Năm Quang Hòa nguyên niên (năm 178) là một năm thật nhiều tai họa. Đối với vương triều đại Hán mà nói, đây là năm đánh dấu sự suy bại.

Mới đầu tháng Giêng, ở Giao Châu đã bạo phát cuộc khởi nghĩa với quy mô lớn. Lúc đầu chỉ là dân cư địa phương ở hai quận Hợp Phố, Giao Chỉ bất mãn với sự bức hại của triều đình mà phát động khởi nghĩa, không ngờ hành động ấy nhận được được sự hưởng ứng của bách tính cùng khổ, chưa đầy nửa tháng, chiến hỏa đã lan ra khắp đất Giao Châu. Quan quân đã lâu không thao luyện, bị nghĩa quân đánh cho tả tơi, trốn chạy khắp nơi, quân lính bỏ trốn lại cướp bóc ở những quận khác, gây ra tổn thất lớn hơn. Việc dẹp yên quân khởi nghĩa còn chưa xong thì đến tháng Hai, kinh sư lại xảy ra động đất lớn. Nhà cửa của lương dân bị hủy hoại vô số, ngay trong cung vua rất nhiều lâu đài điện các cũng không tránh khỏi bị đổ nát.

Ngày Bính Thìn tháng Tư, Lạc Dương lại phát sinh dư chấn, tuy lần này cung điện không bị tổn hại gì, nhưng sau vụ việc, khi những cung nhân kiểm tra dọn dẹp phát hiện trong Thị trung Tự xá có một con gà mái đã biến hình. Con gà mái ấy mọc lông cánh dài như gà trống, lông đuôi rất dài màu sắc rực rỡ, mà đó mới chỉ là khởi đầu của một loạt những chuyện quái gở sau đó.

Sáng sớm ngày Nhâm Tí tháng Năm, trời mới tờ mờ sáng, người trong cung vẫn còn ngủ say, không ai có thể ngờ rằng, có một nhân vật thần bí mình mặc bạch y, chạy vào trong hoàng cung im lìm không một tiếng động. Hắn xuyên qua nghi môn, chạy qua phục đạo, đến khi các hoạn quan và hoàng môn lệnh phát hiện ra, hắn đã chạy đến trước cửa Vân Long. Hoàng môn lệnh kinh ngạc, sợ hãi kêu lên:

— Kẻ nào đó? -

Tên mặc bạch y như một hồn ma ấy đáp lại rành rọt:

— Ta là Lương Bá Hạ, lên điện làm thiên tử!

Những người có mặt ai nấy đều kinh ngạc vô cùng, Hoàng môn lệnh lúc sau mới hoàn hồn, hạ lệnh cho cấm vệ quân bắt lại, nhưng tên bạch y đó chạy đến góc điện thì chớp mắt đã không thấy đâu nữa. Các quan Hoàng môn lệnh, Dịch đình lệnh, Ngũ quan Trung lang tướng, Quang lộc đại phu, Chấp kim ngô, ai nấy dẫn người ngựa lục soát hết trong ngoài hoàng cung, nhưng rốt cuộc cũng chẳng thấy gã bạch y kì bí kia đâu cả.

Cơn sóng trước chưa lặng, cơn sóng sau lại nổi lên, ngày Đinh Sửu tháng Sáu, ở điện Ôn Minh trong Bắc Cung vụt lên một luồng khí đen cao tới hơn mười trượng, hình dạng y như một con rồng đen cuộn mình trong không trung, rất lâu sau mới tan đi. Chuyện ấy khiến người ta kinh hãi mãi. Chiểu theo lệ cũ, Thái úy Mạnh Úc, Tư không Trần Đam đều vì sự việc kỳ dị mà bị bãi miễn. Nhưng những chuyện lạ không vì thế mà dừng lại, mới đầu tháng Bảy, Bình Thành môn ở Nam Cung, tường ngoài của Võ khố, cùng tường trước tường sau ở Đông thành chẳng hiểu vì sao tự dưng sụp đổ.

Điều khiến người ta càng phải suy nghĩ là, lúc kiểm tra tu sửa sau khi động đất, những bức tường này đều rất vững chắc.

Hàng loạt những chuyện yêu dị như vậy đã khiến Lưu Hoành hoảng loạn, sau khi bàn bạc với Thái hậu, ông ta hạ chiếu cho vời Quang lộc Đại phu Dương Tứ, Gián nghị Đại phu Mã Mật Đê, Nghị lang Sái Ung vào cung để hỏi về ý nghĩa của hàng loạt những chuyện quái đản ấy. Sái Ung nhân cơ hội dâng mật tấu, lấy chuyện bàn bạc về sự yêu dị để đàn hặc bọn hoạn quan. Nhưng kết quả là Vương Phủ, Tào Tiết vẫn bình yên vô sự, ngược lại Sái Ung lại bị tội lưu đày lên phía bắc. Tất cả triều đình ai ai cũng thở than, thực sự là họ quá thất vọng về hoàng thượng.

Nhưng thất vọng thì cứ thất vọng, những sự kiện khiến người ta nghe thấy phải kinh hoàng vẫn cứ tiếp tục xảy ra. Tháng Mười, đám hoạn quan đã lôi những vật trù ếm từ trong cung của Hoàng hậu ra. Lưu Hoành nổi cơn thịnh nộ, lập tức bắt cả gia tộc Tống hậu giam vào đại lao, chưa được mấy ngày liền đem tội mưu phản xử tử toàn gia tộc Tống thị.

Cùng với việc Tống thị bị tru diệt, Tào gia cũng vì thế mà mắc họa lây. Người đầu tiên bị ảnh hưởng tất nhiên là Tào Đỉnh, ông ta ngay tức khắc bị bãi miễn chức vụ. Tiếp sau đó, tất cả chuyện xấu xa trước đây như tham ô hối lộ, chèn ép đồng liêu đều bị vạch trần hết, lại lôi cả chuyện có quan hệ thân thuộc trong vụ án Bột Hải vương trước đây, cuối cùng Tào Đỉnh bị giam vào thiên lao. Toàn bộ Tào gia từ Đại hồng lô Tào Tung trở xuống, trên từ chức vị cửu khanh, dưới tới huyện nha tiểu lại, tất cả đều bị bãi miễn quan chức.

Khi tờ trát của triều đình gửi đến huyện Đốn Khâu, Tào Tháo còn đang bố trí việc tróc nã Thái Bình đạo. Tào Tháo tiện tay cầm lấy tờ trát, vừa mở ra xem thì chợt thấy như sét đánh giữa trời quang. Trầm ngâm hồi lâu, Tào Tháo mới than:

— Ta chạy trốn kiếp nạn thì hôm nay nó lại đến rồi.

Tào Tháo cầm bút lên, xử lý xong xuôi mấy tập giấy tờ công văn trước mặt, rồi lại gọi Từ Đà đến giao phó ông ta toàn quyền xử lý công vụ xong, nhắc đi nhắc lại việc tróc nã giặc cướp, rồi mới quay về hậu đường, nói cho tỷ đệ Biện thị, lại sai Tần Nghi Lộc về kinh thăm dò tin tức, mọi người chuẩn bị ngày mai về quê.

Cũng không biết vì sao, mà tin tức Tào Tháo bị bãi quan đã không truyền mà lan. Sáng sớm ngày hôm sau, bách tính huyện Đốn Khâu lũ lượt chạy đến huyện nha đòi vị huyện thái gia trẻ tuổi dám nói hộ dân nghèo này phải ở lại. Muôn dân từ bốn phương tám hướng của huyện thành dồn đến, có người là nông phu đã được báo thù rửa hận trong vụ án Lưu Lang, có người là lão nhân cô quả đã được nha môn chu cấp, có người là tráng đinh từng được giải cứu, lại có những người bỏ công đến nơi để tận mắt nhìn thấy vị huyện lệnh lão gia tiếng tăm vang khắp này.

Già trẻ nam nữ bồng bế dắt díu nhau đứng chật trước cửa nha môn, khiến cho xe ngựa của Tào Tháo không thể rời đi được.

Tào Tháo chỉ còn cách sai Lâu Dị, Tần Nghi Lộc dẫn theo tất cả nha dịch và đầy tớ trong phủ ra khuyên giải bách tính trở về, nhưng khuyên giải rất lâu mà hầu hết dân chúng vẫn không chịu rời đi. Muôn phương ngàn kế không làm sao được, Tào Tháo chỉ còn cách chắp tay sau lưng đích thân ra ngoài cửa xem xét.

— Quan huyện lệnh kìa!

Không biết người nào lấy giọng hét to một câu, đám đông theo đó ồn ào hẳn lên, phía trước chen lấn, phía sau xô đẩy, bọn Lâu Dị không thể ngăn cản nổi nữa, dân chúng như sóng triều cuồn cuộn tiến đến trước vây kín chỗ Tào Tháo.

Người này kêu:

— Quan huyện lệnh không được đi đâu cả!

Người kia hét:

— Tào đại nhân, ngài không cần chúng thảo dân nữa sao?

Khiến khoảnh khắc bốn bên rối loạn cả lên.

Tào Tháo trông đám đông dân chúng xô đến trước mắt, nhất thời những u ám trong lòng đều tan biến hết, thầm nhủ: “Tuy đại nạn rơi xuống đầu mình, sống chết còn chưa rõ, nhưng Tào Mạnh Đức ta có được lòng dân ở một phương thì chức quan này làm cũng không uổng rồi!” Nghĩ đến đó, Tào Tháo liền mỉm cười, lấy giọng nói to:

— Thưa các vị hương thân! Mọi người không phải hò hét nữa, tất cả hãy ngồi xuống, ngồi xuống!

Bách tính đúng là rất nghe lời Tào Tháo, có mấy vị hương lão già cả giúp nhắc nhở thêm, mọi người đều không hò hét nữa. Từ gần đến xa, tất cả mọi người đều lần lượt ngồi xuống đất, mắt chăm chú nhìn Tào Tháo. Thấy mọi người đã ngồi yên cả rồi, Tào Tháo cười ha hả nói:

— Tháng Mười trời lạnh rồi, ta nói nhiều, dưới đất lạnh, các vị hương thân ngồi lâu ta cũng không đành lòng đâu!

Nói rồi Tào Tháo bước mấy bước sang bên cạnh, ngồi lên phiến đá dùng để bước lên ngựa trước nha môn.

— Chỉ cần ngài không đi, chúng tiểu nhân có chịu lạnh một chút cũng không sao! - Có tên nào kêu lên một câu trước nhất.

Tào Tháo nhìn kỹ lại xem, đó chính là nông phu Vương Tam, người đã tố cáo Lưu Lang, nhân đó cười nói:

— Vương Tam, từ sau khi diệt trừ được tên Lưu Lang kia, nhà ngươi sống thế nào?

— Nhờ phúc của lão gia, Vương Tam con đã lấy được thê tử rồi! Đến nay nàng ấy đã mang thai, hai chúng con đang tính, hết năm nay, đứa bé chào đời, chúng con sẽ bế nó đến thỉnh an ngài đấy! - Vương Tam dạn dĩ nói mấy câu ấy, khiến mọi người xung quanh đều cười nghiêng ngả.

— Tốt, tốt, tốt! - Tào Tháo gật gật đầu, đưa mắt nhìn mọi người rồi lại hỏi, - Vương Tam, vụ án của ngươi cả huyện này ai cũng biết. Ta có chuyện này không rõ lắm, vẫn luôn muốn hỏi ngươi.

— Đại nhân mà lại có chuyện gì không rõ ư, con không dám tin thế. - Vương Tam lắc lắc đầu.

— Lạ lắm sao... - Tào Tháo nhẹ nhàng nói, - Khi xưa, vì sao ngươi không nhận tiền của Lưu Lang, mà lại liều mạng tố cáo hắn ta, để báo thù cho phụ thân ư?

— Chuyện ấy cần gì phải nói ạ? Nhà con nghèo, mẫu thân lại mất sớm, phụ thân con khổ sở khó nhọc lắm mới nuôi được con nên người, nào ngờ chỉ vì một con trâu mà bị họ Lưu kia hại chết. Người ta nói chẳng đội trời chung với kẻ giết phụ thân, đừng nói Lưu gia đưa tiền cho con, dù có đưa cho con cả núi vàng núi bạc con cũng không thể vứt bỏ thù giết phụ thân được! Người có tình của người, việc có lý của việc, đều bày cả ở trước mắt, đó cũng là hiếu tâm của kẻ làm con đây ạ.

Vương Tam vóc người to lớn, giọng nói ồm ồm, nói hết một hồi, rất nhiều hương thân có mặt đều thốt lên:

— Đúng là tiểu tử ngoan! Rất hiếu thuận! Ngươi đúng là mẫu mực đấy!

Tào Tháo đưa tay ra hiệu cho mọi người không nên hò hét, rồi nói với Vương Tam:

— Vương Tam, vậy ta hỏi ngươi, ngươi có muốn con ngươi lớn lên cũng hiếu thuận với ngươi, hay là mong muốn sau này nó không quan tâm đến ngươi?

— Câu hỏi này của đại nhân hỏi thật chẳng đúng đạo lý cho lắm! - Vương Tam đánh bạo nói. - Tục ngữ có câu rất hay rằng, không chăm con ỉa đái, không có đứa cắm hương. Nuôi con để có đứa đỡ đần khi về già, sinh con ra chẳng phải để nhờ vả về sau thì còn cần nó làm gì ạ?

— Ngươi nói rất đúng! - Tào Tháo ngửa mặt cười lớn. - Thế là ngươi không hiểu lý rồi.

— Con làm sao lại không hiểu lý ạ? - Vương Tam chống nạnh.

— Vương Tam ngươi là người con có hiếu, ngươi cũng muốn dạy con ngươi thành người có hiếu, vậy tại sao ngươi không để cho bản quan ta được làm một người con có hiếu? Ngươi nói mẫu thân ngươi mất sớm, nhưng không biết rằng ta cũng từ nhỏ đã không còn mẫu thân, tất cả chỉ trông vào phụ thân cùng mấy vị thúc phụ nuôi dạy. Hiện nay Tào gia ta vì chuyện của Tống thị mà bị tội, cả nhà lớn nhỏ đều bị bãi quan. Hiện giờ phụ thân cùng thúc phụ của ta đều đã thành kẻ trắng tay, chắc hẳn họ cũng phải về quê hương bản quán đợi tội, ta cũng phải nhanh chóng đến trước mặt họ để tỏ lòng tận hiếu chứ! Ngươi... và cả chư vị hương thân nữa, không để cho ta đi, thế chẳng phải là ngăn cản ta làm một người con có hiếu hay sao? - Tào Tháo vừa nói vừa xua tay cố làm vẻ khó xử.

Tào Tháo vừa nói hết những lời ấy, bách tính đang ngồi dưới đất nhốn nháo quay sang to nhỏ thì thầm với nhau, một lúc sau, một lão nhân gia tóc trắng phơ phơ, ăn mặc ra dáng nông phu mới run rẩy nói lớn:

— Lão gia ngài nói không sai. Nhưng ngài không giống chúng thảo dân, ngài là kẻ làm quan! Ngài phải đứng ra lo liệu cho chúng thảo dân chứ. Hiện giờ có ngài ở đây, bọn địa chủ không dám ức hiếp chúng thảo dân, nhưng nếu ngài đi như vậy, ai còn có thể trấn áp nổi bọn chúng nữa?

— Đúng vậy! Đúng vậy! Ngài không thể đi được ạ! - Tất cả bách tính lại phụ họa theo.

— Mọi người không cần phải hò hét! Nghe ta nói đây, nghe ta nói đây... - Tào Tháo vẫy tay rất lâu mới dừng được cuộc tranh luận của họ. - Các công việc trong huyện ta đã giao phó cho Từ công tào, mấy năm nay ông ấy làm việc công chính, các vị hương thân cũng đều đã nhìn thấy cả. Huyện thái gia sắp đến đây, nếu làm việc không có lý lẽ, mọi người hãy tìm Từ Đà mà nói, bảo ông ấy dâng sớ tố cáo ác lại! Ông ta nhất định sẽ đứng ra giúp đỡ các vị!

— Vậy cũng không được, nếu ông ấy cũng đi rồi thì làm thế nào ạ? Bẩm đại nhân, chúng con đều đem theo cả giấy bút đây, hôm nay hơn một vạn bách tính sẽ dâng sớ lên hoàng đế, xin hoàng đế cho ngài ở lại Đốn Khâu! - Lão đầu đó rất kiên quyết.

Những người dân khác cũng kêu to lên theo:

— Đúng vậy! Mọi người đều nói: Đông A có một Vạn Tiềm, Đốn Khâu có một Tào Tháo, Hai quan thanh liêm đất Duyện châu, Hai xứ nhân dân no cơm áo! Nếu đại nhân đi rồi, những khó khăn của chúng con còn có ai lo cho nữa?

— Xin chư vị hương thân trật tự! Xin chư vị yên lặng! - Tào Tháo hét đến tưởng nổ cả cổ họng. - Hiện ta đang là kẻ đợi tội, huống chi chuyện này liên can đến hoàng tộc, chuyện bãi quan đã là được xét xử rất nhẹ rồi. Nếu chư vị hương thân cố giữ lại theo cách ấy có khi lại khiến tội ta thêm nặng, thật khiến bản quan khó xử. Nếu triều đình truy cứu ra, cái đầu của ta e cũng không còn trên cổ nữa! Đến khi đó chư vị có đền được cho ta không?

— Tiểu dân đền cho ngài! Tiểu dân đền cho ngài! - Vương Tam đáp ngay tức khắc không cần suy nghĩ.

— Ai cho ngươi đền! Cái đầu ấy của ngươi làm gì có cái mặt này của ta chứ! - Tào Tháo nói đùa.

Bách tính cũng hỉ hả cười theo.

— Bẩm đại nhân, ý tiểu nhân nói là, nếu hoàng đế muốn giết đại nhân, họ Vương con xin nguyện chết thay đại nhân ạ! - Vương Tam vội vã giải thích.

— Nói bừa! Chuyện sống chết há có thể thay nhau được? Thưa chư vị hương thân, quốc pháp của triều đình không phải là trò con trẻ! - Tào Tháo nói vẻ nghiêm trang. - Tại hạ hiện giờ là kẻ đợi tội, đó không phải là nói chơi đâu.

Bách tính có người cảm động, lại tranh cãi nổi lên, cuối cùng có người đề nghị:

— Vậy chúng thảo dân đây xin lên đến quận để thỉnh mệnh cho ngài.

— Vậy nếu không giúp được gì thì sao? - Tào Tháo hỏi.

Mọi người yên lặng giây lâu, rồi lại có người nói:

— Chúng tiểu nhân sẽ đến Xương ấp để nói với ngài Thứ sử.

— Nếu lên đến châu, tìm đến thứ sử đại nhân rồi, cũng không giúp ích được gì thì sao? - Tào Tháo hỏi tiếp.

Bách tính vây quanh chẳng ai nói được câu nào, Vương Tam vẫn lấy giọng nói to:

— Chúng tiểu nhân sẽ lên kinh tìm... - Nói được nửa câu, Vương Tam cũng không biết là sẽ tìm ai.

— Ngươi định lên kinh tìm hoàng thượng đó ư? - Tào Tháo cười rồi nói tiếp. - Thôi được rồi! Chư vị không cần phải cố níu giữ ta nữa, người ta nói thiên hạ không có bữa tiệc nào mà không tàn, mọi người có tấm lòng như vậy là Tào mỗ này đã không uổng công sức trong hai năm nay ở Đốn Khâu rồi! Từ ngày mai, chư vị ai cày cấy thì cày cấy, ai dệt vải thì dệt vải, ai buôn bán thì buôn bán, ai làm gì thì cứ tiếp tục công việc của mình. Nếu vì Tào mỗ mà làm lỡ mất sinh kế của chư vị thì những việc ta làm khi còn ở đây phỏng còn ý nghĩa gì nữa? Tào Tháo ta đi, nhưng đôi côn ngũ sắc của ta không đi, ta để nó lại cho quan huyện lệnh kế nhiệm trông thấy, để ông ta biết Tào Tháo ta đã sửa trị huyện thành nhỏ bé này thế nào! Chư vị hương thân, không cần phải níu giữ ta đâu... - Nói xong Tào Tháo quay đầu nhìn Biện Bỉnh bảo, - Đệ mau mang rượu ra đây.

Biện Bỉnh mang đến một vò rượu, Tào Tháo ôm lên, đích thân mở nắp đất nung còn phong kín:

— Năm nay mất mùa lớn, triều đình cấm rượu, nhưng hôm nay chúng ta phải uống! Huyện Đốn Khâu của chúng ta năm nay ngũ cốc được mùa, không có ai chết đói chết rét! Chúng ta có thể được uống vò rượu này! Hôm nay ta sẽ phá lệ, cùng mọi người chia nhau uống rượu này, để tỏ rõ tình lưu luyến! Chư vị đến đây! Ta xin kính mọi người trước! - Nói rồi Tào Tháo nâng vò rượu uống một ngụm lớn, rồi đưa cho lão trượng vừa mới nói chuyện đang đứng bên cạnh mình.

Vị lão trượng đó run rẩy uống một ngụm, lại đưa cho Vương Tam. Vương Tam nén dòng nước mắt, ngửa cổ dốc một hơi, rồi lại đưa cho người thứ ba...

Cứ như vậy mỗi người uống một ngụm rượu, vò rượu đó chả mấy chốc đã cạn. Tào Tháo đứng dậy bước lên phiến đá lên ngựa nói:

— Thưa chư vị hương thân! Hôm nay Tào mỗ cùng uống với chư vị vò rượu này, từ nay về sau sẽ là người một nhà! Sáng sớm ngày mai ta phải đi rồi, hai ngọn núi chẳng bao giờ chạm mặt nhau, nhưng con người ta tất sẽ có lúc đi lại, sau này nếu Tào mỗ lại được về nơi này hoặc đi ngang qua đây, ta nhất định sẽ lại uống với chư vị một trận thật say! Không biết chừng sau này ta sẽ còn phải nhờ đến chư vị nữa đấy! - Câu nói này của Tào Tháo vốn chỉ là một câu an ủi, nhưng không ngờ rằng về sau thực sự đã phải dùng đến dân chúng Đốn Khâu.

— Được ạ! Chúng tiểu nhân sẽ đợi ngài trở lại! Ngày mai chúng tiểu nhân sẽ lại đến đây tiễn chân đại nhân! - Vương Tam hét lên trước nhất, tiếp theo mọi người cũng nhốn nháo đáp lời.

Lâu Dị cùng các nha dịch bước lên trước khuyên giải, nhưng dân chúng vẫn nán lại không rời, nước mắt lưng tròng, rất lâu sau mới dần giải tán.

Tào Tháo thấy dân chúng đã đi hết rồi, mới thở phào một tiếng, quay lại tiến vào nha môn nói với Lâu Dị đang đi sát ngay sau:

— Nhanh chóng thu xếp đồ đạc, qua giờ ngọ chúng ta mở cửa sau đi!

— Ồ! Không phải đại nhân nói sáng mai ư?...

— Còn sáng mai gì nữa? - Biện Bỉnh nói chen vào. - Ngày mai, khốn kiếp, họ lại đến đây vây kín, rồi thì đi làm sao?

Tào Tháo đạp vào đùi Biện Bỉnh một đạp:

— Hừ! Đã nói với đệ thế nào? Vẫn còn ăn nói tục tĩu như thế?

Biện Bỉnh bị Tào Tháo đạp cho một cái đau, bò dậy phủi phủi bụi bảo:

— Tỷ phu ơi! Huynh bảo ban đệ, đệ phục! Nhưng có cái này, đệ chỉ dùng miệng, mà huynh lại dùng chân thì ai quá hơn ai? Lại nữa, huynh hiện giờ đã là dân thường rồi, đệ cũng không phải người nhà quan nữa, nói mấy lời đó cũng không hề gì đâu!

Tào Tháo bị Biện Bỉnh nói thế, cũng thấy tức cười, chỉ chỉ tay vào hắn bảo:

— Đúng là không có cách gì bắt bẻ được đệ! Được rồi, mau đi tìm tỷ tỷ của đệ thu dọn đồ đạc đi, đám dân đen chúng ta cuốn gói về quê thôi!

— Huynh không cần phải dặn, từ sáng sớm đệ đã thu dọn đâu đấy rồi. Xe đệ cũng chuẩn bị sẵn sàng. Chúng ta đi ăn cơm thôi, đợi bọn Lâu Dị sắp xếp xong ta xuất phát luôn.

Tất cả người nhà ăn vội bữa cơm trưa, rồi hai chiếc xe ngựa chở theo mấy người lặng lẽ rời khỏi huyện nha, trừ những người đi cùng Tào Tháo, chỉ có Từ Đà dẫn theo hai nha dịch tiễn chân. Xe ngựa ra khỏi thành đi trên đường dịch trạm, Tào Tháo cùng Từ Đà ngồi đối diện trên xe, cả hai đều lặng im không ai nói câu gì. Từ Đà thì không biết nói gì, còn Tào Tháo cũng chẳng biết phải nói thế nào. Mãi nửa ngày trời, Tào Tháo mới ngập ngừng nói:

— Từ huynh!

— Ấy! Xin đại nhân chớ gọi như thế! - Từ Đà thực sự sợ hãi.

— Chúng ta nên xưng hô như vậy, hiện giờ đệ đã không còn là quan nữa rồi mà! - Tào Tháo cười gượng. - Đệ muốn hỏi huynh đôi việc.

— Đại nhân muốn hỏi điều gì ạ? Xin ngài cứ nói. - Từ Đà nhìn điệu bộ khách sáo của Tào Tháo, nhớ lại lần đầu hai người gặp mặt nhau. Còn tác phong nghiêm túc trong suốt hai năm nay giờ đây dường đã ở một đời nào xa xôi lắm rồi.

— Từ huynh! Huynh là quan hình đã nhiều năm, công tâm mà nhận định, việc dân chính của đệ trong hai năm nay làm có được tốt không?

Từ Đà khẽ mỉm cười, cung kính nói:

— Đại nhân tài trí hơn người, công lao ai ai cũng biết.

— Huynh chớ nói vậy, hai năm qua những đánh giá nhận xét của sĩ nhân đồng liêu đối với đệ, trong lòng đệ cũng có ghi nhận. Huynh có thể nói một câu thật lòng với đệ không? - Tào Tháo tỏ rõ vẻ chân thành nghiêm túc.

— Được rồi... - Từ Đà cúi đầu suy nghĩ rồi mới nói. - Tiểu nhân thấy đại nhân thực sự là bậc quan tốt thanh liêm, nhưng cách làm thì chưa thực sự cao minh lắm.

— Ồ? - Tào Tháo giật mình, chắp tay thi lễ. - Tháo này xin được nghe tường tận.

— Dạ! Đại nhân làm quan trong sáng đúng đắn, không tự ý làm bừa, rất được lòng dân, nhưng... con người ngài không công bằng lắm.

— Không công bằng ư? - Tào Tháo nghe câu ấy, trong lòng lấy làm không phục.

Từ Đà thấy mặt Tào Tháo dường như biến sắc, vội giải thích:

— Đại nhân chớ buồn, không công bằng mà tiểu nhân nói không phải là tự ý làm bừa, mà là khi ngài làm bất cứ việc gì cũng luôn tự theo ý nghĩ thành kiến của mình. Người nghèo kiện kẻ giàu, ngài chưa cần hỏi đúng sai liền lập tức bảo vệ người nghèo. Kẻ giàu kiện cáo người nhà quan, ngài lại đứng ra bảo vệ kẻ giàu, tóm lại là ngài luôn đứng về phía kẻ yếu, mà không biết rằng bản thân việc ấy chính là không công bằng rồi.

— Không công bằng? - Tào Tháo bật cười. - Công lý trong thiên hạ vốn chính là do kẻ có quyền thế đặt ra, vốn nó đã là không công bằng rồi!

— Mặc dù những điều đại nhân nói là đúng. - Từ Đà nuốt nước bọt. - Nhưng đại nhân làm như vậy, nói chung rất dễ dung túng cho kẻ yếu ỷ thế không sợ gì, không nghĩ đến việc tiến thủ. Còn xét riêng ra, nếu làm không tốt sẽ đắc tội với kẻ quyền quý, hại cho tiền đồ! Đại nhân ngài không tin ư? Phải nói thực rằng, ngài bình yên vô sự như vậy là nhờ bởi xuất thân vốn là đại công tử của quan cửu khanh Đại hồng lô. Nếu là người khác liệu có thể như thế được chăng?

Tào Tháo lặng im hồi lâu, lại gượng cười nói:

— Không thể nói như vậy được, chính vì đệ là nhi tử của Đại hồng lô, mới có thể làm những chuyện đó vì dân chúng.

Từ Đà liệu rằng Tào Tháo đã là dân thường, nên vẫn lắc đầu cười bảo:

— Nhưng đại nhân đã nghĩ tới chuyện này hay chưa: Những chuyện ngài gặp được thì ngài sẽ ra tay giúp, còn những chuyện ngài không gặp được thì sao? Những chuyện bất bình trong thiên hạ ngài có thể quản được hết không? Nếu là người có thế lực hơn ngài bức hại muôn dân, ngài phải làm thế nào? Khi xưa ngài là bậc quý nhân, trên nhà hô một câu, dưới sân trăm tiếng ứng theo. Nhưng đến bây giờ, ngài bị tội bãi quan, còn có thể quản hết mọi việc của bách tính kia không? Người phú quý có cách sống của người phú quý, người cùng khổ có cách sống của người cùng khổ...

— Im mồm! - Tào Tháo nghe thấy chính tích hơn một năm qua của mình mà lão ta nói không lọt tai được chỗ nào, không đừng được bỗng nhiên nổi giận.

Từ Đà sợ hãi giật nảy mình, thấy Tào Tháo đang hỏi thăm xem người khác đánh giá thế nào về mình mà lại không chịu lắng nghe, trong dạ rất không bằng lòng. Nhưng con người luôn luôn thay đổi, Tào Mạnh Đức kia sớm muộn cũng có ngày phải cúi đầu nhận ra. Hơn nữa, “con rết trăm chân, chết cũng còn động”, Tào gia tuy đã sa sút, nhưng mình cũng không thể đắc tội được. Nghĩ đến đó, Từ Đà ngượng ngùng chắp tay nói:

— Tào công tử bớt giận... Tiễn người ngàn dặm rồi cũng phải chia li, tại hạ cũng nên quay trở lại. - Nói xong liền kêu dừng xe.

Tào Tháo biết mình thất lễ, liền không níu giữ nữa, tiễn ông ta xuống xe. Vừa mới qua cơn nóng giận như thế, cũng không tiện nói thêm lời từ biệt gì. Ngẩng đầu lên lại thấy Biện Bỉnh đang hờ hững cưỡi trên mình ngựa, liền bảo:

— Này tiểu cữu tử, sao đầu óc đệ cứ như để đi đâu thế hả?

— Tỷ phu à! Đệ có chuyện này muốn nói với huynh, đệ cũng lớn rồi, không còn nhỏ nữa, theo huynh về nhà thật chẳng ra sao. Xin huynh cho đệ được tự mình ra ngoài, đệ cũng phải tự dựa vào khả năng của mình mà kiếm sống chứ. - Biện Bỉnh nói vẻ buồn khổ.

— Xem đệ nói gì kìa! Hai tỷ đệ không có nơi nhờ cậy, đệ có thể đi đâu chứ? Đi theo ta! Trở về ta sẽ giúp đệ lo chuyện hôn sự, sau này tính cho đệ một chức việc ở thôn hương. Đệ đã vì ta mà chịu bao nhiêu khổ cực thế, ta phải báo đáp đệ cho tốt chứ! Đến đây nào! Lên xe cùng ta, mang theo cây sáo nữa! Thổi cho ta nghe một khúc giải sầu. - Vừa nói Tào Tháo vừa kéo Biện Bỉnh xuống ngựa, lên xe ngồi.

Từ Đà chia tay Tào Tháo, còn chưa lên ngựa đã thấy từ xa một người vội vã phi ngựa chạy tới - đó là người trưởng ban mới nhận chức trong nha môn.

— Công tào đại nhân! - Trưởng ban vội vã xuống ngựa. - Trưa nay vừa có mấy người không biết từ đâu đến, phát tán dao ngôn (tin đồn) trong thành. Chúng nói hoàng hậu bị giết nên trời giáng tội, lại còn nói nào Thái Bình đại đạo, cứu giúp thế nhân. Trông bộ dạng có vẻ như bọn truyền bá tà đạo vậy. Tôi đã dẫn người bắt bọn chúng lại rồi. Tên tiểu tử cầm đầu tên Vu Độc, nói là người ở đâu, truyền đạo gì. Chúng còn mang theo mấy cuốn sách đây, ngài xem xem nên làm thế nào?

Từ Đà cầm lấy cuốn sách mở ra xem, thấy viết:

Rõ phép “thủ nhất”, là gốc rễ của trường thọ. Có thể là nguồn gốc của muôn thần, mở cửa đến chốn quang minh. Khi tinh minh “thủ nhất”, như khi lửa mới sinh ra, giữ chặt lấy chớ để mất. Mới đầu là đỏ, kết cục là trắng, lâu dài là xanh. Hiểu rõ không xa lại xa, lại lấy phép chuyên nhất, bên trong không gì không rõ! Bách bệnh trừ hết, giữ kỹ không trễ nải, có thể là thuật muôn tuổi vậy. Rõ phép “thủ nhất”, rạng như ánh mặt trời mới mọc, ánh sáng của mặt trời, là phép đứng đầu để được thọ ngang trời đất vậy. An cư nhàn xử, muôn đời không mất. Phép “thủ nhất” thời nay, muôn đạo tốt xấu, đạo nào sánh nổi?

— “Thủ nhất minh pháp quyết” đây mà! - Mắt Từ Đà sáng lên, cười nhạt bảo. - Đây có lẽ chính là Thái Bình Thanh Lĩnh Thư, là tà thư mà triều đình đã hạ lệnh tịch thu! Tào Mạnh Đức mấy lần ra lệnh cấm tuyệt Thái Bình đạo, làm sao những người này vẫn còn lẻn vào huyện Đốn Khâu ta thế.

— Hả? - Trưởng ban cũng giật mình. - Bây giờ làm thế nào ạ?

Từ Đà cuộn tập sách thẻ tre lại nói:

— Chuyện này tuyệt đối không được làm ầm lên! Không có quan huyện lệnh chịu trách nhiệm, nếu xảy ra chuyện gì chúng ta sẽ không đỡ nổi đâu. Nhanh chóng đuổi những người này ra khỏi Đốn Khâu, đuổi đi càng xa càng tốt! Đem tất cả sách đốt đi!

— Tiểu nhân lập tức làm ngay! - Trưởng ban nói rồi quay mình chực đi.

— Gượm đã! - Từ Đà gọi hắn lại. - Không được để mấy tên truyền giáo này nhởn nhơ, đánh mỗi tên bốn mươi gậy thật đau, giữ tất cả tài vật của bọn chúng lại. Theo Tào Tháo làm đã đói kém hơn năm nay rồi, các ông đây cũng nên kiếm chút tiền tiêu chứ.

Từ Đà ngoảnh mặt nhìn theo xe ngựa đang khuất dần phía xa xa, nói với trưởng ban mà như nói với chính bản thân mình:

— Người như Tào Mạnh Đức, có đánh chết cũng không chịu xin tha. Chớ nghĩ ông ta ngoài miệng cứng rắn thế, gặp chuyện mười phần chết chín thế này, có dễ chịu hay không chỉ trong lòng ông ta mới hiểu.

Câu nói của ông ta thực không sai! Lúc này đây Tào Tháo đang ngồi trên xe, nghe Biện Bỉnh thổi sáo, mà trong lòng từng cơn đau buồn quặn thắt: “Vậy là Tào gia ta sụp đổ như thế sao? Tần Nghi Lộc tới Lạc Dương không biết có tin gì hay không, không biết phụ thân ta thế nào, không biết phụ thân có qua nổi cơn tao đoạn này không... Lại còn ba vị thúc phụ nữa không biết thế nào đây?”

Chốn vườn dâu chôn cất hiền nhân

Đoàn người xe của Tào Tháo đi qua huyện Trường Viên, Tào Tháo bỗng nhớ đến Quách Cảnh Đồ. Khi xưa giữa đường đổ bệnh đã được ông cứu giúp, sau đó lại nhờ được ông khai ngộ, mới dám mạnh tay mà làm việc ở Đốn Khâu. Tuy hiện giờ bản thân đã bị bãi quan, nhưng vẫn phải đến diện kiến ông để tỏ lòng cảm tạ.

Đến túp lều cỏ của Quách Cảnh Đồ ở vườn dâu, Tào Tháo bảo Lâu Dị lên trước gọi cửa. Hai năm nay, Lâu Dị đã qua lại chốn này không ít lần, mỗi khi Tần Nghi Lộc đến Lạc Dương đưa thư, Tào Tháo luôn dặn hắn mua về một ít đồ tốt, rồi sai Lâu Dị mang đến biếu Quách Cảnh Đồ, nhưng ông chưa bao giờ chịu nhận.

Đoàn người gõ nhẹ cửa mành, lấy giọng gọi cửa, rất lâu sau mới thấy một tiểu cô nương ra mở cửa - đó là Hoàn nhi. Hai năm không gặp, cô bé đã gần mười tuổi, thân hình đã phổng phao, tương lai chắc chắn sẽ thành một thiếu nữ xinh đẹp.

— Hoàn nhi, còn nhận ra ta không? - Tào Tháo ngồi trên ngựa mỉm cười nói.

— Ồ! Hóa ra là huynh? - Hoàn nhi mở rộng cửa tre. - Đúng là trông khác quá đi, quan huyện lệnh hồn siêu phách lạc vừa đói vừa rét khi trước, giờ cũng có ngựa xe rồi!

Câu nói ấy khiến cả đoàn cũng buồn cười, Lâu Dị cũng góp một câu:

— Hoàn nhi cô nương, miệng lưỡi cô nương ghê gớm thật đấy!

— Vị huynh đài to cao, huynh chớ có xem cười là vui, nếu muốn cười bản cô nương đây còn chưa cười huynh đâu đấy! Hồi xưa huynh vác hai cây đại côn, kêu gào còn hơn con lừa rống nữa đấy. Bây giờ cũng y phục tươm tất quá, chắc là đem đôi đại côn bán đi rồi hả?

Tất cả mọi người lại càng cười to hơn.

Biện Bỉnh mới trông thấy Hoàn nhi lần đầu, hai mắt cứ ngây ra nhìn, không còn tự chủ được nữa liền lôi cây sáo ra thổi. Tiếng sáo trong vắt như dòng suối chảy, náo nức thanh tân, khiến Hoàn nhi đang vui cười cũng phải ngưng lại chú ý lắng nghe. Khúc nhạc thổi xong, Biện Bỉnh cất cây sáo hỏi:

— Cô nương, khúc nhạc này nghe có được chăng?

— Hay lắm, hay lắm! - Hoàn nhi vỗ tay. - Vị ca ca này giỏi thật!

— Nếu như muội thích, sau này ca ca ở lại, ngày ngày thổi sáo cho muội nghe có được không?

— Hừ! Huynh đúng là chẳng tốt đẹp gì! - Hoàn nhi đỏ mặt. - Mời mọi người vào trong ạ!

Mọi người kẻ xuống xe, người xuống ngựa, Hoàn nhi vừa thấy Biện thị, mắt tròn ra nhìn. Tiểu cô nương này sinh ra lớn lên ở làng quê nghèo hẻo lánh, chưa bao giờ ra khỏi vườn dâu, hôm nay thấy Biện thị mặc bộ áo váy bằng gấm Thục rất đẹp, đầu cài trâm hoàn trang sức thì vô cùng ngưỡng mộ. Biện thị thấy Hoàn nhi thông minh lanh lợi cũng rất thích, rút cây thoa phượng đặt vào tay Hoàn nhi, bảo:

— Tỷ tặng muội cái này!

— Gia gia[1] không cho phép muội được lấy đồ của người khác đâu ạ! - Hoàn nhi dứt khoát nói.

— Muội cứ cầm đi, gia gia sẽ không trách đâu. Phu quân ta may nhờ được muội chăm sóc, ta tặng cho muội chút đồ nhỏ bé ấy đâu có đáng kể gì.

— Hoàn nhi thực sự không dám nhận... - Hoàn nhi tuy nói như vậy, nhưng thoa phượng cầm trên tay cũng không bỏ đi được.

Biện Bỉnh nhanh như tên bắn đã chạy đến trước Hoàn nhi, nói chen vào:

— Tỷ của ta đã tặng, muội cứ việc nhận lấy, lát nữa ta sẽ nói với gia gia giúp cho muội. Nếu gia gia nổi nóng, ta sẽ thổi sáo cho gia gia vui. Muội cứ an tâm mà cầm lấy đi!

— Vậy... muội xin nhận. Đa tạ tỷ tỷ! - Hoàn nhi cúi người cảm ơn.

— Còn ta nữa chứ! Không cảm ơn ta ư! - Biện Bỉnh cố ý làm bộ nói.

— Hừ! Mặc kệ huynh! - Hoàn nhi cười quay đi.

Tào Tháo đứng bên cạnh thầm lấy làm buồn cười: “Tên tiểu tử này thật biết cách lấy lòng tiểu cô nương này. Thường ngày thì nói toàn những câu tục tĩu, vừa gặp Hoàn nhi là ăn nói đâu ra đấy ngay.” Tào Tháo cũng xuống ngựa, giao cho Lâu Dị buộc lại, rồi dẫn mọi người vào trong sân.

— Lâu rồi không đến hỏi thăm, gia gia của muội dạo gần đây có được khỏe không? - Tào Tháo quan tâm hỏi.

— Cũng không khỏe lắm. - Hoàn nhi lắc đầu. - Nửa năm lại đây gia gia thường ốm luôn, mấy hôm trước đã nằm không dậy được rồi.

— Hả? Lão nhân gia ngài đang ốm ư? - Tào Tháo nhíu đôi lông mày lại.

— Bây giờ không sao rồi. Sáng sớm hôm nay gia gia đã dậy, bảo là đã khỏi ốm, tinh thần sảng khoái, giờ gia gia đang ở trong phòng sửa mộc.

— Lão nhân gia tuổi tác đã cao rồi, thật khiến người ta phải lo lắng. Hai người lâu nay lại thanh bần vất vả quá.

— Cũng vẫn tốt đấy ạ. Mọi người trong làng vẫn thường đến giúp đỡ gia gia muội, nên cũng vẫn sống được ạ.

Vừa nói chuyện vừa đi đã đến trước lều cỏ của Quách Cảnh Đồ, cửa vừa mở ra, Tào Tháo ở ngoài đã chắp tay chào:

— Vãn sinh Tào Tháo, xin đến bái yết Quách lão tiền bối.

— Mạnh Đức không cần đa lễ. - Một giọng nói già nua đáp lời. - Mau vào đây đi.

Tào Tháo lúc ấy mới dám bước vào trong nhà, chỉ thấy Quách Cảnh Đồ phanh áo ngoài, ngồi trên ghế, tay cầm con dao nhỏ, đang gọt một khúc gỗ. Nhìn kỹ, lão nhân gia tuy râu tóc đã bạc phơ, nhưng chẳng có chút gì giống như một người mới vừa ốm nặng trở dậy, thậm chí trên mặt còn có vẻ hồng hào tươi nhuận, vẫn thấy dáng điệu tiên phong đạo cốt, thần thái uy nghi.

— Nghe nói mấy hôm rồi tiền bối đổ bệnh, mà vãn sinh không đến thăm được sớm, mong lão ngài thứ lỗi cho.

Quách Cảnh Đồ bỏ con dao nhỏ và khúc gỗ xuống nói:

— Tên tiểu tử Tào gia này vẫn đa lễ như vậy, giữa ta với ngươi hà tất phải nói những câu lễ nghi khách sáo như thế? Trong nhà hơi bừa bộn, tìm xem có chỗ nào hãy ngồi xuống đi.

Tào Tháo vội vàng kéo tỷ đệ Biện thị lại để giới thiệu.

Quách Cảnh Đồ cười ha hả cứ gật đầu mãi, nhưng bỗng nhiên nhận ra điều gì đó:

— Mạnh Đức, tại sao ngươi dẫn cả gia quyến đi như vậy, chẳng lẽ...

Tào Tháo cười khó nhọc:

— Vãn sinh đã bị bãi quan rồi ạ!

Quách Cảnh Đồ cũng cười bảo:

— Xem ra ngươi đã thực sự nghe lời ta nói. Nghe đồn ngươi kháng chiếu không chịu bắt lính. Có thể vì dân mà bị bãi quan, cũng có thể coi là có bản lĩnh rồi! Không oán hận gì là được.

— Vãn sinh e là không thể không oán hận gì. Không phải là vì chuyện kháng chiếu mà bị mắc tội, mà bởi chuyện tứ thúc của vãn sinh kết thân với Tống thị. Tống hậu bị phế, sự việc liên lụy đến toàn gia vãn sinh, cả nhà đều bị bãi quan hết. Thật hổ thẹn, hổ thẹn.

Quách Cảnh Đồ lắc lắc đầu:

— Những chuyện như thế là đáng sợ nhất, đổ nhào một cái, không khéo đến mấy đời cũng không ngóc nổi đầu lên.

— Nhà vãn bối cũng đã mấy đời không ngóc nổi đầu lên rồi! - Tào Tháo tự trào nói.

— Chớ nói như thế, cùng lắm là làm dân bình, sống yên ổn qua ngày cũng tốt.

Tào Tháo thầm nhủ: “Nhà ta đắc tội với nhiều người quá, e rằng có muốn giữ mạng sống cũng phải tính toán đủ đường mới có hy vọng.” Nhưng nếu nói câu đó ra chỉ khiến lão nhân gia thêm lo lắng, bèn bảo:

— Câu này của tiền bối nói rất đúng. Xin tiền bối đừng chê cười, chứ phu nhân của vãn bối cũng thường nói như thế.

— Phu nhân thật là người hiền đức! Mạnh Đức ngươi thật tốt số.

Câu nói của ông lão khiến Biện thị đỏ mặt, bèn dắt Hoàn nhi đi ra ngoài chơi, Biện Bỉnh trông thấy vậy cũng vội chạy theo.

— Lão ngài, đã vào đông rồi mà vẫn làm việc không nghỉ ngơi, có phải là muốn làm thẻ tre đó không?

— Không phải. Thẻ tre là để chép sách, ta ngần này tuổi rồi, không muốn đọc sách nữa. Ta muốn tạc một con búp bê cho Hoàn nhi chơi. Nha đầu này bưng nước đun thuốc hầu hạ ta suốt thời gian dài như vậy, thật đáng thương.

— Đây là gỗ dâu ư?

— Gỗ dâu! Ở chốn vườn dâu tất nhiên phải dùng gỗ dâu chứ.

Tào Tháo cười nói:

— Vãn sinh chợt nhớ đến câu nói của Mạnh Tử, “nhà năm mẫu đất, đem để trồng dâu, có thể đủ vải may áo cho năm chục người vậy”.

— Câu này của Mạnh Kha cho đến giờ thì chả còn đúng tí nào nữa. - Quách Cảnh Đồ lại cầm con dao nhỏ lên. - Người dân trồng dâu, cũng có người dệt được không ít vải vóc. Nhưng có mấy người có thể có áo đẹp mà mặc? Vườn dâu của ta ở đây, đâu phải chỉ có năm mẫu, tất cả đều đem chu cấp cho người dân ở lân cận, nhưng cũng chẳng đem lại tác dụng gì. Năm ngoái nổ ra cuộc chiến ấy, lại khiến biết bao nhiêu gia đình khốn khổ... Chính sự hà khắc còn mạnh hơn hổ dữ vậy.

— Tiền bối nói rất đúng. Những cây dâu này e là cũng chẳng đủ chu cấp cho quá nhiều người nghèo khó.

— Sức lực được bao nhiêu thì có tác dụng bấy nhiêu thôi. Ngươi nhìn cây dâu này xem, từ trên xuống dưới không có chỗ nào vô dụng cả. Lá dâu để nuôi tằm, quả dâu để ăn... lát nữa cho ngươi thưởng thức thứ rượu quả dâu của ta mới cất. Đợi qua mùa thu, chặt những cành nhỏ xuống, phơi khô để mùa đông làm củi. Cành dâu ba năm có thể làm gậy cho người già, cành dâu mười năm có thể làm roi ngựa. Cành khô mười lăm năm có thể đem làm cung, làm guốc, làm chuôi kiếm. Gỗ dâu già hai mươi năm, có thể làm xe ngựa, bánh xe, càng xe đều được. Vỏ dâu gai thượng hạng còn có thể dùng để nhuộm màu vàng. Những ông huyện lệnh giống ngươi, nếu không có dâu gai, làm sao có dây thao vàng đeo ấn cho các ngươi? Người phải dùng hết tài năng của người, vật phải dùng hết công dụng của vật...

Tào Tháo tấm tắc liên hồi, chỉ cần chú ý lắng nghe người khác nói chuyện, sẽ thu nhận được rất nhiều điều bổ ích. Người phải dùng hết tài năng của người, vật phải dùng hết công dụng của vật, nghĩ đến những người ở bên cạnh mình... Tần Nghi Lộc tuy có tính cách của kẻ nô tài, nhưng chuyên việc chạy bên ngoài cũng làm khá tốt. Lâu Dị tuy không biết chữ nhưng trung thành tuyệt đối, xử sự quyết đoán. Biện Bỉnh tuy hay nói năng thô tục, nhưng đầu óc linh hoạt... Nghĩ mãi nghĩ mãi, Tào Tháo chợt nhớ đến Từ Đà: người này tuy là tay già đời trong quan trường, nhưng xử lý công vụ cũng không mất đi bản chất của người làm việc công, mình đối xử với ông ta có phải là quá đáng không?

— Ngươi đang nghĩ cái gì thế? - Quách Cảnh Đồ cắt ngang dòng suy nghĩ của Tào Tháo.

— Không có gì ạ.

— Muốn nói gì thì chớ để mãi trong lòng, người mà không nói chuyện là mắc bệnh đấy. Bệnh trên người dễ chữa, bệnh trong lòng mới khó trị. Nếu ngươi lại ngã bệnh trên đường, chưa chắc đã có người như ta chịu cứu giúp đâu. Trên đường đi có người có thể cứu ngươi, nhưng trên đường sĩ hoạn thì chẳng ai có thể giúp ngươi được. - Con mắt của ông già này luôn thật tinh tường, cứ y như có thể nhìn thấu tim gan người ta vậy. - Đỡ ta dậy, chúng ta ra ngoài vườn dâu dạo một lát nào.

Tào Tháo đỡ Quách Cảnh Đồ dậy, chậm rãi bước tiến vào vườn dâu. Trông thấy Biện Bỉnh đang ngồi thổi sáo cho Hoàn nhi nghe, Quách Cảnh Đồ cười bảo:

— Tiểu tử kia thổi sáo hay quá.

— Lão ngài chưa thấy đó thôi, vị nội đệ không ra sao này của vãn bối vừa trông thấy Hoàn nhi đã quấn lấy không thôi đấy ạ.

— Tiểu tử đó lớn rồi... Hoàn nhi cũng trưởng thành rồi. Điều ta không yên lòng nhất chính là nó.

— Hoàn nhi đã lớn có nhiều nét rất xinh đẹp.

— Ngươi hãy mang nó theo đi! - Quách Cảnh Đồ đột nhiên nói.

— Dạ?

— Ta thấy nó với phu nhân của ngươi khá hợp nhau, ngươi đồng ý nhận nó làm muội muội cũng tốt, mà làm một đứa nha hoàn để sai bảo cũng được. Sau này tìm một người phù hợp rồi gả cho người ta, gả cho nội đệ của ngươi cũng được mà!

— Lão ngài lại nói đùa rồi. - Một lang quân như ý mà Tào Tháo nghĩ thay cho Hoàn nhi không phải là Biện Bỉnh!

Quách Cảnh Đồ không chú ý đến ánh mắt của Tào Tháo, chỉ nói:

— Việc này không phải đùa đâu. Ta già rồi, gần đây cảm thấy sức khỏe không tốt. Nha đầu kia ở bên ta, khi ta chết đi thì nó biết làm sao... - Ông lão vỗ về một cây dâu bên cạnh mình. - Nằm bệnh mấy ngày, không được nhìn thấy cây dâu. Trời lạnh cây khô cả rồi, không biết còn có thể lại trông thấy cây dâu trổ bông nữa không.

— Tiền bối chớ nên nói những câu không hay như thế, ngày tháng còn dài mà!

— Cũng mong là thế, ta chết hay không là chuyện nhỏ. Chỉ có điều có thể sống thêm được năm nào thì còn có thể giúp hương thân làng xóm lá dâu thêm năm ấy.

Tào Tháo cảm thấy ông lão đang đứng trước mặt mình thật là một người có tấm lòng rộng mở, đến tận lúc này những điều ôm ấp trong lòng ông vẫn là nghĩ vì người khác.

— Ngươi đã đồng ý với ta, nếu ta chết, Hoàn nhi sẽ giao cho ngươi chăm lo, ngươi có nghĩ lại hay không... cứ nói ra đi?

— Vâng! Chuyện của Hoàn nhi vãn sinh vẫn còn nhớ kỹ. Chỉ là sắp tới chính bản thân vãn sinh cũng không biết là sẽ ra sao? - Tào Tháo nói rồi thở dài.

— Ngươi sắp tới... ha ha ha... - Quách Cảnh Đồ cười lớn. - Ngươi sắp tới chắc chắn sẽ lại phải bước trên con đường sĩ hoạn thôi.

— Dạ?

— Ta nhìn mắt ngươi, là biết sắp tới ngươi vẫn lại làm quan.

— Vì sao?

— Con mắt của ngươi nói cho ta biết, tuy bãi quan rồi nhưng ngươi đâu cam lòng, ngươi không chịu buông tay!

Tào Tháo giật mình, lại bị ông lão nói trúng suy nghĩ của mình, mình không thể buông tay! Dựa vào cái gì mà sự an nguy của Tống thị lại hủy hoại con đường sĩ hoạn của Tào gia ta?

— Này tiểu tử Tào gia, giờ đã vào đông. Ta tuổi tác ngần này rồi, rất sợ phải qua mùa đông. Thực ra vạn vật trên thế gian đều như nhau cả, hãy ẩn nấp cho thật kỹ, đợi khi xuân về hoa nở. Hãy bảo trọng cho khéo! - Khi Quách Cảnh Đồ nói câu này, ông cứ ngẩng đầu nhìn cây dâu mãi.

Tào Tháo vẫn đang nghĩ về ý tứ sâu xa trong câu nói của ông lão, chợt lờ mờ cảm thấy cánh tay ông lão đang bám trên cây dâu, dường như tuột rơi xuống:

— Tiền bối nói... sao thế này?

Khuôn mặt Quách Cảnh Đồ chợt biến sắc, mái đầu đang ngẩng cao từ từ nghiêng ngửa ra sau, cánh tay đột nhiên từ trên cây dâu buông thõng xuống, Tào Tháo còn chưa kịp đỡ thì ông đã ngửa mặt lên trời, ngã đổ xuống đất.

— Tiền bối! - Tào Tháo phủ phục xuống phía trước ông. - Ngài sao thế này?

— Gia gia! - Hoàn nhi cũng đã trông thấy, mọi người đều chạy đến vây quanh.

Quách Cảnh Đồ động đậy người mấy cái, rồi khuôn mặt vốn đang hồng tươi chớp mắt chuyển sang trắng nhợt, mồ hôi rịn ra, đôi môi xám ngắt, con ngươi vô hồn đảo lên một vài lần, cuối cùng cố gắng gượng đưa tay chỉ chỉ vào Hoàn nhi rồi hai mắt nhắm chặt, lặng ngắt trong bóng tối mênh mông...

— Gia gia... - Hoàn nhi khóc đến lịm đi. - Gia gia... gia gia không được chết!

Tào Tháo sợ hãi ngây người, mới nãy còn rất bình thường, mà chớp mắt ông cụ đã hồn về cõi Phật.

Hoàn nhi mặc cho Biện Bỉnh đang đỡ mình, cứ lao vào ôm lấy thi thể của Quách Cảnh Đồ:

— Gia gia... gia gia đừng dọa làm Hoàn nhi sợ, mở mắt ra nhìn nhi nữ đi... chuyện gì Hoàn nhi cũng sẽ vâng lời... nhi nữ nghe lời, nhi nữ nhất định nghe lời... Sáng sớm hôm nay gia gia còn nói là khỏi bệnh rồi mà! Vậy mà làm sao... làm sao lại... gia gia ơi... hu hu hu...

— Sinh ký tử quy. - Biện Bỉnh than dài một câu.

Không một ai khuyên nhủ Hoàn nhi thêm nữa, ai nấy đều chìm trong một nỗi buồn thương đau đớn. Biện Bỉnh lại rút cây sáo ra, thổi khúc Giới lộ:

Sương ngọn kiệu;

Dễ tan sao.

Sương tan mai giọt lại gieo;

Người đà khuất bóng khi nao lại về.

Tào Tháo cùng Biện thị giúp ông lão thay y sam xong, bảo Lâu Dị thông báo cho hương thân phụ lão lân cận vườn dâu. Lại bảo bọn Biện Bỉnh đánh xe trở lại huyện Trường Viên mua sắm quan quách, quàn Quách Cảnh Đồ trong lều cỏ, mọi người đều lưu lại ở vườn dâu một đêm.

Ngày hôm sau, dân chúng ở các làng xóm xung quanh đều kéo đến. Khi còn sống Quách Cảnh Đồ đã hết lòng với bách tính, đem cả gia sản cứu độ bách tính, chẳng có ai là không cảm động ân đức của ông. Mọi người đều gạt lệ an táng Quách Cảnh Đồ bên vườn dâu. Ngoài Hoàn nhi ra không, ông lão còn ai thân thích cả, vườn dâu bèn giao cho một người dân khác trông nom, tiếp tục cung cấp lá dâu cho người nghèo nuôi tằm. Hoàn nhi hai ngày hôm nay đã khóc sưng cả mắt, đến lúc lên đường, nói thế nào cũng không đồng ý rời đi. Biện thị ôm lấy nha đầu này dỗ dành, Biện Bỉnh thổi sáo cho nha đầu ấy nghe, cuối cùng mới chịu gạt lệ bước lên xe ngựa.

Gia tộc gặp nạn đã buồn, nay lại thêm nỗi thương tâm, mọi người đều lặng im không nói năng gì, đi thẳng về phía nam, vượt Hoàng Hà, qua Mạnh Tân, bảy ngày sau cũng đến huyện Tiều đất Bái. Mấy ngày này khốn khổ nhất phải kể đến Biện Bỉnh, có bao nhiêu khúc nhạc biết được đều lôi hết ra thổi cho Hoàn nhi nghe, khiến họng sưng rát.

Xe đi qua huyện thành huyện Tiều về phía tây ba chục dặm, thấp thoáng đã trông thấy cổng làng, Tào Tháo thở phào một hơi. Ai ngờ vẫn chưa vào làng, chợt nghe thấy có người gọi lớn từ phía sau:

— Dừng xe! Dừng xe!

Tào Tháo ngồi trên lưng ngựa ngoảnh lại nhìn thì hóa ra là Tần Nghi Lộc!

Tần Nghi Lộc ngồi trên ngựa phi nhanh đến nơi, làm cát bụi bốc mù mịt, hai mắt vằn đỏ ngầu, đến gần nơi tưởng như từ trên lưng ngựa ngã lăn xuống. Chắc hẳn hắn ta sau khi xuất phát từ Lạc Dương đã chạy ngày chạy đêm không nghỉ.

— Thế nào? Có tin tức gì không?

— Hu... - Tần Nghi Lộc vừa mở miệng ra liền khóc.

— Thế nào? Rốt cuộc là làm sao? - Mọi người đều lo lắng hồi hộp.

Tần Nghi Lộc gạt nước mắt, mặt đầy bụi đất, trông như trát bùn, lấy hơi nói:

— Tứ lão gia đã chết ở trong lao rồi...

Đầu Tào Tháo như có một tiếng nổ - Tứ thúc đã chết, rồi gác lại chuyện người chết, hỏi chuyện người sống trước:

— Phụ thân ta và nhị thúc thì thế nào?

Tần Nghi Lộc cố gắng đứng dậy, hắn ta ruổi ngựa chạy cuồng suốt đường đi đến đây, hai đùi đều tê dại cả đi, cố nhịn đau ngừng khóc nói:

— Lão gia may mắn không sao, còn nhị lão gia thì ốm đến không thể nhận ra được nữa, một mình tiểu nhân không trông nom nổi. Nhà cửa ở Lạc Dương đều bị triều đình tịch thu cả, nhị lão gia phải thuê một căn nhà nhỏ ở thành tây. Thi thể của tứ lão gia không có nơi quàn, vẫn còn ở trong lao, phải mau chóng bôn tang[2], đưa tứ lão gia về chôn cất.

Tào Tháo lúc này đầu óc rối như tơ vò: Tứ thúc có một nhi tử, một nhi nữ. Nhi nữ thì gả cho Tống Kỳ, đã mất mạng theo Tống gia từ trước rồi. Nhi tử duy nhất thì khi tứ thúc còn làm thái thú ở Ngô quận đã chết rồi, chỉ để lại đứa con trong bụng thê tử là Tào Hưu, đứa trẻ vẫn nhỏ còn đang phải bế, không trông cậy vào được.

Lại là Biện Bỉnh nói một câu nhắc nhở làm Tào Tháo tỉnh ra:

— Phải bảo Tử Liêm ca ca bôn tang, huynh ấy là thân điệt tử của tứ thúc, phải để huynh ấy đi. Xét về quan hệ thì cũng chỉ có thể để Tào Hồng đi.

— Đúng đúng đúng... Ta không vào làng nữa, nhờ hiền đệ đi một chuyến, nói với Tử Liêm một câu. - Tào Tháo mắt nhìn về phía xa xa nói một cách mơ hồ.

Biện Bỉnh lắc đầu:

— Tỷ phu đúng là hồ đồ rồi? Đệ chỉ nghe huynh kể qua như thế, chứ có quen biết huynh ấy đâu! Đệ tìm huynh ấy nói chuyện này, nghe làm sao được? Huynh phải tự mình đi đi.

— Vậy thì ta biết đi thế nào đây? - Tào Tháo lúc này mới nước mắt lã chã. - Ta mà vào làng, mọi người sẽ biết hết cả. Tứ thúc mất rồi, ta biết ăn nói thế nào với thất thúc đây? Thất thúc lại còn đang ốm nữa!

— Hay là để tiểu nhân đi vậy. - Tần Nghi Lộc không nói nhiều, vội vàng dong ngựa chạy vào làng.

Giây phút ấy, tất cả mọi người đều im lặng, ngay đến Hoàn nhi cũng không nói lời nào, ai nấy đều đứng lặng trong gió rét căm. Ai cũng hiểu rằng, số mệnh Tào gia không thể lạc quan được.

Lúc sau, Tần Nghi Lộc đã dẫn Tào Hồng đi ra, còn có cả Tào Đức và huynh đệ Hạ Hầu cũng ra theo. Đã rất nhiều năm không gặp mặt, nhưng lúc này mọi người đều không có tâm tư để trò chuyện. Tào Hồng đã thu xếp hành lý đầy đủ, tay dắt ngựa, lưng đeo tay nải.

Tào Đức nói nghiêm trang:

— A Man, chúng ta cũng phải đưa phụ thân và nhị thúc về mới được. Tử Hiếu đang ở Hoài Nam, trong vòng một, hai ngày không thể trở về kịp. Tào Nhân sau khi được xét hiếu liêm đã đi làm một chức lại ở Hoài Nam, tuy cũng đã bị bãi quan, nhưng đường xá xa xôi, đệ đệ của nó là Tào Thuần lại còn nhỏ, không thể đi theo được. Huynh chắc mệt rồi? Đệ sẽ đi cùng với Tử Liêm.

— Không mệt! Chuyện này để ta đi, đệ phải chăm sóc cho thất thúc. Chuyện của tứ thúc, từ từ hãy nói với thất thúc. - Tào Tháo lại chỉ vào tỷ đệ Biện thị. - Hai tỷ đệ nàng ấy cũng lại nhờ đệ lo lắng giùm, nhưng phải đưa họ về nhà, đệ hãy nói cho đại tẩu của đệ biết tất cả những việc mấy năm qua đi! - Vừa nói Tào Tháo vừa quay sang nhìn Biện thị.

— Phu quân hãy yên lòng, thiếp sẽ biết tôn trọng tỷ tỷ. - Biện thị quay về phía Tào Tháo gật gật đầu.

— Ta rất yên lòng về nàng... Nghi Lộc, Lâu Dị này, hai ngươi nghỉ ngơi đôi ngày, sau đó đánh xe lên đường, chuẩn bị để đưa tứ lão gia về nhà. Bây giờ ta với Tử Liêm đi luôn, đến sớm ngày nào là tốt ngày ấy.

— Đợi chút đã. - Hạ Hầu Đôn bỗng gọi giật lại. - Mạnh Đức quá mệt rồi, ta sẽ đi cùng mọi người, trên đường cũng có thể giúp được ít nhiều.

Tào Tháo định ngăn lại, nhưng bỗng nhớ ra quan hệ thực sự giữa huynh ta với mình, phụ thân cũng chính là thân thúc thúc của huynh ta! Gần hai mươi năm nay không gặp, có huynh ta đi cùng cũng tốt. Khi ấy không nói còn hơn nói vạn lần, Tào Tháo, Tào Hồng, Hạ Hầu Đôn ai nấy lên ngựa, liên tục ra roi chạy lên phía Lạc Dương.

Còn chưa kịp vào cửa nhà lại phải vội vã bôn tang, Tào Tháo cảm thấy rất mệt, nhưng hiện giờ một khối lửa lòng đang thiêu đốt trong người. Dù cho có muôn ngàn khúc mắc thì tình phụ tử vẫn còn nguyên vẹn...

❀ ❀ ❀

[1] Bậc đức cao coi thường tục đức, vì thế nên có đức; người đức thấp lệ thuộc vào tục đức, vì thế nên không có đức.

[2] Nước khéo làm lợi cho vạn vật mà không tranh với vật nào, ở chỗ mọi người ghét (chỗ thấp) cho nên gần với đạo.