Thất bại ở Uyển Thành đều là do Tào Tháo để việc cá nhân gây nên, việc này khiến Tháo vừa hối hận vừa hổ thẹn. Trận ấy không những tổn thất binh mã, lương thực, mà cả con trưởng là Tào Ngang, cháu là Tào An Dân cùng với chiến tướng tâm phúc là Điển Vi đều phải bỏ mạng.
Trương Tú sau khi chỉnh đốn binh mã đã cử Trương Tiên tiếp tục truy kích, khiến quân Tào cũng không thể tiếp tục đóng trụ ở bờ đông sông Dục Thủy được nữa. Đúng là thua trận thì như núi lở, rõ ràng quân địch có ít nhân mã, nhưng quân Tào vẫn đứng ngồi không yên, lòng quân hoang mang không biết làm thế nào, chỉ còn cách vừa đánh vừa chạy, lòng vòng mãi mới lui đến huyện Vũ Âm đóng trại.
Vào thành rồi, binh mã ăn nghỉ đồn trú bố trí đâu đấy, cuối cùng Tào Tháo cũng có thể được khóc một trận như chưa từng được khóc. Tào Ngang là cốt nhục duy nhất của ái thê Lưu thị để lại, Tào Ngang vì khó sinh mà Lưu thị qua đời ngay khi đó, sau đấy Tào Ngang được chính thất Đinh thị nuôi dưỡng trưởng thành. Đinh thị coi Tào Ngang như con đẻ, dành hết yêu thương tâm huyết mà nuôi nấng. Tào Ngang lại là đứa trẻ có chí phấn đấu, biết vươn lên, bảy tuổi đã biết học văn thơ, chín tuổi biết học võ nghệ, trong nhà cũng là đứa con hiếu thuận, xuất binh cũng đảm trách chức Tướng quân, không ngờ mới mười tám tuổi đã bỏ mạng nơi chiến trường, trong khi đó lại vì tận hiếu mà mất mạng, giờ quay về biết ăn nói sao với Đinh thị đây?
Tào An Dân là con của Tào Đức - đệ đệ của Tào Tháo. Khi xưa Tào Tung và Tào Đức cùng rời Từ Châu đến Duyện Châu, nửa đường bị bộ hạ của Đào Khiêm là Trương Khải mưu đoạt của cải mà hại đến tính mạng, trong khi cả nhà thảy đều bị sát hại dưới tay của Trương Khải thì duy chỉ có Tào An Dân một mình may mắn thoát chết. Thằng nhỏ này tuy không ngoan ngoãn cho lắm nhưng được cái thông minh lanh lợi, lại là máu mủ của Tào Đức để lại, nhưng giờ cũng bị chôn vùi cả rồi, biết ăn nói thế nào với Tào Đức đã mất đây?
Điển Vi là hổ tướng đương thời, anh dũng không thua kém Mạnh Bôn, Hạ Dục năm xưa, lúc nào cũng theo sát bên Tào Tháo, là mãnh tướng mà toàn quân kính ngưỡng. Đánh Lã Bố, bình Khăn Vàng, bao nhiêu trận chiến ác liệt đều không mảy may xây xát, thế mà nay lại bỏ mạng nơi Uyển Thành cỏn con này. Trong khi đó Trương Tú đã đầu hàng, mình lấy thím người ta về làm thiếp, tự dưng đẩy người ta vào chỗ làm phản. Điển Vi chết thật không đáng, sao có thể làm nguôi lòng ba quân được, nhưng việc này biết sẽ ăn nói với tướng sĩ các doanh thế nào đây?
Tào Tháo càng nghĩ lại càng rầu, cảm giác đau đớn, hối hận cứ đan xen, đường đường là nam nhi đại trượng phu nhưng lại nước mắt nước mũi giàn giụa, ai nấy khuyên bảo thế nào cũng không thôi khóc. Vương thị và Châu thị lúc này cũng ngơ ngác đờ đẫn, giờ đây họ lại trở thành tâm điểm để cho ba quân bại trận chĩa mũi nhọn vào, tuy ngại Tào Tháo mà không dám trách cứ hay chửi mắng trước mặt, nhưng thảy đều nhìn họ bằng ánh mắt không mấy thiện cảm nữa. Thực ra hai người phụ nữ này cũng đã phải chịu nhiều ấm ức, khi Tào Tháo cưỡng họ về, tạm chưa nói đến việc bao nhiêu tướng sĩ đã phải chết, mà chưa kịp bước chân vào nhà họ Tào đã liên lụy làm chết cả con trai của chính thất phu nhân, những ngày sau không biết Đinh thị phải sống ra sao nữa! Hai người chỉ biết khuyên giải Tào Tháo mấy câu rồi cũng vội lui sang một bên, những lúc như thế này, sợ sẽ bị giận lây sang cả mình.
Bọn tướng Hạ Hầu Uyên, Nhạc Tiến, Chu Linh vội vàng vây quanh, hết người này lại đến người kia, mỗi người một câu khuyên giải, đến cả thường ngày là kẻ lỗ mãng như Hứa Chử cũng nói được vài câu an ủi. Tào Tháo lau nước mắt ngẩng đầu lên nhìn Hứa Chử, vẻ mặt thiểu não thê thảm mà rằng:
— Con trai ta, cháu ta mất đi ta cũng không thương là mấy, duy thương tiếc có Điển Vi mà thôi, mãnh tướng một đời phải bỏ mạng nơi chiến trường. Buồn thay! Thương thay! Đau xót thay! - Câu nói này không thực sự xuất phát tự đáy lòng, Điển Vi dẫu có thiện chiến đến mấy chăng nữa, chẳng qua cũng chỉ là người ngoài, sao có thể đau xót tiếc thương bằng cái chết của Tào Ngang với Tào An Dân được chứ. Tào Tháo nói thế cốt để nhân tâm không bị lung lạc, là lấy lòng tướng sĩ, để chư tướng thấy được tâm ý chí thành của Tào Tháo, đồng thời sẽ không sinh lòng đố kỵ, căm ghét rồi gây ra những chuyện không đáng có.
Bụng dạ Hứa Chử sao qua nổi mắt Tào Tháo, thấy Tào Tháo trong hoàn cảnh như thế vẫn còn đau đớn khóc ái tướng, người sắt đá mấy cũng không cầm được phải rơi nước mắt:
— Chúa công, dẫu da ngựa bọc thây cũng là may mắn cho kẻ trượng phu! Chúng ta sẽ lại cất binh đánh Trương Tú, cũng là để báo thù cho Điển Vi.
Hạ Hầu Uyên thở dài buồn bã:
— Da ngựa bọc thây... Nhưng thi thể Điển Vi vẫn còn ở trong doanh địch đó!
Xem như Tào Tháo cũng nắm được một cơ hội để biểu hiện:
— Ta sẽ truyền hịch cho quân địch, ai có thể đưa được thi thể Điển Vi về, ta sẽ ban thưởng hậu hĩnh! Tuyệt không thể để Điển Vi chết rồi phải nằm nơi đất khách như thế được.
Nghe Tháo nói vậy, mọi người ai nấy cũng thấy như được an ủi phần nào, có mấy người không cầm được cũng lau nước mắt. Lúc ấy, chợt thấy Quách Gia hớt ha hớt hải chạy đến:
— Chúa công, có quân Thanh Châu bỏ trốn quay về đây, nói Vu Cấm làm phản, sinh biến rồi, Vu Cấm đang dẫn quân đánh Tào Nhân ở Thanh Châu, giờ đánh giết từ Vũ Âm tới.
— Hả?! - Tào Tháo như nuốt cả nước mắt vào lòng. Hiện giờ binh mã tứ tán khắp nơi còn chưa tập trung hết được, lại thêm Vu Cấm tạo phản, tình thế chẳng phải rất căng thẳng sao? Đương nhiên là mới bại trận thì lòng quân dao động, nhưng Vu Cấm đã theo Tào Tháo bao năm, giờ lại nói hắn làm phản, việc sinh biến, việc này cũng rất đáng nghi. Tào Tháo lập tức hạ lệnh cho quân binh canh phòng cẩn mật, đóng chặt cửa thành, rồi đích thân dẫn chư tướng lên thành lâu xem xét động tĩnh.
Vừa lên thành nhìn ra, ai nấy đều không hiểu ra sao, chỉ thấy đằng xa tiếng hò hét chém giết vang vọng từng hồi, nhân mã của Vu Cấm đang ra sức đánh truy binh của Trương Tiên, hai bên thế lực cân bằng ngang sức, chưa phân thắng bại. Tào Tháo cũng yên tâm phần nào, nếu Vu Cấm chưa phản cũng tốt, nếu có phản cũng không có chuyện gì, cứ để hắn đánh với Trương Tiên, Trương Tiên nếu bại thì coi như dẹp được ngoại loạn, còn nếu Vu Cấm có thua, cũng coi như diệt trừ được nội loạn.
Tào Tháo định là cứ tọa sơn quan hổ đấu rồi xem diễn biến tiếp theo, thấy binh mã mà Vu Cấm dẫn theo tuy là trước đó vừa bại trận nhưng không hề rối loạn, trận thế chỉnh tề, tiến lui trật tự, Trương Tiên tuy là thừa thắng đánh tới nhưng không chiếm được thế thượng phong. Hai bên cầm cự hồi lâu, Trương Tiên thấy không thể thủ thắng ngay được, lại sợ Vũ Âm kéo binh mã đến giáp kích nên lại chủ động lui binh. Vu Cấm cũng không dám đuổi theo truy kích nữa mà quay về chỉnh đốn binh mã, nhặt nhạnh lương thảo khí giới, mãi nửa ngày sau mới dẫn quân quay về huyện thành Vũ Âm. Quan quân trên thành thảy đều nín thở xem xét tình hình, chỉ sợ Vu Cấm dẫn quân đến công thành. Nhưng thấy quân Vu Cấm chỉ đến bờ sông bên thành là dừng lại không tiến quân tiếp nữa, rồi cho dừng quân, cứ thế thong thả hạ trại, chôn nồi nổi lửa thổi cơm, không có vẻ gì như đang làm phản.
Tào Tháo lặng lẽ quan sát rất lâu rồi đột nhiên nói:
— Mau mở cổng thành, truyền Vu Cấm vào thành.
— Không thể mở cổng thành! - Chu Linh lách ra từ trong đám người, - Nay việc Vu Cấm tạo phản còn chưa rõ ràng, nếu mở cửa thành, binh mã của hắn sẽ thừa thế đánh giết vào, lúc ấy biết làm thế nào?
Tào Tháo cũng biết Chu Linh và Vu Cấm có chút bất hòa nhưng lúc này cũng không tiện nói ra, chỉ dặn rằng:
— Văn Bác chớ nghi ngờ, ta nghĩ Văn Tắc không tạo phản đâu!
Chu Linh không nói thêm nữa lui sang một bên, trong lòng thầm oán trách: “Chẳng phải chúa công cũng từng bảo Trương Tú không tạo phản đó sao? Giờ còn bị truy đuổi đến đây đó thôi.”
Một lúc sau cửa thành đã mở, binh mã Vu Cấm không có vẻ gì khác thường, Vu Cấm chỉ một người một ngựa đi vào. Vu Cấm tất ta tất tưởi lên thành, cách từ khá xa đã quỳ xuống thi lễ, sợ hãi mà rằng:
— Mạt tướng thu nhặt tàn quân, hành quân chậm trễ, tội đáng muôn chết, không biết chúa công an nguy thế nào?
Tào Tháo nghe Vu Cấm mới cất lời đã hỏi đến sự an nguy của mình, mọi nghi ngờ chất chứa thảy đều như tiêu tan:
— Văn Tắc mau mau đứng dậy, nhờ có chư vị tướng quân không tiếc tính mạng bảo vệ nên bản quan mới không gặp trở ngại gì. Đã vất vả cho ngươi đánh lui truy binh, đã vất vả rồi.
Vu Cấm đứng dậy rồi lui sang một bên nhưng không nhắc đến việc đánh giết quân Thanh Châu, chỉ nói nhỏ như thầm thì với các tướng tả hữu:
— Chúa công thoát được đại nạn, thành thực mà nói thì đó là may mắn cho triều đình mà cũng là may mắn cho thiên hạ ấy chứ. - Tuy là nói khẽ nhưng lại rất rành rọt, giọng không quá lớn cũng không quá nhỏ, vừa đủ để Tào Tháo cũng nghe thấy.
Chu Linh thấy lúc này Vu Cấm vẫn còn giả vờ giả vịt, ra vẻ ta đây để lấy lòng chủ tướng, hắn thấy trong lòng bực dọc. Lại thấy Tào Tháo chỉ vuốt vuốt râu, cũng không nhắc gì đến chuyện tin đồn làm phản, Chu Linh liền chủ động tiến lên một bước, hướng sang Vu Cấm vòng tay mà rằng:
— Văn Tắc huynh, huynh dẫn bộ hạ đánh quân Thanh Châu chúng ta, không biết là có dụng ý gì?
Vu Cấm đến nhìn cũng không thèm nhìn, quay sang ngó Tào Tháo mà rằng:
— Đại quân trong lúc thối lui, quân Thanh Châu nhân khi hỗn loạn đã cướp bóc lương thảo của dân chúng cùng các bộ khác, tại hạ chẳng qua chỉ muốn dạy cho chúng một bài học mà thôi. - Không đợi Chu Linh nói chen vào, Vu Cấm lại tiếp, - Thiết nghĩ quân Thanh Châu đó vốn là quân Khăn Vàng nay quy phục về với chúa công, không lẽ để chúng quay trở lại làm giặc!
Nói như thế thì khác nào chẹn cứng họng Chu Linh lại, Chu Linh nhìn Vu Cấm, kẻ mà trước mặt cung kính quy thuận nhưng sau lưng lại tráo trở cầm giáo đâm người, Linh hận lắm nhưng cũng không biết nói gì nữa.
Tào Tháo lại bình tĩnh hỏi:
— Văn Tắc, ngươi có biết quân Thanh Châu đến đây báo tin tố cáo ngươi mưu phản?
— Dạ, đã liệu trước việc này. - Vu Cấm vòng tay đáp.
— Đã liệu trước như vậy sao không mau kêu mở cửa thành vào phân giải, mà còn thong thả đóng quân hạ trại ngoài thành?
— Địch ở ngay sau lưng, đánh tới lúc nào không biết, nếu không phòng trước, địch đến lấy gì chống cự? Hơn nữa biết chúa công luôn sáng suốt, những lời vu cáo hãm hại người khác sao có thể làm bẩn tai chúa công cho được? - Vu Cấm nói mấy câu vừa có lý vừa có chứng cứ thuyết phục lại còn có ý vuốt ve Tào Tháo.
Tào Tháo không ngớt lời khen:
— Gặp nạn ở Dục Thủy lần này, muôn việc cấp bách, Văn Tắc trong lúc loạn vẫn vững vàng đâu đấy, đánh dẹp giặc dữ, giữ vững thành trì, có những việc không thể làm khác được, lâu nay đã là danh tướng, giờ biết thêm gia phong nữa! Đợi ta xử quyết kẻ đưa lời sàm ngôn, về triều sẽ biểu tấu phong ngươi chức Đình hầu, coi như ban thưởng.
Vu Cấm trong lòng mừng rỡ nhưng vội từ chối:
— Mạt tướng xin không nhận thụ phong chức vị, chỉ mong chúa công khoan thứ cho kẻ đã sàm ngôn. Dẫu sao quân Thanh Châu cũng đã quy phục chúa công, nên lấy ân đức để yên lòng ba quân, huống nữa cùng là quân triều đình, dưới trướng chúa công, mạt tướng cũng không đành lòng vì oán thù riêng mà thành ra sát hại lẫn nhau. - Vu Cấm nói như vậy cũng bắt đầu gây dựng được lòng khoan dung độ lượng đối với Tào Tháo vậy.
Tào Tháo mới an ủi thêm rằng:
— Nói có lý. Nhưng công lao của ngươi nhất định phải thưởng, cần phong vẫn nhất định phải phong.
Trong lần lui quân này, thực sự thì Vu Cấm đã lập công không ít, nhưng chính cái vẻ giả tạo, lấy lòng chúa công của hắn khiến những người xung quanh thấy rất phản cảm, khó chịu. Bọn Nhạc Tiến, Chu Linh không kịp tụ tập tàn quân đánh lui truy binh, nhưng sau trước một lòng bảo vệ an nguy cho Tào Tháo, công lao bảo vệ chủ soái trong lúc nguy cấp chẳng phải cũng rất lớn sao? Vốn là vì có ân oán mâu thuẫn với Vu Cấm mà thôi. Nay tước hầu được ban phong, người khác cũng bắt đầu có thành kiến với Vu Cấm.
Lúc này lại thấy phía nam bụi bay mù mịt, quân Thanh Châu mà Tào Nhân tụ tập lại được cũng đã dần đuổi đến nơi. Lúc đó, các lộ binh mã coi như đã rất thuận lợi chuyển quân vào địa phận Vũ Âm. Tào Tháo cũng thở phào nhẹ nhõm quay đầu rồi cười nói với chúng tướng mà rằng:
— Ta thâu hàng bọn Trương Tú, còn chưa bắt được con tin của chúng nên mới rơi vào tình trạng như hiện giờ. Nay ta đã biết nguyên nhân vì sao thất bại. Các tướng xem đó, từ nay về sau không được phép lại để thua nữa.
Còn chưa bắt được con tin của chúng? Thím người ta đã bị chúa công làm cho như chim lồng cá chậu rồi. Chư tướng muốn cười cũng không dám cười, đều lần lượt nói “thắng bại là chuyện thường của nhà binh”. Bất kể thế nào, lòng quân miễn cưỡng cũng yên ổn trở lại.
Quân Tào đóng tại Vũ Âm mấy ngày, đợi cho binh sĩ lưu tản khắp nơi dần quay về tập trung trở lại. Nhưng đồng thời cũng có được thêm tin rằng bộ quân của Trương Tú đã chuyển về Nhương huyện, nương dựa vào Lưu Biểu, đã cùng với nhau như môi hở răng lạnh, nhất thời không thể lại dễ dàng gây loạn nữa. Trong lúc chưa biết tính thế nào, Tào Tháo đành tạm thời bỏ chiến sự đấy, dẫn quân rút về Hứa Đô. Nói trọng thưởng tất có kẻ dám làm, có người đã lén đưa thi thể của Điển Vi cùng Tào An Dân về, Tào Tháo cho người khâm liệm tử tế rồi đưa về quê nhà chôn cất, còn thi thể Tào Ngang không biết đã bị nước sông Dục Thủy cuốn trôi về đâu nữa.
Ban đầu vốn đã có thể kéo được Trương Tú về bên cạnh, nhưng nay lại mất không vào tay Lưu Biểu, phân nửa quận Nam Dương tuy đã thu phục được, nhưng mầm họa chưa trừ thì lúc nào cũng có thể gây họa lại. Mà quan trọng hơn là lần đầu tiên Tào Tháo “phụng mệnh thiên tử, thảo phạt kẻ không thần phục” thì đã bị đánh cho đầu rơi máu chảy, việc này lại khiến chư hầu cát cứ các nơi thêm coi thường triều đình, cũng làm cho cục diện Hứa Đô xưa nay “bá quan nhất nhất nghe theo” nay sinh ra dao động. Nội ưu ngoại hoạn thêm lần nữa bủa vây Tào Tháo.
Việc nước việc nhà
Sau khi về Hứa Đô, cửa ải đầu tiên mà Tào Tháo phải vượt qua không phải là thiên tử, cũng không phải văn võ bá quan mà là chính thất Đinh thị.
Tào Tháo có tình cảm sâu đậm với chính thất Đinh thị, không phải thứ tình cảm như sủng ái, mà là sự tương kính từ tận đáy lòng. Đinh thị hơn Tào tháo hai tuổi, xuất thân họ Đinh thuộc dòng dõi danh môn thế phiệt ở nước Bái, dung nhan không phải hàng xuất chúng, còn tính cách lại khá hướng nội. Cũng vì thế mà trước nay Tào Tháo chưa từng có lòng thương yêu đúng nghĩa với nàng. Đinh thị chỉ sinh được một mụn con gái, trước đã gả cho con trai của Hạ Hầu Đôn là Hạ Hầu Mậu. Nhưng chính người vợ không được sủng ái này lại là người đã dành cho Tào gia nhiều tâm huyết nhất, đặc biệt là khi Tào gia bị Tống hậu phế làm liên lụy, Tào Tháo phải bỏ trốn ra ngoài tránh sự truy sát của Đổng Trác, gần như Đinh thị đã trở thành trụ cột chính của Tào gia nơi quê nhà. Và điều còn đáng quý hơn nữa là Đinh thị còn coi người con trai do Lưu thị để lại là Tào Ngang như con đẻ của mình, vất vả lao khổ nuôi dưỡng mười tám năm trời.
Về cái chết của Tào Ngang, Tào Tháo muốn lựa lời khéo léo mà nói với Đinh thị, đồng thời định sẽ giấu nhẹm nguyên nhân dẫn đến cái chết có liên quan tới Vương thị và Châu thị, chỉ nói là con trai chết trận anh dũng. Nhưng xem như Tào Tháo đã hồ đồ, vẫn còn Tào Phi, Tào Chân nữa! Hai đứa nhỏ cũng phải chịu biết bao khổ nạn, về đến nơi liền kể rành rọt cho Biện thị, Biện thị nghe xong, biết chuyện sao không thể đi an ủi Đinh thị cho được, hai người kể chuyện cho nhau nghe, chưa đến nửa ngày nhưng không có việc gì có thể giấu được nữa.
Đinh thị cũng gần năm mươi tuổi rồi, nửa đời người chưa từng phải hổ thẹn với Tào Tháo, nhưng hôm nay lại làm náo loạn cả phủ Tư không. Tào Tháo vừa thay xong triều phục, đang định lên điện bẩm tấu thiên tử thì Đinh thị bỗng từ đâu chạy xô tới, kéo tay áo của Tào Tháo vừa khóc vừa đánh mà rằng:
— Kiếp trước thiếp đã tạo nghiệt chướng gì mà... gửi thân cho người không biết liêm sỉ là gì như chàng! Vì hai ả yêu tinh kia mà chôn vùi cả con chàng dứt ruột đẻ ra... chàng là đồ đáng chết! Con trai chết rồi, sao chàng không chết quách đi! Chàng hãy trả con cho thiếp! Trả con cho thiếp...
Tào Tháo biết mình đuối lý nên không dám làm gì, cứ mặc cho Đinh thị vừa đánh vừa đấm thùm thụp, chỉ ôm lấy bờ vai Đinh thị an ủi rằng:
— Phu nhân! Là ta không tốt, người chết rồi cũng không sống lại được, chúng ta vẫn còn những đứa con khác nữa mà!
Đinh thị không nghe được câu ấy thì cũng thôi, nhưng vừa nghe xong liền thẳng tay tát Tào Tháo một cái như nổ đom đóm mắt:
— Chàng có một bầy con, nhưng thiếp chỉ có một đứa là Tào Ngang mà thôi! Chàng đối xử với thiếp như vậy có được không? Đối với muội muội đã mất của thiếp như vậy có được không? Chàng đáng chết muôn đao vạn kiếm... Kiếp trước thiếp thiếu nợ chàng những gì sao... - Đinh thị đánh đấm một hồi cũng mệt ngồi phịch xuống đất nhưng vẫn không ngừng kêu giời kêu đất.
Tào Tháo bị Đinh thị tát đến hoa mắt chóng mặt, cũng chỉ ôm mặt chứ cũng không biết nói gì. Một bên Vương thị, Châu thị đã sợ chết khiếp, nguyên nhân cũng từ hai chị em nàng mà ra nên chẳng ai dám lại khuyên ngăn. Một bên Tần thị, Doãn thị cũng vừa chạy tới, hai người thấy thế vội chạy lại dìu Đinh thị đứng dậy:
— Tỷ tỷ bức xúc nhưng cũng bảo trọng thân mình...
Đinh thị vẫn không ngừng đau xót, kéo tay hai người, cứ vừa nói vừa khóc. Tần, Doãn hai người cũng nước mắt lưng tròng, mới đấy còn khuyên giải Đinh thị thôi khóc xong, rồi thì cả ba người cũng cùng lau nước mắt. Hoàn thị nghe bên ngoài tiếng kêu khóc, bế Tào Xung vội chạy ra, thế là lại làm cho cả thằng bé cũng sợ mà khóc ré lên theo. Trong nhà người lớn khóc, trẻ con quấy, khiến Tào Tháo cũng như ngồi trên đống lửa. Những lúc quan trọng thế này phải để Biện thị ra tay, Biện thị thấy chuyện đã vậy mới nói nhỏ vào tai Tào Tháo:
— Chàng còn đứng ngẩn ra đó? Sao không mau gọi người chuẩn bị xe ngựa, đón con gái từ nhà Hạ Hầu về, để cho khuê nữ khuyên giải thân mẫu nó đi!
— Việc này... - Bao nhiêu đại sự của triều đình không làm khó được Tào Tháo, nhưng việc lúc này lại khiến Tào Tháo bối rối lo sợ, - Sao ta có thể mở miệng với nó được đây!
— Chàng đúng là oan gia mà! - Biện thị cũng hận Tào Tháo làm điều xằng bậy bên ngoài, véo tay Tào Tháo một cái thật đau, nhưng rồi nàng cũng mềm lòng, nhìn chồng đang đờ đẫn ra mới thở dài mà rằng, - Bảo thiếp còn phải nói gì nữa? Mau xử trí việc lớn của chàng đi, thiếp qua nhà Hạ Hầu một chuyến vậy, gặp nó nói mấy câu cho nó cũng rộng lượng mà bỏ qua vậy.
Tào Tháo như chết đuối vớ được cọc, vội sai người chuẩn bị xe ngựa. Lại thấy Tần, Doãn thị hai người dìu Đinh thị lảo đảo về phòng, Đinh thị vừa lau nước mắt vừa không ngừng kêu than:
— Ngang nhi chết rồi... Con ta mất rồi... Ta chẳng còn gì nữa rồi... Không còn gì nữa rồi... - Đôi chân cứ thẫn thờ mà bước đi.
Quay sang nhìn Vương thị, Châu thị cũng đang nép mình trong góc phòng ôm nhau mà khóc, thấy ánh mắt Tào Tháo quét qua thì sợ hãi lại ôm nhau lui mấy bước. Việc này đều do Tào Tháo gây ra, cũng không thể trách hai nàng ấy được.
Tào Tháo càng nghĩ càng hận, tự vả mình một cái rồi quay người đi thẳng ra sảnh trước. Nhưng đi được mấy bước Tào Tháo mới nhớ ra triều phục đã rách rồi, cứ bộ dạng này mà đi gặp thiên tử sẽ phạm vào triều nghi, liền vội quay lại thay áo mới. Lần này thì tốt, các vị phu nhân đã đi cả, chỉ còn một a hoàn sai việc giúp Tào Tháo thay áo. Chỉnh trang qua loa đâu đấy, Tào Tháo cầm hốt ra cửa lên xe đến thẳng hoàng cung, suốt dọc đường đi, lòng cứ thấp tha thấp thỏm không yên.
Hoàng cung ở Hứa Xương cũng chỉ tạm thời dựng lại sau khi dời đô, khí thế, quy mô đương nhiên chưa thể bằng Lạc Dương. Ai cũng biết Tào Tháo mới là chủ chính thực sự ở triều đình, nên không ai dám tự ý ngăn cản. Danh bài báo tên đi vào, một lúc sau cũng thấy hoàng đế Lưu Hiệp lên điện rồi cho vời Tào Tháo nhanh chóng vào điện.
Tuy thiên tử không dám nói gì, nhưng nói chung cũng phải thông qua mới được, Tháo cúi đầu lên điện, nghĩ cách ăn nói sao về việc bại trận vừa rồi. Tháo đi mãi vào trong mới phát hiện trong điện có thêm rất nhiều vệ sĩ, tên nào tên nấy lăm lăm thương vàng đao nhọn sắp hàng hai bên, Tháo giật mình. Hỏng rồi! Ta cũng quá sơ suất rồi, không lẽ hoàng đế muốn giết ta?
Muốn quay người lui ra cũng không kịp nữa rồi, đã vào trong điện, Tháo có chạy nhanh đến mấy cũng không lại với đao thương của đám vệ sĩ này được! Tào Tháo quỳ trên điện, lấy hết tinh thần dõng dạc:
— Thần, Tư không Tào Tháo kiến giá, bệ hạ vạn tuế, vạn vạn tuế.
Lưu Hiệp thấy Tháo hành lễ liền đứng dậy, giơ cao tay mà rằng:
— Tào công mau bình thân.
Tào Tháo lập cập bò dậy, mắt lấm lét nhìn sang hai hàng vệ sĩ hai bên, còn chưa kịp nói gì, đã thấy Lưu Hiệp lên tiếng:
— Tào công lần này xuất chinh Nam Dương, thu phục Vũ Âm, Diệp huyện, trẫm mừng lắm!
Việc tốt chẳng ra khỏi cửa, việc xấu thì truyền đi ngàn dặm, chuyện bại trận ở Uyển Thành sớm đã truyền ra ngoài rồi, mà một truyền năm, năm truyền mười, càng lan truyền thì càng chẳng ra sao cả. Có người nói Tào Tháo dan díu với thím của Trương Tú sau rồi mới lấy về, là cưỡng bức người ta. Lại có người bảo Trương Tú đâm lén Tào Tháo sau lưng trọng thương, sau phải leo cửa sổ ra ngoài mới thoát được. Tựu chung là nói kiểu gì cũng có. Lưu Hiệp sớm cũng đã phong phanh nghe tin Tào Tháo bại trận, nhưng tuyệt nhiên không nhắc đến việc mất Uyển Thành, chỉ nói đến công lao thu phục, lấy được Vũ Âm.
Nghe thiên tử nói vậy, Tào Tháo càng chẳng biết phải nói như thế nào và ý tứ của Lưu Hiệp ra làm sao nữa, trong lòng lại càng thêm thấy bất an, chỉ sợ đao nhọn gươm bén kia sẽ kề ngay vào cổ, nên mới vội giơ cao tấm hốt lên đầu mà rằng:
— Thần chưa thể thu phục toàn bộ đất đai mà đã quay về, thực là vô cùng hổ thẹn, mong bệ hạ chỉ dạy. - Tháo lấy thoái làm tiến để thăm dò.
— Sao Tào công lại nói thế? - Lưu Hiệp đoán Tháo cũng có ý sợ hãi, liền vỗ về an ủi, - Khanh thu về đất đai bị chiếm đóng cho trẫm, trẫm cảm kích mà tin tưởng còn không kịp nữa là, đâu cần nói đến chỉ dạy? Chớ nói những lời khiêm nhượng vậy nữa, làm thế khiến trẫm trong lòng bất an đó. - Thực ra Lưu Hiệp cũng nói thật lòng, nay bị nắm trong tay Tào Tháo tuy còn khá hơn nhiều so với Đổng Trác, Lý Thôi, Quách Dĩ khi xưa thật đấy, nhưng những lời mà thân làm thiên tử dám nói lại ngày càng ít đi.
Tào Tháo thấy thiên tử vẻ như chưa có gan mưu hại gì, nhưng thôi thì cứ tẩu vi thượng sách, chuồn trước giữ thân là hơn, liền lại giơ hốt lên mà rằng:
— Nếu đã như vậy, thần vô cùng đội ơn sự độ lượng khoan hồng của bệ hạ. Nhưng, thần chợt thấy không được khỏe, thần xin được cáo lui ở đây.
Lưu Hiệp vốn cũng kiêng dè Tào Tháo, nhưng thấy Tháo chưa nói được mấy câu đã muốn chuồn nên cũng thấy khá ngạc nhiên. Nhưng xem lời nói cử chỉ sắc mặt, thấy ánh mắt Tháo không ngừng cảnh giác hàng võ sĩ hai bên tả hữu, liền biết rằng trong lòng Tháo cũng có ý khiếp sợ. Lưu Hiệp bất giác cười nhạt, cố ý nghiêm giọng gọi lại:
— Tào công hãy khoan!
— Dạ? - Tào Tháo bất giác run rẩy, suýt nữa khuỵu xuống đất, lắp ba lắp bắp, - Bệ... bệ hạ còn có điều gì phân phó?
— Tào công, khanh là trụ cột của triều đình, phải tự bảo trọng thân mình mới được. - Khi Lưu Hiệp nói câu này như có ý nắn gân Tào Tháo, đoạn dừng lại rồi nói tiếp, - Nếu về đến phủ vẫn còn khó chịu, có thể cho vời ngự y đến xem điều trị, không cần quá vì giang sơn của trẫm mà tự làm mình ốm.
“Không cần quá vì giang sơn của trẫm mà tự làm mình ốm”. Tào Tháo cảm thấy câu nói này như hàm chứa điều gì đó khiến ông lạnh người, nhưng thôi, nơi hiểm địa không thể ở lâu, liền vội khom người lui ra khỏi điện. Khi đã bước qua hẳn thềm ngọc, quay đầu nhìn lại đám võ sĩ lăm lăm đao kiếm, vẫn còn tim đập chân run, Tào Tháo lau mồ hôi lạnh lẩm bẩm tự nhủ: “Dọa ta sợ chết khiếp, sau này tuyệt không thể tùy tiện kiến giá như vậy được.”
Ra khỏi hoàng cung lên xe ngựa rồi, Tào Tháo lúc này từ kinh sợ chuyển thành căm tức, mới trách Vương Tất đi bên cạnh:
— Vì sao Tuân Úc lại để nhiều võ sĩ trong điện như thế?
Vương Tất thấy Tào Tháo đã quên liền vội giải thích:
— Khi ở Uyển Thành, Tuân đại nhân đã gửi thư bẩm báo qua việc này với chúa công, chẳng phải lúc đó chúa công đã nói “đã là quy chế cũ, nên khôi phục thì phôi phục lại” đó mà.
Khoảng thời gian đó ngày nào Tào Tháo cũng đắm chìm nơi thôn dã êm đềm, đâu có để tâm để ý đến những bẩm báo này nọ, Tào Tháo vỗ vỗ đầu:
— Ta hồ đồ đã quên mất. Vương Tất, ngươi mau lấy danh nghĩa của ta, mời Thượng thư lệnh Tuân Úc, Ngự sử trung thừa Chung Do đến phủ gặp ta. - Nay Tuân Úc đã là quan của triều đình, không thể vô duyên vô cớ chạy đến phủ Tư không được, chí ít là Tào Tháo có việc cũng phải cho người đến mời.
Mới vừa về đến phủ, trong lòng Tào Tháo đã sôi lên sùng sục, việc ở nhà, việc trong triều chẳng việc nào như ý cả. Tào Tháo buồn bã ngồi trong đại sảnh, lệnh cho Từ Đà mang tất cả công văn, trong đó có cả bức thư mà Viên Thiệu phái người đưa tới. Gạt những thứ khác sang một bên, Tào Tháo xem thư của Viên Thiệu trước, vừa mở ra đọc, Tào Tháo đã giận dữ nghiết răng trèo trẹo. Viên Thiệu biết tin Tào Tháo bại trận trong tay Trương Tú liền gửi thư nhục mạ, nói Tào Tháo sợ co đầu rụt cổ, nào là chí lớn nhưng mà tài sơ, nào là đã phụ sự ủy thác của hoàng ân, dẫu sao cũng đều là những lời trước kia Tào Tháo mượn danh chiếu thư thiên tử mà chỉ trích Viên Thiệu, nay người ta cũng lấy lại những lời đó mà nói mình thôi.
— Tên giặc được lắm! Khinh ta quá thể! - Tháo giận ném trúc giản ra ngoài sảnh.
Bấy giờ Ngự sử trung thừa Chung Do vừa đến, đang vội vã rảo bước lên sảnh, chợt thấy một vật bay ra ngoài cửa mới nhanh chóng cúi đầu né tránh. Bộp một tiếng, đầu thì tránh được nhưng mũ đã rơi ngay giữa sảnh, tóc tai xõa tung cả ra.
Tào Tháo cũng giật mình kinh sợ, Chung Do không phải thuộc hạ của Tào Tháo, là quan trong triều, ở vị trí “tam độc tọa” chứ đâu nhỏ bé gì, ném đến rơi cả mũ người ta xuống đất thì khác nào tát vào mặt vậy! Tháo vội vàng đứng dậy rời chỗ:
— Ui dà, Nguyên Thường lão đệ, ngu huynh lỡ tay... đáng tội đáng tội! - Nói đoạn liên tục vòng tay thi lễ xin lỗi.
Chung Do cũng sợ chết khiếp, lần lần sờ đầu mãi hồi lâu mới thở ra hơi. Thấy Tào Tháo thẳng thắn nói ra mấy lời tử tế như vậy thì trong lòng lại thấy buồn cười, mới cúi xuống nhặt cuộn trúc giản lên, nhưng không dám xem nội dung trên đó, mà cẩn thận cuộn lại đưa vào tay cho Tào Tháo, rồi còn đỡ lời:
— Tào công cũng là nhất thời không cẩn thận mà để rơi công văn xuống đất, không sao không sao.
Rơi xuống đất liệu có thể phi như bay vậy được không? Tào Tháo biết là người ta cũng khoan hồng đại lượng cho, mới vội dắt tay kéo Chung Do ngồi lên ghế khách, rồi lại tự tay qua nhặt mũ đưa cho. Hai thanh ngang bên mũ đều bị gãy cả. Nếu là va vào mặt thì chắc cũng phải gãy sống mũi chứ chẳng chơi. Tào Tháo vội ra dấu cho Từ Đà đang đứng hầu bên cạnh:
— Ngươi không có mắt à, còn đứng đó mà nhìn sao? Còn không mau ra sau cầm chiếc mũ mới ra đây!
— Vâng.
Xem như hôm nay Từ Đà gặp vận rủi, rõ ràng là Tào Tháo tự rước họa vào thân nhưng lại đổ sang cho hắn, nhưng ai bảo hắn làm quan trong phủ Tư không kia chứ? Những lúc thế này chỉ có thể trút sĩ diện lên hắn được thôi, Từ Đà vội vòng tay tạ lỗi rồi quay ra đằng sau lấy mũ.
Chung Do đứng dậy vòng tay cảm tạ, Tào Tháo lại kéo Do ngồi lên sập:
— Thật là thất lễ quá.
— Không có gì, không có gì. - Tuy là nói vậy chứ Chung Do cũng thấy giận dữ vì đầu tóc bung hết cả ra. Quan viên mặc triều phục sẫm màu, đầu phải có mũ đội lên trông mới ra hồn, nếu không có mũ mà chỉ mặc triều phục không, tóc xõa ra trông cực kỳ khó coi, bộ dạng như thế thì không thể ra ngoài để gặp ai được.
Không lâu sau, Từ Đà mang một chiếc mũ quan tới, sợ Tào Tháo còn nói này nói nọ, đến cả lược chải, rẽ ngôi, trâm cài, chậu rửa mặt, nước sạch hắn đều cho người mang cả tới. Tào Tháo quay sang lừ mắt:
— Hừm! Thế này cũng tạm đủ. - Nói đoạn tự tay cầm lược chải đầu sửa tóc cho Chung Do.
— Việc này thật không dám!
Đâu có chuyện tam công đi chải đầu cho người khác bao giờ, Chung Do sợ hãi đứng dậy chối từ. Tào Tháo lại đẩy Chung Do ngồi xuống, ân cần mà rằng:
— Ngồi yên ngồi yên, việc này không vội được, sẽ xong ngay thôi.
Chung Do không tiện từ chối nữa, ngồi nhìn Tào Tháo thấm nước lên lược chải tóc, Từ Đà lại giúp lấy mũ đội lên đầu, cắm trâm cài mũ. Chung Do trong lòng nóng như lửa đốt, đang định nói đôi lời cảm kích, đã thấy Tào Tháo nói đến việc chính:
— Nguyên Thường, ngài có biết việc cắt cử thêm võ sĩ trên điện chăng?
— Biết. - Chung Do khẽ nghiêng người, - Đó là chế độ xưa nay đã đặt ra, thân là tam công trong tay nắm giữ binh quyền, lên điện giáp mặt quân vương nên phải có võ sĩ hiệp đồng. - Còn vế sau Chung Do không dám nói tiếp, quy chế ấy là để đề phòng kẻ đại thần quyền khuynh thiên hạ mà có dã tâm hành thích thiên tử. Chế độ tuy đặt ra như vậy rồi, nhưng các tướng quân hàng ngoại thích từ khi trung hưng đến này như bọn Đậu Hiến, Lương Kí, Đặng Trắc, Diêm Hiển, Đậu Vũ, Hà Tiến chưa từng có ai phải chết dưới đao của đám võ sĩ hổ bôn ấy, bởi đám võ sĩ ấy đều là người của chính bọn họ.
— Ngài không phải nghĩ ngợi gì nhiều, đã là chế định đặt ra từ xưa như thế, ta cũng không phản đối. Nên khôi phục thì khôi phục, đây cũng là phép tắc của tổ tông... - Nói đến đấy Tào Tháo bỗng đổi giọng, - Nhưng ta muốn biết, là ai đưa ra chủ ý khôi phục chế định ấy? Không lẽ là Văn Nhược?
Chung Do cũng không dám giấu:
— Đây không hẳn là chủ ý của Tuân lệnh quân, mà là do Nghị lang Triệu Ngạn đề xuất. Vì việc này mà khi nghị triều đã bàn cãi rất lâu, Gián nghị Đại phu Dương Bưu thì cực lực tán thành. Còn đám võ sĩ hổ bôn đó đều là Hạ Hầu tướng quân đích thân tuyển lựa trong doanh, đều là đồng hương với Tào công ngài đó ạ.
Nghe nói đều là đồng hương do Hạ Hầu Đôn tuyển chọn, Tào Tháo đã yên tâm hơn, nhưng vẫn tiếp tục truy hỏi:
— Nguyên Thường, ngài biết ta mời ngài đến đây có việc gì không?
Chung Do cũng là người thông minh tinh ý, Ngự sử Trung thừa là chức quan chuyên khép tội người khác, rõ ràng Tào Tháo muốn lôi người đã kiến nghị việc này ra để xử trí, Triệu Ngạn thì có thể tùy tiện đưa ra tội danh nào cũng được, còn Dương Bưu thân phận quá cao, nếu vì việc này mà trị tội thì quá khiên cưỡng. Chung Do cúi đầu nghĩ ngợi, cẩn trọng nói rằng:
— Nghị lang Triệu Ngạn đó vốn cậy tài coi thường kẻ khác, nay triều đình trăm mối dở dang đang còn phải trung hưng phục dựng, thế mà lại dâng lên một bản điều trần bỏ phí nhân tài như vậy, nên luận xem tội hắn thế nào?
Tào Tháo thấy Chung Do tránh nhắc đến điểm quan trọng, chỉ nói chuyện thứ yếu vô can, nên lại chỉ rằng:
— Trong triều có một số lão thần cậy mình thân phận cao quý cũng chẳng ra làm sao, ngài xem với những người như thế thì nên làm thế nào? - Tào Tháo ám chỉ Dương Bưu.
Chung Do ngẩng đầu lên vờ tỏ vẻ không hiểu:
— Ai có tội sẽ truy cứu người đó, không có tội thì chưa thể truy cứu ngay được. - Nói câu này thật cực kỳ sáng suốt, ý trong lời nói là muốn bảo Tào Tháo rằng, để Dương Bưu kia phạm thêm tội hoặc lỗi lầm rồi hãy tính!
Tào Tháo đương nhiên cũng hiểu, nhưng không nói thêm nữa, trong lúc vô ý lại mở ra một cuộn công văn, vừa mới nhìn, lửa giận lại bùng lên, chữ viết nguệch ngoạc, nhiều chỗ khoanh sửa! Tào Tháo xem kỹ, ra là danh sách tiến cử Tây tào duyện trong phủ, rồi lại quay sang Từ Đà mà quát:
— Ngươi cầm cái này đưa cho Mao Giới xem, kêu hắn tra kỹ thủ bút xem Lệnh sử nào viết. Tra rõ là ai thì dẫn người tới đây ngay lập tức, ta không bắt hắn nuốt trôi thứ rác rưởi mà hắn viết thì không xong!
— Vâng. - Từ Đà đâu dám trái lời, vội nhận lấy cuộn công văn nguệch ngoạc.
Chung Do thấy thần sắc Tào Tháo không bình thường, cho là Tào Tháo vẫn còn vì việc bại trận trong tay Trương Tú mà bực dọc, nên cũng không dám ở lại lâu chỗ thị phi này, liền đứng dậy chắp tay mà rằng:
— Tào công nếu không còn phân phó gì nữa, hạ quan sẽ về ngay liệu việc khép tội Triệu Ngạn.
Lúc này đầu óc Tào Tháo đang loạn cả lên, cũng không miễn cưỡng, chỉ chau mày rằng:
— Nguyên Thường đi lại cẩn thận, ta ở đây vẫn còn có việc nên không tiễn nữa.
— Không dám phiền đến Tào công nữa, tại hạ xin cáo từ. - Chung Do nói khách sáo đôi câu rồi vội đi ngay cho xong.
Đúng là một ngày không thể nào quên được của Tào Tháo, trong nhà thì bị Đinh thị trút giận, trên điện thì bị thiên tử làm cho bực tức, trong triều thì bị đồng liêu làm cho bực dọc, Viên Thiệu từ Hà Bắc cũng khiến cho Tào Tháo căm giận... Giờ đến cả một tên Lệnh sử cũng không coi Tào Tháo ra gì. Việc Đinh thị thì Tào Tháo đuối lý, thiên tử nói bâng quơ Tào Tháo cũng không dám tiếm nghịch, Dương Bưu tạm thời chưa trị được tội, Viên Thiệu thì Tào Tháo chưa đủ sức đánh lại, nhưng tên Lệnh sử viết công văn nguệch ngoạc thì không xử lý hắn không được! Tào Tháo cứ đi đi lại lại trên sảnh đường, định bụng sẽ trút hết giận lên đầu tên chết giẫm đen đủi này. Hồi lâu sau, Từ Đà lật đật dẫn một viên tiểu lại đến. Tào Tháo thấy người đi vào lớn tiếng mắng:
— Quả là to gan, quỳ xuống cho ta! - Tiếng quát vừa cất lên, cả viên tiểu lại và Từ Đà thụp xuống, tứ chi mềm nhũn.
— Ngẩng đầu lên!
Người đó khẽ ngẩng đầu lên. Tào Tháo nhìn xuống thăm dò, thấy hắn chỉ độ hơn hai mươi tuổi, tướng mạo đường đường, nhưng không quen mắt lắm, chẳng nhận ra ai cả. Cũng chả trách được, từ đầu xuân đến giờ Tào Tháo luôn cầm quân đánh trận, những ngày này Mao Giới thu dụng những ai Tào Tháo cũng chẳng rõ, hơn nữa Lệnh sử trong phủ chẳng qua cũng chỉ là tiểu lại ở ngạch trăm thạch, cũng không đáng để Tháo phải đích thân tiếp kiến.
— Nhà ngươi tên gì?
— Tại hạ là Lương Tập người Trần Quốc. - Người đó cung kính thi lễ theo đúng phép tắc.
Tào Tháo cười nhạt:
— Không biết các hạ trước khi vào phủ ta đã từng làm chức gì?
Lương Tập thấp giọng đáp:
— Tại hạ vốn là Chủ bạ của Trần Quốc.
— Ồ? - Tào Tháo giọng châm chọc, - Hóa ra là thuộc hạ của Lạc Tuấn Tướng quốc nước Trần. Vậy ngươi có biết Tây tào duyện trong phủ Tư không ta quản những việc gì không?
— Là phụ trách tuyển lựa, bổ dụng các quan viên trong công phủ.
— Nói được lắm... - Tào Tháo vốn định ném cuộn công văn lên người Lương Tập, nhưng cúi nhìn công văn vẫn chưa dâng trở lại, lại nhìn Từ Đà vẫn cầm cuộn công văn đó đang quỳ một bên, Tào Tháo lại tức giận, - Đứng dậy! Ngươi còn xúm lại đó làm gì, cút ra ngoài cho ta.
— Vâng. - Từ Đà bò dậy đi ra.
— Quay lại, để công văn lại đó cho ta.
Hôm nay Từ Đà bị Tào Tháo quay mấy vòng như chong chóng, vẫn cẩn thận đặt cuộn trúc giản lên trên án, vòng tay cúi đầu như xin đại xá rồi lui ra khỏi sảnh, suýt vấp cả vào bậu cửa.
Tào Tháo bấy giờ mới cầm cuộn công văn ném xuống trước mặt Lương Tập quát lớn:
— Ngươi mở to mắt ra xem, danh sách ngươi viết cho ta xem đó! Tên ai ta đọc được? Người như ngươi mà cũng là quan lại nước Trần ư? Tướng quốc nước Trần không có mắt hay sao? Trần vương gia nên cho ngươi một mũi tên giết chết đi mới phải! Cầm lấy cái thứ mà ngươi viết đi, từng chữ từng chữ đọc cho ta nghe. Chắc ta phải bồi dưỡng thêm học vấn để xem cái thứ “chương thảo” này là cái gì?
Lương Tập quỳ bò lên trước hai bước, cầm cuộn trúc giản xem một hồi cũng không hiểu gì.
Tào Tháo thấy bản thân hắn đọc cũng không ra, mới dở khóc dở cười:
— Được! Được lắm! Học vấn cao đến mức tự mình phục mình rồi đó nhỉ?
Lương Tập vội dập đầu:
— Tại hạ nhất thời sơ suất, đưa nhầm bản nháp dâng lên...
— Phì! - Tào Tháo đập án, - Hôm nay ngươi sơ suất, mai người khác sơ suất, việc trị quốc chính sự há có thể qua loa như vậy?
— Xin chúa công trị tội.
— Đương nhiên phải trị tội ngươi rồi, ta xem ngươi to gan... - Tào Tháo chưa nói dứt lời, đã thấy Vương Tất dẫn Tuân Úc vào, liền hạ giọng mà rằng, - Bê đống “văn khắc mai rùa” của ngươi ra sân quỳ đó cho ta, lát nữa ta sẽ cho ngươi một bài học!
Lúc Tuân Úc vào phủ thì gặp Chung Do, hai người đã trò chuyện bên ngoài khá lâu, sớm biết hôm nay trong lòng Tào Tháo đang đùng đùng lửa giận. Tuân Úc theo Tào Tháo đã sáu năm, những tình huống vui buồn hờn giận thất thường thấy đã nhiều, giờ cũng coi như là chuyện bình thường không có gì nghiêm trọng cả, nên mới cười khà khà mà rằng:
— Vừa về đã náo loạn cả lên, chúa công lại sao rồi?
— Có chút việc khiến trong người không được vui thôi. - Tào Tháo giơ tay ra hiệu cho Tuân Úc ngồi xuống, với Tuân Úc thì không cần phải dùng nhiều hư lễ.
Tuân Úc ngồi xuống, lại thăm dò ánh mắt Tào Tháo, nói nhỏ:
— Vừa rồi Chung Nguyên Thường có trò chuyện với tại hạ, ông ấy nói chúa công vì việc thất bại ở Uyển Thành nên còn đang bực, tại hạ mới nói với ông ấy là “Chúa công sáng suốt, tất sẽ không truy cứu để ý chuyện cũ, ấy là có việc khác đang phải bận tâm”, không biết có đúng hay không?
— Hầy dà... Người hiểu ta chỉ có Văn Nhược vậy! - Tào Tháo thở dài, ra hiệu cho Vương Tất cũng lui ra, rồi mới cầm thư của Viên Thiệu đưa cho Tuân Úc, - Ngươi cũng xem đi.
Tuân Úc ngó qua một lượt rồi quẳng sang một bên:
— Bọn Viên Thiệu này ăn nói hồ đồ đâu phải chuyện gì to tát?
Tào Tháo day day thái dương, giận cũng nguôi nguôi, nhưng thay vào đó, dáng vẻ lại trông vô cùng thiểu não:
— Ta đã nhường chức Đại tướng quân cho Viên Bản Sơ, là không muốn tự nhiên trở mặt với hắn. Nhưng ngươi xem đó, người không có ý hại hổ, hổ lại có ý hại người, giờ nếu ta giao chiến với hắn, vẫn như trước kia, ta không phải là đối thủ, vậy biết làm thế nào?
Từ lúc Tuân Úc vào cửa đã quan sát nhất cử nhất động của Tào Tháo, thấy cũng nên khuyên nhủ Tào Tháo một lát, mới vuốt râu rồi chậm rãi nói:
— Xưa nay kẻ thắng bại trên chiến trường, nếu thật sự có tài năng, có lúc yếu song cũng sẽ có lúc trở nên mạnh, nếu là người tầm thường, mạnh cũng sẽ trở thành yếu. Sự tồn vong của Lưu Bang, Hạng Vũ khi xưa đủ để cho ta thấy rõ điều đó. Nay kẻ tranh thiên hạ với chúa công, hiện chỉ có Viên Thiệu. Viên Thiệu tuy bề ngoài khoan dung nhưng bên trong lòng dạ hẹp hòi, trọng dụng nhân tài nhưng lòng hay nghi kị. Chúa công lại khác, không câu nệ tiểu tiết, có tài thì cất nhắc, trọng dụng, về độ lượng hơn hẳn Viên Thiệu. Viên Thiệu gặp biến thì trù trừ do dự, thiếu quyết đoán, hay bỏ lỡ cơ hội tốt, còn chúa công thì quyết đoán đại sự, tùy cơ ứng biến, không gò bó thành quy tắc, về mưu lược cũng hơn hẳn Viên Thiệu. Viên Thiệu quân kỷ bất nghiêm, không lập được pháp lệnh, binh sĩ tuy nhiều nhưng không khéo dùng đúng chỗ, chúa công pháp lệnh nghiêm minh, thưởng phạt coi trọng, binh sĩ tuy ít nhưng đều dũng mãnh liều chết, về mặt dùng binh chúa công cũng hơn hẳn Viên Thiệu. Viên Thiệu dựa dẫm, ỷ mình là danh môn quý tộc, giả bộ giả tịch, mưu mô tiểu xảo hòng lấy đại danh, cho nên nhân sĩ quy phụ hắn cũng không mấy người tài năng thực sự, chỉ toàn một lũ ham thích hư danh, còn chúa công dùng nhân ái đối đãi hiền tài, thực bụng tương kiến, chẳng cầu hư vinh, làm việc cẩn trọng, nghiêm khắc với cả bản thân, nhân sĩ thực tài đều muốn vì chúa công mà ra sức, về mặt đức hạnh lại cũng hơn hẳn Viên Thiệu vậy! - Nói đến đấy Tuân Úc đột nhiên đứng dậy, tiến lên phía trước, tay vịn soái án, nhìn thẳng vào mắt Tào Tháo, - Chúa công có bốn ưu thế ấy mà phò tá thiên tử, khuông phò chính nghĩa, chinh phạt phản nghịch, thiên hạ ai dám không theo? Viên Thiệu dẫu có mạnh vậy cũng đâu thể thắng được!
Trước giờ Tào Tháo cũng không ý thức được mình lại có nhiều ưu điểm như vậy, nhưng thấy ánh mắt Tuân Úc nhìn mình có vẻ kiên định, khẳng định chắc chắn như vậy. Tuân Văn Nhược là người xưa nay không nói lời hoa mĩ, hắn nói ta có bốn ưu thế, vậy nhất định là ta có, hắn nói ta có thể quét sạch thiên hạ, ta nhất định làm được.
Nghĩ đến đấy, Tào Tháo như đem tất cả mây đen, bóng tối, bao nhiêu phiền muộn trong ngày ném đi hết cả lên chín tầng mây. Có điều giờ đây Tào Tháo đã học được cách giữ kín không để lộ tâm trạng qua nét mặt, nên chỉ nhẹ gật đầu và khẽ mỉm cười.
Tuân Úc thấy cách này đã có hiệu quả nên cũng cười họa theo Tào Tháo, đoạn quay về chỗ của mình:
— Chúa công, mấy ngày chúa công đi, kỳ thực triều đình có rất nhiều chuyện tốt đẹp. Trước hết nói việc cho phép lập đồn điền, Nhậm Tuấn đã làm đâu ra đấy, khi chúa công hồi quân về có để ý không? Đồng hoang các khu lân cận xung quanh đều đã được khai khẩn, chỉ đợi đến sau lập thu, khắp nơi sẽ đầy lương thực! Thiên hạ chư hầu các nơi cát cứ, ai có thể có nhiều lương thực tích trữ như vậy? Nếu đem cách này áp dụng đến khắp cả vùng Dĩnh Xuyên, thậm chí Dự Châu, thì đủ chi viện cho mấy chục vạn quân binh, con số ấy chúa công đã từng nghĩ tới chưa?
Thực sự Tào Tháo chưa từng nghĩ tới, nhưng vẫn thường mơ được như thế, bất giác vui vẻ gật đầu.
Tuân Úc lại tiếp:
— Còn nữa, Lý Điển ở Ly Hồ làm cũng khá tốt. Thành trì các quận huyện của Duyện Châu đều đã cho tu sửa lại, không lâu nữa có thể khôi phục lại quang cảnh như trước khi xảy ra phản loạn. Các quận huyện an định đâu đấy, trăm họ lưu vong cũng đã quay lại, mà trăm họ quay trở về rồi, thì thuế khóa, nguồn lấy quân binh, lương thực, phòng bị mọi việc đều được cải thiện, tại hạ dám quả quyết mà nói rằng, Dự, Duyện hai châu ngày sau sẽ thành vùng đất giàu có, nhân tài vật thịnh nổi tiếng thiên hạ. Có được căn cứ địa tốt như vậy, quân triều đình có thể nói là vô địch thiên hạ.
— Tuy là nói vậy, nhưng chuyện phân bổ cung cấp dù có đủ đầy đi chăng nữa thì việc hưng suy thành bại vẫn phải xem biểu hiện nơi chiến trường. - Tào Tháo vuốt râu nói rằng, - Trương Tú tuy thắng nhưng chỉ là thắng trận nhỏ, đổi lại hắn đã mất đất Nam Dương. Lưu Biểu đang thiếu thốn, chờ ngóng lương thực, tạm không đáng lo. Viên Thuật ở Hoài Nam kiêu xa dâm dật, Lã Bố ở Từ Châu không có mưu sâu kế bền, đều không phải là địch lớn gì cả, chỉ có Viên Thiệu mới là nhân vật khó đối phó nhất lúc này. - Cái bóng cao lớn của Viên Thiệu lúc này vẫn cứ ám ảnh trong tâm trí Tào Tháo.
— Không đánh lấy Lã Bố trước, Hà Bắc cũng không dễ an định được. - Tuân Úc phán đoán.
— Ngươi nói cũng phải, nay Viên Đàm đã cát cứ đất Thanh Châu, nếu ta không lấy được Từ Châu, họ Viên kia có thể từ Đông Bắc giáp hai mặt lại đánh chúng ta. - Nói đến đây mắt Tào Tháo chợt sầm lại, - Hiện giờ ta sợ nhất là Viên Thiệu xâm phạm quấy nhiễu Quan Trung, trong khi lúc này Cao Cán đã đóng giữ chắc chân ở Tịnh Châu rồi. Nếu giờ bọn chúng câu kết với rợ Khương, rợ Hồ, phía nam dụ Lưu Chương ở Thục Trung, Lưu Biểu ở Giang Hán, lúc đó ta chỉ có độc Duyện, Dự để chống lại năm phần sáu thiên hạ, tứ bề thọ địch thì nên làm thế nào?
— Quan Trung cát cứ lớn nhỏ có đến mấy chục chư hầu, mãi chẳng thống nhất được địa bàn, duy có Mã Đằng, Hàn Toại là mạnh nhất. Nếu bọn chúng thấy Sơn Đông đánh chiếm tranh giành, tất sẽ dụng binh tự bảo vệ mình. Nay lấy ân đức mà vỗ về, sai sứ sang liên minh làm hòa, tuy không thể lâu dài nhưng cũng tạm thời được bình an vô sự, chí ít trước khi chúa công bình định Quan Đông, hẳn sẽ không có biến cố gì.
— Ồ? Ngươi có chắc chắn việc này không?
Tuân Úc mới giải thích rằng:
— Việc ở Quan Trung, chúa công cứ lỏng tay để Chung Do xử lý, năm xưa ông ấy từng giả bộ giao hảo ứng phó với bọn Lý Thôi, Quách Dĩ ở Tây kinh, nay vẫn có thể lợi dụng được chút quan hệ cũ này. Còn bên Viên Thiệu, trước tiên có thể phái Trình Dục về Duyện Châu, kêu ông ấy thống lĩnh quân vụ, sát sao chú ý động tĩnh ở Hà Bắc. Ngoài ra tại hạ và huynh trưởng Tuân Diễn ở Hà Bắc còn có vài bằng hữu, có thể dùng thư từ cá nhân thăm dò nội bộ ở bên Viên Thiệu.
— Được, vậy cho gọi Trình Trọng Đức, Tuân Hưu Nhược để bọn họ đi thăm dò ngay, nhưng phải có được thông tin chính xác. Còn chuyện của Chung Do hãy đợi chút, để ông ấy xử xong việc Nghị lang Triệu Ngạn, ta sẽ điều ông ta làm Tư lệ hiệu úy, đôn đốc việc quân ở Quan Trung. - Tào Tháo vẫn canh cánh trong lòng mấy việc với Dương Bưu, Triệu Ngạn.
Tuân Úc không tỏ thái độ gì trước việc của Triệu Ngạn, chỉ như là nói tiếp câu chuyện đang dở:
— Ngoài ra, nên lấy danh nghĩa triều đình đề bạt một số con cháu thế gia ở Quan Tây, như vậy có thể làm sáng hơn thành ý của triều đình. Hiện có Nghiêm Tượng người Kinh Triệu, Vệ Kỹ người Hà Đông từ Quan Tây ngao du đến Hứa Đô, còn thêm cả Hiếu liêm quận Trần Lưu là Lộ Túy, không ngại cho cả ba người này đều giữ chức Thượng thư, cùng tham gia triều chính, để tỏ rõ thành ý của triều đình đã công bố cũng như cái tâm trưng cầu thu dụng hiền tài.
— Được, chỉ cần ta đứng vững chân được ở Quan Trung thì không đến nỗi ba mặt thọ địch, nếu hạ được Lã Bố nữa thì mối lo mặt đông cũng có thể tạm thời được giải quyết. Địch nhân của chúng ta quá nhiều, chỉ có thể kéo một mặt đánh một mặt, không thể toàn bộ các mặt đều dây vào được! - Tào Tháo lim dim đôi mắt, - Qua việc Trương Tú cũng đã cho ta một bài học, rước thiên tử đến Hứa Đô, chỉ có thể chào mời nhân sĩ, chứ không thể khiến chư hầu cát cứ các nơi cũng như kẻ thích chiến loạn thành tâm quy phụ được. Nếu ta xuống tay với chúng, ngược lại còn biến tất cả bọn chúng thành địch, việc này không được đâu! Chúng ta phải dựng nên một kẻ địch chung của thiên hạ, như vậy mới có thể chuyển sự chú ý của tất thảy mọi người.
Chưa nói dứt lời, đã thấy Vương Tất vội vội vàng vàng đi vào:
— Bẩm báo chúa công, ở Hoài Nam vừa có tin báo về, tên nghịch thần Viên Thuật đã xưng đế!
— Viên Công Lộ dám cả gan đứng đầu thiên hạ là sai lầm đó! - Tào Tháo nghe nói Viên Thuật xưng đế lại không hề phẫn nộ chút nào, trái lại lộ vẻ vui mừng, vẫy tay kêu Vương Tất lui ra.
Tuân Úc vòng tay:
— Quốc gia nảy nòi kẻ soán nghịch như vậy, chúa công sao lại vui mừng ra mặt?
— Ha ha ha... Cuối cùng cũng có kẻ địch chung rồi đó. - Tào Tháo bật cười thành tiếng, - Viên Công Lộ cầm giáo nhưng để cho người giữ chuôi, việc thành công thì không đủ mà việc bại vong thì có dư! Nếu không tập hợp các nơi cát cứ trong thiên hạ nhất tề đánh hắn, ta sao ăn nói được với hắn, tên ngụy hoàng đế này?
— Vâng. - Tuân Úc cúi đầu hưởng ứng, nhưng trong lòng lại không thích thái độ lấy họa của người làm việc vui của mình này của Tào Tháo.
Đúng lúc ấy chợt nghe rầm một tiếng, Tào Tháo và Tuân Úc giật mình, chỉ thấy một người ngã ngay trước cửa sảnh, ra là một tên tiểu lại, có vẻ như hắn vội vã lên sảnh mà vấp phải bậu sảnh. Hắn không dám phải đứng dậy mà bò ngay đến bên Tào Tháo dập đầu nói:
— Xin chúa công cho thả Lương Tập ra, cuộn công văn đưa sai đó là do tại hạ viết.
Người vừa đến là Tây tào Lệnh sử Vương Tư. Nếu nói trong phủ Tư không người có tính tình nóng nảy nhất, thì Tào Tháo cũng chỉ đứng thứ hai, vì người đứng thứ nhất phải là tay Vương Tư này. Hắn mình đầy kinh nghiệm, từng trải bao năm, từ khi còn ở Duyện Châu đã phục vụ dưới trướng Tào Tháo, làm việc cũng có tài cán, nhưng tính cách quái gở, cho nên Mãn Sủng, Tiết Đễ nay đều đã thăng quan, mà hắn vẫn chỉ là một viên tiểu Lệnh sử. Có một lần, khi Vương Tư viết công văn, có một con ruồi bay quanh người, hắn giận đến nỗi ném bút để đánh ruồi, nhát đầu tiên không trúng, hắn tức đến nỗi hất đổ hết cả trúc giản lẫn án thư. Với một con ruồi còn như vậy, tính tình xốc nổi bộp chộp chính là một cái dở. Việc đem bản nháp văn thư giao nhầm này của Vương Tư thì cũng không có gì là lạ.
— Ngươi làm gì mà hấp ta hấp tấp như vậy? Làm ta giật cả mình! - Tào Tháo chau mày, - Lương Tập đâu? Kêu hắn vào đây. Rõ ràng là lỗi của ngươi, vì sao lại để người ta phải nhận tội thay?
Vương Tư khấu đầu đáp:
— Hôm nay tại hạ có chút việc riêng, trong lòng phiền muộn, đầu óc rối tung mới viết vội vội vàng vàng rồi nhờ Lương Tập nộp lên, sau đó tại hạ tranh thủ ra ngoài.
— Hừm, bộp chà bộp chộp, ngươi lần này là lần thứ mấy rồi! - Thấy Lương Tập cũng đã vào, Tào Tháo lại nạt, - Chả trách ngươi đọc không nổi, đã không phải mình viết, sao ngươi còn nhận tội thay hắn?
Lương Tập vòng tay đáp:
— Tại hạ nhận sự ủy thác của người, chưa kịp xem kỹ đến nơi đến chốn, cũng đáng phải chịu tội.
Vương Tư lại sợ hãi lật bật mà rằng:
— Đây là lỗi của tại hạ, đâu có thể để người khác phải chịu tội thay được ạ.
Lúc này Tào Tháo lửa giận đã nguôi, nhìn hai tên hề rồi bất ngờ hắng giọng:
— Không ngờ trong phủ ta vẫn còn có hai nghĩa sĩ! Tranh nhau nhận tội. Thôi được rồi! Mau đem công văn chính thức lên đây, rồi việc gì cần làm thì đi làm đi.
Lương Tập, Vương Tư đưa mắt nhìn nhau, không hiểu tại sao Tào Tháo lại nguôi giận nhanh như vậy. Vương Tư rút từ trong ống tay áo ra một cuộn trúc giản:
— Đây mới là danh sách tiến cử chính thức.
Tào Tháo giở ra xem, hàng đầu tiên viết chính là ba cái tên của ba người, Đỗ Tập ở Định Láng, Dĩnh Xuyên; Triệu Nghiễm, Phồn Khâm ở Dương Địch, Dĩnh Xuyên, Tào Tháo liền chỉ cho Tuân Úc xem:
— Ba người này có phải cùng quê với ngươi, đã từng nghe nói chưa?
Tuân Úc lắc đầu:
— Chỉ nghe qua chứ chưa từng gặp mặt. Nghe nói bọn họ từ khi chiến loạn đến nay vẫn thông thương qua lại hàng hóa tài vật với nhau, hiện đều đang ở Giang Hoài lánh nạn.
— Tốt lắm. - Tào Tháo vứt trúc giản sang một bên, - Người khác tạm thời chưa quản, mau viết chiếu thư triều đình cho vời ba người vào triều. Đã là lánh nạn ở Giang Hoài ắt sẽ biết nội tình của Viên Thuật, ta phải xem xem mấy năm không gặp, Viên Thuật có thêm bản lĩnh gì mà lại dám xưng đế vào lúc này!