung thì tiếp tục chạy qua chạy lại giữa hoạn quan và ngoại thích để tìm cơ hội bước lên bậc tam công.

Tào Tháo bảo Tần Nghi Lộc đi trước nửa tháng, rồi đưa thư về huyện Tiều, sau đó đến Đông Bình Lăng - huyện đứng đầu Tế Nam để làm tiền trạm. Còn mình thì đi thăm hỏi bằng hữu đồng liêu mấy ngày, lại đến bái tạ các vị tiền bối như Mã Mật Đê, Chu Tuấn, Trương Ôn, Thôi Liệt... rồi mới rời Lạc Dương.

Dọc đường đi, có thể nói Tào Tháo mang theo rất nhiều cảm khái. Năm xưa y nhận mệnh lên Hà Bắc giữ chức huyện lệnh Đốn Khâu, trên đường chỉ có bọn Lâu Dị năm tên gia đinh cùng đi. Nếm trải đủ đông hàn tuyết lạnh, giặc cướp chặn đường, đồng hoang lạc lối, cuối cùng đến được nơi nhận chức thì rách rưới tả tơi, chỉ còn lại một mình Lâu Dị theo bên. Đến nay lại là một buổi đông hàn, lại là trên con đường đi về phía đông, nhưng những gì được đãi ngộ thì đã một trời một vực.

Quốc tướng được hưởng lương hai ngàn thạch, chức ngang với thái thú, cai trị hơn mười huyện. Các việc quan ti tố tụng, nông tang dân sinh, tuyển cử hiếu liêm, thu thuế cung đốn của hơn mười huyện cho đến đại quyền quân binh canh phòng đều phó thác vào tay một người, trách nhiệm nặng nề như vậy thực sự là chức vụ lớn ở nơi phong cương, khác xa rất nhiều so với chức huyện lệnh nhỏ mọn ngày xưa. Vì thế khi chiếc xe nhà quan màu đen đi trên đường dịch đạo, bất kể người nào cũng phải nhường đường cho Tào Tháo. Phàm đến quán dịch thì dịch thừa đều phải đích thân ra tiếp đón, mời vào phòng tốt nhất, được chuẩn bị sẵn sàng than lửa sưởi ấm trong phòng, đồ ăn đưa lên đủ món trân tu, những người hầu hạ không gì không có. Đừng nói bản thân Tào Tháo, ngay cả bọn Lâu Dị đến đổ bô đêm cũng có kẻ tranh lấy đi đổ cho.

Chuyện ấy cũng chẳng có gì đáng nói, mà suốt dọc đường những nơi Tào Tháo đi qua, trên đến đồng cấp thái thú, dưới đến huyện lệnh, huyện úy, không ai là không ra nghênh đón. Lời hay ý đẹp, cười nói đủ rồi, còn đem tặng lộ phí đi đường. Nói là lộ phí, nhưng kỳ thực là vàng bạc châu báu, lụa là gấm vóc, đặc sản địa phương, thứ nào thứ nấy đều vô cùng giá trị. Tất nhiên, những quan viên ấy không chỉ là muốn thể hiện trọn nghĩa đồng liêu với Tế Nam tướng, mà còn là muốn đi lại với công thần dẹp loạn là Tào Tháo, càng muốn hơn là đến với Tào Tung phụ thân y - người đang ở ngôi cửu khanh lại rất được thập thường thị quý mến. Tào Tháo đang ôm trong lòng tâm tư muốn chỉnh đốn quan lại thuộc hạ, đương nhiên không muốn nhận những thứ ấy. Nhưng đám quan lại đem lễ đến tặng không được cứ vứt lại đồ mà đi, không nhận cũng không biết làm sao.

Một điều cực kỳ quan trọng trong chốn quan trường đó là quan hệ, nếu kẻ nào nhất quyết không nhận thì người khác sẽ chỉ nói rằng kẻ ấy giả vờ thanh cao, nói kẻ ấy cô độc, nói kẻ ấy không coi ai ra gì. Mang cái tiếng như vậy, những công việc sau này dù một li một tí cũng sẽ gặp khó khăn. Nếu là dăm ba năm trước thì có ai đó nói mấy câu không hay cũng chẳng sao, nhưng hiện giờ Tào Tháo đã ba mươi mốt tuổi, đã là kẻ làm cha rồi, không muốn con đường sĩ hoạn của mình phải trải qua nhiều trục trặc hơn nữa. Không biết làm sao được, Tào Tháo chỉ còn cách đặt ra quy định, phàm quà tặng của các quan viên, tất cả vàng bạc bảo vật đều không nhận, chỉ nhận một nửa các vật phẩm thổ sản, để tỏ ý lĩnh nhận tình cảm của mọi người. Mặc dù như vậy, chưa đến Tế Nam, thì tặng phẩm của các quận huyện đã chất đầy hai xe ngựa.

Tào Tháo ngồi trên xe, thỉnh thoảng lại quay nhìn hết trước sau đội ngũ của mình. Sáu chiếc xe lớn chở đồ gia dụng và lễ vật, hơn bốn mươi gia đinh đi theo hộ vệ. Lâu Dị mặc áo gấm sắc đen, cưỡi trên con ngựa đại uyển, bên lưng đeo đao, uy phong lẫm liệt đi trước dẫn đường - Khí phách này năm xưa làm sao có thể sánh được? Nhưng điều khác hơn so với năm xưa là, Tào Tháo không còn gặp được những người đi đường có thể kết bạn với mình nữa, càng không thể tìm thấy những người dân thường có thể trò chuyện với mình được nữa. Trên đường, nhiều nhặn lắm cũng chỉ có thể nhìn thấy những người nông dân rải rác trên cánh đồng xa xa. Từ rất xa, trông thấy đoàn xe nhà quan, nếu họ không phải quay người chạy trốn thì cũng sợ hãi quỳ mọp dập đầu xuống đất, vẻ sợ sệt trên khuôn mặt không thể mô tả hết được, cứ y như sợ mình nhảy vồ ra ăn thịt họ vậy. Loạn Khăn Vàng đã được bình định, nhưng giữa quan lại và dân thường lại càng thêm xa cách, đặc biệt y lại là một viên tướng có công như vậy, vô hình trung mang theo mấy phần sát khí bên mình. Uy danh đã lập được rồi, nhưng uy danh ấy đã nhuộm đẫm máu tanh không thể nào rửa sạch được!

Tế Nam quốc mà Tào Tháo đến nhận chức chính là quận đứng đầu ở Thanh Châu, vốn là đất phong thế tập của Lưu Khang - hoàng tử của Quang Vũ đế và Quách hoàng hậu. Sau rồi, việc nối dõi của phong quốc bị đoạn tuyệt, đến năm Hi Bình thứ ba, Lưu Hoành sách phong cho hậu duệ của Hà Gian vương - một người cũng tên Lưu Khang như lão tổ tiên ngày xưa, lại làm Tế Nam vương. Sau khi ngài Lưu Khang này chết, nam tử của ông ta là Lưu Vân thế tập. Vì hoàng đế Lưu Hoành vốn cũng xuất thân là một chi của Hà Gian vương, nên thực tế Lưu Vân cũng là một người cháu họ xa của đương kim thiên tử. Tuy giữa đế và vương đã cách xa nhau hai đời, nhưng tuổi tác thực thì hơn kém nhau không mấy. Mười huyện thuộc hạt của Tế Nam quốc là: Đông Bình Lăng, Trứ Huyện, Ư Lăng, Đài Huyện, Gian Huyện, Thổ Cổ, Lương Trâu, Trâu Bình, Đông Triều Dương, Lịch Thành. Cũng bởi quận này có nhiều mỏ sắt, nên là quận giàu nhất ở Thanh Châu, cho nên nó mới được đem phân phong cho vương thất. Tất nhiên, Tế Nam quốc giàu có như vậy cũng là nơi đầu tiên mà thập thường thị đem mua quan bán chức kiếm tiền.

Tào Tháo dọc đường đi, vì bận thù tiếp nên lỡ mất không ít thời gian, khó khăn lắm xe ngựa mới đến được của thành Đông Bình Lăng. Lại thấy người của hai nha môn quận, huyện và đông đảo bách tính đã đứng xếp hàng chỉnh tề để nghênh tiếp tận ngoài thành từ bao giờ. Đứng đầu chính là Tần Nghi Lộc đi tiền trạm cùng với huyện lệnh Đông Bình Lăng. Từ xa bọn họ đã trông thấy xe ngựa đội ngũ của Tào Tháo. Lệnh ban ra một tiếng, tức thì nhã nhạc cùng vang lên, còn có kẻ vừa hát vừa múa vui mừng đón quan mới tới nhận chức, còn náo nhiệt hơn đám hội.

Tào Tháo lệnh cho người dừng xe, vén rèm lên, nhìn mọi người đang náo nhiệt ngoài kia, sắc mặt không hề biểu lộ gì. Đợi đến nửa giờ, múa cũng đã ngừng, ca cũng đã dứt, đám nhạc công đang chơi nhạc thấy đội ngũ của quận tướng lão gia vẫn chưa đi qua, cứ chơi mãi không thôi, thổi đến phùng mang trợn mắt mới bất đắc dĩ phải dừng lại nghỉ.

Tào Tháo thấy bọn họ không còn sức lực nữa, mới xuống xe, dẫn theo Lâu Dị đi đến. Tất cả mọi người thấy tình hình như vậy, không biết đại nhân vui hay giận, đều cúi đầu quỳ rạp xuống đất. Tào Tháo nghiêm khắc nhìn khắp một lượt những người trong nha môn, lại đi đến trước chỗ dân chúng và những người chơi nhạc, rồi nói:

— Chư vị hương thân, nha dịch. Thật vất vả mọi người đã nghênh tiếp bản quan. Nhưng Tào mỗ mới đến đất này, không có công ơn gì với chư vị, không dám gánh đại lễ như vậy, mọi người đều đứng cả lên đi!

Mọi người nghe thấy giọng nói lạnh như băng của Tào Tháo, không một ai dám động đậy gì. Tần Nghi Lộc theo Tào Tháo đã quen, đứng lên đầu tiên, nói:

— Đại nhân nhà chúng ta đã cho mọi người đứng dậy, vậy mọi người hãy đứng dậy cả đi. Đại nhân nhà chúng ta rất hòa nhã!

Mọi người khi đó mới dám đứng lên. Tào Tháo trông thấy một lão nhân mái tóc bạc phơ, vội đi đến gần hỏi han:

— Lão nhân gia, lão có được mạnh khỏe không?

Ông già run lập cập không dám đáp lời, Tần Nghi Lộc vội đến gần đỡ dậy, cười nói:

— Lão nhân gia cứ việc nói, đại nhân nhà chúng ta rất thương người nghèo, trọng người già đấy!

Tào Tháo cầm tay ông lão, lại nói:

— Lão nhân gia chớ nên sợ các quan, tuổi trời lão nay đã bao nhiêu?

— Không dám, không dám, tiểu nhân năm nay bảy mươi chín. - Ông già khi ấy mới dám nói.

— Bảy mươi chín tuổi rồi! Thật không ngờ được. - Tào Tháo cười vẻ thân tình, - Lão nhân gia tinh thần quắc thước, ta trông cứ tưởng mới hơn sáu mươi tuổi thôi.

— Ha ha ha... - Ông già nghe thấy quan phụ mẫu khen mình trẻ, vui thích cười lên.

Nụ cười ấy khiến Tào Tháo trông thấy hàm răng của lão nhân đã rụng mất không ít, lại hỏi:

— Lão nhân gia đã cao tuổi như thế này, còn ra đây đón tiếp bản quan, vậy có mệt lắm không?

— Không mệt, không mệt. Đại nhân ngài xưa nay yêu dân như con, làm quan chính trực... được thấy tôn nhan, “diễn” phúc ba đời vậy!”

Tào Tháo nghe ông cụ nói diễm phúc ba đời thành “diễn” phúc ba đời lấy làm lạ lùng, lại hỏi:

— Câu lão nhân gia nói là gì vậy?

— Diễn phúc ba đời. - Lão nhân lại nói lại lần nữa.

Tào Tháo khi ấy mới nhìn lại thật kỹ những người dân đến đây, trong số họ có già có trẻ, có nam có nữ, học trò, nông dân, thợ thuyền, buôn bán đều có. Dù nàng thiếu nữ hay bà cụ già đều mặc những bộ quần áo đẹp nhất dùng khi ra ngoài. Còn có cả những địa chủ phú hộ mặc y phục gấm thêu, đứng cúi đầu vô cùng cung kính. Bất cứ tầng lớp bách tính nào cũng có mấy người đến, đó rõ ràng là do nha môn sắp đặt bày ra.

Tào Tháo quay đầu lại hỏi lão nhân:

— Ta thấy lão nhân gia ăn mặc ra dáng nông dân, lão nhân cũng từng đọc sách chứ?

— Ôi! Đại nhân thật là đem tiểu nhân ra làm trò đùa rồi. Tiểu nhân cả đời đi làm thuê cho người ta, đừng nói đến chuyện đọc sách, chữ tiểu nhân còn không biết nữa ạ. - Lão nhân cười ngây ra.

— Ồ? Nếu như lão nhân gia đã không biết chữ, không đọc sách, vậy mấy câu lão nhân gia khen ngợi ta khi nãy, là do ai dạy thế?

— Đó đều là người của nha môn dạy cho đó ạ. - Lão nhân buột miệng nói, - Tiểu nhân trí nhớ kém, hôm qua đã học thuộc suốt nửa tối, nhưng vẫn chưa nhớ kỹ lắm. Ờ... yêu dân như con, làm quan chính trực. Được thấy tôn nhan, ‘diễn’ phúc ba đời. ‘Diễn’ phúc ba đời vậy!

Tào Tháo bật cười ha hả, nhìn khắp lượt mọi người, có người che miệng cười, có người ngửa mặt lên nhìn trời mà cố nhịn, có người lộ rõ vẻ ngại ngùng. Huyện lệnh quỳ thụp xuống bên cạnh, đầu dập đất như muốn chui xuống. Tào Tháo lại đập đập vào tay ông cụ:

— Lão nhân gia trí nhớ tốt lắm, không sai chút nào cả! Hôm nay đã cho Tào mỗ được thấy một vở diễn hay vậy! Lão nhân gia thật vất vả quá!

— Không dám, không dám. Đó đều là nha môn dặn dò đấy ạ!

Tào Tháo cũng không giận dữ, đưa tay lên vái chào khắp một vòng bảo:

— Tào mỗ mới đến Tế Nam, đã làm cho mọi người phải thêm phiền phức, thực là có lỗi với chư vị. Suốt dọc đường đi, hạ quan đã được quan viên các nơi ban tặng cho không ít, lát nữa mọi người chớ có vội đi, mỗi người xin nhận lấy chút lễ bạc của hạ quan. Người nghèo được nhiều, người giàu thì được ít, nhưng ai cũng phải nhận lấy một chút để chia vui với hạ quan.

— Đa tạ đại nhân! - Dân chúng đều vui sướng quỳ xuống tạ ơn được ban thưởng, lần này thì là vui sướng thực sự.

Tào Tháo lại khuyên mọi người đứng dậy, dặn dò Lâu Dị phân phát lễ vật, rồi mới đi đến trước mặt huyện lệnh Đông Bình Lăng nói:

— Huyện lệnh đại nhân không cần phải đa lễ, hãy mau đứng dậy, hôm nay ngài là vất vả nhất đấy, thật làm khổ ngài!

Huyện lệnh nghe ngữ giọng chậm rãi từ tốn của Tào Tháo cũng chẳng biết là hay hay dở, chỉ biết đáp lại:

— Không dám... không dám... Tại hạ Triệu mỗ là huyện lệnh Đông Bình Lăng, ở đây nghênh đón đại nhân là lẽ đương nhiên ạ.

Tào Tháo đỡ ông ta dậy, cũng không đề cập lại chuyện khi nãy nữa, chỉ bảo ông ta mau về nha môn bàn việc, không cần phải để tâm đến chuyện của mình nữa. Còn mình thì dẫn Lâu Dị, trước tiên đến vương phủ bái yết Tế Nam vương Lưu Vân.

Vương gia ở đất phong tuy không có quyền cai trị nhưng vẫn là đại biểu của vương thất, quốc tướng trên danh nghĩa là phụ tá cho vương gia lo việc chính sự, cho nên việc đầu tiên khi đến nhận chức là bái yết vương gia. Lưu Vân tuy là điệt nhi của đương kim thiên tử, nhưng lại rất thân thiện hiền hòa, không kiêu ngạo hống hách giống như Trần vương Lưu Sủng. Sau một hồi những lễ nghi khách sáo khuôn phép xong xuôi, vương gia còn đích thân tiễn Tào Tháo đến tận cổng ngoài.

Tào Tháo ra khỏi cổng ngoài lại quay sang vương gia vái một vái dài, thấy ông ấy vào trong rồi, mới quay người thở phào một tiếng:

— Đỉnh núi cao coi như cũng đã bái yết rồi, tiếp theo đây hãy xem ta ra tay!

Trừng trị tham quan

Tào Tháo rời khỏi vương phủ, Tần Nghi Lộc đã chờ ở ngoài từ lâu, bèn dẫn về phủ quốc tướng. Bước vào trong cửa, thấy gia nhân đầy tớ vẫn đang ầm ĩ sắp xếp đồ đạc, bên trong bên ngoài đều không có chỗ chen chân. Tào Tháo bèn gọi Tần Nghi Lộc đến đại đường trong quan phủ để hỏi chuyện.

— Bẩm đại nhân, tháng trước tiểu nhân về đến quê nhà đưa tin, nhị gia nghe nói đại nhân đã thắng trận lại được thăng lên làm quốc tướng thì mừng lắm, bảo tiểu nhân đem lên cho đại nhân mấy cuốn sách. - Tần Nghi Lộc nói xong, gọi người nhà bê đến một cái rương.

Tào Tháo rất hiếu kỳ muốn biết xem nhị đệ Tào Đức của mình gửi sách gì đến, tự tay mở rương ra xem. Cầm một cuốn sách lên mở xem, y không ngăn được phải thốt lên:

— Ôi chao! Đây là Tiềm phu luận của Vương Phù, đó chính là cuốn sách mà nhưng kẻ làm quan phụ mẫu phải xem cho kỹ!

— Sách này hẳn có ích lắm thưa đại nhân? - Tần Nghi Lộc không hiểu.

— Đâu phải chỉ là có ích? Vương Phù cả đời ẩn cư, bản thân chưa từng làm quan, nhưng đã ở nhà viết ra bộ kỳ thư này, có thể nói là kinh điển cho kẻ làm quan. - Tào Tháo ca ngợi mãi, - Nhị đệ ta ở thôn dã, mà có thể suy nghĩ chu toàn như vậy, thật là hiếm có đấy!

Tần Nghi Lộc thấy Tào Tháo vui vẻ, lại nói góp vui:

— Từ khi giặc Khăn Vàng làm loạn đến nay, người ở tộc lý đã tổ chức thôn dân để chống cự, lại liên kết với Hạ Hầu gia, Đinh gia cùng giữ, nên không gặp phải chuyện gì. Nghe nói Tử Hiếu đại nhân ở Hoài Nam, Tử Liêm đại nhân ở Kỳ Xuân cũng đều giết giặc lập công cả.

— Chẳng cầu lập công, vô sự là tốt rồi.

— Bẩm đại nhân, đại nhân đúng là nên về thử mà xem, nhị vị phu nhân đều nhớ đại nhân lắm đấy. - Tần Nghi Lộc nói không ngần ngại, - Thiếu gia Ngang nhi giờ đã thuộc cả Kinh thi rồi đấy! Cái gì “Ao ao lộc minh, Hà diệp phù bình”[1], thực khiến người ta phải vui mừng! Đều là Biện phu nhân dạy đấy ạ. Thiếu gia lớn lên trông giống đại nhân lắm, cứ y như cùng một khuôn đúc ra vậy!

— Làm gì có chuyện như ngươi nói? - Tào Tháo tuy nói vậy nhưng trong lòng cũng rất nhớ phu nhân. Mới chớp mắt, mà Tào Ngang cũng đã gần ba tuổi rồi, mình là kẻ làm cha mà chẳng dạy nhi tử nói được một câu. Lại còn bao đêm không ngủ, trong lòng nhớ nhung nàng Biện thị xinh đẹp nữa chứ, không biết hiện giờ nàng và phu nhân chính thất Đinh thị sống với nhau thế nào...

Tần Nghi Lộc là con giun trong bụng Tào Tháo, thấy vẻ mặt tất nhiên là hiểu ngay tâm tư của chủ nhân, liền khuyên bảo:

— Có mấy câu này, có thể tiểu nhân con không nên nói ra... Nếu đại nhân nhớ các phu nhân, sao không đón cả người lớn trẻ nhỏ đến đây? Bây giờ đại nhân đã đứng vững ở Tế Nam rồi, còn lo gì nhà nhỏ không có chỗ sắp xếp? Nếu đại nhân ngại đại phu nhân của chúng con nhiều chuyện, thì chúng con chỉ đón nhị phu nhân đến thôi, hơn nữa thiếu gia còn nhỏ, mang theo tiểu nhi không tiện. - Vừa nói những câu ấy, Tần Nghi Lộc vừa vội đưa mắt nhìn vẻ nịnh nọt.

Hắn vốn tưởng rằng chủ nhân nghe xong chắc chắn sẽ rất vui, nào hay Tào Tháo không thay đổi sắc mặt, chỉ nói:

— Thôi nào, đang loạn lạc bời bời, đi trên đường ta cũng không yên lòng... Ngươi đến đây mấy ngày rồi?

— Bẩm đại nhân, đã ba ngày rồi ạ.

— Trong ba ngày qua, ngươi cảm thấy quan huyện lệnh Đông Bình Lăng này thế nào?

— Tiểu nhân thấy ông quan này cũng không tệ, tuy nói là vì để làm thân với đại nhân, ông ta đã huy động nhiều dân chúng như thế, nhưng kẻ dưới làm gì có ai lại không sợ người trên? Làm việc tinh tường mẫn cán là được rồi! - Tần Nghi Lộc cười nói vun vào.

Tào Tháo nghe xong không đáp câu gì, khi đó Lâu Dị từ nha môn phía trước đi lại nói:

— Khải bẩm đại nhân, huyện lệnh Đông Bình Lăng cầu kiến!

— Ồ? Xem ra ông quan này thực sự quan tâm đến ta, ta vừa đuổi ông ta đi, mới không gặp một lát, ông ta đã lại tìm đến rồi. - Tào Tháo cười nói.

— Đó là, - Tần Nghi Lộc vội vàng tiếp lời, - Cùng lo việc ở trong một tòa thành, cúi đầu không gặp, ngẩng đầu là gặp, ông ấy sao có thể không quan hệ tốt với đại nhân được chứ?

— Vậy theo ý ngươi, ta nên gặp hay không gặp?

— Thì phải gặp rồi, chí ít ông ấy cũng đã vui cười mà đến. Tục ngữ có câu vung tay không đánh kẻ môi cười, bất luận thế nào, đại nhân cũng phải giữ thể diện cho họ ạ. - Tần Nghi Lộc càng cười tươi hơn.

— Lại là mấy câu nói tốt. - Tào Tháo liên tục gật đầu, rồi lại hỏi, - Lâu Dị, ngươi nói xem có nên gặp hay không?

Lâu Dị không dám nói nhiều dù chỉ một từ:

— Xin đại nhân tự quyết định.

— Dù sao hiện giờ cũng không có việc gì, chúng ta gặp ông ấy một chút vậy. Xem xem ông ấy có phải là có công vụ khẩn cấp cần tâu lên không. - Nói xong Tào Tháo giơ tay ra hiệu cho Lâu Dị dẫn đường, tự mình đi ra nghênh tiếp huyện lệnh.

Triệu huyện lệnh ở huyện Đông Bình Lăng là chức quan mua được do hối lộ hoạn quan, ông ta vốn nghĩ rằng mua được chức quan ở huyện đứng đâu Tế Nam khác nào chuột sa chĩnh gạo, đến nhận chức mới biết hóa ra mình chỉ là phận nàng dâu. Cùng trong một tòa thành còn có một bà mẹ chồng là chức Tế Nam tướng cai quản. May mà ông ta được tứ bề tốt đẹp, lại chịu bỏ nhiều tiền, nên cũng dỗ dành được vị quốc tướng tiền nhậm thuận hòa ổn thỏa. Nhưng không ngờ khi xảy ra loạn Khăn Vàng, vị quốc tướng ấy vứt bỏ luôn tiếng tăm thể diện của chức đại quan lương hai ngàn thạch, không thèm chào vương gia một câu dẫn gia quyến chạy luôn. Sau này mới hỏi thăm biết, hóa ra chức quan của ông ta cũng là nhờ thập thường thị đưa lại cho. May mắn là giặc Khăn Vàng không gây loạn ở Tế Nam, tính mạng của bản thân và gia đình cũng như vàng bạc của cải của Triệu huyện lệnh coi như được yên ổn, nhưng tất cả đều phải bắt đầu lại từ đầu. Nghển cổ trông ngóng mấy tháng trời, cuối cùng cũng biết được tin là nam tử của đại hồng lô Tào Tung sẽ đến bổ vào chân quốc tướng còn thiếu, nỗi thấp thỏm trong lòng bấy giờ mới lắng xuống. Chuyện lão già Tào Tung dựa vào thập thường thị đã được nghe từ lâu, nên cho rằng nam tử ông ta chắc chắn cũng cùng một duộc như thế. Nhưng, ông ta không ngờ rằng, Tào Mạnh Đức vừa xuống xe đã lật tẩy ngay hành vi nịnh bợ của mình, tuy chưa mắng trách gì, nhưng khẩu khí khi nói chuyện không nóng không lạnh, thực là không hiểu thế nào. Ông ta vội vàng đút tiền cho Tần Nghi Lộc, nhờ hắn nói tốt cho mình trước mặt Tào Tháo, lại về nhà viết một danh sách lễ vật dày dặn đút vào trong tay áo, cung kính đến bái yết.

— Triệu huyện lệnh, ngài thật khách sáo quá. - Tào Tháo chắp tay chào bước ra. - Trong một ngày mà đến hai lần bái hội, Tào mỗ đây thực là được ưu ái quá. Đại nhân ngài yêu dân như con, làm quan chính trực, được thấy tôn nhan, ba đời diễm phúc vậy!

Huyện lệnh biết rằng y đang nói những câu ông ta dạy cho dân chúng để châm chọc mình, nhưng chỉ dám ngượng ngùng nói:

— Quận tướng đại nhân, ngài lại cười hạ quan rồi. Thực xấu hổ, xấu hổ!

— Chuyện đó thôi không nói đến nữa, Tào mỗ tính vốn ưa khôi hài, ông cũng chớ lấy làm lạ. - Tào Tháo lại tươi cười kéo tay huyện lệnh nói, - Xin mời vào trong, xin mời vào trong!

— Hạ quan không dám, để mời đại nhân đi trước ạ.

— Ôi! - Tào Tháo đập đập vào tay huyện lệnh. - Tào mỗ mới đến quý địa phương đây, muôn vàn sự vụ còn phải nhờ Triệu huynh vất vả chỉ bảo cho, huống chi hôm nay nếu không có huynh dẫn theo dân chúng đến nghênh đón, thì Tào mỗ sao có thể vừa xuống xe đã được tiếng tốt là yêu dân? Triệu huynh không phải từ chối, xin mời xin mời!

Triệu huyện lệnh nghe Tào Tháo nói như vậy, khối đá đè nặng trong lòng coi như đã bỏ được xuống, cười nói theo:

— Quận tướng đại nhân thật là đã nể mặt cho, nhưng hạ quan thực sự không dám tranh trước đại nhân.

— Triệu huynh nếu đã khiêm nhường như vậy, hai người chúng ta cùng cầm tay nhau vào trong sảnh đường vậy. - Tào Tháo nói xong kéo tay ông ta cùng đi vào trong.

Triệu huyện lệnh lúc này người như thấy lâng lâng, Tào Mạnh Đức, nam tử của đại hồng lô Tào Tung, công thần tiễu trừ giặc Khăn Vàng, đường đường là Tế Nam quốc tướng mà lại cầm tay mình xưng hô là huynh đệ, mặt mũi mình lại chả được đề cao lên đến tận mây xanh ư? Lúc qua cửa lên sảnh đường, ông ta dường như đã nhìn thấy tiền đồ rất có triển vọng của mình rồi.

Bước vào sảnh đường, hai người phân ngôi chủ khách cùng ngồi, trà đã mang lên đâu đấy. Tào Tháo cố ý cho bọn Tần Nghi Lộc và Lâu Dị lui ra, hỏi vẻ thân mật:

— Ta trông Triệu huynh chắc mới hơn bốn mươi tuổi thôi nhỉ, ngài nhận hiếu liêm minh kinh năm nào?

Triệu huyện lệnh gãi gãi đầu nói:

— Hạ quan không phải xuất thân hiếu liêm, mà là bỏ bốn trăm vạn tiền giúp tu sửa Tây Viên mới được chức quan này, thật khiến ngài phải cười rồi!

— Thế thì có gì đáng cười, bỏ tiền tu sửa Tây Viên cũng là ra sức vì hoàng thượng mà. - Tào Tháo liếc nhìn ông ta.

Triệu huyện lệnh nghe thấy Tào Tháo nói như vậy, vội bổ sung thêm:

— Hạ quan bỏ tiền giúp sửa Tây Viên, là được sự giúp đỡ của hai vị lão đại nhân là trung thường thị Triệu Trung và Đoàn Khuê. Thực không dám giấu gì, đường thúc của tại hạ với Triệu thường thị vốn có mối quan hệ thông gia, nên cũng được nhờ ơn nâng đỡ.

Ông ta biết Tào Tung có quan hệ thân thiết với Triệu Trung nên cố ý nói rõ mối quan hệ ấy. Quả nhiên, Tào Tháo càng thêm thân thiết:

— Triệu huynh sao không nói sớm? Nếu đã như vậy, có suy nghĩ gì, huynh cứ việc nói rõ hết ra, phụ tử chúng ta nếu có thể giúp được, cũng không để huynh phải uổng lòng trung thành với triều đình đâu.

— Không dám, không dám. Hạ quan vốn không phải kẻ có tài năng hơn người, có thể miễn cưỡng giữ chức vụ này cũng đã là may mắn lắm rồi, sao dám mong cầu nhiều nữa?

— Huynh khiêm tốn quá. Với tài năng của huynh, ngồi vào vị trí này của ta thì có gì là không được? - Tào Tháo vỗ vỗ vào vai ông ta.

Triệu huyện lệnh sung sướng cười ngoác đến tận mang tai, vội vàng rút từ trong tay áo ra mảnh lụa ghi danh sách lễ vật, hai tay nâng lên trước mặt Tào Tháo:

— Được nghe đại nhân đánh dẹp Khăn Vàng thật là vất vả, chiến thắng trở về thiên chuyển đến đây nhận chức quốc tướng, thật là vui mừng. Hạ quan có chút lễ bạc xin được gửi tặng, để biểu lộ tấm lòng.

Tào Tháo hơi chau mày, cầm lấy danh sách lễ vật nhìn xem, cười nhạt nói:

— Đại nhân thực là phung phí quá rồi.

— Lễ vật nhỏ mọn, không tỏ hết lòng tôn kính.

— Thế này sao gọi là nhỏ, chỉ riêng gấm lụa đã đến ba mươi xấp. Chẳng cần nói đến thê thiếp của tiểu đệ, mà đến cả các vú già, nha hoàn trong nhà đệ cũng có áo quần đẹp mặc rồi! Phải cảm ơn hậu đức của huynh đấy!

— Đâu dám, đâu dám. - Triệu huyện lệnh vội vã cười theo.

— Nhưng Tào mỗ thực sự không dám nhận, huynh chỉ là một chức huyện lệnh lương sáu trăm thạch, bổng lộc ít ỏi như thế. - Vừa nói, Tào Tháo vừa cúi mình, mặt hơi có vẻ cười ghé vào bên tai ông ta nói nhỏ, - Chỉ nhờ vào chút tiền cỏn con huynh nhận được ấy, có đủ không?

— À... ha ha ha... - Triệu huyện lệnh cười vang, - Tục ngữ có câu “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”. Đại nhân có lẽ chưa kịp hỏi thăm, huyện Đông Bình Lăng này có nhiều nơi là mỏ sắt, tiểu nhân để tâm xử trí thì cũng có thể thu lợi không ít. Nay nghe được đại nhân đến đây, tiểu nhân đem tất cả những gì tích lũy được trong mấy năm nay dâng lên cũng là phải lẽ.

— Ôi... - Tào Tháo lắc đầu, - Quân tử không đoạt cái đẹp của người, lễ vật của ngài lớn quá! Tào mỗ ta không thể nhận được đâu.

— Đại nhân ngài làm vậy thực không nể mặt hạ quan rồi...

— Triệu huynh không cần phái khách sáo, lễ tuy không nhận, nhưng xin huynh làm giúp cho một việc.

— Ngài có gì dặn dò, hạ quan sẽ tận sức làm ngay, sao dám nhận một chữ “xin” chứ.

Tào Tháo thở dài một tiếng, trầm ngâm nói:

— Tào mỗ nhận mệnh thiên tử đi chinh phạt giặc Khăn Vàng, suốt dọc đường, khát thì uống máu đầu lưỡi kiếm, ngủ thì gục trên mỏm yên ngựa, chịu không biết bao nhiêu gian khó, thực là thập tử nhất sinh vậy!

— Đại nhân thực là bậc trung lương của nước nhà. - Triệu huyện lệnh thấy có chỗ là chen vào vội vàng nịnh một câu.

— Huynh cũng đã thấy Tần Nghi Lộc, gia nhân của ta rồi, hắn theo ta giết giặc lập công, cũng phải vào sống ra chết chịu không biết bao nhiêu nguy nan.

— Hôm Tần huynh đệ đến đây, hạ quan không dám trễ nải, cũng đã có chút tấm lòng dâng lên.

— Đã có chút tấm lòng dâng lên ư? Ha ha ha... - Tào Tháo ngửa mặt cười khàn mấy tiếng, đột nhiên lại chau mày, - Tần Nghi Lộc được Triệu huynh chu cấp cho, Tào mỗ thật cảm kích vô cùng, chỉ là...

— Chỉ là sao ạ, xin ngài cứ nói.

— Vừa nãy đại nhân có nói chiến thắng trở về thiên chuyển đến đây nhận chức quốc tướng, thật là vui mừng. Câu này không sai chút nào. Nhưng việc tốt như vậy, mà chỉ có một mình Triệu huynh chúc mừng cho ta, thì sao tránh khỏi buồn tẻ.

— Ý ngài là...?

— Nếu tất cả các huyện lệnh của toàn quận Tế Nam đều có thể đến đây, thì mọi người cùng chúc mừng cho ta. Tào mỗ sẽ đứng ra làm chủ mời mọi người cùng uống một trận say chẳng cũng vui lắm sao? - Tào Tháo nói rồi, cầm danh mục lễ vật lại nhét vào tay ông ta, lấy sức nắm lại thật chặt.

— Ồ, ồ. - Triệu huyện lệnh đã hiểu ra: “Tào Mạnh Đức này thực là lòng tham vô đáy, chỉ một mình ta hối lộ không đủ, mà còn muốn mười huyện lệnh của toàn quận đều phải tới nghênh tiếp.” Nghĩ đến đó, ông ta vội chắp tay nói, - Hạ quan hiểu rồi, hạ quan hiểu rồi.

— Ta mới đến đất này, không quen biết gì với các vị đại nhân. Huynh là người quen biết tất cả bọn họ, vậy xin phiền Triệu huynh vất vả một phen vậy. Ba ngày sau, ta đặt tiệc ở trong phủ, huynh mời hết tất cả các vị đại nhân đến đây, chúng ta cùng chúc mừng một bữa, đến khi đó sẽ uống say mới thôi.

— Hạ quan đúng là không dám chối từ, nhưng...

— Nhưng sao? - Tào Tháo quay lại nhìn.

Triệu huyện lệnh vội vàng đứng dậy rồi sau quỳ xuống:

— Nửa tháng trước, triều đình đã sai Hoàng Uyển đến Thanh Châu nhận chức thứ sử. Người này chính là hậu duệ của công thần Hoàng Quỳnh khi xưa, lại là người mà lão thái phó Trần Phồn tiến cử, vì không chịu ép mình theo thói đời, nên bị triều đình bỏ bẵng hơn hai mươi năm. Hiện giờ giặc Khăn Vàng nổi lên, người này được Dương công tiến cử mới lại ra làm quan, đến đây xem xét kiểm tra công việc của quan lại ở Thanh Châu. Đại nhân tụ tập quan chức cả quận đến chúc mừng, nếu truyền đến tai ông ta, e là sẽ bất lợi cho đại nhân.

— Hóa ra là chuyện ấy? Đứng dậy đi, đứng dậy đi... Ta ở Tế Nam, ông ta ở Tề, sao có thể quản được chuyện ở đây? Hơn nữa, phụ tử chúng ta là vị trí thế nào, tự sẽ có biện pháp xử trí, không cần Triệu huynh phải lo lắng. - Nói rồi Tào Tháo lại ghé vào tai Triệu huyện lệnh nói, - Ta không để cho ông vất vả không công đâu. Nếu chuyện này có thể làm xong, ta có được lòng tốt của họ, thì Triệu huynh sẽ không cần phải tốn kém nữa.

Triệu huyện lệnh vừa nghe thấy thế, đã mừng quýnh lên, không mất tiền mà được quan hệ tốt, nhân nước sông lớn, làm sao lại không rửa thuyền? Bèn vội vàng vái tạ nói:

— Đại nhân yên tâm, việc này cứ giao cho hạ quan, nhất định sẽ xử lý ổn thỏa, không lọt một giọt nước.

— Ờ. Việc này nếu cần chạy qua chạy lại, ông có thể cùng trù tính với tên gia đinh Tần Nghi Lộc của ta. - Nói xong Tào Tháo mỉm cười bí mật, quay ra ngoài cửa gọi to, - Nghi Lộc, tiễn khách thay ta nhé!

Theo như chỉ vẽ của Tào Tháo, vào một buổi chiều tối ba ngày sau, các quan huyện lệnh của Tế Nam quốc đã đúng hẹn có mặt, lũ lượt mang theo lễ vật, tiền vàng. Triệu huyện lệnh nghiễm nhiên đứng ở vai trò dẫn đầu mọi người, không những đích thân ghi chép danh sách lễ vật, mà còn đặc biệt viết cả một bản lý lịch của mọi người giao vào tận tay Tào Tháo.

Tào Mạnh Đức đã sắp sẵn yến tiệc chiêu đãi mọi người, chợt phát hiện thuộc lại ở Tế Nam có mười vị huyện lệnh mà chỉ có chín người đến, bèn cố ra vẻ không vui nói:

— Có người nào không đến? Sao lại không nể mặt bản quan thế!

Một tên huyện lệnh béo núng nính cướp lời nói:

— Huyện lệnh Trâu Bình là Lưu Diên không đến. Người này cho mình là dòng dõi hoàng tộc, ỷ tài ngạo vật, trước nay chưa bao giờ coi bọn hạ quan ra gì cả!

— Đúng vậy, đúng vậy. Lưu Diên thật chẳng ra sao cả! - Mọi người phụ họa nói theo.

Tào Tháo quay nhìn ông huyện lệnh béo phì, không ngăn được bật cười nói:

— Vị lão huynh này, ông là quan phụ mẫu ở huyện nào?

Người ấy cười ngây nói:

— Tại hạ là huyện lệnh Lịch Thành.

— Lịch Thành là nơi đất giàu, là chỗ có nhiều mỏ sắt nhất của bản quốc. Ông có hiểu cách khai thác sắt không? - Tào Tháo hỏi.

— Cũng biết sơ lược một vài. - Lão béo ấy vân vê chòm râu, - Đó là đem quặng ra luyện thành sắt, khi giá rẻ thì cất đi, khi giá đắt thì bán cho cường hào địa chủ lân cận.

Tào Tháo cắn răng cười nhạt nói:

— Ông làm như vậy đâu phải là lo việc khai thác sắt cho triều đình, mà là dựa vào mỏ sắt để làm ăn buôn bán.

— Hạ quan chỉ là buôn bán sắt tư thôi ạ.

— Muối và sắt là sản phẩm thuộc quản lý của triều đình, ông không biết rằng kinh doanh mặt hàng ấy là vi phạm vương pháp ư.

Ông huyện lệnh béo cười nói:

— Có lẽ đại nhân không rõ, hoàng thượng sửa vườn ngự, phải dùng rất nhiều sắt, dù có là sắt tư nhân luyện ra cũng phải dùng cả. Hạ quan đã cung ứng cho triều đình không ít sắt tốt, sau đó được Câu thuẫn lệnh[2] Tống Điển tiến cử, mới nhận chức huyện lệnh Lịch Thành ạ.

— Hóa ra là người được thập thường thị tiến cử, chả trách mà thế. Ta thấy lý lịch ấy chưa chắc đã đúng, ở đây không có người ngoài, mấy vị đại nhân có con đường tắt nào để được làm quan, cứ kể ra đây nghe xem sao, không phải ngại, Tào mỗ sau này cũng dễ bề quan tâm. - Mọi người đều cùng kể rõ chuyện mình, có người thì nhờ hoạn quan tiến cử, có người thì đi theo cửa của cánh Hồng Đô môn học sĩ, có người nhờ vào họ hàng của Đổng thái hậu để làm quan, cũng có người kết thân với nhũ mẫu của hoàng thượng mà được, chỉ có huyện lệnh Gian Huyện là có xuất thân hiếu liêm. Tào Tháo xem kỹ danh sách lễ vật, nói với huyện lệnh Gian Huyện:

— Ông cũng tốn kém không ít nhỉ... nếu đã là xuất thân hiếu liêm, hà tất phải như vậy?

Huyện lệnh Gian Huyện đỏ mặt nói:

— Nhập gia phải tùy tục mới đúng, hạ quan cũng không thể phá được luật lệ.

— Ha ha ha... ông đúng là có thể hòa đồng với mọi người đấy. - Tào Tháo cười lớn, lại nhìn vào danh sách lễ vật, - Không được rồi, các ông có chín người, làm sao danh sách lễ vật lại chỉ có bảy người chứ?

Triệu huyện lệnh mặt tái mét:

— Hạ quan hôm trước đã...

— Việc của ông ta biết rồi, trong số các ông ở đây còn có ai chưa đưa lễ vật?

Chợt thấy một người ngồi ở bàn cuối cùng đứng lên:

— Hạ quan chưa từng kính lễ lên đại nhân.

Tào Tháo liếc nhìn ông ta, thấy người này dáng người không cao, tướng mạo cũng thường, trông mới chỉ hơn hai mươi tuổi, hỏi:

— Ngươi là Trương Kinh huyện lệnh Đài Huyện?

— Dạ phải.

— Vì sao ngươi không chuẩn bị lễ vật dâng lên bản quốc tướng?

— Hạ quan tất nhiên có chuẩn bị lễ vật đâu đấy, nhưng thấy những quà tặng của chư vị đại nhân, hạ quan không dám dâng lên nữa.

— Ngươi tặng cho bản quan lễ vật gì?

Trương Kinh do dự một lúc rồi mới rút từ trong tay áo danh sách lễ vật của mình dâng lên. Tào Tháo cầm lấy xem, thấy ghi: Mười cuộn thẻ tre.

Tào Tháo cười nhạt một thôi:

— Ngươi đem tặng bản quốc tướng mười cuộn thẻ tre?

Trương Kinh nuốt nước bọt lấy giọng, nói qua loa:

— Đó là vật phải dùng trong công văn của quan phủ, đem tặng lên thượng ti rất là đúng chỗ.

— Hừ! Bọn họ tặng vàng tặng bạc, tặng lụa là, ngươi lại chỉ có thẻ tre đem tặng, thật là coi thường Tào mỗ ta rồi.

— Xin thứ tội cho hạ quan bạo gan nói thẳng, - Trương Kinh mạnh mẽ ngẩng đầu lên, - Đại nhân là công hầu tử đệ, lại là công thần dẹp loạn của triều đình, không nên vì của cải mà làm vấy bẩn danh tiếng.

— Ồ? - Mắt Tào Tháo chợt sáng lên, - Ngươi thật có khẩu khí, đã giáo huấn cho ta rồi. Ngươi chẳng phải cũng bỏ tiền ra mua lấy chức quan ư? Sao cũng tìm kiếm tiếng tăm, giả vờ thanh cao như thế.

Nghe Tào Tháo nói như vậy, tám ông huyện lệnh tới tấp vẩy mũi với Trương Kinh. Trương Kinh thấy mặt nóng bừng, quỳ xuống thi lễ nói:

— Quận tướng đại nhân, Trương mỗ tuy là bỏ tiền ra mua quan, nhưng có lòng vì triều đình mà dốc hết sức khuyển mã của mình, để cởi bỏ nỗi thống khổ treo ngược trên đầu dân chúng. Từ khi hạ quan nhận chức đến nay, tuy không dám nói rằng đã sửa trị Đài Huyện được đến độ đêm ngủ không phải đóng cửa, nhưng bản thân mình cũng giữ sạch như nước trong. Tại hạ có vàng có bạc, có thể bỏ ra cho bách tính, cũng có thể đem chẩn tế cho dân gặp hoạn nạn, nhưng không thể đem hối lộ quan trên, làm ô nhục cho gia môn tổ tiên họ Trương của tại hạ được! Nếu đại nhân chê lễ của tại hạ bạc, thì chức huyện lệnh này tại hạ cũng không làm nữa, đại nhân có thể tâu miễn quan chức của tại hạ. Dù bị tội hay phạt, được sống hay chết, Trương mỗ cũng sẵn sàng đợi ngài! - Nói xong đứng dậy bỏ cái mũ tiến hiền trên đầu, ném xuống đất, quay người đi ra ngoài.

— Đứng lại cho ta. - Tào Tháo kêu giật Trương Kinh lại.

Trương Kinh liệu rằng Tào Tháo sẽ hạ độc thủ với mình, chẳng thèm quay đầu lại, cứng cổ nói:

— Tại hạ bỏ quan cũng là phải, chỉ mong đại nhân tự bảo trọng, chớ nên vì một cái mạng quèn của Trương mỗ mà làm hỏng tiền đồ tốt đẹp của ngài.

— Ha ha ha... Kẻ phải bãi quan không phải là ngươi.

Trương Kinh giật mình, quay lại nhìn Tào Tháo. Chỉ thấy Tào Tháo cầm trên tay tập danh sách lễ vật của những người còn lại, nghiêm mặt nói:

— Tám người các ngươi quỳ xuống cho ta.

Khi đó, tám vị huyện lệnh kia mới hiểu ra sự tình, vội rời khỏi bàn tiệc quỳ mọp.

Tào Tháo ném tập danh sách lễ vật ra, đập bàn quát:

— Các ngươi hãy nghe cho rõ đây... Một khi hoàng thượng đã đặt ra Vạn Kim Đường ở Tây Viên để bán chức, thì ta cũng không cần biết quan chức của các ngươi vì đâu mà có. Nhưng các ngươi táng tâm điên cuồng, gan to làm bậy, rốt cuộc lại áp bức dân lành, buôn lậu quặng sắt, lại còn dám hối lộ bản quan. Hiện nhân chứng vật chứng đều còn cả ở đây, ngày mai ta sẽ dâng sớ lên triều đình và chuyển hịch tới thứ sử Hoàng Uyển. Huyện lệnh Trâu Bình là Lưu Diên làm quan ngay thẳng, không khuất phục trước cường quyền. Huyện lệnh Đài Huyện là Trương Kinh tuy đi đường trái bỏ tiền mua chức, nhưng tấm lòng vì dân, không sợ quyền thế. Ngoài hai người bọn họ ra, còn lại các ngươi đều không xứng đáng làm quan, hãy về nhà đợi ngày trị tội.

Tám huyện lệnh đều sợ toát mồ hôi lạnh, huyện lệnh Gian Huyện đánh bạo nói:

— Hạ quan là xuất thân hiếu liêm, không phải là do hối lộ hoạn quan mà có, mong đại nhân khai ân.

Nào ngờ vừa nói xong, Tào Tháo đã đùng đùng nổi giận:

— Đồ vô sỉ nhà ngươi! Còn không biết xấu hổ mà nói mình là hiếu liêm ư? Hiếu liêm như ngươi có so được với mua chức như Trương Kinh không? Tự đem mình vào trụy lạc, cùng hòa với đám ô trọc, chẳng ai có thể cứu được ngươi đâu!

Tám người liên tục dập đầu:

— Hạ quan từ nay không dám nữa, xin đại nhân cho chúng hạ quan một lần cơ hội.

Tào Tháo lắc đầu:

— Không có lần khác nữa đâu... dân chúng vì sao làm phản? Còn không phải là do bọn tham quan ô lại các ngươi bức bách sao? Khi triều đình phái quân đi tiễu trừ phản loạn, bất luận hàng hay không hàng đều truy sát toàn bộ, có khi nào từng cho họ cơ hội đâu? Nếu như triều đình đã không cho họ cơ hội, thì ta cũng không thể cho các ngươi cơ hội được. - Tào Tháo nhắm mắt thở dài một tiếng, cảnh tượng máu thịt tung tóe khi xưa lại hiện lên trong đầu, Tào Tháo lập tức mở bừng hai mắt, - Quan lại cai trị không trong sạch, thì vạn sự đều khó mà làm. Ý ta đã quyết!

— Đại nhân! - Trương Kinh nói với Tào Tháo, - Ngài tuy làm quận tướng, nhưng cũng không có quyền bãi quan, còn phải đợi sau khi tâu rõ với triều đình, mới có thể đuổi họ về nhà được.

Tào Tháo mỉm cười:

— Có phụ thân ta ở trong triều, tiền trảm hậu tấu ai có thể làm gì được? Ta sẽ lập tức viết thư cho Hoàng thứ sử. Bây giờ tha cho, để bọn chúng vẫn tạm giữ chức vị, chẳng phải để cho bọn chúng tranh thủ kiếm chác thêm ít của cải nữa trước lúc bãi quan sao?

Ông huyện lệnh Lịch Thành to béo nghe xong, lập tức bỏ mũ quan xuống, lẩm bẩm nói:

— Thôi thì thôi, tiền ta buôn sắt kiếm được thế cũng đủ rồi, làm chức quan này cũng chỉ là lấy công làm lãi, cho con cháu được nở mày nở mặt. Nếu đã vậy, ta chẳng làm nữa là xong, về nhà làm ông tài chủ thôi.

Tào Tháo trợn mắt nhìn hắn ta, nhưng cũng không có lý gì bắt hắn. Trương Kinh thì cười nhạt nói:

— Lão béo, phúc cho con cháu là nhờ đức hạnh tích lũy mà nên, há lại là nhờ lấy tiền mà mua được? Ông có phải là nhiều sắt lắm đúng không, hãy về mà rèn lấy một cái đai sắt thật to vào nhé!

— Để làm gì? - Lão béo ngây mặt không hiểu ra sao.

— Lấy cái đai sắt ấy mà buộc cho chắc mộ tổ nhà ông vào!

Lão béo cũng đúng là ngu ngốc, lại hỏi tiếp:

— Buộc mộ tổ lại để làm gì?

Trương Kinh cười nói:

— Để cho nó chắc chắn một tí, khỏi phải bị dân người ta chửi cho vỡ ra mất!

— Ngươi... - Lão béo tức tối nghiến răng nghiến lợi.

Tào Tháo không muốn phí lời với bọn chúng nữa, bảo:

— Dù sao hôm nay cũng là ta mời các ngươi đến đây, tất cả cứ ăn uống cho thoải mái đi, bản quan không tiếp nữa. - Rồi lại dặn dò Trương Kinh, - Chỗ này giao cho ngươi lo liệu nốt, dẫu sao bọn họ cũng là khách, ngươi hãy thay ta mời bọn họ mấy ly rượu, coi như chia tay.

— Đại nhân còn có việc gấp gì cần xử trí ư?

Tào Tháo thở dài:

— Thói tham ô hối lộ rất khó cấm tuyệt. Xử lý xong việc công, ta còn phải xử lý việc nhà nữa. - Nói xong liền đi vào nhà sau.

Khi Tào Tháo về đến hậu viện, trời đã xẩm tối, mặt trăng đã treo lơ lửng trên bầu trời. Tào Tháo không về phòng, mà cho gọi Tần Nghi Lộc và Lâu Dị đến một góc vắng vẻ.

Tần Nghi Lộc cười nịnh bợ:

— Trong lòng đại nhân không được vui lắm ư? Tiểu nhân với Triệu huyện lệnh đã đi mời các huyện lệnh, công việc ấy làm không được tốt ạ?

— Tốt... tốt lắm. - Tào Tháo vẻ mặt buồn bã, - Nghi Lộc, ngươi có biết vì sao ta không cho đưa gia quyến đến Tế Nam không?

— Đại nhân lo xa tính kỹ, chẳng xem bói cũng đã hay, tiểu nhân làm sao mà biết được? - Tần Nghi Lộc cười nhăn nhở nói.

— Vậy ta nói cho ngươi biết. Ta không muốn họ đến đây, chính là vì sợ rằng quyến thuộc đông quá, vạn nhất trong số họ có một ai ý chí không vững vàng, nhận hối lộ của người khác. Đến khi ấy ta không thể giữ trong sạch cho mình được, thì làm sao có thể trừ diệt tham quan, sửa sang lại trị được? - Nói đến đó, Tào Tháo dừng lại một lúc, rồi mới nói tiếp, - Nghi Lộc, ngươi đã có được bao nhiêu ân huệ từ những ông huyện lệnh kia?

Dưới bóng lùm cây tối mịt, Tần Nghi Lộc thấy ánh mắt của Tào Tháo đang chăm chăm nhìn xoáy vào mình, vội vàng quỳ thụp xuống đất:

— Đại nhân! Tiểu nhân biết tội rồi. Xin đại nhân tha tội cho tiểu nhân, tiểu nhân nhất thời hồ đồ, nhận của Triệu huyện lệnh một căn nhà. Giờ tiểu nhân sẽ trả lại ngay ông ta, từ sau tiểu nhân không bao giờ dám nữa.

Tào Tháo thở dài:

— Việc đến nước này, ngươi vẫn còn không chịu nói thật. Lâu Dị, ngươi nói ra hộ nó đi!

— Dạ! - Lâu Dị chắp tay nói, - Tần Nghi Lộc cùng với Triệu huyện lệnh đi mời các vị huyện lệnh, trước sau đã thu nhận hối lộ của huyện lệnh các nơi là: hai mươi vạn tiền, mười xấp gấm Thục, hai cành ngọc bích, một đôi sừng tê, bốn viên trân châu lớn.

Tần Nghi Lộc kinh hãi cứng họng không nói được câu nào, mồ hôi lạnh lập tức túa ra - các hạng lễ vật không sai chút nào, hóa ra Tào Tháo đã luôn sai Lâu Dị giám sát hắn ta.

— Hắn nói có đúng không?

Thấy Tào Tháo hỏi, Tần Nghi Lộc mới sực tỉnh, dập đầu côm cốp nói:

— Tiểu nhân đã sai rồi! Tiểu nhân đã sai rồi!

— Muộn rồi. - Tào Tháo lắc đầu, - Ta cho mời những ông huyện lệnh ấy không phải là để đòi hối lộ, mà ngược lại, là để tìm ra chứng cứ bãi quan của bọn chúng. Ta tự nhận là thanh liêm chính trực, nhưng chuyện này làm thật không công bằng. Ta cố ý dẫn dụ bọn chúng hối lộ, lại không cho bọn chúng một con đường lui... Nhưng ta đã cho ngươi ba lần cơ hội rồi! Ta e rằng ngươi sẽ nhận hối lộ, nên đã sai ngươi đến làm tiền trạm trước, ngươi nhận được căn nhà của Triệu huyện lệnh - đó là lần thứ nhất. Một lần ta có thể tha cho ngươi. Lần thứ hai, ta sai ngươi liên hệ các huyện lệnh, ngươi lại được nhiều quà cáp như thế. Cuối cùng, ta hỏi ngươi nhận được bao nhiêu, ngươi lại còn né tránh tội nặng, nhận tội nhẹ hơn, giấu giếm những của cải ấy... Ba lần rồi! Ngươi khiến ta thất vọng quá! Ngươi đi đi!

— Đại nhân! Đại nhân không cần tiểu nhân nữa ư? - Tần Nghi Lộc sợ giật nảy mình.

— Ta không thể vẫn cần ngươi được.

Tần Nghi Lộc nước mắt nước mũi đầm đìa:

— Đại nhân! Đại nhân thực không cần tiểu nhân nữa ư? Tiểu nhân đã sai rồi, xin đại nhân tha thứ cho tiểu nhân! Chỉ cần đại nhân không đuổi tiểu nhân đi, thì tiểu nhân làm trâu làm ngựa gì cũng được! Sau này đại nhân có thư từ qua lại đến Lạc Dương, còn cần tiểu nhân chạy đi chạy lại chứ, đại nhân...

— Ngươi chính là người mà phụ thân ta sai đến để giám sát ta , đúng không? - Tào Tháo cúi đầu nhìn hắn, - Năm xưa đệ đệ của ta đã nhắc nhở ta, ta đã chú ý đến ngươi từ lâu rồi.

Tần Nghi Lộc lại thêm một lần kinh ngạc, không ngờ rằng chuyện này Tào Tháo cũng đã biết.

— Những chuyện, ta tự lấy Biện thị, gây ra án mạng, kết giao với Chu Tuấn, đều là ngươi nói cho phụ thân ta biết đúng không? Ta không trách ngươi, phụ thân ta cũng chỉ là muốn tốt cho ta thôi. Bây giờ nghĩ lại, lúc ấy ta cũng đã làm không ít chuyện hoang đường, nhưng bây giờ ta cũng đã làm cha rồi, không thể lại vẫn nhờ vào lão phụ giúp đỡ nữa. Trong cuốn Tiềm phu luận mà đệ đệ ta gửi tới, Vương Phù có nói: “Quân tử luôn lo lắng sợ hãi, mỗi ngày đều phải cẩn thận, xét lại mình ba lần, phòng bị ngay khi sự việc chưa thành hình.” Chỉ cần làm được những điều ấy, ta không còn cần bất kỳ ai giúp đỡ nữa. Ngươi về Lạc Dương đi, về bên cạnh phụ thân ta, hầu hạ cho lão nhân gia đi!

— Tiểu nhân không đi đâu! Tiểu nhân không thể bỏ ngài được! Tiểu nhân đã theo ngài mười năm rồi, ngài thật sự nhẫn tâm thế ư? - Tần Nghi Lộc gạt nước mắt giàn giụa, ôm chặt lấy chân Tào Tháo.

— Buông tay ra! Ta không giết ngươi đã là tốt với ngươi lắm rồi, về Lạc Dương hầu hạ phụ thân ta đi.

Tần Nghi Lộc run run rẩy rẩy:

— Không... tính khí của lão gia tiểu nhân biết rõ. Công việc giao cho mà làm không xong, lão gia sẽ tuyệt nhiên không tha cho tiểu nhân đâu, không khéo, lão gia sẽ giết tiểu nhân mất...

— Hừ! - Ánh mắt Tào Tháo lộ vẻ dữ dằn, - Còn ta sẽ không giết ngươi ư?

Tần Nghi Lộc sợ hãi ngồi bệt xuống đất, run rẩy như một chiếc lá gặp mưa, tay vẫn nắm chặt lấy vạt áo của Tào Tháo, không dám nói thêm câu nào.

— Năm xưa ở Đốn Khâu, những nha dịch nhận hối lộ đã bị ta xử chết, ngươi cũng chính mắt trông thấy! Nói về lý, thì hôm nay ta cũng nên giết ngươi! - Nói đến đây, ánh mắt dữ dằn của Tào Tháo chợt u ám, - Nhưng ta niệm tình ngươi đã theo ta mười năm, niệm tình ngươi qua lại bôn ba vì ta mà chịu khổ, niệm tình ngươi xông pha nguy hiểm trận tiền vì nước giết giặc không sợ hãi, niệm tình ngươi vất vả hầu hạ ta cái ăn cái mặc, cho nên mới sắp xếp như vậy. Nếu chẳng phải là vì những chuyện ấy, ta đã bắt ngươi ra chịu tội trước mọi người để làm rõ quốc pháp! Chớ có lôi thôi nữa, ngày mai hãy đi đi... Để ta có thể làm ông quan nghiêm minh một đời, để ta chỉnh đốn lại chính sự ở Tế Nam, để không có nhiều người phải chịu khổ hơn nữa, ta đã bãi chức quan của tám huyện lệnh, không thể chỉ bảo vệ cho một mình ngươi được. Vết ung nhọt mọc trên người mình, kẻ tráng sĩ còn chặt cả cánh tay, ta không thể không cắt bỏ. - Nói xong Tào Tháo gỡ tay Tần Nghi Lộc ra, quay lưng đi thẳng.

— Đại nhân! - Tần Nghi Lộc kêu to, - Hãy để tiểu nhân khấu đầu trước đại nhân lần cuối ạ! - Vừa nói, hắn vừa nước mắt nước mũi đầm đìa, cố làm ra dáng vẻ vô cùng bi thảm, hy vọng có thể gợi lên lòng trắc ẩn của Tào Tháo.

Tào Tháo lạnh lùng quay lại nhìn hắn, nhưng không hề mềm lòng, mà nói nhỏ:

— Khi xưa, ngươi là một tên lính canh cửa thành Lạc Dương, ôm hận vì không có tiền lập nghiệp thành gia. Khi đó ta từng hứa rằng, sẽ giúp ngươi được thành gia. Nhưng mấy năm nay chúng ta chưa có được một giờ khắc nào yên ổn, ta cũng quên đi mất... Giờ đây, ngươi đã từng này tuổi rồi mà vẫn chưa thành gia thất, ta cũng lấy làm xấu hổ vậy. Cho nên, những lễ vật mà ngươi nhận đem trả lại hết cho người ta, đáng bao nhiêu tiền, ta sẽ cho ngươi. Nếu ngươi không dám gặp phụ thân ta, thì mang tiền về quê cũ, cưới vợ tậu vườn sống yên ổn vậy... - Nói xong Tào Tháo phẩy tay áo đi luôn.

— Về nhà!? Đã ly hương bao nhiêu năm như vậy, tiểu nhân làm gì còn nhà nữa? Hu hu hu... - Tần Nghi Lộc khóc lóc hồi lâu, không làm sao được đành đứng dậy, lại trợn mắt nhìn Lâu Dị, - Ngươi... Sao ngươi nhẫn tâm như thế? Ta đã theo đại nhân mười năm, hơn nữa hai chúng ta từ lúc canh cửa thành ở Lạc Dương đã luôn ở cùng nhau, không dưới mười ba năm! Mười ba năm rồi, vậy mà ngươi lại lập kế với ta như thế đấy! Đã biết rõ ta nhận hối lộ rồi, còn bảo ta đi liên hệ với các huyện lệnh khác, như thế chẳng phải cũng độc ác lắm sao?

Lâu Dị cúi đầu, than thở nói:

— Là đại nhân dặn dò ta phải làm như thế, ta cũng chẳng có cách nào khác.

— Ta không tin, đại nhân sẽ không lập kế như thế với ta, tuyệt nhiên là không! Ta ngày nào cũng làm cho đại nhân vui. Nhất định là ngươi! Nhất định là ngươi! - Tần Nghi Lộc nghiến răng nghiến lợi, chỉ vào mặt Lâu Dị.

— Thực sự đó là chủ ý của đại nhân... Đại nhân đã thay đổi rồi. Đại nhân đã không còn là người có tình cảm với tất cả mọi người như xưa nữa rồi. - Vừa nói Lâu Dị cũng vừa rơi nước mắt, - Huynh cũng đã không còn là Nghi Lộc một lòng một dạ lo lắng cho công việc ngày xưa nữa rồi. Thực sự là huynh đã sai rồi... Đại nhân quá thông minh, hơn nữa, đại nhân lại không cho phép người khác thông minh hơn mình! Huynh đã sai lầm ở chính điểm ấy đấy!

Góc sân tăm tối nhất thời tĩnh lặng, chỉ có những tiếng thở dài não nề nối nhau hết cơn này đến cơn khác.

❀ ❀ ❀

[1] Câu này lấy từ Thượng thư - Cam thệ thiên, có nghĩa là: Lúc ra trận, tướng sĩ ở hai bên chiến xa nếu không dũng mãnh, dốc sức đánh địch thì coi như không tuân theo mệnh lệnh. Người biết phục tùng mệnh lệnh sẽ được ban thưởng ở trước bài vị tổ tiên, còn người không phục tùng mệnh lệnh sẽ bị xử tội chết.

[2] Đỉnh là cái nồi thời xưa. Ngũ phủ đỉnh chỉ cái nồi có chia ngăn, có chân đỉnh, có thể nấu được năm loại thức ăn cùng lúc.