Nạn châu chấu đã khiến chiến cuộc giằng co giữa Tào Tháo và Lã Bố phát sinh những chuyển biến căn bản. Tào Tháo ổn định thế trận ở ba huyện, lại được Lý gia đi theo giúp sức, vấn đề binh lương đã được giải quyết, số binh mã tan tác lại dần tụ tập về. Còn Lã Bố sau khi vội lui về phía đông, không những sĩ tốt mệt mỏi, còn làm chiến tuyến bị kéo dài. Trước tình hình đó, hai bên đã không còn giới hạn cục diện rõ ràng, so sánh tài năng trong việc dụng binh và danh vọng với bách tính địa phương đã thấy rõ kẻ cao người thấp.

Mùa xuân năm Hưng Bình thứ hai (năm 195), Tào Tháo tiến quân vào Định Đào, giả đánh phản quân của Sơn Dương Thái thú Ngô Tư. Binh mã của Lã Bố chưa kịp nghỉ ngơi, lại phải vội đến cứu, kết quả trúng kế vây thành đánh viện quân của Tào Tháo. Lã Bố bị đánh đến thảm bại, phải bỏ chạy về phía đông lần nữa, chạy đến huyện Đông Mân tập hợp binh mã.

Tào Tháo nhân cơ hội, lập tức hồi quân đánh Cự Dã. Lý Phong, Tiết Lan không chống đỡ nổi, khi đó Lã Bố muốn cứu cũng không đến kịp, kết quả trong vòng mấy ngày, thành Cự Dã đã bị hạ.

Trông thấy Lý Phong, Tiết Lan bị trói chặt, dong tới ném dưới chân mình, Tào Tháo cười nhạt một hồi, sỉ nhục:

— Chúc mừng hai vị đã được thăng tiến. Trước đây là tòng sự dưới tay ta, nay đã được Lã Bố phong làm Trị trung và Biệt giá, là những chức vụ lớn trong châu!

Tiết Lan sợ hãi run như cầy sấy:

— Xin tướng quân tha mạng...

Tào Tháo liếc nhìn sang Vạn Tiềm, cười nói:

— Vạn huynh, khi xưa các vị cùng nhau từ quan không làm. Nay huynh về rồi, Lã Bố đã ban cho hắn chức quan ngang với huynh ở đây, huynh nói xem có tha hay không?

Vạn Tiềm lắc đầu:

— Không giết hai tên giặc này, sao an ủi được cho những tướng sĩ và bách tính Duyện Châu đã phải chết?

Lý Phong vẫn còn ương ngạnh:

— Họ Vạn ngươi thật vô sỉ, Tào Tháo tàn hại sĩ nhân, ngươi còn ủng hộ hắn!

— Tào sứ quân còn nhiều thiếu sót, sau này cũng không được tùy tiện, tàn hại người vô tội nữa. - Vạn Tiềm nói xong câu ấy với Tào Tháo, lại quay sang nhìn Lý Phong. - Nhưng Lý Thúc Tiết kia, ngươi không có tư cách giáo huấn chúng ta. Bởi loạn lạc ở Duyện Châu đều do bọn tiểu nhân các ngươi gây ra. Ngươi dẫn Lã Bố đến là vì bách tính Duyện Châu hay vì tư lợi? Đúng, Tào sứ quân đã giết Biên Nhượng, giết hại người Từ Châu, nhưng ông ấy đã có lỗi với người Duyện Châu chúng ta chưa? Đạo lý của ngươi là đạo lý của bọn đại địa chủ, đại cường hào, chứ không phải đạo lý của bách tính Duyện Châu. Tào sứ quân vốn chỉ còn ba huyện nhỏ, nhưng có thể tùy thời mà lo liệu lương thực, còn Lã Bố của các ngươi lại không trù tính được, ngươi còn chưa hiểu dân tâm bách tính Duyện Châu hướng về đâu ư?

Lý Phong còn muốn cãi tiếp, bỗng phía sau lưng bị ai đó đạp mạnh, hắn ngoảnh lại nhìn, thì ra Lý Tiến, Lý Chỉnh, Lý Điển đã sừng sững đứng sau, sáu con mắt trừng trừng nhìn, dường muốn nuốt sống hắn. Hắn sợ hãi vội bò lên mấy bước, không dám nói thêm gì nữa.

Tào Tháo đưa tay nói:

— Lý nghĩa sĩ, hai tên kia giao cho thúc điệt ngươi đấy.

— Hay lắm! - Lý Tiến, Lý Chỉnh mỗi người túm một tên lôi ra ngoài, có lẽ hai tên kia sẽ phải chịu muôn đao vằm xác.

Lý Điển bỗng kêu lên:

— Hai người không thể giết Lý Phong!

Lý Tiến giật mình:

— Man Thành, sao ngươi lại cản?

— Tam thúc, huynh trưởng, điệt nhi cũng rất hận kẻ này! Nhưng hắn chỉ vì hại đồng tộc mà thành kẻ thù của chúng ta, song nếu hai người lại giết, chẳng phải cũng là tàn hại đồng tộc ư? Đời sau của hắn lại tìm mấy người báo thù, Lý gia chúng ta tàn sát lẫn nhau biết đến bao giờ mới dứt? - Những câu ấy làm thúc điệt Lý Tiến đứng im, Lý Điển nói xong quay lại phía Tào Tháo vái một vái. - Lý Phong cử binh làm phản, xin sứ quân lấy pháp luật mà trừng trị, để tránh Lý gia phải làm việc tự tương tàn lẫn nhau.

Tào Tháo cảm thấy vô cùng ngạc nhiên, nhìn chằm chằm vào thiếu niên đó. Lý Điển vốn là con của một thổ hào, mới mười sáu tuổi, khuôn mặt vẫn còn nét trẻ con, vậy mà không những có thể ra chiến trường, lại còn nghĩ sâu sắc như vậy, đúng là một kẻ tài năng. Tào Tháo gật gật đầu:

— Man Thành mới chỉ bằng tuổi Tào Ngang con ta, vậy mà kiến thức không hề tầm thường! Được lắm, Lý Phong, Tiết Lan hãy giao cho quân binh xử trí.

— Đa tạ tướng quân! - Thúc điệt Lý Điển lại vái tạ lần nữa.

— Được rồi, Lý Phong, Tiết Lan đã chết, phía đông Duyện Châu an định rồi. Việc vỗ về dân chúng còn nhờ các vị vất vả. Vạn đại nhân cũng nên đi kiểm tra lại các kho đụn, mọi người hãy đi lo liệu thôi. - Tào Tháo thấy mọi người lũ lượt thi lễ cáo lui, lại nói thêm. - Tuân Văn Nhược, Trình Trọng Đức, hai ông hãy tạm ở lại.

Tào Tháo tuy dặn dò công việc như thế nhưng kỳ thực trong lòng vẫn có chỗ bất an, tin tức Từ Châu vừa chuyển đến khiến Tào Tháo rất không vui. Nhờ bài học từ vụ phản loạn ở Duyện Châu, Tào Tháo không dễ dàng bày tỏ tâm cơ của mình ra nữa, tận đến khi chỉ còn Tuân Úc, Trình Dục, ông mới giận dữ bảo:

— Hẳn các ông cũng biết tin, Đào Khiêm đã bệnh mà chết. Hắn thực cũng không phải đầu sỏ trong việc hại chết phụ thân ta, gắng gượng sống trọn mạng coi như cũng thôi. Nhưng trước khi chết, hắn lại đem Từ Châu dâng cho Lưu Bị. - Tào Tháo nói đến đó cỏ vẻ tức giận, - Không lâu trước đây, Đào Khiêm dâng biểu về Tây kinh, nhường Lưu Bị lĩnh chức Thứ sử Dự Châu, đến giờ lại tự xưng là Từ Châu Thứ sử! Lưu Bị kia có là cái gì chứ? Từ một chân Bình Nguyên tướng hữu danh vô thực, nhảy một lên làm Thứ sử hai châu, thực là đáng giận. Ta từ xa xôi lặn lội đến chinh thảo Từ Châu, kết quả là để tên tiểu nhân dệt chiếu bán giày kia chen vào, một phen gian khổ để cho ai chứ?

“Ai bảo ngài lạm sát kẻ vô tội, rõ ràng Từ Châu kia là ngài đem tặng cho Lưu Bị rồi?” Trình Dục thầm nhủ trong lòng, muốn cười mà không dám cười, chỉ khuyên bảo:

— Tướng quân bớt giận, Lưu Huyền Đức chẳng qua chỉ giỏi võ mồm. Phía bắc Dự Châu đã thuộc chúng ta, phía nam lại thuộc Viên Thuật, làm gì còn có phần cho hắn? Đó là gian kế của Đào Khiêm, tâu xin cho Lưu Bị làm Dự Châu Thứ sử, có khác nào đẩy hắn trở thành kẻ đối đầu sống mái với chúng ta và Viên Thuật, cũng là để Lưu Bị an tâm phụ tá ông ta ngồi ở Từ Châu. Nào ngờ Đào Khiêm tính muôn ngàn kế, nhưng không tính được số mệnh của mình, bị tướng quân dọa một phen đã bệnh không dậy nổi, còn chưa kịp thao túng Lưu Bị thì đã ô hô ai tai[1] rồi! - Trình Dục nói đến cuối lại cố ý nịnh mấy câu để Tào Tháo yên tâm về việc này.

Nào hay, Tào Tháo vẫn canh cánh nỗi lo như cũ:

— Đáng ngại chính ở đó, Từ Châu là mảnh đất màu mỡ, Viên Thuật cũng đang nhòm ngó. Nếu ta không lấy, Viên Thuật sẽ đánh lên phía bắc mà mưu đồ. Trong khi Lã Bố thế đã cùng, không thể gây rối cho ta được nữa, vì thế ta quyết ý lại đánh Từ Châu, nhân lúc Lưu Bị mới được Từ Châu, lòng người còn chưa yên, mau chóng trừ khử hắn, các ngươi thấy thế nào?

— Kế này muôn vàn không được! - Tuân Úc thấy Tào Tháo bắt đầu nóng lên, vội ngăn. - Xưa Cao tổ giữ Quan Trung, Quang Vũ đóng Hà Nội, đều phải nhờ sâu rễ bền gốc để khống chế thiên hạ, tiến đủ để thắng địch, thoái đủ để cố thủ. Cho nên dù đôi khi bị tan vỡ vẫn có thể thống nhất được thiên hạ. Tướng quân lấy đất Duyện Châu để lập nên, dẹp nạn ở Sơn Đông, bách tính đều quy tâm thuận theo. Vả chăng Hoàng Hà, Tế Thủy là nơi hiểm yếu trong thiên hạ, tuy vì phản loạn có chỗ bị tàn phá, nhưng vẫn đủ để tự giữ, tướng quân như thế là tốt hơn nhiều so với Quan Trung, Hà Nội, không thể không an định trước. Nay đã phá được Tiết Lan, Lý Phong, nếu chia quân ra đánh Lã Bố, Trần Cung ở phía đông, bọn chúng tất không dám nhòm ngó sang phía tây. Chúng ta nhân khi ấy cho quân đi thu lúa mạch đã chín, quân tinh nhuệ lương đủ đầy, chắc chắn có thể phá được Lã Bố. Một khi xử lý Lã Bố, sau đó phía nam sẽ câu kết với Dương Châu, cùng thảo Viên Thuật, để lấy vùng Hoài, Tứ.

Nói đến đó, Tuân Úc chợt cao giọng như để nhắc nhở:

— Nếu bỏ qua Lã Bố mà đánh sang đông, để lại nhiều quân thì không đủ đánh, để lại ít quân thì dân sẽ giữ sức bảo vệ thành, không thể canh tác cung lương. Nếu Lã Bố lại thừa lúc chúng ta để thành không đến cướp, dân tâm càng thêm nguy loạn, may thì Quyên Thành, Phạm Huyện, đất Vệ có thể toàn vẹn, đến những chỗ khác sẽ không còn là của tướng quân nữa, như thế sẽ chẳng còn Duyện Châu. Khi đó, nếu Từ Châu không bình định được, tướng quân còn biết về đâu?

Tào Tháo bóp bóp trán:

— Văn Nhược tuy nói chí lý, nhưng đây là cơ hội khó có, chẳng lẽ lại để mặc Lưu Bị ngồi vững ở Từ Châu ư?

Không biết vì sao, những ngày này kẻ có tên là Lưu Bị - người mà Tào Tháo chưa từng gặp mặt - kia luôn quanh quẩn trong suy nghĩ của Tào Tháo.

— Theo ý tại hạ, đây tuyệt không phải cơ hội tốt. - Tuân Úc lắc đầu. - Đào Khiêm tuy đã chết nhưng Từ Châu không dễ mà mất được. Mặc dù Lưu Bị mới được lập lên, nhưng dân chúng nhớ trận thua lần trước, cũng không thể không toàn tâm ủng hộ. Nay phía đông đều đã thu hoạch lúa mạch, chúng tất sẽ xây tường đắp lũy kiên cố, thu hoạch xong xuôi, sẵn sàng đợi tướng quân. Tướng quân đánh không hạ nổi, cướp chẳng được gì, chưa đến mười ngày, mấy vạn quân chẳng cần bị đánh cũng tự khốn rồi. Lần trước thảo Từ Châu, uy phạt nặng nề, tử đệ của chúng còn nhớ nỗi nhục của cha anh, tất sẽ giữ vững, không chút hàng tâm, dù có thể phá, cũng không có được mà giữ.

Tào Tháo chợt đỏ mặt: “Tuân Văn Nhược nói năng thật uyển chuyển, nói trắng ra chính là trách ta giết người quá đà, Lưu Bị ở Từ Châu vốn chẳng được nhân tâm, nay vì ta giết chóc nhiều người mà thành ra hắn lại được nhân tâm.”

— Việc trong thiên hạ, tất có lựa chọn, đổi nhỏ lấy lớn là được, đổi nguy lấy an là xong, cân nhắc vị thế từng lúc, chẳng phải chỉ lo gốc không vững là được. Nay cả ba điều ấy đều không lợi, mong tướng quân hãy suy nghĩ kỹ. - Nói rồi, Tuân Úc vái dài một vái.

— Được rồi! - Tào Tháo cắn răng. - Ta sẽ tạm tha cho Lưu Bị, đợi đến khi hoàn toàn thu phục Duyện Châu sẽ tính sổ sau.

Trình Dục thấy Tào Tháo đã hiểu ra, cũng thở phào nói:

— Tướng quân chớ vội, kế sách phá Lã Bố tại hạ đã có. Lần này chúng ta chỉ đánh một trận sẽ đuổi hoàn toàn hắn khỏi Duyện Châu, để con sói ấy chạy sang Từ Châu cắn Lưu Bị.

— Ồ? Kế sách thế nào, hãy nói ta nghe xem.

— Trước hết tướng quân hãy an định huyện thành, sau rồi tiến quân đến Định Đào, trên đường đi tại hạ sẽ từ từ nói rõ. - Trình Dục nở một nụ cười bí mật.

Phi tướng tả tơi

Dùng đoản binh đối địch, liều mạng đánh giết, là bản lĩnh của Lã Bố. Nhưng một khi chiến tuyến kéo dài, phải đấu trí đấu dũng Lã Bố lại không kiên trì. Mưu sĩ Trần Cung cũng có kiến giải, nhưng so với mưu tính lão luyện của Tào Tháo còn thua xa. Từ sau khi bị đánh tan ở huyện Thừa Thị, chúng chưa đánh thắng được trận nào nữa. Kỳ thực chỉ vì được lương muộn, mà từ đó về sau chúng liền bị khống chế từng bước một. Mỗi khi Tào Tháo vây một thành, chúng chạy đến cứu, nếu không bị Tào quân dùng quân nhàn nhã đánh quân mỏi mệt khiến phải đại bại, cũng là chưa kịp đến nơi, thành trì đã bị thất thủ, đại quân qua lại đông tây Duyện Châu mệt tưởng hết hơi, hành hạ người ngựa đều kiệt sức. Còn một số huyện thành tuy trên danh nghĩa là hiệp đồng mưu phản nhưng thực tế chỉ là tọa sơn quan hổ đấu. Nay Tào Tháo đã chiếm thế thượng phong, đám huyện lệnh ấy lập tức quay trở lại. Càng nguy hơn là quân Duyện Châu và quân Tịnh Châu bất hòa với nhau, ngày nào cũng đánh lộn nhau.

Sau này Cự Dã thất thủ, Lý Phong và Tiết Lan bị giết, Trần Cung đề nghị Lã Bố không ra quân nữa, chỉ nên đóng ở huyện Đông Mân để chính đốn, tụ tập những quân binh lưu tán. Vì thế khi Tào Tháo xuất quân ra Định Đào, Lã Bố không hề vội đến cứu. Nhưng chỉ qua mấy ngày, tin Tào Tháo đến những vùng lân cận thu hoạch lúa mạch truyền đến tai, Lã Bố không thể ngồi yên được nữa. Mất mùa đói kém ở Duyện Châu khiến lương thực giảm sút, Lã Bố vừa để cho quân lính được ăn no một thời gian, nhưng lương thảo dự trữ về sau vẫn là vấn đề nghiêm trọng. Khó khăn lắm mới duy trì được đến mùa thu hoạch, vậy mà Tào Tháo lại chạy sang phía đông cắt mất lúa mạch, thế có khác nào cướp lương thảo trong doanh Lã Bố? Không còn cách nào khác, Lã Bố đành dẫn đội quân còn chưa kịp chấn chỉnh xong ở Đông Mân lần nữa ra đối địch với Tào Tháo.

Khác những lần trước, vừa qua địa giới huyện Định Đào, Lã Bố lập tức ra lệnh hạ trại, không vội giao chiến, sai quân xích hầu đi dò thám kỹ lưỡng động tĩnh của Tào quân. Mấy lần trước Lã Bố đều thua, bây giờ đã thấy sợ kẻ thấp bé người huyện Tiều, Bái Quốc kia vài phần rồi.

Mấy lộ quân xích hầu trở về đều bẩm báo rõ ràng: Binh mã của Tào Tháo phân tán các nơi cắt lúa thu lương. Đại doanh không có phòng bị gì, chỉ để lại chưa tới một ngàn quân đóng giữ, trong đó còn lẫn nhiều hương dân, thậm chí có cả đàn bà cầm vũ khí để bảo vệ doanh trại, ở mé tây doanh trại của họ có một con đê lớn.

Nghe được tin ấy, Lã Bố nửa tin nửa ngờ, không nói câu gì, quay đầu nhìn Trần Cung. Tịnh Châu bộ và Duyện Châu bộ có mâu thuẫn, nên hành động mỗi khi có việc đều hỏi Trần Cung trước của Lã Bố khiến các tướng lĩnh Tịnh Châu vô cùng bất mãn, còn các tướng Duyện Châu lại dương dương tự đắc.

Trần Cung lại chẳng biết gì, vẻ mặt không hề tỏ thái độ gì, tái nhợt đến độ tưởng như không còn sắc máu, đôi mắt hình tam giác nhìn chằm chằm ra ngoài trướng, ý vị sâu xa khiến người ta chẳng thể nào nắm bắt. Mấy hôm nay, ông ta bắt đầu thấy hối hận vì sự thiếu sáng suốt trong việc phản biến của mình. Trước đây chính Trần Cung là người liên hệ mời Lã Bố tới, nhưng qua một năm cùng mưu sự, Trần Cung ý thức được rằng những lời hay ý đẹp được nghe đồn thổi đã làm hại mình, suy cho cùng Lã Bố chỉ là một kẻ hữu dũng vô mưu. Nhảy lên lưng ngựa thì vạn người khó địch, nhưng xuống dưới mặt đất thì sự kém cỏi bất tài lập tức lộ ra, dao động ba phải, không có chủ kiến, ưa thích hư vinh, tham lam lợi nhỏ... Trần Cung nghĩ mãi mà không hiểu, vì sao một kẻ vũ phu giết người như ngóe, mà tính cách lại mềm yếu do dự như vậy? Mưu kế trí lược kém cỏi vô cùng, tài năng chủ chính chăn dân cơ bản không có, sự quyết đoán khi gặp việc so với Tào Tháo thua rất xa, hơn nữa đến bộ hạ cũng chẳng ước thúc nổi. Nhưng bùn dưới chân đều là mình tình nguyện giẫm lên, ai bảo nhất thời nóng gáy liền phản Tào Tháo chứ? Việc đã đến nước này, chỉ còn cách đi cho trọn con đường đã bước, nửa đời còn lại của Trần Cung coi như đã bị gắn chặt với Lã Bố.

Lã Bố thấy ông ta không nói gì, gặng hỏi:

— Công Đài, ông thấy thế nào?

— Một khi Tào Tháo đã dám coi quân ta như không có, chắc chắn đã có sự chuẩn bị, tôi liệu rằng trong chỗ con đê lớn kia tất có phục binh.

— Vậy phải làm sao?

— Chúng ta tiến từng bước một, tiếp cận đại doanh Tào Tháo. Tiến đến gần rồi, quân mai phục sẽ lộ ra, nếu không thấy lộ, ta sẽ thừa cơ cướp đại doanh của hắn.

— Được! - Lã Bố lập tức hạ lệnh. - Nhổ trại, đến cách Tào doanh mười dặm sẽ lại hạ trại.

Chỉ một câu của Trần Cung, đại doanh của Lã Bố lập tức dời đến cách Tào doanh mười dặm về phía nam, cự ly như vậy đã là quá gần. Quân xích hầu qua lại như nước chảy không dừng, phục binh quả nhiên lộ rõ nguyên hình, từ phía đê lớn xông ra năm ngàn quân mã.

— Bây giờ chúng ta có thể xuất binh đánh Tào quân được chưa? - Lã Bố hưng phấn vô cùng.

Trần Cung lại không hề lạc quan:

— Theo ý tôi, hãy đợi thêm lát nữa đã.

Đám tướng lĩnh Tịnh Châu đã có hiềm khích ngầm với Trần Cung từ lâu, Lã Bố còn chưa nói gì, bộ tướng Hầu Thành đã đứng lên:

— Còn đợi gì nữa? Chúng ta đến đây chẳng phải để đánh lui Tào Tháo, đoạt lại lương thảo sao, còn tiếp tục đợi, để Tào Tháo cắt hết lúa mạch đem đi ư?

Duyện Châu bộ tướng Vương Khải tiếp lời luôn:

— Công Đài nói rất có lý, lúc này chúng ta xuất binh chẳng may trúng phải mai phục thì làm sao?

— Binh mã của Tào Tháo ở ngoài cắt lúa, chỉ còn lại đám đàn bà giữ trại, đê lớn phía tây doanh trại chẳng qua chỉ có năm ngàn quân bảo vệ. Không thể để mất thời cơ, lúc này mà không đánh thì thật ngu ngốc! - Tống Hiến cười ha ha lườm Vương Khải, hắn cũng là cựu tướng Tịnh Châu.

— Ngươi nói ai ngu ngốc? - Hứa Tỷ đứng vụt dậy.

Khoảnh khắc, quân Tịnh Châu và quân Duyện Châu lại cãi nhau không thôi, mấy kẻ cầm quân quát tháo điên cuồng. Lã Bố quát thôi nửa ngày trời mà vẫn chẳng ai thèm để ý, cuối cùng hắn phải rút phăng bội kiếm, chém mạnh xuống soái án tất cả mới yên lặng trở lại.

Bên này Hầu Thành, Tống Hiến đứng gác chân nhìn xung quanh, bên kia Vương Khải, Hứa Tỷ ngẩng đầu không nói gì, Lã Bố thấy mọi người như vậy, lại mất hết chủ kiến, người cũ người mới, phe nào hắn cũng không thể đắc tội.

Đúng lúc ấy, một người ngồi cuối bên dãy phía đông bỗng nói:

— Các vị hãy yên lặng, tại hạ có một cách trung dung, không biết dùng được hay không? - Kẻ nói câu ấy chính là Tần Nghi Lộc.

Tần Nghi Lộc từ sau khi chia tay Tào Tháo, các chủ nhân hắn thờ sau đó ngày càng kém. Đầu tiên theo dưới trướng Hà Miêu được mấy ngày, Đổng Trác vào kinh Tần Nghi Lộc lại bám theo Đổng Trác, sau lại về với Lã Bố. Lã Bố lập kế hành thích Đổng Trác, hắn ở trong giúp sức rất nhiều, chẳng qua cũng chỉ là làm trung gian truyền lời giữa Lã Bố và Vương Doãn. Vương Doãn gặp mặt hai lần biết ngay Tần Nghi Lộc là kẻ tiểu nhân chỉ biết đến lợi, rất giận Lã Bố dùng người không tinh tường. Để bịt miệng Tần Nghi Lộc không tiết lộ bí mật giữa hai người, Vương Doãn đã phải đem một nha hoàn xinh đẹp chuyên việc dâng mũ điêu thiền[2] cho mình trong phủ hứa gả cho hắn, và bao nhiêu điều tốt khác nữa. Nào ngờ Lã Bố là tên háo sắc, từng tư thông với tiểu thiếp của Đổng Trác thì không nói làm gì, ngay với vợ của Tần Nghi Lộc cũng lôi lên giường. Vậy mà Tần Nghi Lộc chẳng phiền lòng, lại còn dựa vào quan hệ ấy mà leo lên làm chân bộ tướng, thế mà tên đốn mạt ấy cũng cam lòng.

— Nghi Lộc, ngươi có cách gì?

Tần Nghi Lộc nhìn hết bên trái lại sang bên phải, nuốt nước miếng lấy giọng nói:

— Vấn đề là Tào quân cũng không nhiều, chúng ta hãy cho một nửa xuất chiến, một nửa ở lại, các vị tướng quân Tịnh Châu bộ cùng ngài dẫn quân đánh lấy Tào doanh, còn mấy vị đại ca Duyện Châu ở lại giữ doanh trại, có được không? - Đó là chủ ý trung dung ba phải.

Tướng lĩnh trong doanh không ai nói gì, Lã Bố quay lại hỏi Trần Cung:

— Công Đài, ông xem cách chia quân như vậy thế nào?

Thực sự Trần Cung đã ngấy đến tận cổ, đưa tay lên đầu mũi hừ một tiếng, không thèm nhìn lại Lã Bố, vứt hết công việc mà đứng dậy bước ra khỏi đại trướng.

Cuộc họp bàn vô cùng khó chịu đã tan, cuối cùng vẫn nghe theo cách chia quân của Tần Nghi Lộc. Để quân Duyện Châu ở lại giữ doanh, còn Lã Bố dẫn theo kỵ binh Tịnh Châu đột kích quân Tào bên ngoài đê lớn.

Dưới ánh nắng mặt trời thiêu đốt, đội quân mã năm ngàn người của Tào doanh chưa giao chiến đã bị nóng đến mức sắp lả, đang xếp hàng bày trận trước con đê lớn. Lã Bố từ đường núi quanh co đi ra, nhìn thấy rõ ràng tất cả. Hắn thấy quân địch mặt mũi bơ phờ trong lòng mừng lắm, thầm tự oán trách Trần Cung đa nghi. Với kỵ binh tinh nhuệ của hắn, há lại không thắng nổi quân địch yếu như thế?

Ra tay trước thì hơn, Lã Bố lập tức hạ lệnh xung phong. Kỵ binh Tịnh Châu dồn sức sẵn sàng, xếp hàng tề chỉnh rầm rầm lao thẳng về phía Tào quân như tên bắn.

Quả nhiên, căn bản Tào quân không đủ sức chống chọi, vừa giáp mặt với địch liền tan vỡ ngay, quân binh vứt khôi quăng giáp chạy tứ tán như ong vỡ tổ, có tên đến ngựa cưỡi và vũ khí cũng không cần nữa. Quân Tịnh Châu coi như đã đánh thắng một trận lẫy lừng, thi nhau tản ra cướp đoạt quân giới, tính lấy mang về để cánh Duyện Châu kia phải tức chết.

Đúng lúc ấy, chợt nghe trống trận vang rền, tiếng hò hét như sấm, từ phía sau đê lớn, một cánh quân Tào rất đông đang lũ lượt xông ra, đồng thời đám binh lính chạy tan tác khi nãy lại cầm binh khí lên xông trở lại. Giờ thì Lã Bố phiền to rồi, kỵ binh đột kích một là dựa vào tốc độ để tăng sức tấn công, hai là dựa vào đội ngũ chỉnh tề để khiến kẻ địch không có chỗ hạ thủ.

Giờ đây kỵ binh Tịnh Châu đã tán loạn khắp nơi để cướp đoạt quân trang khí giới, có tên còn xuống khỏi lưng ngựa, ưu thế của kỵ binh đã hoàn toàn mất sạch, lập tức bị đại quân của Tào Tháo đánh cho tan tác rối loạn, tên nào tên nấy đều biến thành tên lính du kích chống đỡ yếu ớt.

Bên cạnh Lã Bố chỉ còn mấy chục thân binh, thấy Tào quân nhận ra con ngựa xích thố nên đều xông lại phía mình, hắn vội vung cây phương thiên họa kích đánh loạn. Lã Bố quả là vũ dũng hơn người, chiến đấu giờ lâu, giết người vô số, đến đám thân binh bên mình cũng không còn được mấy người. Hắn tranh thủ lúc rảnh tay đưa mắt nhìn quanh chiến trường, thấy người của mình kẻ bị chết, kẻ trốn chạy, không ngăn được cuồng tính bột phát, cứ nhắm chỗ cây đại kỳ có đề chữ “Tào” dựng bên cạnh đê lớn đánh sấn đến. Võ nghệ của Lã Bố đúng là thiên hạ hiếm có, hơn trăm quân binh tranh nhau ngăn cản, rốt cuộc đều bị Lã Bố kích đâm ngựa đạp, đánh cho phải kêu cha khóc mẹ mà chạy, để mặc Lã Bố rẽ được một lối mà đi.

Đứng dưới đại kỳ chính là Tào Tháo. Ông đã lập kế hai lượt dụ địch. Đầu tiên là để đàn bà trẻ nhỏ giữ doanh, sau lại cố ý đưa ra một nửa phục binh để dụ Lã Bố, ý đồ là xé lẻ trận thế của giặc mà tiêu diệt. Tuy Tào Tháo đã có cách đối phó việc Lã Bố đánh tới, nhưng Lã Bố lại kiêu dũng hơn những gì Tào Tháo tưởng tượng. Tào Tháo dừng ngựa bên đê mắt trân trân nhìn Lã Bố đánh sát tới, kinh hãi toát mồ hôi lạnh. Điển Vi thấy Lã Bố đến, vội lấy cặp võ khí xứng với tay mình. Sau khi Điển Vi được thăng chức, Tào Tháo đã đặc biệt sai người rèn cho Điển Vi một đôi đại kích, mỗi cây đều nặng tới bốn mươi cân[3]. Đám quân sĩ trong lúc vui đùa với nhau, còn đặt ra câu ca cho dễ nhớ: “Tráng sĩ trong doanh có Điển quân; Cầm đôi đại kích tám mươi cân.” - Đôi kích này khi ra chiến trường cũng không dễ dùng, những lúc không dùng đến đều cắm xuống đất đợi mệnh.

Điển Vi tay nâng song kích đón trước ngựa xích thố đang chạy lại, thấy Lã Bố xông tới, liền nhảy lên đâm cả người lẫn ngựa. Lã Bố không ngờ trên chiến trường lại có kẻ liều lĩnh như vậy, thấy không thể tránh được, phương thiên họa kích dù cứng khỏe nhưng va chạm với đôi đại kích kia thì cũng phải cong, liền vội xoay họa kích, cầm chắc bằng hai tay, dồn hết sức đẩy đôi đại kích ra.

Một tiếng “choang” lớn chói tai. Hai cây đại kích của Điển Vi rơi khỏi tay, người ngã ngồi xuống đất không dậy nổi. Nhưng phương thiên họa kích cũng bị bật lên cao, may mà Lã Bố mạnh tay nhanh mắt nên mới không bị tuột khỏi tay bay đi. Lã Bố xoay mũi kích lại, chực xông đến giết Tào Tháo. Bỗng một mũi tên sắc nhọn bay lại, bắn trúng vai phải Lã Bố. Lã Bố chẳng bận tâm đến việc bị đau, quay đầu lại nhìn, kẻ bắn tên ở xa chính là Lý Tiến - người đã ngăn không cho Lã Bố vào huyện Thừa Thị, sau lưng còn Lý Chỉnh, Lý Điển cũng có mặt. Thúc điệt Lý gia phần đến để đánh giặc, phần để báo thù cho Lý Càn, từ lúc ra trận đã nhăm nhăm tìm Lã Bố. Giờ mới bắn được một mũi tên, ba người liền cầm ba cây thương xông tới, đám gia binh của Lý gia phía sau cũng vung đại đao, kéo nhau cả lại.

Lã Bố thấy bên mình chẳng còn thân binh nào, lại biết đám Lý gia này đến tìm mình tính sổ, trong khi tên đại lực sĩ kia cũng đã lừng lững đứng dậy, không còn dám gây sự tiếp nữa, Lã Bố ngoặt đầu ngựa chạy luôn. Nhưng đến thì dễ, muốn đi lại rất khó. Chỉ trông thấy binh giáp từng lớp, vây chặt đến nước chảy không lọt, Lã Bố vai phải mang theo mũi tên, vung họa kích lên, quần thảo nửa ngày cũng không mở được một lối. Lã Bố chợt cảm thấy sau lưng có tiếng gió, liệu rằng song kích của tên đại lực sĩ kia đã đến, vội ra sức thúc ngựa. Con ngựa xích thố quả cũng hiểu ý, nhấc cao chân trước, đạp chết hai người, song kích của Điển Vi sượt qua đuôi ngựa bổ xuống đất. Lã Bố còn chưa kịp thở, thì ba cây thương của Lý gia lại cùng đâm tới!

May thay phi tướng Lã Bố nhanh như chớp cúi rạp mình nấp trên yên ngựa, tránh được ba mũi thương chí tử cùng tập kích. Nhưng tránh được thân mình chứ chiếc mũ chụp búi tóc trên đầu vẫn bị ngoắc đi mất, Lã Bố nhất thời đầu tóc bung xõa hết ra.

Nếu mấy kẻ đó tiếp tục đánh như vậy nữa, Lã Bố dù có bản lĩnh đến đâu, hôm nay cũng phải chết. Nhưng đúng lúc ấy, một đội kỵ binh Tịnh Châu đã xông đến cứu viện. Tướng dẫn đầu khuôn mặt vàng khè, vầng trán to rộng, mũi thẳng miệng ngay, cái cằm nhọn như lưỡi xẻng chĩa về trước, tay múa đại đao cũng dũng mãnh khó địch.

— Mau đến cứu ta! - Lã Bố xưa nay vốn kiêu ngạo, giờ đây đã phải cất tiếng cầu cứu người khác.

Viên tướng ấy xông xáo dọc ngang đánh tới bên Lã Bố, hai người cưỡi ngựa song song đoạt lối mà chạy. Thúc điệt Lý thị há dễ dàng buông tha kẻ thù, lập tức truy đuổi sát phía sau. Đến lúc đầu ngựa phía sau đã sát đuôi ngựa phía trước, đột nhiên tướng kia quay người chém một đường, trúng vai Lý Tiến. Lý Tiến chỉ kịp kêu “Á” một tiếng, rồi ngã xuống ngựa.

— Thúc phụ! - Lý Điển, Lý Chỉnh kinh hãi, vội vã chạy tới cứu người.

Một cây phương thiên họa kích, lại thêm một cây đại đao, nhưng mười mấy tên kỵ binh Tịnh Châu không ai dám ngăn cản, chúng liền phá được trùng vây mà chạy.

— Là Trương Liêu... - Ngày trước Tào Tháo ở Lạc Dương đã từng gặp. - Bố trí thế này mà còn để Lã Bố thoát, âu cũng là ý trời vậy.

Lã Bố thua chạy. Dọc đường đi tàn binh dần tụ tập lại, nhưng về đến đại doanh cũng chẳng còn. Trần Cung tuy thông minh hơn Lã Bố, nhưng vẫn không liệu hết được sự việc, hai doanh chỉ cách nhau mười dặm, một khi chiến trường có biến, sao còn giữ được nữa? Để người của mình vào, nhưng Tào quân cũng vào theo, quân Duyện Châu thủ hạ của Lã Bố vừa thấy đồng hương cũ đến, lập tức có nhiều kẻ phản lại.

Cuối cùng chiến trường thất bại, đại doanh thất thủ, Lã Bố, Trần Cung chỉ còn cách vứt quân trang khí giới lương thảo, dẫn quân chạy trốn. Lần này ngay đến huyện Đông Mân họ cũng không giữ được, chỉ còn cách tiếp tục chạy về đông, đến Từ Châu.

Lúc sắp ra khỏi Duyện Châu, Trần Cung ngoảnh lại nhìn quê cũ, không ngăn được lệ rơi lã chã: “Tào Tháo ngươi thắng rồi, đến đàn bà con gái còn đi giữ trại cho ngươi, sao ngươi không thắng chứ? Ngươi giết danh sĩ như Biên Nhượng, Viên Trung... lại trọng dụng bọn tiểu lại Trình Lập, Tiết Đễ... Đến giờ ta mới hiểu, những nhà hàn tộc và dân chúng hợp lại với nhau còn mạnh hơn thế lực của thế gia đại tộc, và ngươi cũng dễ khống chế chúng hơn nhiều! Ta thật hồ đồ, ta tỉnh ngộ ra cũng quá muộn rồi... Nhưng có một số việc không được phép hối hận, đến ngày hôm nay ta cũng không còn lựa chọn nào khác, chỉ còn cách tiếp tục đi, có thể chẳng bao giờ về được cố hương nữa rồi...”

Lã Bố lại chẳng nghĩ rằng mình sẽ cách xa cố hương Tịnh Châu, sốt ruột hỏi:

— Công Đài, chúng ta đi đâu đây?

Trần Cung thở dài:

— Đã đến Từ Châu, tất nhiên là theo Lưu Bị.

Lông mày Lã Bố như dựng đứng lên:

— Theo tên nhỏ mọn không ra gì ấy, há chẳng đáng xấu hổ cho ta ư!

Trần Cung lườm Lã Bố:

— Vậy tướng quân quay lại theo Tào Tháo, có được không?

Lã Bố không ngăn được run sợ, sờ lên vết thương trên vai, chẳng nói chẳng rằng giục ngựa, dẫn quân mã chạy về phía đông...

Bỏ đông sang tây

Cùng với sự tan vỡ của Lã Bố, chiến tranh phản loạn ở Duyện Châu dần được dẹp yên. Ngô Tư, Từ Hấp, Mao Huy cũng nối nhau chịu thua, không những bị Tào Tháo thu lại đất đã mất, mà những huyện thành bọn chúng khống chế cũng theo nhau quay giáo. Cuối cùng những nơi cát cứ đều bị thất thủ, sợ hãi trước uy dũng của Tào Tháo, bọn chúng đành phải theo Lã Bố chạy sang phía đông, trở thành đám quan lại lưu vong.

Tháng Chạp năm Hưng Bình thứ hai (năm 195), phản quân Duyện Châu chỉ còn cứ điểm cuối cùng - thành Ung Khâu quận Trần Lưu. Kẻ ngoan cố chống cự không ai xa lạ chính là Trương Siêu - đệ đệ của Trương Mạc. Trương Mạc vốn không có tài dụng binh, bị Tào Tháo đánh cho phải trốn chạy khắp nơi mất tăm mất dạng, chỉ để lại đệ đệ cố thủ tòa thành trì cuối cùng. Còn Trương Siêu lại ỷ mình dũng mãnh, chí lớn tài sơ, mới đánh với Tào Tháo một trận đã hết sạch vốn liếng, chỉ còn nước tử thủ trong thành đợi chết, đã bị vây khốn gần bốn tháng nay.

— Bị khốn lâu như vậy, nhân tâm ly tán, lương thực cáo cấp, lúc này chúng ta công thành nhất định dễ dàng hạ được. - Hạ Hầu Đôn đề nghị Tào Tháo.

Tào Tháo đứng trước viên môn đại doanh, ngẩng đầu nhìn tòa thành Ung Khâu bị tàn phá, lắc lắc đầu ý vị sâu xa:

— Ta không muốn đánh hạ tòa thành này, vây khốn bọn chúng là được rồi. Ta muốn Trương Mạnh Cao chủ động đầu hàng. Chỉ cần bắt được đệ đệ của ông ta, Trương Mạnh Trác nhất định sẽ trở về.

— Ngài còn muốn Trương Mạc quay về làm gì? - Hạ Hầu Đôn hỏi vẻ khó hiểu.

Tào Tháo nhìn Hạ Hầu Đôn, câu hỏi ấy ông thực không thể trả lời được: “Phải rồi, ta muốn Trương Mạc quay về làm gì đây... Trở về quỳ trước mặt ta nhận sai ư? Dường như không cần như vậy, thế đạo này căn bản đã chẳng có vua chúa và phép tắc gì nữa, ai chẳng có quyền mang dã tâm chứ... Trở về cho ta xử tử ư? Ta không thể làm vậy được, năm xưa chính ông ta là người giữ ta cùng cử nghĩa sớm nhất, hơn nữa còn trông nom gia quyến ta, ai ngờ đâu thành cũng Tiêu Hà, mà bại cũng Tiêu Hà vậy... Trở về để kết lại mối cựu giao với ta ư? Không thể được, vết rạn vỡ này vĩnh viễn không thể hàn gắn, vị bằng hữu ngày xưa ấy ta đã hoàn toàn biến mất... Tất cả những điều này, nên trách ai đây?”

— Tỷ... Tướng quân! - Đúng lúc ấy, Biện Bỉnh vô cùng hứng chí chạy vào, - Đại hỷ, đại hỷ!

— Có gì mà đại hỷ? - Tào Tháo hỏi Biện Bỉnh, vẻ mặt vẫn trầm ngâm.

Biện Bỉnh cười nói:

— Trương Mạc không chốn dung thân, chạy xuống chỗ Viên Thuật phía nam mượn quân, nửa đường bị bộ hạ giết chết, thủ cấp đã dâng lên đây cho chúng ta! Ngài mau đến đại trướng xem.

Tào Tháo chợt thấy đầu óc quay cuồng, cảm giác đau buồn bỗng chốc trào lên. Nhưng ông cố trấn tĩnh, suy xét kỹ lại, cuối cùng Trương Mạc cũng không phải do mình giết, đó đâu phải là một kết cục không hay. Cảm giác như cởi được một gánh nặng, Tào Tháo xua xua tay:

— Ta không muốn xem... Được rồi, mệnh cho sĩ tốt giơ cao thủ cấp, đến trước thành Ung Khâu hò hét, gọi Trương Siêu mở cổng thành đầu hàng.

Sĩ tốt lấy trường mâu giơ cao thủ cấp, thông báo cho kẻ địch biết chủ nhân của chúng đã chết, hô vang mở cửa thành ra hàng. Nhưng Trương Siêu trước sau vẫn không đầu hàng. Nửa canh giờ sau, trong thành Ung Khâu có cuộn khói đen bốc cao - Trương Siêu đã tự đốt mình.

Cùng với cột khói dần tan hết, cuộc phản loạn kéo dài suốt hai năm ở Duyện Châu đã được dẹp yên. Bộ hạ của Trương Siêu mở cửa thành ra hàng. Tào Tháo không muốn vào xem thi thể Trương Siêu, chỉ dặn Hạ Hầu Đôn đốc suất một cánh quân vào thành, còn mình đi đi lại lại trong đại doanh. Đã qua giờ ngọ, toàn quân đều nổi lửa nấu cơm, xung quanh khói bếp nghi ngút, tựa như mọi người đều đã quên hết những ngày tháng gian khổ đói khát một năm về trước. Mọi người ai thấy Tào Tháo cũng cung kính thi lễ, có người còn đem đồ ăn dâng cho ông ăn trước.

Tào Tháo đều từ chối cả, quay đầu hỏi Điển Vi đang theo sát phía sau:

— Ngươi đã đói chưa?

— Tiểu nhân có đói nữa cũng phải đợi tướng quân ăn xong. - Điển Vi cúi khuôn mặt béo núc nói to.

— Ha ha ha... - Tào Tháo giơ cao tay, vỗ vỗ vào vai Điển Vi, - Đi, chúng ta cũng về ăn đã nào!

Về đến đại trướng, còn chưa kịp dùng bữa, sứ giả của Viên Thiệu hốt nhiên đã đến, Tào Tháo liền vội tiếp kiến. Người đó đi vào trong trướng, cung kính thi lễ với Tào Tháo, rồi nói:

— Tướng quân chúng tôi chúc mừng ngài đã bình định được loạn ở Duyện Châu. Ngoài ra, Đông Quận Thái thú Tang Hồng không tuân lệnh tướng quân, muốn đem quân cứu viện Trương Siêu, đối địch với ngài, hiện đã bị tướng quân chúng tôi đem đại quân vây khốn, mấy hôm nữa sẽ phá được thành.

Viên Thiệu nghe được tin Tào Tháo liên tục đắc thắng, dường sắp dẹp yên phản loạn, liền quay lại ủng hộ ông cai trị Duyện Châu, và không truy cứu chuyện Chu Linh trước đây nữa. Nhưng Tang Hồng cũng đáng gọi là nghĩa sĩ. Năm xưa hội minh ở Toan Táo, Tang Hồng nhận vai minh chủ hô hào cử binh, nay lại vì bằng hữu cũ là Trương Siêu mà liều mình quên chết. Chỉ dựa vào một ngàn tám trăm quân ở Đông Vũ Dương, dù có may mắn đánh tới Ung Khâu cũng là đem thân chết uổng! Tào Tháo ngưỡng mộ sự trung nghĩa của Tang Hồng, lại nhớ đến Bào Tín đã chết vì mình, bất giác than bảo:

— Tào mỗ ta có Bào Tín, Trương Siêu hắn cũng được Tang Hồng, đều là những người có tình có nghĩa. Mong rằng khi phá được thành, Xa kỵ tướng quân không trách mắng Tang Tử Nguyên quá. Sống trong đời loạn này, có bao nhiêu người tưởng là bằng hữu, nhưng chưa nói đến chuyện sống chết, chỉ cần thấy lợi trước mắt đã lập tức tranh giành cướp đoạt, tuốt kiếm chia đường. Kiều Mạo, Lưu Đại, Trương Mạc, Trương Siêu, đều từng uống máu ăn thề, sau rồi tự mưu hại nhau, rốt cuộc tất cả đều ứng với lời thề: “Kẻ nào trái lời thề, tất sẽ phải mất mạng”. Bọn họ đều không phải người trung nghĩa. Trong thế đạo như vậy, có được một tri kỷ không màng sống chết như Bào Tín, Tang Hồng, quả là không dễ!

Vị sứ giả bị những câu cảm khái bất ngờ của Tào Tháo làm cho không biết phải làm sao, chỉ ngại ngùng lắp bắp nói:

— Dạ... sứ quân nói rất đúng.

Tào Tháo nhìn vẻ mặt lúng túng của ông ta, cũng cảm thấy mình thất thố, xua xua tay bảo:

— Ta chỉ nói chơi, ông cũng nghe vậy thôi. Kỳ thực việc ở Hà Bắc các ông, ta cũng không nên chen vào. Gần đây ta bận rộn dẹp loạn khắp nơi, chẳng hay tướng quân các ông bên ấy chiến sự tiến triển tốt chứ?

— Rất tốt. Cách đây không lâu, tướng quân đã phá tan sào huyệt của giặc Hắc Sơn, chẳng những giết được Vu Độc, còn dẹp xong cả ngụy Ký Châu mục Hồ Thọ được Tây kinh nhận mệnh. Công Tôn Toản giết Lưu Ngu chẳng những không tốt, còn khiến bộ hạ của Lưu Ngu bị bức bách. Hiện giờ bọn tướng lĩnh Diêm Nhu, Tiên Vu Phụ, Tiên Vu Ngân đều đã tổ chức quân mã chống lại Công Tôn Toản, lại liên hệ với người Ô Hoàn giúp đỡ! - Viên sứ giả càng nói càng hưng phấn, - Nhi tử của Lưu Ngu là Lưu Hòa hiện đã theo dưới trướng tướng quân. Trước đây chúng tôi hai mặt đều có kẻ địch, nay Công Tôn Toản kia phải hai mặt đối địch. Còn nữa, Điền Khải ở Thanh Châu cũng đã bị đánh không đứng chân nổi, xem ra hắn phải bỏ Thanh Châu thôi. Tướng quân lại sai Cao Cán chiêu an các toán giặc du kích tản mát ở Tịnh Châu, hầu hết đều hàng phục. Không lâu nữa, Ký Châu, Thanh Châu, Tịnh Châu sẽ về tay tướng quân chúng tôi!

— Vậy thì thực đáng chúc mừng tướng quân các ông.

Tào Tháo tuy tươi cười chúc mừng nhưng trong lòng lại rất đố kỵ. Ông chợt nghĩ đến chuyện mình lạm sát người vô tội, rồi nghĩ đến hình ảnh Viên Thiệu thích thú khoái trá đưa mình xem ngọc tỷ truyền quốc. Tương lai sau này, có lẽ Viên Thiệu mới là kẻ địch lớn nhất của ông, nhưng điều ông nghĩ tới lúc này vẫn là đông tiến, nhất định phải giết hai kẻ đang tiềm ẩn khả năng uy hiếp mình: Lưu Bị và Lã Bố...

— Mau tránh đường! Mau tránh đường! - Ngoài trướng chợt rối loạn, đám Tuân Úc, Trình Dục, Vạn Tiềm, Lý Điển, Mao Giới, Tiết Đễ, Trương Kinh, Lưu Diên, Từ Đà, Hầu Thanh, Vũ Châu... chen nhau đi vào, bọn họ mỗi người một tay đang khiêng chiếc giường đi vào, trên giường là Hí Chí Tài đang nằm im.

— Ôi, Hí tiên sinh! - Tào Tháo lập tức rời chỗ ngồi, đi nhanh đến trước mặt, - Từ từ đặt xuống, từ từ đặt xuống... Sao Trương Siêu lại giày vò tiên sinh ra nông nỗi này!

— Không phải hắn... là bệnh của tại hạ thôi...

Hí Chí Tài không còn tướng mạo như xưa nữa. Đã đấu tranh với căn bệnh này rất lâu, khuôn mặt to lớn vốn ung dung đầy đặn của Hí Chí Tài nay đã hóa ra vàng vọt vô hồn; Mái tóc đen dày, đã vàng hoe xơ xác; Ánh mắt sáng quắc có thần đã trở nên lờ đờ vô sắc; Đôi môi đầy đặn đỏ hồng, dường đã thành tờ giấy bợt xẻ làm đôi; Ngón tay gầy nhỏ như những cành củi khô; Thân hình gầy đến độ chỉ còn nắm xương. Ai cũng có thể thấy rõ rằng, ông ấy chẳng còn chống chọi được mấy ngày nữa.

Trông thấy một trí sĩ phò tá mình lập nên căn cứ đầu tiên giờ đây đã sắp buông tay trở về cõi khác, Tào Tháo chợt nước mắt lưng tròng, cầm tay ông ta, ngượng ngùng nói:

— Tào mỗ thực đã phụ lòng mong mỏi của tiên sinh, khiến sinh linh Duyện Châu phải chịu lầm than. Từ nay về sau, tất sẽ hối cải, dẹp bớt tính nóng nảy hung hăng.

Hí Chí Tài gượng cười, tựa hồ bây giờ đến nụ cười cũng làm tiêu hao nhiều sức lực, ông run rẩy nói nhỏ:

— Lã lãm có câu: “Xảy ra đại loạn, quân thần là giặc của nhau, lớn nhỏ giết nhau, phụ tử nhẫn tâm với nhau, huynh đệ vu cáo lẫn nhau, bạn bè lật lọng lẫn nhau, phu thê giả dối với nhau...” - Dường Hí Chí Tài còn muốn nói hết câu đó, nhưng không đủ sức nữa, chỉ lẩm nhẩm, - Tướng quân mau kết thúc... kết thúc loạn thế này đi...

— Kẻ nào! Không được vào! - Bỗng nghe thấy Điển Vi phía ngoài quát to.

— Tướng quân! Tại hạ là Vương Tất, tại hạ đã về rồi!

Tào Tháo vô cùng kinh ngạc, vội chạy ra xem, thấy Điển Vi đang giơ ngang cây đại kích chặn Vương Tất lại, không cho vào trướng.

— Tướng quân, tiểu nhân đã về tới! - Vương Tất trông thấy Tào Tháo, vui mừng tưởng muốn nhảy lên. - Tiểu nhân đã hoàn thành công việc ngài giao cho!

Giờ đây Vương Tất không còn giống một tên võ phu chỉ biết vung đao khi trước nữa, hoàn toàn khác hồi mới rời Tào doanh. Lúc này Vương Tất đầu đội mũ tiến hiền, mình vận triều phục đẹp đẽ, eo thắt đai ngọc, chòm râu cắt tỉa chỉnh tề, trong tay cầm quyển chiếu thư:

— Bẩm tướng quân, triều đình đã tấn phong ngài làm Duyện Châu mục. Không phải là thứ sử, nay ngài là châu mục rồi!

Thứ sử và châu mục không chỉ tên gọi khác nhau mà địa vị cũng khác nhau rất lớn. Thứ sử chỉ là quan nhỏ lương sáu trăm thạch, phụ trách các việc giám sát, bắt trộm cướp, chỉ là nhân khi thế loạn cát cứ mới dần trở thành kẻ đứng đầu việc quân sự ở địa phương. Còn châu mục là chức quan lớn ở nơi phong cương, hưởng lương hai ngàn thạch, nắm các việc quân sự, tài chính, lại trị, tư pháp ở địa phương. Tuy triều đình ở Tây kinh roi xa đánh không tới, chỉ là nể tình ban cho Tào Tháo cái danh hão như thế, nhưng được thể diện vậy thực cũng không phải nhỏ.

Hơn hai năm trời không có tin gì của Vương Tất, Tào Tháo nghĩ rằng Vương Tất đã chết trên đường. Giờ đây thấy Vương Tất đã hoàn thành sứ mệnh trở về, cố nén kích động trong lòng, chưa tiếp chiếu thư vội, trước tiên cầm tay Vương Tất hỏi:

— Tiểu tử ngươi trở về là tốt rồi! Suốt hai năm qua, vất vả lắm phải không?

— Tướng quân đối với tiểu nhân đại ân đại đức, sao có thể nói vất vả được! - Vương Tất vui mừng khôn cùng. - Lúc tiểu nhân đến Hà Nội, bị Trương Dương giữ lại mấy tháng, may mà trong số thủ hạ của hắn có tiên sinh Đổng Chiêu đã giúp tiểu nhân rất nhiều. Đổng Chiêu thuyết phục Trương Dương thả tiểu nhân, lại lấy danh nghĩa của ngài viết cho bọn Lý Thôi, Quách Dĩ mỗi người một bức thư tán tụng. Tiểu nhân đến Trường An, đem tấu chương thư từ giao lên, bọn chúng đều rất vui mừng! Sau đó lão đại nhân Lưu Mạc lại nói tốt mấy câu trước mặt hoàng đế. Đinh Xung cũng giúp ngài quan hệ với quần thần. Lại cả hoàng môn thị lang Chung Do cũng khen ngợi ngài trước mặt Lý Thôi, chính là ông ấy đã giúp ngài xin chức Duyện Châu mục đó ạ! Lúc tiểu nhân quay về, Trương Dương không những không ngăn cản, còn sai người hộ tống. Ông ta nói, sau này chúng ta có đến phía tây có thể qua lại tự do, mấy ngày nữa, ông ta sẽ sai sứ giả đến bái yết ngài đó!

— Đổng Chiêu, Chung Do... Ờ, ngày sau gặp hai vị này ta phải tạ ơn họ mới được. - Tào Tháo trầm ngâm nói, bỗng nhớ đến Hí Chí Tài còn đang cơn nguy kịch gần đất xa trời, lập tức giành lấy chiếu thư chạy ngay vào trong.

— Khoan đã, ở đây tiểu nhân còn có phong thư... - Vương Tất vội vã đuổi theo.

Điển Vi nãy giờ vẫn đứng ngây ra nhìn, chặn Vương Tất lại hỏi:

— Rốt cuộc ông là ai?

— Ồ, trước đây ta cũng giống huynh, là thị vệ của tướng quân. - Vương Tất vỗ vỗ vai Điển Vi. - Đại huynh đệ, huynh làm cho tốt, chưa biết chừng ngày nào đó huynh cũng có thể làm nên đấy! - Nói xong, đẩy Điển Vi đang ngơ ngác né sang bên, Vương Tất cũng chạy theo vào trong trướng.

Tào Tháo ngồi xuống mở chiếu thư giơ lên cho Hí Chí Tài xem. Lúc này Hí Chí Tài càng lại yếu ớt, chỉ chớp mắt nói:

— Tốt rồi... tốt...

— Việc của tiểu nhân vẫn chưa nói xong, - Vương Tất lại lôi ra bức thư lụa, đưa tới cho Tào Tháo, - Đây là thư của Đinh Xung gửi cho ngài.

Tào Tháo mở ra xem, chỉ thấy đúng một câu: Túc hạ bình sinh thường nói “có chí khuông phù xã tắc”, nay chính là lúc vậy!

— Ông ta viết vậy là có ý gì?

Vương Tất giải thích:

— Lúc tiểu nhân trở về, Lý Thôi và Quách Dĩ bất hòa, hai bên dẫn quân đánh nhau liên tục. Các tướng cũ của Đổng Trác là bọn Dương Phụng, Đổng Thừa, Dương Định liền bắt giữ hoàng đế, thừa cơ trốn khỏi Tây kinh, ngay các thống soái của giặc Bạch Ba như Hàn Tiêm, Lý Nhạc, Hồ Tài đều chạy đi cứu giá. Còn cả Tả Hiền vương của Hung Nô là Khứ Ti cũng đã đến. Mọi người đồng tâm hiệp lực đại phá quân Tây Lương. Trương Dương đang bận giúp hoàng đế sửa sang cung điện, Đinh Xung nói thế là kêu ngài mau chóng đến đó nghênh giá đông quy vậy!

Tào Tháo ngày đêm nói chuyện nghênh đại giá đông quy, nhưng lúc này ông chợt thấy do dự, bởi có những điều không thể nói ra: “Đón hoàng đế trở về, liệu có làm hạn chế những hành động sau này của mình không? Mình nên diệt Lưu Bị, Lã Bố trước, hay nên nghênh đại giá về đông?”

Hí Chí Tài đang cơn nguy kịch dùng dằng đi ở nhưng vẫn nắm rõ tâm sự của Tào Tháo, ông ta gắng gượng nói:

— Hay lắm... dị bảo... dị bảo...

Dị bảo gì vậy? Mọi người đều quay sang nhìn nhau.

Lý Điển đang đứng bên cạnh bỗng ngộ ra:

— Là thiên Dị bảo trong sách Lã lãm.

Nói rồi Lý Điển đưa tay vào trong áo Hí Chí Tài, quả nhiên lấy ra một cuốn Lã thị Xuân Thu, lập tức mở ra xem. Những người có mặt hầu hết đều là kẻ đọc khắp thi thư, không ngờ người đưa ra đáp án đầu tiên lại là con trai một thổ hào.

— Dị bảo... Lấy tiền vàng và cơm nắm đưa cho trẻ nhỏ, trẻ nhỏ tất sẽ lấy cơm nắm. Lấy ngọc bích họ Hòa và tiền vàng đưa cho kẻ tầm thường, kẻ tầm thường tất sẽ lấy tiền vàng. Lấy ngọc bích họ Hòa và lời đạo đức chí ngôn đưa ra cho hiền giả, hiền giả tất sẽ lấy lời đạo đức chí ngôn. Kẻ biết càng tinh sẽ lấy càng tinh, kẻ biết càng thô thì lấy càng thô... - Lý Điển chăm chú đọc hết thiên đó, rồi đưa cuốn sách lên cho Tào Tháo, lại giải thích bảo, - Tướng quân, Hí tiên sinh muốn khuyên ngài bỏ lợi nhỏ mà mưu đại nghiệp vậy!

Hí Chí Tài nằm ở bên kia, trên mặt thoáng nở một nụ cười, khẽ gật đầu mãi. Tào Tháo đọc thiên đó, lại nhìn một lượt những người có mặt, mọi người ai cũng vuốt râu gật đầu. Mao Giới còn chắp tay nói:

— Tướng quân từng hỏi tại hạ kế sách để thành bá nghiệp, tại hạ nói “phụng mệnh thiên tử thảo phạt kẻ không thần phục”, chính là lúc này vậy!

— Hí tiên sinh! Hí tiên sinh! - Lý Điển vội hô hoán mấy câu, nhưng đôi mắt Hí Chí Tài đã mãi mãi nhắm lại.

Tào Tháo cúi người xuống cất cuốn Lã lãm lại người ông ta, từ trong đôi mắt lệ nóng tuôn trào:

— Người biết ta chính là Chí Tài huynh vậy... Trí sĩ một đời vậy là đã ra đi mãi mãi. Tào mỗ ta sao còn lại được nghe những lời can gián chỉ bảo nữa đây?

Những người có mặt không ai không động lòng bi thương, rất nhiều người cùng rơi lệ theo.

Tuân Úc cúi người tiến lên, nhẹ nhàng đỡ Tào Tháo dậy:

— Tướng quân không nên quá bi thương, muôn sự vẫn đang đợi phải lo liệu. Trời chẳng thiếu nhân tài, chỉ cần ngài rộng đường ngôn luận, khiêm tốn cầu hiền, tất sẽ có bậc trí nhân đến phụ tá.

— Trong quân lại thiếu mất một người bày mưu tính toán giúp ta! Ôi... - Tào Tháo thở dài một tiếng, rồi lau nước mắt.

Tuân Úc vỗ vỗ lên tay Tào Tháo:

— Tướng quân, tại hạ lại xin tiến cử một người: Đó là Quách Phụng Hiếu ở Dĩnh Xuyên.

— Ta nghe tên quen lắm... - Tào Tháo ngẫm nghĩ hồi lâu, mắt bỗng sáng lên: “Đó chính là chàng trai trẻ tuổi ngày trước ở dưới trướng Viên Thiệu đã vờ rơi kiếm khiến mọi người phải kinh hãi” - Là tiểu lại Quách Gia dưới trướng Viên Thiệu?

— Viên Bản Sơ không có mắt nhìn người. Quách Phụng Tiên há chỉ là tài của tên tiểu lại? Tại hạ viết một phong thư, nhất định người ấy sẽ bỏ Hà Bắc đến Duyện Châu, gắng sức vì tướng quân. - Tuân Úc lại cúi đầu nhìn Hí Chí Tài, - Tướng quân chớ nên bi thương, việc của Chí Tài huynh hãy sớm lo liệu. Ông ấy vốn là thương lái không có thân thích, ngày khác tại hạ sẽ đích thân đưa ông ấy về Dĩnh Xuyên an táng. Nếu tìm được tộc nhân của Chí Tài huynh, nhất định sẽ thù tạ chu đáo.

Tào Tháo đau buồn gật gật đầu. Mao Giới thấy ông vẫn buồn đau, vội bước lên trước đỡ tay Tào Tháo:

— Xưa kia Chu Công cầu hiền, mỗi khi tắm phải ba lần cột tóc, mỗi bữa ăn phải ba lần nhả cơm để tiếp kẻ sĩ. Lòng ái tài của tướng quân chẳng kém bậc tiên hiền. Thực chẳng dám giấu, tại hạ đã tìm được mấy người có thể giúp tướng quân vỗ yên Duyện Châu, nếu không có bọn Trần Cung, Trương Mạc làm phản, tại hạ đã tiến cử để ngài trọng dụng rồi. Mãn Sủng ở Sơn Dương, Lã Kiền ở Nhậm Thành, Vương Tư ở Thái Sơn... Nay đám dị tâm đã đi hết theo Lã Bố, tướng quân có thể mạnh dạn sử dụng những người mới rồi.

Hai người bọn họ khuyên giải như vậy, khiến Tào Tháo cũng bớt bi thương, lại tự tay sửa lại y sam cho Hí Chí Tài, rồi mới xua tay ra hiệu khiêng ông ấy đi. Những người có mặt không ai không kính trọng, nên không cho binh đinh động tay vào, bọn Trình Dục, Tiết Đễ tự mình nhẹ nhàng khiêng Hí Chí Tài đi ra.

Tào Tháo cảm thấy không khí nơi đây quá nặng nề, liền bước ra ngoài đại trướng. Tiết trời buổi giữa lạnh căm căm, hít hơi lạnh thấm sâu vào phổi dường cũng làm vơi bớt không ít ưu sầu khi nãy. Đột nhiên Tào Tháo thấy có vật gì cồm cộm trước ngực, đưa tay sờ thử, hóa ra là cuộn chiếu thư của triều đình, vừa nãy tiện tay nhét vào trong áo. Tào Tháo lại lần nữa mở ra, xem kỹ một lượt. Sự thực thật khiến người ta phải thích thú, mà cũng thật buồn cười. Chỉ là một tờ chiếu chỉ, một thứ hữu danh vô thực nhẹ tênh, vậy mà lại làm xao động tâm tư bao người. Vì nó mà Duyện Châu Thứ sử Kim Thượng bị đuổi, danh sĩ Biên Nhượng bị giết. Vì nó mà bằng hữu quay mặt, bộ hạ phản loạn. Tất cả chỉ vì một tờ giấy bằng lòng của tiểu hoàng đế và những kẻ đang khống chế ông ta. Bây giờ bình tĩnh lại, Tào Tháo mới ý thức được tầm quan trọng của hoàng đế đại Hán. Chỉ cần có hoàng đế bên cạnh, thuận miệng nói một câu là có thể liên quan đến tính mạng và tâm tư của bao người, thậm chí chỉ là một lời sơ ý thốt ra. Giết người, không những cần đạo lý giết người, mà còn cần danh nghĩa giết người vậy!

Chú thích •

Rồi Tào Tháo nghĩ đến trò cười của huynh đệ Viên gia. Lẽ nào chỉ dựa vào một khối ngọc tỷ mà có thể ra lệnh cho thiên hạ? Ngọc tỷ gì đi nữa cũng chỉ là khối đá mà thôi. Muốn để nó có uy lực, không chỉ dựa vào vũ lực, mà còn cần đạo đức và nhân tâm. Lòng người quy về vương triều đại Hán từ thời Cao tổ, nhờ sự nuôi dưỡng vun đắp của Văn đế, Cảnh đế, nhờ tráng liệt khí phách của Vũ đế, nhờ sức chặn sóng dữ của Tuyên đế, càng có thêm nền cai trị tinh xảo của Quang Vũ đế, lòng yêu dân như con của Minh đế, Chương đế, niềm khao khát cầu hiền của Thuận đế... Lẽ nào lòng người đã được tích tụ mấy trăm năm lại có thể dễ dàng bị vũ lực đánh bại?

Tào Tháo lại cất cuộn chiếu thư vào trong áo, quay mặt nhìn về phía đông, nhớ đến cái chết của phụ thân và đệ đệ. Khuyết Tuyên, Trương Khải chết trong tay Đào Khiêm, đến nay Đào Khiêm cũng đã chết, mối thù này Tào Tháo chẳng còn tìm ai mà báo được nữa. Điều Tào Tháo có thể làm chỉ là sau này dời di cốt phụ thân và đệ đệ về quê an táng, để linh hồn họ được trở về quê cũ, và bồi dưỡng Tào An Dân - nhi tử của Tào Đức - nên người. Khổng Tử nói “tứ thập nhi bất hoặc”. Tào Tháo đã bốn mươi mốt tuổi rồi, từ nhỏ đã không có mẫu thân dưỡng dục, giờ đây phụ thân và huynh đệ cũng chẳng còn trên thế gian. Tuổi quá bốn mươi mới tìm thấy con đường để thực hiện chí hướng, những gập ghềnh ngày sau biết còn bao nhiêu nữa, Tào Tháo hoài nghi không biết mình có nhìn được kết quả của sự nỗ lực nữa hay không.

Tào Tháo tâm tư buồn thảm, ứng khẩu làm một bài nhạc phủ theo điệu Thiện tai hành:

Thương thân phúc mỏng hơn người;

Phận mồ côi khổ tự thời ấu thơ.

“Tam thiên”[4] vốn đã thưa tiếng mẹ;

“Quá đình”[5] thêm vắng vẻ lời cha.

Khốn cùng gan ruột xót xa;

Hằng luôn nhớ đến cha già mà thương.

Chút chí khí tuy mang trong dạ;

Lúc bấy giờ nào đã lập nên.

Vận cùng người lại nghèo hèn;

Đớn đau ta thán lệ tràn như mưa.

Thảm thiết những mau thưa lệ chảy;

Đường sống nay trông cậy vào đâu?

Mong hoàng thiên giúp phép màu;

Lang Nha mé trái đổ nhào một khi.

Hết dạ tận trung tuy vẫn nguyện;

Mừng vui thiên tử vẹn quay về.

Hân hoan người cứ hát đi;

Trong lòng hoài bão biết thì cùng ai.

Muốn vương hóa khắp nơi dân chúng;

Có ai hay việc cũng khó lòng.

Khi nào mới thỏa ước mong?

Thở than này cũng khó trông bề nào.

Lấy gì ta sánh trăng sao?

Có khi mưa hết, khi nào hết lo.

Làm xong bài nhạc phủ, Tào Tháo quay về phía đông chắp tay, từ nay về sau ông phải bỏ phía đông mà quay về phía tây, nghênh đón đại giá hồi hoàn. Thế nhưng trong lòng Tào Tháo vẫn còn những nỗi bất an, không hiểu vì sao ông luôn cảm thấy tên Lưu Bị đan chiếu bán giày kia sẽ trở thành một chướng ngại rất lớn của mình. Lại nữa, đại hán mặt đỏ mắt phượng mày ngài dưới trướng của Lưu Bị ấy, tên họ là gì? Tất nhiên còn cả Lã Bố - kẻ cầm phương thiên họa kích đập đập vào mũ, thiếu chút nữa đã lấy mạng mình nữa. Đó là mối hiểm nguy lớn nhất trong đời Tào Tháo.

— Lưu Bị... Lã Bố... Hãy chờ đấy, ta nhất định sẽ dẹp tan các ngươi! - Tào Tháo lẩm bẩm một câu, rồi quay đầu về phía tây. Tiểu hoàng đế vừa thoát khỏi hiểm nguy đang ở phía tây, hướng đi tương lai của Tào Tháo cũng là hướng tây... Trở về quê cũ Dự Châu, để khai sáng một triều đình hoàn toàn mới!

❀ ❀ ❀

[1] Điền quan: người hầu cận lo việc nón mũ cho nhà vua.

[2] Thời xưa ngồi xe ngựa, người tôn quý ngồi bên trái, người đánh xe ngồi ở giữa, còn có một người theo hầu ngồi bên phải, được gọi là tham thừa.

[3] Chỉ bề tôi có công lao quá lớn, từ đó đe dọa đến địa vị của nhà vua.

[4] Người ngồi hưởng thiên hạ có sức chứa trăm sông.

[5] Chỉ nước chư hầu cùng họ với thiên tử.