Tào Tháo sai Hạ Hầu Đôn dẫn quân xuống phía nam chỉ là giả ý thảo phạt Kinh Châu, chẳng ngờ Lưu Biểu không hiểu ý tứ bên trong, lại tưởng là thật. Ông ta nghe tin Hạ Hầu Đôn dẫn quân ra khỏi kinh thành cho là đại chiến cận kề, vội vàng tăng thêm binh quyền cho Lưu Bị, sai ông ta đi đánh chiếm trước lấy các huyện ở Nam Dương và đồn binh ở huyện Bác Vọng[1] nhằm ngăn cản quân Tào từ phía bắc xuống. Hạ Hầu Đôn, Vu Cấm, Lý Điển đánh nhau liền mấy trận với Lưu Bị, chiến sự không thể hóa giải được nữa.

Tháng Tám năm Kiến An thứ tám (năm 203 sau Công Nguyên), sau một thời gian dài cầm cự với quân Tào, Lưu Bị đã lợi dụng địa thế, khéo đặt phục binh, tự đốt doanh trại giả vờ rút quân. Hạ Hầu Đôn, Vu Cấm dẫn quân truy kích rơi vào vòng vây của Lưu Bị, may nhờ có Lý Điển ở lại giữ doanh trại kịp thời đến cứu viện nên hai tướng mới thoát được, nhưng tổn thất binh mã nghiêm trọng buộc phải chuyển từ công thành thủ. Lưu Bị dẫn quân tiến thẳng đến huyện Diệp, lập tức đánh vào địa phận Dự Châu. Tào Tháo bị bức vào tình thế chỉ còn cách chơi giả thành thật, dẫn đại quân tiến vào động ở Tây Bình để đối trận với Lưu Bị.

Trong lúc chiến sự ở phương nam nổ ra thì cuộc đấu đá nội bộ của huynh đệ họ Viên cũng đến hồi không còn kiêng nể gì nữa. Viên Thượng đích thân dẫn quân tấn công huynh trưởng, Viên Đàm thua hết lần này đến lần khác, đành tháo chạy về huyện Bình Nguyên, Thanh Châu thu thập tàn quân. Viện Thượng thừa thắng truy kích, bao vây công phá mãnh liệt thành Bình Nguyên. Lúc này Viên Đàm tiền tuyến thảm bại, hậu phương tạo phản, rơi vào thế cùng quẫn, bàn đi tính lại với bọn Quách Đồ, chỉ còn cách sai em Tân Bình là Tân Tỵ đến đầu hàng cầu viện Tào Tháo cho quân đến giải vây Ký Châu - Huynh đệ họ Viên đã tới mức một mất một còn.

Tân Tỵ phụng mệnh xông ra ngoài vòng vây, qua mấy phen lăn lộn mới đến được tiền tuyến của quân Tào, trước tiên tìm gặp quân sư Tuân Du, khẩn cầu ông ta cố gắng nói giúp việc này với Tào Tháo. Sau lưng có thời cơ tốt nhưng phía trước có mối họa Lưu Bị, quân Tào lại rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan...

Trong trướng trung quân tranh luận suốt nửa ngày mà vẫn chưa quyết định được, nhưng đại bộ phận tướng lĩnh đều thấy Viên gia đã loạn, nếu đem so sánh thì Lưu Biểu mới là kẻ địch lớn, chủ trương trước hết phá Lưu Bị, đánh thẳng đến Kinh Châu. Hạ Hầu Đôn, Vu Cấm trước đây bị thua, lại càng ra sức ủng hộ chủ trương này, chỉ số ít bọn Hứa Du, Quách Gia, Lâu Khuê là đồng ý tiếp nhận lời cầu xin đầu hàng của Viên Đàm và dẫn quân lên phía bắc.

Tào Tháo ngồi im trước soái án, chau mày suy nghĩ mãi cũng không biết nên lựa chọn thế nào. Tào Tháo biết Viên Thượng cố nhiên là mối họa trong lòng, nhưng tên giặc tai to càng khiến người ta phải đau đầu. Chuyện đánh thẳng đến Kinh Châu thì Tào Tháo vẫn chưa nghĩ tới, nhưng tuyệt nhiên không thể để tên giặc tai to nhân lúc vắng người mà tiến vào. Một khi quân chủ lực điều về mạn bắc, biên giới Dự Châu sẽ bỏ ngỏ, nếu lại có một trận thảm bại như trận Bác Vọng, Hứa Đô tất sẽ nguy to! Lưu Bị chẳng phải không biết đánh nhau, chỉ là hơn mười năm nay chưa có đất đứng chân mà thôi. Hiện nay hắn được Lưu Biểu hậu thuẫn, giáp mã đầy đủ, lương thảo không thiếu thì không thể nào coi nhẹ được!

Tuân Du nhìn Hứa Du, Lâu Khuê tranh biện với chư tướng, trước sau vẫn nhíu chặt hai mày, không nói một tiếng. Chuyện này ông tuy ủng hộ, nhưng lại không tiện nói nhiều. Chỉ vì Tân gia và Tuân gia cùng là những đại tộc ở Dĩnh Xuyên, hai nhà có quan hệ thông gia với nhau. Cô mẫu của Tuân Du gả cho nhà họ Tân, con của bà là Tuân Thao, nếu so với Tân Tỵ thì là huynh đệ đồng tộc. Tân Tỵ xông được ra khỏi Bình Nguyên, vì ngại đã nhiều năm giao chiến nên không dám gặp mặt Tào Tháo, trước hết chạy đến Hứa Đô tìm cách liên hệ với Tân Thao, túm lấy người em con cô của Tuân Du để đến dâng thư. Hơn nữa chuyện xin hàng lần này còn liên quan đến tính mạng của mấy chục người nhà họ Tân nữa! Trong chuyện công cũng gồm cả tình riêng, không ít người đã nghe được phong thanh, khiến Tuân Du không tiện thể hiện thái độ của mình.

Tào Tháo từ nãy đã thấy Tuân Du hôm nay có điều khác lạ, mấy bận định hỏi nhưng lại thôi, liền đưa tay ngăn lời bàn tán của mọi người lại:

— Quân sư có cao kiến gì?

Tuân Du chắp tay nói:

— Chuyện này có nhiều uẩn khúc, lại liên quan đến thân quyến của tại hạ...

— Ồ! Tiến cử người hiền cho nước, còn không tránh né người thân, huống chi là việc quân. Ông cứ nói ra không ngại.

Tuân Du đứng dậy:

— Tại hạ cho rằng, trước hết lấy Hà Bắc vốn là ý nguyện của chúa công, không thể dễ dàng bỏ qua, cho nên dẫn quân lên phía bắc là hơn cả.

Chưa nói dứt câu, Hạ Hầu Đôn liền phản bác ngay:

— Xin quân sư thứ cho mạt tướng vô lễ. Ngôi vị ở Hà Bắc, Viên Thiệu vốn đã truyền cho Viên Thượng. Viên Đàm tự đặt cho mình danh hiệu là Xa kỵ Tướng quân, mưu hại em mình. Kẻ này ngay đến tình thủ túc cũng chẳng để tâm thì sao có thể thực lòng đầu hàng quân ta? Huống chi đất Thanh Châu còn chưa thu được toàn bộ, Vương Tu, Quản Thống đều mưu với Thượng. Cố nhiên quân ta tiến lên phía bắc lần này có thể phá được Viên Thượng, nhưng nếu Viên Đàm kia chiêu dụ bộ hạ của Viên Thượng mà làm lớn, thu lại đất của Viên Thượng kháng cự với quân ta, thì chúng ta há chẳng phải uổng công sao? Trừ một kẻ địch, lại lập một kẻ địch khác, rốt cuộc sẽ lại giống như hai lần trước ra về công cốc thôi.

Vu Cấm cũng nói theo:

— Nỗi lo hiện nay không phải phía sau, mà là ở phía trước. Nếu không thể đánh lui được Lưu Bị, chỉ e là muốn rút quân cũng không được...

— Các ngươi chớ nói chen ngang! Mời quân sư nói hết đi đã. - Tào Tháo chau mày quát lớn.

— Đa tạ chúa công! - Tuân Du tạm gạt những nghi ngại trong lòng sang một bên, ung dung bước ra giữa đại trướng, - Khi thiên hạ nổi cơn sóng gió, quần hùng chẳng kẻ nào không đem binh đao kiêm tính đất lân cận, duy chỉ có Lưu Biểu ngồi giữ đất Giang Hán, mượn tay bọn Trương Tú, Hoàng Tổ, Khoái Kỳ làm phên giậu chặn địch, có thể thấy ông ta không có chí hướng mở mang ra bốn phương vậy! Viên gia vốn chiếm cứ bốn châu Ký, Thanh, U, Tịnh, quân đông tới hơn chục vạn. Viên Thiệu lấy khoan hậu để được lòng người, lại mượn sức hào cường để tự củng cố. Nếu như hai con ông ta là Viên Thượng, Viên Đàm hòa thuận cùng nhau giữ gìn cơ nghiệp, đó sẽ còn là mối lo trong thiên hạ vậy. Nhưng nay huynh đệ chúng trở mặt thành thù tranh đoạt đại vị, một sống một chết! Viên Thượng thế lớn, nếu để hắn tiêu diệt được Viên Đàm, đất Hà Bắc sẽ lại nhất thống, quyền lực được tập trung thì chúng ta khó mà toan tính được. Chúa công không thể ngồi nhìn suông, mà nên nhân thời cơ này tiêu diệt cả hai huynh đệ chúng, như vậy thiên hạ có thể định được vậy... Lời tại hạ, xin chúa công và chư vị tướng quân suy nghĩ kỹ thêm.

Câu ấy đã nói trúng vào tâm tư của Tào Tháo, nhưng điều Vu Cấm lo lắng cũng đúng, vấn đề trước mắt là làm thế nào để quẳng cái gánh nặng Lưu Bị đi, Tào Tháo bèn quay sang hỏi:

— Công Nhân, Văn Hòa, các ngươi có cao kiến gì?

Đổng Chiêu và Giả Hủ được Tào Tháo đặc biệt điều vào quân trung. Đổng Chiêu tuy không có sở trường về quân mưu, nhưng từng làm chức Thái thú Ngụy Quận Hà Bắc, có thể dựa vào mối quan hệ cũ để phát huy tác dụng. Giả Hủ xưa nay giỏi mưu kế, nhưng còn mang trên mình tội làm loạn Trường An, giết hại Tào Ngang, từ khi quy thuận đến nay mọi việc vẫn đều rất giữ mồm giữ miệng, chỉ sợ khiến Tào Tháo nghi kỵ. Lúc này cả hai đều đang ngồi im trên ghế, cúi đầu không nói, nghe thấy được hỏi chỉ một mực lắc đầu - một người muốn nói mà không lời, còn một người có lời mà không nói.

Đầu óc Tào Tháo như ù đi, gần đây sức khỏe của ông không được tốt, có thể là do quá mệt mỏi, lúc này Tào Tháo thực sự không nghĩ ra được chủ ý nào, bèn ra ngoài trướng hít thở không khí. Lâu Khuê lặng lẽ theo sau, đến bên nói nhỏ:

— Mạnh Đức, cục thế trong thiên hạ tạm chưa bàn đến, chúng ta bôn ba nhiều năm đã sắp đến tuổi tri thiên mệnh rồi. Nếu ta mà là huynh... - Nói được nửa câu, Lâu Khuê chợt nhận ra lại mắc phải tật cũ, vội vàng im bặt.

Nhưng nửa câu ấy cũng khiến Tào Tháo nghe như sấm nổ bên tai. Hiện trời đã sắp vào đông, cây cỏ khắp nơi quá nửa đã khô vàng, thời gian một năm lại sắp đi qua, Tào Tháo cũng đã sắp bước vào tuổi năm mươi, mà con đường an định thiên hạ vẫn còn quá xa, cần phải tranh thủ thời gian... Nghĩ đến đó, Tào Tháo chợt quay mình lại nói:

— Cứ theo kế của quân sư, cho phép Viên Đàm quy hàng, chọn ngày dẫn quân lên phía bắc!

Quyết định ấy vừa đưa ra, những người có mặt đều thở dài, có người cảm thấy mừng, có người không biết phải làm sao. Vu Cấm chắp tay nói:

— Chúa công! Việc quân địch trước mắt, làm thế nào để thoát thân?...

— Sẽ có cách, hãy để lão phu suy nghĩ thêm. - Tào Tháo phất tay áo. - Ý ta đã quyết, tất cả giải tán đi.

Tào Tháo chưa dứt lời thì thấy Tào Hồng từ cửa viên môn đi nhanh vào trong, cách từ rất xa đã kêu lên:

— Mẹ kiếp lũ khốn! Tên giặc tai to lại đến quấy rối, Trương Tú đã ra giao chiến với chúng. Mọi người chỉ đứng ngây ra đó, mau đem quân tới giúp đi thôi!

Sự thật thì không thể khinh thường, trong tình hình này cơ bản không có cách nào để thu quân. Hạ Hầu Đôn, Vu Cấm lại quay sang nhìn Tào Tháo, thấy ông vẫn không có vẻ muốn đổi ý chút nào, đành lắc đầu đi ra. Những người khác cũng lục tục theo sau, Tuân Du muốn nói thêm mấy câu nhưng lại ngại chuyện này không tiện nói nhiều. Giả Hủ đang vừa đi ra vừa lắc đầu thì bị Quách Gia gọi lại:

— Văn Hòa huynh, hãy tạm dừng bước. Ta có kế sách muốn dâng lên chúa công, phiền huynh cùng góp ý thêm cho rõ.

Tào Tháo quay về trước soái án, lật lật cuốn binh pháp đang chú giải, đợi mọi người đi hết mới hỏi Quách Gia:

— Tiểu tử ngươi lại có điều gì muốn nói!

Quách Gia vẻ mặt tươi cười nói:

— Tại hạ thấy chúa công tuy ý đã quyết nhưng vẫn lo lắng về kẻ địch trước mắt, nên muốn cùng Văn Hòa huynh giải mối lo cho chúa công.

Tào Tháo đưa mắt lên nhìn. Giả Hủ đã đứng lại, nhưng vẫn chậm chạp đứng vào một góc, cúi đầu chỉ dòng tai lên nghe, bèn nói:

— Ngươi không cần phải lôi kéo người khác, có kế sách phá địch thế nào, mau nói đi!

— Các huyện ở Nam Dương đã rơi vào tay Lưu Biểu, tên giặc tai to chỉ hằng ngày chia quân ra quấy rối, không chịu bày trận giao chiến. Quân ta tuy đông, muốn lấy nhanh cũng không thể được, nhưng cũng có thể khiến cho Kinh Châu tự lui quân.

— Hừ! - Tào Tháo liếc nhìn Quách Gia, - Không phải ngươi nghĩ đến việc liên kết với Tôn Quyền tiến công Giang Hạ đấy chứ? Cách ấy căn bản không được, Giang Đông đang có dân Bách Việt gây loạn, ta còn nghe rằng cháu của Lưu Biểu là Lưu Bàn liên tục đánh cướp ở phía nam, bản thân Tôn Quyền còn không có thời gian rảnh rỗi, làm gì có công đâu mà giúp chúng ta?

Quách Gia vừa định giải thích, thấy ngoài cửa trướng có một tên xích hậu quỳ gối bẩm báo:

— Khải bẩm chúa công, tướng quân Trương Liêu từ Đông Hải dẫn quân về, Giám quân Vũ đại nhân muốn kiến diện chúa công ngay.

Giám quân Vũ Châu và Trương Liêu tính khí không hợp, thường tranh cãi nhau về sách lược dụng binh. Mới đầu hai người tranh cãi còn có lý do, sau rồi chẳng có chuyện gì cụ thể, hễ nhìn thấy nhau là ngứa mắt, động một chút là chạy đến tố cáo lẫn nhau.

— Biết rồi. - Tào Tháo lộ rõ vẻ khó chịu, - Ta sai Trương Liêu đi dẹp loạn Xương Bá, hắn lại cự nhau với Vũ Châu rồi. Nửa tháng trước, hai người bọn họ gửi thư tới ai theo lý người nấy, toàn những chuyện nhỏ như hạt đậu hạt vừng, ta cũng chẳng muốn quan tâm. Người xem, Vu Cấm và Giám quân Hạo Châu có khổ cùng chịu, có rượu cùng uống, hai người bọn họ chưa bao giờ to tiếng với nhau. Tại sao Trương Liêu với Vũ Châu lại không hòa thuận chứ? Nếu thực không được thì sẽ tách hai người họ mỗi kẻ một chỗ vậy.

Quách Gia lại không tán đồng:

— Trương Liêu thẳng tính chứ không ý tứ như Vu Cấm, nên quan hệ với chư tướng không được tốt. Vũ Châu là người cương trực, có ông ta ở bên cạnh ước thúc, Trương Liêu ít nhiều cũng giảm bớt được một chút, tại hạ thấy để cho hai người họ cùng nhau là đúng. Cãi cọ chút ít cũng không đến nỗi mắc phải lỗi lớn, tách họ ra chưa hẳn đã là hay.

Vũ Châu cũng rất nhanh chân, tên xích hậu vừa đi khỏi, ông ta đã hầm hầm xông vào, lấy giọng kêu lớn:

— Khải bẩm chúa công! Trương Văn Viễn kia chống lại mệnh lệnh của chúa công, lại gặp riêng Xương Bá cho phép hắn đầu hàng. Tại hạ khuyên can liên tục mà không nghe, chẳng những vi phạm quân lệnh, lại còn dẫn theo cả Xương Bá kia về đây, xin chúa công hãy trừng phạt thật nghiêm kẻ không coi quân pháp ra gì ấy!

Tào Tháo ngán ngẩm lắc đầu - Trương Liêu khó bỏ được tính lỗ mãng, vẫn còn quen nghĩa khí với đám người như Xương Bá. Quân pháp đã quy định rõ ràng kẻ bị vây rồi mới hàng thì không được tha, vậy mà ông ta vẫn không thèm làm theo. Nhưng Trương Liêu dẫu sao vẫn là một đại tướng được Tào Tháo coi trọng, khi xưa để thu phục Trương Liêu Tào Tháo đã phải tốn bao tâm sức, còn Xương Bá chẳng qua chỉ là một tên thảo khấu một phương, vì chút việc cỏn con ấy mà xử trí Trương Liêu thị thực không đành lòng. Tào Tháo vỗ vỗ soái án cười nhăn nhó:

— Bá Nam vất vả rồi. Việc Trương Liêu hãy để lão phu lo liệu, mấy ngày nay đường xa vất vả, lại phải chịu ấm ức, ông hãy về trướng nghỉ ngơi đi đã.

Vũ Châu biết rõ Tào Tháo lại muốn xoa dịu, liền nói to:

— Chúa công không thể như vậy được! Chúa công phải làm theo phép công chứ! Trương Liêu đã quá...

— Được rồi, được rồi, ta biết cả rồi. - Tào Tháo không muốn nghe ông ta nói nữa, - Trương Liêu chỉ là một kẻ võ biền, không hiểu được quy củ pháp lệnh là gì, ngươi không nên so bì với ông ta. Đợi Trương Liêu đến đây ta sẽ khuyên nhủ ông ấy, nhất định sẽ bắt ông ta phải chuộc lỗi với ngươi.

— Tại hạ há có phải chỉ vì tức giận mà tranh giành? - Vũ Châu chắp tay nói mãi, - Trước đây, chúa công cũng từng ban giáo lệnh làm nghiêm quân pháp. Hôm nay nếu Trương Văn Viễn có thể tùy ý làm bừa, rồi ngày mai chúng tướng cả doanh đều không nghe theo điều khiển của chúa công nữa, cứ như thế lâu dài liệu có được không? Huống chi tên phản tặc Xương Bá kia, đây đã là lần thứ tư hắn làm phản, nếu vẫn bỏ qua đó sẽ là dung túng, đám bất pháp trong thiên hạ cho rằng chúa công xử sự khoan dung, sẽ động một chút không vừa ý là liền cử binh, cử binh không xong thì quay sang đầu hàng, cứ loanh quanh luẩn quẩn như thế thiên hạ tất sẽ loạn vậy!

Những điều Vũ Châu nói đều rất có lý, Tào Tháo nghe xong cứng họng không nói được một câu. Quách Gia tiếp lời nói:

— Những điều Bá Nam huynh nói quả nhiên không sai, nhưng Xương Bá cùng với bọn Tang Bá, Tôn Quan, Doãn Lễ, Ngô Đôn đều là tướng ở Từ Châu, lại đều là chỗ giao hảo thân thiết, trước đây chúa công trừ diệt Lã Bố, cắt các quận ở phía đông cho bọn họ tự trị, đến nay bọn Tang Bá các tướng đều có công lao. Nếu như lúc này chúng ta xử Xương Bá tội chết, há chẳng phải làm mất lòng chư tướng sao? Tướng quân Trương Liêu biến chuyện lớn thành chuyện nhỏ cũng là một sự khổ tâm, xin Bá Nam huynh cũng không nên quá hà khắc.

— Đúng, đúng, đúng! - Tào Tháo được dịp nói theo. - Phụng Hiếu nói rất có lý, Bá Nam ngươi hãy yên tâm, những chuyện này trong lòng lão phu đã có tính toán, ngươi không phải lo lắng, đợi Trương Liêu đến đây, lão phu sẽ đích thân hòa giải cho các ngươi. - Trương Liêu là ái tướng dũng mãnh, thiện chiến, Vũ Châu là tâm phúc đã giúp sức nhiều năm, lòng bàn tay, mu bàn tay đều không thể để bị đau được.

Vũ Châu vẫn muốn phản bác, chợt có viên tiểu hiệu vào bẩm báo:

— Trương Liêu tướng quân xin gặp!

Vũ Châu nghe thấy câu ấy liền phất tay áo lẳng lặng đi ra, đúng lúc đụng mặt Trương Liêu đi vào, hai người cùng tránh bước đi qua tựa hồ như không nhìn thấy nhau. Hai vị tướng quân và giám quân này cứ y như một cặp oan gia đối đầu vậy.

Trương Liêu bước vào đại trướng vội vàng quỳ sụp xuống:

— Mạt tướng tham kiến chúa công!

Tào Tháo đang suy nghĩ xem nên giáo huấn Trương Liêu thế nào, chỉ đáp lại một câu:

— Đứng lên đi.

Nhưng Trương Liêu vẫn quỳ như cũ:

— Mạt tướng hành sự không theo quân lệnh, xin chúa công trị tội.

Đã biết là chống lại quân lệnh, vậy mà vẫn cố tình làm theo ý mình, phải làm thế nào với một kẻ như thế? Tào Tháo thở dài nói:

— Ta phải nói thế nào với ngươi đây? Thôi được rồi... Lát nữa người về doanh xin lỗi Vũ Bá Nam đi, lần sau còn để ông ta tố cáo thì lão phu nhất định không tha cho ngươi đâu!

Trương Liêu cũng không phải mới đến Tào doanh một vài ngày, đã liệu được kết quả sẽ như vậy:

— Đa tạ chúa công khoan dung, sau này tại hạ nhất định sẽ giữ nghiêm quân lệnh. - Câu ấy đã nói không biết bao nhiêu lần rồi, nói xong thì hai người vẫn lại đâu vào đấy.

— Xương Bá ở đâu?

Trương Liêu chỉ tay ra ngoài trướng - Tào Tháo chưa từng gặp Xương Bá, giờ mới nhìn thấy một kẻ to lớn, ngực để trần, lưng để lộ, tự trói hai cánh tay đang quỳ dưới chân đại kỳ. Người này lưng hổ eo gấu, bụng lớn mười ôm, khắp mình mọc đầy lông đen bóng, khuôn mặt to béo đỏ tía, đầy những thớ thịt nổi rõ lên, tai to rủ xuống, lông mũi mọc dài như râu rồng, hai con mắt lồi hẳn ra ngoài. Tuy trói tay như vậy nhưng hắn lại ngẩng mặt, nhếch miệng không có vẻ gì là kẻ đến thỉnh tội cả, hai con mắt to liếc ngang liếc dọc, nhìn đông nhìn tây.

— Chả trách tên này có biệt hiệu là Xương Hi[2], quả nhiên là một con lợn rừng không biết đến trời cao đất dày là gì! - Tào Tháo cười nhạt, - Ngươi khuyên hàng hắn thế nào?

Trương Liêu chắp tay nói:

— Mạt tướng và Hạ Hầu tướng quân đem quân vây núi Tam Công đã lâu, trong khi tuần tra phát hiện Xương Bá luôn ở trên núi chăm chú quan sát chúng mạt tướng. Quân của hắn phòng thủ trên đỉnh núi, tên bắn ra đã càng ngày càng ít, mạt tướng hiểu rõ tính khí hắn, chắc chắn là thấy quân ta khí thế lớn nên trong lòng do dự, không biết là nên đánh hay hàng. Mạt tướng bèn cải trang thành quân đưa thư lên núi nói chuyện, hắn liền đầu hàng.

Trương Liêu nói có vẻ dễ dàng, nhưng Tào Tháo nghe mà sợ đến toát mồ hôi:

— Đây không phải là việc đại tướng được phép làm!

Trương Liêu vẫn không hề để tâm, mỉm cười nói:

— Không ngại chi cả, mạt tướng với hắn cũng là người quen biết cũ, đã đến nhà hắn uống một trận rượu, còn từng gặp cả vợ con hắn rồi.

Tào Tháo chặc lưỡi liên hồi:

— Văn Viễn à Văn Viễn, ngươi đúng là khinh suất quá, bỏ lại binh sĩ để một mình vào chốn hang hùm. Nếu như hắn ta lật mặt vô tình giết người trên đỉnh núi, vậy thì ngươi để ba quân tướng sĩ nghe theo ai chỉ huy đây? Vũ Bá Nam mắng ngươi là phải lắm!

— Chúa công không nên quá lo lắng. - Trương Liêu cười nói, - Chẳng ai không biết uy tín của chúa công bao trùm bốn bể, phụng mệnh thiên tử thảo phạt kẻ bất thần. Mạt tướng dựa vào uy của chúa công cũng như phụng chiếu hành sự, Xương Hi kia có lớn mật đến đâu há lại dám hại mạt tướng ư.

Quách Gia đứng bên cười thầm - Trương Văn Viễn cũng biết học nịnh rồi cơ đấy.

Quả nhiên Tào Tháo nghe thấy “đạo lý” ấy của Trương Liêu, chợt thấy nở mày nở mặt, đổi sang bộ mặt tươi cười:

— Tuy nói như vậy, nhưng sau này người tuyệt đối không được làm những việc như vậy nữa.

— Dạ, sau này mạt tướng nhất định lấy đại cục làm trọng. - Trương Liêu vội vàng vâng lời, lại nói giúp cho Xương Bá, - Xương Bá đã đến đây rồi, niệm tình hắn tự đến quy thuận, chúa công có thể...

— Có thể khoan hồng dung thứ, đúng không? - Tào Tháo hừ một tiếng, - Từ khi lão phu cử binh đến nay đã gặp vô số kẻ địch, nhưng không có tên nào lếu láo như hắn. Nếu là một lần tạo phản thì cũng thôi, nhưng hắn đã là lần thứ tư rồi. Dù hắn không có bao nhiêu quân mã, nhưng lão phu cũng không thể mất thì giờ suông với hắn được! Từ cổ chí kim, làm gì có đời nào một kẻ làm phản đến bốn lần mà không bị tru diệt:

Trương Liêu dẫu sao cũng là bằng hữu với Xương Bá, lại nói:

— Lần này hắn đã thực sự thành tâm thành ý quy phụ, còn mang theo tới đây hai đứa con, bằng lòng để lại kinh sư làm con tin, xin chúa công hãy tha cho hắn một lần nữa ạ.

— Cái này... - Tào Tháo lại quay ra nhìn tên lỗ mãng ngoài trướng ấy, - Thôi được, giữ hai con hắn trong trung quân, niệm tình hắn cũng có chút danh vọng ở động thổ, ta không bãi chức hắn, hãy cắt bớt một nửa số binh mã rồi thả cho hắn về. - Trương Liêu thở phào một hơi, đang định vẫy tay gọi Xương Bá đi vào thì bị Tào Tháo ngăn lại, - Không cần! Một kẻ thảo mãng như hắn há lại xứng nói chuyện với ta ư? Ngươi hãy nói lại với hắn rằng, lần này tất cả là nhờ nể mặt Trương Văn Viễn ngươi, bảo hắn từ nay về sau phải phục tùng điều khiển, nếu còn dám nghĩ quấy làm bừa, lão phu sẽ lấy mạng hắn bất cứ lúc nào!

— Mạt tướng thay Xương Bá đa tạ chúa công. - Trương Liêu lại quỳ xuống.

— Được rồi, cởi trói ra bảo hắn cút đi... Ngươi cũng về nghỉ ngơi đi.

Tào Tháo tha mạng cho Xương Bá đều là vì Trương Liêu. Viên tướng này là người vô cùng nghĩa khí, nếu có thể chu toàn cho việc trượng nghĩa lần này của y, về sau khi chinh chiến sa trường Trương Liêu nhất định sẽ gắng sức hơn nữa. Trương Liêu quả thực cảm kích ân đức của Tào Tháo:

— Nếu đã có địch trước mắt, mạt tướng há dám nghỉ ngơi? Thu xếp xong việc của Xương Bá, mạt tướng xin được dẫn quân đi đồn trú ở tiền doanh, cùng Trương Tú chặn đánh Lưu Bị.

— Giỏi lắm! Thế mới đúng là một tướng quân thực sự chứ! - Đặc điểm lớn nhất trong việc trị quân của Tào Tháo là không tiếc lời khen ngợi tướng lĩnh, lúc nào cũng luôn khiến họ vui vẻ xả thân vì mình.

Đợi Trương Liêu đi rồi, Quách Gia nhắc bảo:

— Tại hạ thấy tướng mạo Xương Bá không phải là kẻ tốt lành gì, ngày sau nhất định sẽ lại làm phản, Văn Viễn vì nghĩa riêng mà làm hỏng việc công rồi.

Tào Tháo gật đầu:

— Xương Bá có đáng tin cậy không, không đáng phải cân nhắc, tên này làm phản đi làm phản lại mấy lần, đã đánh mất hết niềm tin, còn ai bằng lòng cộng sự với hắn nữa? Số quân cỏn con của hắn sau khi cắt bớt đi chỉ còn lại vài trăm, dù có tiếp tục tạo phản liệu có thể làm được gì đây? Hắn đã bằng lòng đem con đến làm con tin thì lão phu cũng nể mặt bọn Trương Liêu, Tang Bá, chỉ mong hắn từ nay sẽ biết an phận.

Quách Gia lại nói:

— Kinh Dịch có câu: “Quá thiệp diệt đỉnh”[3], lần một thì cho qua, lần hai thì nhắc nhở, lần thứ ba vẫn tái phạm thì phải tru diệt. Nay Xương Bá đã làm phản đến lần thứ tư, dù cho chúa công có tha thứ thì trong lòng hắn có chịu yên không? Một người nếu có thể tạo phản đến bốn lần, cũng không ngại có đến lần thứ năm đâu. Đó là bẩm tính khiến vậy... - Nói đến đó Quách Gia quay trở lại câu chuyện chính, - Chuyện ấy cũng giống như Lưu Bị với Lưu Biểu, tên giặc tai to kia từ khi cử binh đến nay đã bỏ Công Tôn, phản Lã Bố, trở mặt với chúa công, bỏ trốn khỏi Viên Thiệu, loại người này há có thể hy vọng hắn trung thành với Lưu Biểu? Hơn nữa, con người Lưu Biểu bản tính quá cẩn thận, với chúa công hết hòa lại chiến, hết chiến lại hòa, lần này hắn sẽ lại muốn hòa giải vậy.

— Sao ngươi chắc chắn thế? - Tào Tháo không tán đồng lắm với cách lý luận về tính người như vậy.

Quách Gia lại nở nụ cười đầy vẻ đắc ý:

— Nếu chúa công không tin, vậy xin Văn Hòa huynh hãy nói ra huyền cơ trong ấy.

— Ồ? - Tào Tháo gần như quên mất Giả Hủ, giờ mới nhớ ra ông ta hiện vẫn đứng trong góc đại trướng, khoanh tay giấu vào áo, cúi đầu nhìn xuống đất không dám thở mạnh, nói chuyện suốt từ nãy tới giờ cứ như không có mặt ông ta trong đại trướng vậy. Tào Tháo không ngăn được cười nói, - Văn Hòa, Phụng Hiếu mời ngươi giảng giải thế cục ở Kinh Châu.

— Ôi... - Giả Hủ bước lên trước mấy bước, vẫn cúi đầu nói, - Tại hạ thực sự không biết Phụng Hiếu muốn nói đến chuyện gì?

Quách Gia cũng thật không câu nệ, túm ngay lấy ria mép Giả Hủ:

— Lão giảo hoạt huynh còn giả bộ hồ đồ gì nữa, nói ra mấy câu chẳng lẽ chúa công lại ăn thịt huynh ư? Khi nãy trước mặt chư tướng, ta đã giữ thể diện cho huynh rồi, bây giờ cũng nên nói ra đi, nói xem khi xưa lúc huynh cùng Trương Tú ở Nam Dương, Lưu Biểu đã đối đãi với bọn huynh như thế nào.

— Ồ ồ ồ... - Giả Hủ làm ra vẻ chợt ngộ ra, chậm rãi nói, - Năm xưa, tại hạ cùng Trương tướng quân còn ăn nhờ ở đậu tại Nam Dương, nhiều lần cùng... Xin chúa công thứ tội. - Nhắc lại chuyện cũ, ông ta vẫn không quên xin thứ tội, - Nhiều lần cùng giao chiến với chúa công, Lưu Cảnh Thăng vừa sợ chúa công đánh xuống phía nam, nhưng cũng sợ Trương tướng quân lớn mạnh lên ở Nam Dương, cho nên chỉ cung cấp quân lương khí giới vừa phải chứ không có dư thừa, chỉ đủ dưỡng binh mà thôi. - Giả Hủ nói đến đó, liền không nói tiếp nữa, lặng lẽ lùi lại một bước.

— Chúa công vẫn chưa hiểu ư? - Giả Hủ không nói nữa, Quách Gia liền giảng giải rõ ý hơn, - Năm xưa Lưu Biểu giúp Trương Tú đóng ở Nam Dương, chẳng qua là muốn lấy đó làm lá chắn ngăn cản thế quân của chúa công, bây giờ Lưu Bị cũng vậy. Nghĩ tên Lưu Bị kia nhiều lần phản phúc, uy tín còn kém xa Trương Tú, Lưu Biểu đâu phải không biết điều ấy? Ông ta chỉ có ý muốn chiếm cứ Nam Dương để bảo vệ Tương Dương, chứ không có ý định chinh chiến lên phía bắc, như nay có được Nam Dương trong tay, có thể thấy đủ mà dừng. Nếu dung túng cho Lưu Bị tiếp tục tiến lên phía bắc, nhúng tay vào Nhữ Nam, hoặc là tiến thêm một bước tấn công Hứa Đô, thì Lưu Biểu kia có hay ho gì không? Còn như việc không giải quyết nói, Lưu Bị chiến bại, chúa công thuận thế đánh xuống, chiến hỏa lan đến Tương Dương, ông ta tất sẽ mắc họa. Nhược bằng Lưu Bị may mắn mà thắng, sẽ nhân thời cơ tự lập mà phản lại ông ta, Lưu Biểu há chẳng phải là vừa trừ được một kẻ địch, lại lập nên một kẻ địch mới ư?

— Câu này có lý! - Tào Tháo chợt tỉnh ngộ - Nếu đã như vậy, nên xử trí thế nào?

Quách Gia vốn đã có sẵn biện pháp:

— Có thể sai sứ giả vượt qua Lưu Bị, trực tiếp tìm đến Lưu Biểu để nghị hòa, đem quận Nam Dương tạm thời nhường cho Lưu Biểu, chỉ giữ lại Diệp Huyện làm đường thông xuống phía nam sau này, ông ta nhất định sẽ lập tức gọi Lưu Bị bãi chiến về đồn trú, chiến sự trước mắt có thể hóa giải được.

— Ờ... - Cách làm ấy dường như có thể thực hiện được, nhưng bắt Tào Tháo phải cúi đầu cầu hòa với Lưu Biểu, cũng làm mất không ít uy danh.

Vừa hay khi ấy, Giả Hủ thuận miệng lẩm bẩm một câu:

— Thực ra Lưu Cảnh Thăng rất đa nghi.

Quách Gia nghe thấy câu ấy, chợt lóe lên một ý, vội nói:

— Chúa công cũng không cần phải cúi đầu cầu hòa, có thể sai người đến Tương Dương phao tin, nói rằng uy thế của Lưu Huyền Đức không thể đương nổi, chúa công đã có ý lui quân, Lưu Biểu kia chắc chắn sẽ chủ động đến tìm chúng ta để nghị hòa.

— Hay! Vậy cứ theo như kế của Phụng Hiếu.

Giả Hủ chắp tay nói:

— Nếu như ý chúa công đã quyết, tại hạ xin được cáo lui.

— Đã làm phiền Văn Hòa rồi, ông cứ đi đi... Nhưng phải giữ kín kế này không được tiết lộ.

— Dạ. - Giả Hủ cúi đầu khom lưng, vẻ vô cùng thận trọng lui ra ngoài trướng.

Tào Tháo vuốt râu cười:

— Giả Văn Hòa này lúc nào cũng cẩn thận như đi trên băng mỏng vậy. Chẳng phải là sợ người khác nhắc lại chuyện ông ta tiến quân xâm phạm Trường An ư? Khi xưa ông ta lập kế hại chết con trai ta, ta cũng không hề truy cứu, sao vẫn chưa thể thực tâm thực ý chân thành đối đãi với nhau chứ? Đúng là ông ta lo lắng quá rồi, ngươi nói có phải không?

Quách Gia cúi đầu không nói, nhưng trong lòng thầm nghĩ: “Chân thành đối đãi nói ra thì rất dễ, hiện giờ chúa công không coi ông ta là tội nhân, nhưng ai biết ngày sau lại sẽ thay đổi? Khi nãy một câu nói Lưu Biểu đa nghi của ông ấy rõ ràng là nhắc nhở ta, trong lòng có sẵn dự tính nhưng không nói nhiều, người này đại trí mà giả như ngu ngơ vậy...”

— Phụng Hiếu! - Tào Tháo cất tiếng gọi cắt ngang dòng suy nghĩ của Quách Gia, - Ngươi từng làm thuộc lại ở Hà Bắc, có quen biết Tân Tỵ kia không?

— Tất nhiên có biết, người này chính là em của Tân Bình, Tân Trọng Trị.

— Hóa ra là ông ta? Hừ... - Tào Tháo cười nhạt. - Năm xưa Hứa Đô vừa dựng lên, Lệnh quân sử dụng rất nhiều đồng hương Dĩnh Xuyên các ngươi làm mưu sĩ, lão phu cũng từng đem mệnh thiên tử để trưng vời huynh đệ họ Tân, nhưng bọn họ đều khảng khái thề trung thành với Viên gia, chắc hẳn không ngờ lại có ngày như hôm nay?

Quách Gia liền nói:

— Tân Bình tuy đi theo Viên Đàm, nhưng ông ta vốn là người ngay thẳng, không ngoan cố cứng nhắc như Quách Đồ; còn Tân Tỵ cũng là người có biện bác sắc bén vậy.

— Điều khiến ta không yên tâm chính là tài biện bác này! Nếu Viên Đàm chưa bị khốn đốn mà hắn nói năng phóng đại ở đây, khiến lão phu hấp tấp dẫn quân đi đánh Viên Thượng, há chẳng phải một phen vất vả vì kẻ khác ư? Nguyên Nhượng khi nãy nói cũng rất có lý. - Tào Tháo vẫn rất lo lắng, - Viên Đàm tuy bị khốn ở Bình Nguyên, nhưng ở Thanh Châu hắn còn bao nhiêu quân vẫn chưa biết rõ. Nếu như ngươi có quen biết với Tân Tỵ, hãy đi thăm dò xem sao.

Quách Gia chợt nhanh trí:

— Tại hạ cùng Tuân Diễn, Đổng Chiêu tuy từng nhận chức ở Hà Bắc, nhưng đã đi theo chúa công nhiều năm, những sĩ liêu dưới trướng Viên gia hiện nay đều không quen biết. Dù cho có biết sơ sơ một vài người, cũng không thể biết tình hình bên trong Nghiệp Thành hiện giờ ra sao, chúa công lần này tiến quân lên phía bắc, có cần liên hệ người làm nội ứng không?

— Chuyện ấy tất nhiên là đang muốn mà chẳng được đây. - Nếu liên hệ được nội ứng, có thể xúi giục thuộc hạ của huynh đệ họ Viên ra trận quay giáo, làm tốt thì có thể trong ứng ngoài hợp hạ được Nghiệp Thành cũng không biết chừng.

Quách Gia vòng tay nói:

— Chúa công bất tất phải tìm đâu xa, tại hạ thấy Tân Tỵ chính là người cần tìm vậy!

— Phụng Hiếu muốn khuyên hàng ông ta? - Tào Tháo không tin tưởng lắm. - Người này dám lặn lội vượt vòng vây đến đây cầu viện binh giúp Viên Đàm, có thể thấy là tâm phúc của họ Viên vậy.

— Ha ha ha!... - Quách Gia ngửa mặt cười lớn. - Huynh đệ họ Tân đúng là rất mực trung thành với Viên Đàm, nhưng lại có một việc khó khăn nằm trong tay chúng ta, không phải chúa công thì không thể giải quyết được.

— Chuyện khó gì?

Quách Gia mỉm cười không giải thích, chỉ nói:

— Nếu chúa công tin tưởng tại hạ, hãy cho tại hạ thời gian mấy ngày, đồng thời bảo quân sư tạm tránh gặp Tân Tỵ một thời gian. Tại hạ sẽ đem ba tấc lưỡi, nhất định khiến ông ta quy hàng dưới trướng chúa công. Chẳng những nói rõ thực tình với chúa công, mà còn tình nguyện mở đường dẫn lối liên kết nội ứng cho ngài.

Tào Tháo mới đầu chỉ cho là câu nói đùa, nhưng ngẫm thấy rằng từ sau trận Quan Độ đến nay mọi việc đều không nằm ngoài dự liệu của Quách Gia, liền tin ngay đến tám chín phần:

— Có thể thuyết hàng được người này thì tốt nhất, nhưng chớ nên kéo dài thời gian.

— Việc này sẽ chẳng hết mấy ngày đâu. Tại hạ có thể đảm bảo, trước khi sứ giả ở Kinh Châu đến nhất định sẽ thuyết phục được người này quy thuận, tuyệt đối không làm lỡ đại sự của chúa công. Xin chúa công hãy đợi tin tốt lành. - Nói xong, Quách Gia vái một vái dài, cười ha hả lui ra...

Tân Tỵ quy thuận

Tân Tỵ tự Tá Trị, người Dương Địch, Dĩnh Xuyên. Thời Đổng Trác làm loạn chính sự, ông ta cùng huynh trưởng là Tân Bình chạy đến Hà Bắc lánh nạn, được Ký Châu mục khi ấy là Hàn Phức thu dùng, sau đó quy thuộc dưới trướng Viên Thiệu. Sau khi Tào Tháo phụng mệnh nghênh đón Lưu Hiệp dời đô đến Hứa Huyện, lấy Tuân Úc làm Thượng thư lệnh, nhân vì mấy vị mưu sĩ trong quân như Hý Chí Tài, Tuân Du, Chung Do, Quách Gia đều là người Dĩnh Xuyên, cho nên từng muốn lôi kéo bọn họ về dưới trướng của mình. Song huynh đệ họ Tân một dạ trung thành với Viên Thiệu, căn bản không thèm để mắt tới lệnh trưng vời của Tư không nào cả. Nhưng tháng năm lưu chuyển, gốc ngọn xoay chiều, giờ đây lại đến lượt Tân Tỵ phải muối mặt đến cầu xin Tào Tháo.

Mấy ngày gần đây, trong lòng Tân Tỵ nóng như lửa đốt, Tào Tháo rõ ràng đã bằng lòng rút quân tiến lên phía bắc, vậy mà mấy ngày liền không hề có mảy may động tĩnh gì là nhổ trại dỡ doanh cả. Tuân Du cũng tránh mặt không gặp, chỉ có mỗi Quách Gia đến kéo ông đi chỗ nọ chỗ kia, nay thì quan sát quân sĩ luyện tập, mai lại dạo núi ngắm sông, chẳng hề đả động đến việc phát binh, khiến cho Tân Tỵ vô cùng sốt ruột. Cứu hay không cứu Viên Đàm thì cũng thôi, nhưng việc này còn can hệ đến tính mạng mấy chục người trong nhà họ Tân nữa!

Hóa ra khi Viên Đàm trốn khỏi Nghiệp Thành tình thế vô cùng nguy cấp, Quách Đồ đã có chuẩn bị, bí mật đưa gia quyến chuyển vào trong quân doanh, nhưng huynh đệ họ Tân chỉ chòng chọc chạy được có hai người, còn lớn nhỏ cả nhà thì không kịp dời đi, đã bị Thẩm Phối bắt giữ tất cả. Sở dĩ Tân Tỵ dám vượt vòng vây chạy đến xin Tào Tháo, một là để giải vây cứu Viên Đàm, hai là muốn mượn sức Tào Tháo hoặc bức Viên Thượng thả người, hoặc đánh phá Nghiệp Thành cứu gia quyến ra. Vì sợ sự tình khó nói nên ông ta mới đặc biệt nhờ vào mối thân tình giữa Tào Tháo với Tuân Du. Tào Tháo chậm trễ một ngày thì toàn gia sẽ phải thêm một ngày chịu khổ trong lao ngục. Nếu Viên Thượng hạ được Bình Nguyên tiêu diệt Viên Đàm, cả nhà họ Tân cũng sẽ bị luận tội cùng mà chịu chém. Cứ tiếp tục kéo dài thế này sao được?

Cho đến hết ngày thứ năm, nhìn vừng hồng lặn xuống phía trời tây, lại qua một ngày thì Tân Tỵ không thể chịu nổi nữa, xông bừa lên đại doanh trung quân kêu gào muốn gặp Tào Tháo. Quân lính canh cửa đâu thể nghe theo, vung đao thương chặn lại không cho vào. Tân Tỵ kêu gào hơn nửa canh giờ, chẳng làm kinh động được đến Tào Tháo, lại chỉ có Quách Gia cười hỉ hả chạy ra:

— Tối mịt thế này, ai còn làm ầm ĩ ở đó thế?... Ồ! Tá Trị huynh không ở khách trướng nghỉ ngơi, sao lại đến đại doanh trung quân làm ầm ĩ thế này? Phải chăng là bọn lính hầu có điều trễ nải? Đứa nào dám coi thường huynh, xin cứ việc nói cho tiểu đệ biết, người đồng hương này sẽ xử lý nỗi bực dọc giúp huynh.

Tân Tỵ vừa thấy Quách Gia, cơn giận dữ bỗng ở đâu kéo đến:

— Họ Quách kia! Ngươi chớ có làm trò, mau dẫn ta đến diện kiến Tào công bàn việc xuất binh!

Quách Gia uể oải ngáp dài:

— Tá Trị huynh hà tất nóng vội như vậy. Chúa công đã bằng lòng cho viện quân giúp Viên Đàm, nhưng chiến sự còn đang gấp rút, nhất thời chưa dứt ra được mà thôi.

— Làm gì có chiến sự gấp rút nào? - Tân Tỵ giương mày trợn mắt, vô cùng giận dữ, - Đã mấy ngày liền Tào công cố thủ không đánh, nếu thế này chỉ cần sai một viên tướng canh giữ quan ải là được, hà tất ở lại đây cho mất thì giờ? Ta thấy Tào công chắc hẳn không tin tưởng thành ý của ta nên mới để huynh qua loa vờ vịt với ta, chuyện này nhất định phải nói rõ trước mặt ngài mới được.

— Cần gì chứ. - Quách Gia vẫn giữ thái độ hờ hững, - Đấy là chuyện của Tào công với họ Viên, có gì liên quan tới chúng ta mà lo?

— Cái này... Cái này... - Tân Tỵ giấu nỗi khổ tâm trong lòng, không tiện nói thẳng ra việc nhà mình, ngẫm nghĩ hồi lâu mới nói, - Thân là bậc tể phụ triều đình cũng nên giữ uy tín lời nói của mình, há có thể bỏ lời hứa sang một bên không thèm đoái hoài đến?

— Ô! Huynh nói năng cũng thật rành rẽ. Nhớ khi xưa đánh nhau ở Quan Độ, Viên Thiệu sai Trần Lâm viết hịch văn truyền khắp thiên hạ, sỉ nhục tổ phụ ba đời Tào công, nào là gian nịnh, nào là phản nghịch, sao bây giờ lại cho Tào công của chúng ta là bậc tể phụ triều đình chứ? - Quách Gia cười khanh khách.

— Ngươi, ngươi chớ nói những câu vô ích! - Tân Tỵ không muốn nhiều lời với Quách Gia, - Mau dẫn ta đến gặp Tào công!

Quách Gia đột nhiên nghiêm mặt không cười nữa:

— Huynh thực sự muốn gặp?

— Nhất định phải gặp!

— Được thôi... Lính đâu, hãy tránh đường, để Tân tiên sinh đi gặp chúa công nào. - Quách Gia vừa nói vừa lùi sang bên viên môn.

Tân Tỵ coi như đã vượt được một cửa ải, nhưng làm sao để thuyết phục được Tào Tháo mới là chuyện khó. Ông ta sửa sang lại áo mũ, rồi vừa bước vào vừa suy nghĩ nên nói những gì. Lại nghe Quách Gia ở bên cạnh than thở rằng:

— Tay dài cũng không níu giữ được mệnh ngắn, không nghe lời khuyên nằng nặc đi tìm cái chết, ta còn có thể làm thế nào nữa? Ài... Tiểu đệ với huynh cũng coi như đồng hương, đệ sẽ ở đây đợi nhặt xác cho huynh vậy.

Tân Tỵ vụt quay đầu lại:

— Quách Phụng Hiếu, ngươi nói câu ấy là có ý gì?

Quách Gia khoanh tay, dướn mày nói:

— Tá Trị huynh một khi đã vào doanh này thì cái chết đã treo lơ lửng trên đầu rồi, lẽ nào vẫn chưa biết ư?

— Nói năng bừa bãi! - Tân Tỵ phất tay áo đi tiếp, nhưng đi được mấy bước lại bất giác quay đầu nhìn, thấy Quách Gia khoanh tay đứng cười, không hề có ý đi theo mình, thực sự không ngăn được tò mò. - Ngươi vừa nói ta sẽ chết, rốt cuộc là có ý gì?

Quách Gia cười hà hà bước lên:

— Hai quân chiến đấu, ai vì chủ nấy, có một số câu vốn không nên nói ra. Nhưng ta với huynh lại là đồng hương, nên cũng muốn nhắc nhở huynh mấy câu...

Tân Tỵ nuốt nước miếng, nhẫn nại nói:

— Đệ nói đi, ngu huynh xin được rửa tai lắng nghe.

— Huynh trưởng há không nghe chuyện “Chúc Chi Vũ khiến lui quân Tần”[4] ư? Viên gia với Tào công vốn là cừu thù, nay Viên Đàm nhất thời bị khốn mới cầu cứu bên ngoài, cứu hay không cứu thì có gì tốt với Tào công của chúng ta đâu? Viên Thượng, Viên Đàm lại là huynh đệ của nhau, đều có thể làm chủ Hà Bắc được. Nếu Tào công giúp Viên Đàm phá Viên Thượng, sau này kẻ thu được Ký Châu lại vẫn là người Viên gia, rốt cuộc vất vả một phen là để cho ai?

Tân Tỵ vội vàng biện bạch:

— Tướng quân của chúng ta không phải mượn quân, mà là thành tâm đầu hàng...

— Chớ giở giọng rào đón lòe bịp ấy nữa! - Quách Gia bĩu môi, - Câu ấy thì lừa được ai chứ? Hôm nay nói một câu quy hàng, ngày mai phá được Viên Thượng rồi, tất sẽ trở mặt với chúng ta thôi.

— Nếu Tào công không tin, Viên Đàm có thể gửi con tin đến.

— Con tin? - Quách Gia ngửa mặt lên trời cười lớn, - Xa kỵ Tướng quân của các ngài ngay đến tình thủ túc còn chẳng thèm nhìn đến, kẻ lòng lang dạ thú như vậy, một con tin nhỏ nhoi có đáng gì chứ?

Một câu hỏi mà khiến Tân Tỵ cứng họng không nói được câu nào, rất lâu sau mới đáp lời:

— Vậy còn... còn những vùng đất ở Hà Nam như Thanh Châu, cũng có thể... có thể nhượng cho Tào công.

— Tân Tá Trị! Huynh chết là chết ở chính câu này đấy! - Quách Gia trừng mắt nhìn, - Đất Thanh Châu trừ huyện Bình Nguyên, Lạc An ra còn lại đều là những nơi phản loạn. Tang Bá, Tôn Quan ngày ngày tranh thành cướp đất, Thanh Châu sớm muộn sẽ thuộc về Tào công của chúng ta, cần chi Viên Đàm phải tặng cho? Huống chi mười ba châu khắp thiên hạ này, chỗ nào không phải là đất của thiên tử nhà Hán? Tào công phụng mệnh thiên tử thảo phạt kẻ bất thần, chính là phải quét sạch can qua, thống nhất về một mối. Huynh dám nói những câu như vậy, há chẳng phải là thừa nhận họ Viên ở Thanh Châu ư? Tào công không giết huynh thì còn đợi gì nữa?

Câu nói ấy khiến cho Tân Tỵ sợ đến tái mặt. Quách Gia thấy Tân Tỵ mặt mày biến sắc, lại đấu dịu:

— Tào công minh trí quyết đoán, không giống những kẻ tầm thường, huynh trưởng nói năng như vậy đến tiểu đệ cũng không thuyết phục nổi thì làm sao có thể lay động được Tào công chứ? Nếu lại nhất thời kích động, nói năng thất thố, Tào công nói giận mà xử tử huynh thì một dạ tài năng, một đời phú quý của huynh há chẳng trôi theo dòng nước ư? Một mình huynh chết thì cũng thôi, nhưng tính mạng mấy chục con người đáng thương của Tân gia cũng không biết trông vào đâu được.

— Ngươi... - Tân Tỵ thấy Quách Gia đã vén bức rèm che lên thì vô cùng kinh ngạc, lại nhớ đến Tuân Du mấy ngày nay tránh mặt không gặp, liệu rằng ông ta đã nói rõ với Quách Gia hết rồi, khóc không được, cười không xong, chỉ thở dài một tiếng. - Hóa ra ngươi đã biết rõ ẩn tình trong đó.

— Đâu chỉ có một tiểu đệ biết, ngay cả Tào công cũng đã biết rồi. - Quách Gia nắm lấy tay Tân Tỵ rất tự nhiên, vừa xoa vừa nói, - Tình ấy đáng thương, thù ấy đáng hận. Biết làm sao được, đời loạn thế này những chuyện như vậy quá nhiều. Tào công dù có nhân nghĩa, cũng chỉ biết thương vậy chứ chẳng thể giúp được. Nhưng tiểu đệ có thể gợi ý huynh trưởng mấy điều thế này, nếu muốn thuyết phục Tào công rút binh để lên phía bắc, cứu gia quyến huynh thoát khỏi khổ ải cũng không khó gì, nhưng không thể vì lợi ích của Viên Đàm mà phải mưu tính cho Tào công mới được!

Tân Tỵ im lặng gật đầu, nhưng nghĩ lại chợt thấy không ổn! Nhận ủy thác của Viên Đàm mà lại mưu tính cho Tào công, thế chẳng phải là phản chủ theo địch ư? Ông ta ngẩng đầu định cãi, chỉ thấy dưới ánh lửa chập chờn, nụ cười của Quách Gia đầy vẻ hữu hảo y như một làn gió xuân, nhất thời không biết nói lại thế nào.

— Tá Trị huynh, có câu này từ khi huynh đến ta đã muốn nói rồi. Ngày trước, khi Quang Vũ Đế trung hưng, đại tướng Mã Viện dưới trướng có nói rằng: “Đời nay, chẳng phải riêng có vua chọn bề tôi, mà bề tôi cũng chọn vua vậy.” Có câu rằng: “Chim khôn chọn cây mà đậu, tôi giỏi chọn chủ mà thờ.” Lúc Viên Thiệu còn tại thế, tuy chẳng thể hơn được Tào công nhưng cũng có thể kiêm tính được bốn châu, thành kẻ anh hào một phương, khi ấy huynh trưởng kháng lại lời trưng vời, không chịu về nam cũng là lẽ đương nhiên. Nói cách khác, ví như Viên Thiệu chết rồi, nhưng các con ông ta có thể giữ tròn đạo hiếu đễ, nuôi dưỡng thực lực, huynh tiếp tục theo giúp cho họ cũng coi như thôi. Thế nhưng Viên Thượng, Viên Đàm huynh đệ tương tàn, nồi da xáo thịt, coi cơ nghiệp của vong phụ như cỏ rác, làm lụy đến muôn ngàn tướng sĩ phải chết vì tranh giành trong nhà, dân chúng Hà Bắc đã chịu đủ khổ sở, ngay cả những hào tộc mà Viên Bản Sơ trọng dụng lúc sinh tiền cũng chẳng có điều gì tốt đẹp! Một đám ngu tối như vậy, còn theo giúp chúng làm gì?

Những đạo lý ấy Tân Tỵ há lại không hiểu? Nhưng một là ông ta theo giúp họ Viên đã lâu cũng có điều ân nghĩa, hai là bán chúa cầu vinh sẽ bị người đời chửi rủa, ba là huynh trưởng của ông ta là Tân Bình, tự Trọng Trị là tâm phúc của Viên Đàm, nên tuyệt đối không thể chạy theo Tào Tháo được.

Quách Gia hiểu thấu tâm tư Tân Tỵ, bèn đổi giọng mềm mỏng:

— Xin huynh trưởng hãy nghĩ lại, kẻ nào đã bắt giữ lớn nhỏ cả nhà huynh, chẳng phải là huynh đệ họ Viên ư? Cứ như tiểu đệ thấy huynh với Viên gia chẳng phải nghĩa chúa tôi mà là kẻ thù vậy! Nếu chẳng phải huynh đệ chúng bất hòa với nhau, sao đến nỗi gia quyến của huynh phải mắc nạn trong lao tù? Kế sách bây giờ chỉ có giúp Tào công đại phá Viên gia, đoạt Nghiệp Thành mới là con đường đúng đắn để phục thù mà thôi!

— Từ xưa trung nghĩa không thể lưỡng toàn, huynh đệ ta đã theo giúp Viên Đàm thì không thể tính toán nhiều được. - Tân Tỵ vẫn rành rọt nói, nhưng dường như không còn đủ sức lực nữa.

— Tá Trị huynh nếu thực không có ý thương nhớ gia quyến, đâu lại đi nhờ Tuân Du vì tình riêng mà nói giúp cho? - Quách Gia lại dùng phép khích tướng, - Thứ cho tiểu đệ nói thẳng, hôm nay nếu huynh không thay đổi mà về theo dưới trướng Tào công, chỉ e là ngày sau sẽ bị người trong thiên hạ chê cười.

Tân Tỵ cũng là người nóng tính, vừa nghe thấy câu ấy, lửa giận đã bốc lên:

— Cười cái gì ta chứ?

— Ha ha, họ cười huynh đệ họ Tân ở Dĩnh Xuyên có mắt không tròng, thờ nhầm chủ tối. Sau này Tào công quét sạch Hà Bắc, các vị đồng hương chúng đệ làm quan to cưỡi ngựa đẹp, còn huynh nhà tan người mất, lại phải xích chân gông cổ, chịu nhục trong quân!

— Đáng ghét! - Tân Tỵ đỏ mặt tía tai, chắp tay sau lưng hầm hầm đi đi lại lại trước cửa viên môn mấy vòng rồi mới dừng lại, nhưng khẩu khí đã thay đổi:

— Nếu có thể cứu được lớn nhỏ trong nhà thoát nạn thì danh tiết của cá nhân ta có xá gì? Khi xưa Trần Đăng nhận làm sứ giả cho Lưu Bị nhưng lại lập mưu cho Tào Tháo, đến nay cũng không ai nói ông ta có điểm gì không tốt. Nhưng lúc ta sắp đến đây, huynh trưởng đã dặn đi dặn lại, nếu ta quy hàng Tào Tháo, ngày sau còn mặt mũi nào gặp huynh trưởng Trọng Trị nữa?

Quách Gia xua xua tay:

— Phàm mọi việc đều có chỗ dung hòa lẫn nhau. Huynh trưởng của Tuân Lệnh quân là Tuân Thầm chẳng phải cũng làm quan ở Nghiệp Thành ư? Ngay cả Quách Đồ ngoan cố mười trâu không kéo nổi ấy, luận ra thì cũng là đồng tộc với đệ đấy. Tân Thao với huynh cũng là đồng tộc, ai vì chủ nấy, có liên can gì đến nhau? Sau này khi Tào công bình định Hà Bắc rồi, nhớ đến công lao của huynh cũng sẽ không để cho Trọng Trị huynh phải thua thiệt. Thế lớn trong thiên hạ như vậy, Tá Trị huynh chẳng qua là đến sớm trước một bước, còn lệnh huynh sớm muộn cũng sẽ phải theo bước của huynh thôi. Hãy suy nghĩ cho thấu đáo một chút, huynh đệ họ Viên tương tranh chẳng những làm hại cơ nghiệp của vong phụ, mà còn làm hại cả sĩ đại phu dưới trướng, hại cả ba quân tướng sĩ, hại cả muôn vàn dân chúng vô tội nữa! Chút lòng trung của huynh đệ đại huynh nếu đem so với những điều ấy thì đâu là nặng, đâu là nhẹ? Xin huynh hãy cân nhắc kỹ. - Nói đến câu cuối, giọng Quách Gia gần như khẩn khoản.

Dưới ánh lửa chập chờn, bóng người dài thượt như hình ma quỷ. Quách Gia nhìn chằm chằm vào Tân Tỵ, còn Tân Tỵ nhíu chặt hai mày suy nghĩ rất lung. Vệ sĩ canh cửa không dám thở mạnh, dưới cửa viên môn im ắng không một tiếng động, nghe thấy cả tiếng côn trùng rả rích trong đám cỏ đêm. Hồi lâu Tân Tỵ mới chậm rãi thở ra một tiếng, cất giọng run rẩy như tiếng nấc nghẹn:

— Việc đã thế này... ngu huynh cũng chỉ còn cách... chỉ còn cách... - Ông ta không tiện nói tiếp, nhưng đó cũng coi như đã chấp nhận quy thuận rồi.

Quách Gia không để Tân Tỵ phải khó xử, vội vàng vái một vái dài:

— Tá Trị huynh thấu hiểu đại nghĩa, ngày sau tất được triều đình trọng dụng! - Nói đoạn kéo tay Tân Tỵ đi luôn.

— Đi đâu vậy? - Tân Tỵ giật mình khựng lại.

— Ha ha ha!... Tào công đã đợi huynh từ lâu rồi!

Tân Tỵ lúc này mới hiểu - hóa ra bọn họ đã thông đồng với nhau cả rồi! Nhưng lời đã nói ra khỏi miệng, có hối cũng vô ích, đành cắn răng nhận mệnh.

Đại trướng trung quân đèn đuốc sáng choang, Tào Tháo đã chuẩn bị sẵn tiệc rượu, ngồi nghiêng mình vừa uống rượu vừa đọc sách, đối diện là hai chiếc ghế còn để trống. Quách Gia dẫn theo Tân Tỵ vẻ mặt hổ thẹn bước vào, Tào Tháo gật gật đầu rất tự nhiên, dường như đã liệu định được kết quả như vậy.

Quách Gia huých Tân Tỵ một cái, song Tân Tỵ chắp tay nhưng thực sự không biết nên gọi là “minh công” hay “chúa công”, nhất thời đứng lặng không nói câu nào. Tào Tháo cũng không làm ông ta khó xử, tự tay rót đầy một chén rượu nói:

— Tân tiên sinh ngàn dặm bôn ba đến đây giúp sức cho triều đình, lão phu xin kính ngài một chén.

Tân Tỵ đưa hai tay đón chén rượu nhỏ xíu mà thấy như nặng ngàn cân - rượu này đương nhiên là nặng rồi, chén rượu “ngàn dặm bôn ba giúp sức triều đình” này, trước khi uống thì ông là người giúp rập cho Viên gia, nhưng uống qua họng rồi thì chủ của ông sẽ là Tào Mạnh Đức! Tình thế ấy khiến Tân Tỵ không dám nghĩ tiếp nữa, ngửa cổ dốc nhanh chén rượu, không dám nhấm nháp xem chén rượu bán chủ ấy có mùi vị thế nào.

— Xin mời ngồi. - Tào Tháo chỉ chiếc ghế trống đã đặt sẵn trước mặt.

Rượu đã uống rồi, còn giả bộ trung thần làm chi? Tân Tỵ cũng không tránh né nữa, ngồi xuống chỗ của mình.

Tào Tháo vuốt râu cười nói:

— Lão phu chỉ hỏi ngài một câu, Viên Đàm đầu hàng là thực hay giả? Chắc không phải là mượn tay lão phu để phá Viên Thượng, còn hắn thì ngồi ngư ông đắc lợi chứ? Nếu như có sự dối trá, lão phu sẽ để huynh đệ hắn tàn sát lẫn nhau thêm một thời gian nữa, còn ta nhân khi ấy sẽ bình định Kinh Châu trước.

— Là thực hay giả có khác gì nhau đâu? - Tân Tỵ lúc này đã có sẵn chủ ý, một khi đã mưu tính cho Tào Tháo, cũng phải lộ rõ một chút tài năng thực sự của mình, không thể để cho bọn Quách Gia coi thường được, bèn đánh bạo nói, - Minh công không cần phải hỏi là thực hay giả, chỉ luận về tình thế là được.

— Ồ? - Tào Tháo bất giác chau mày, - Nói vậy là thế nào?

Tân Tỵ sang sảng nói:

— Viên gia thủ túc tương tàn, chẳng phải là do người khác ly gián mà ra. Cả hai anh em họ đều cho rằng đoạt được đại vị thì thiên hạ có thể về tay mình, trong nhà đánh nhau mà không thèm biết đến nghĩa lớn trong thiên hạ. Nay Viên Đàm cầu cứu minh công, có thể thấy là ngu tối thế nào. Viên Thượng tuy vây khốn Viên Đàm nhưng không thể hạ được, ấy là lực cạn rồi vậy. Bên ngoài việc quân chiến bại, bên trong giết hại mưu thần, huynh đệ tương tranh, nước chia đôi ngả, chiến phạt liên miên, giáp trụ sinh chấy rận. Lại thêm hạn hán sâu bệnh, đói kém mất mùa cùng nhau kéo đến, nước không có tích trữ, quân không có lương thảo, thiên tai giáng ở trên, nhân họa khốn ở dưới, dân chúng Hà Bắc bất luận là ngu hay trí đều biết đã đến khi đất sụp ngói tan, đó là lúc trời làm mất Viên Thượng vậy!

Tào Tháo không thể nghĩ rằng Tân Tỵ lại có thể nói ra được những đạo lý lớn như vậy, vội rót đầy thêm cho ông ta một chén rượu nữa. Tân Tỵ không chối từ, ngửa cổ uống cạn, lại nói tiếp:

— Binh pháp có câu: “Hữu thạch thành thang trì đới giáp bách vạn nhi vô túc giả, bất năng thủ dã.”[5] Nay minh công đến đánh Nghiệp Thành, nếu Viên Thượng không về cứu, Nghiệp Thành tất sẽ mất không còn chốn trở về. Nếu quay về cứu, Viên Đàm tất sẽ đem quân truy kích phía sau. Đem cái uy của minh công đi đánh đám giặc khốn cùng mệt mỏi, có khác nào cơn gió to quét sạch lá thu? Ông trời đã đem Viên Thượng ban tặng cho minh công, minh công không nhận lấy lại đi đánh Kinh Châu. Kinh Châu sung túc, trong nước chưa có họa loạn. Trọng Hủy[6] có nói: “Loạn giả thủ chi, vong giả vũ chi, thôi vong cố tồn, quốc chi lợi dã.”[7] Ngày nay huynh đệ họ Viên không lo kế lâu dài, chỉ lo đấu đá lẫn nhau, có thể nói là loạn vậy. Kẻ ở không có cái ân, kẻ đi không có lương thực, có thể nói là mất vậy. Sáng không lo được chiều, mệnh dân chẳng sống nổi, minh công lúc này không tới lấy, còn đợi đến khi nào nữa? Nếu Viên Thượng diệt Viên Đàm rồi, may gặp năm sau ngũ cốc được mùa, lại biết hối lỗi trước mà nuôi dưỡng thực lực, minh công há chẳng phải đã để mất thời cơ tốt rồi sao? Như nay xuất binh là do Viên Đàm cầu xin, danh chính ngôn thuận, còn lợi gì hơn thế? Huống chi kẻ địch bốn phương chẳng đâu lớn bằng Hà Bắc, bình được Hà Bắc khí thế ba quân sẽ mạnh mẽ, ba quân mạnh mẽ sẽ chấn động cả thiên hạ, thiên hạ chấn động thì minh công có thể quét sạch can qua, thống nhất bốn bể mà thành đại nghiệp vậy!

Tân Tỵ đem hết cục thế trong thiên hạ ra nói liền một mạch, Tào Tháo vừa nghe vừa liên tục đập tay xuống bàn - Tân Tá Trị thật giỏi, người này đâu phải kẻ tầm thường! Tào Tháo nắm chặt lấy tay Tân Tỵ:

— Lão phu đúng là được thụ giáo không ít! Có Tá Trị đến đây mượn quân xin hàng, bất luận thực hay giả, lão phu nhất luật bằng lòng cho hàng.

— Vậy khi nào xuất binh? - Tân Tỵ vội vàng truy vấn.

— Cái này... - Tào Tháo chợt ngưng lại, - Ở đây thì không có vấn đề gì, nhưng chưa biết chỗ Lưu Biểu, Lưu Bị không biết có còn quấy nhiễu không.

Đúng lúc ấy chợt nghe ngoài trướng có tiếng bẩm báo, Vương Tất vội vàng chạy vào:

— Khải bẩm chúa công, Lưu Biểu sai Kinh Châu Biệt giá Lưu Tiên đến nghị hòa!

— Nghị hòa? Ha ha ha!... - Khối đá tảng đang đè nặng trong lòng Tào Tháo coi như đã được bỏ xuống, ông vỗ vỗ vai Tân Tỵ nói, - Ta nghĩ, trong vòng một hai ngày tới có thể sẽ rút quân.

Việc công đã nói nhưng còn việc tư, Tân Tỵ tuy ngại ngùng nhưng vẫn không nén được cầu xin:

— Mong minh công nhanh chóng hạ được Nghiệp Thành, cứu lớn nhỏ cả nhà tại hạ thoát khỏi lao lung.

— Điều ấy đương nhiên! - Tào Tháo đứng dậy dặn dò Vương Tất. - Đi nói với Lưu Tiên, đất Nam Dương lão phu không tranh nữa, hãy bảo tên giặc tai to mau lui quân đi, lão phu cũng sẽ nhanh chóng lui binh. Hai nhà sẽ bãi chiến ở đây!

Vương Tất nghe mà vẫn mơ hồ:

— Nếu hắn ta hỏi vì sao chúng ta vô cớ công phạt Kinh Châu thì sao? Trận chiến này là do chúng ta gây ra mà!

— Hừ! Trong thời tao loạn này, lão phu muốn đánh ai thì đánh, cần gì lý do nào chứ? - Tào Tháo nói xong, chợt thấy mình đã lỡ lời, trả lời như vậy quả là mất tư cách của một vị Tư không đương triều, bèn đổi giọng nói, - Nếu hắn ta hỏi như vậy thật, ngươi hãy nói đó là thiên tử quở trách Lưu Biểu đã lâu không sai sứ đến triều kiến, làm mất đạo thần tử. Còn như muốn bàn bạc gì thì không nói ở đây được, hãy bảo hắn ta theo lão phu về Hứa Đô, đến kim điện của thiên tử mà nói. Đã hiểu chưa?

— Rõ! - Vương Tất miệng nói rõ nhưng trong lòng vẫn mơ hồ, đành dặn dò thế nào thì làm đúng như vậy thôi.

Tào Tháo đưa tay đỡ Tân Tỵ dậy:

— Lời lão phu nói, ông đã nghe hết rồi đấy, ngày mai quay về Hứa Đô tâu rõ với thiên tử, rồi chúng ta sẽ lập tức dẫn quân đến Lê Dương giải vây cho Viên Đàm... Đến khi ấy, chắc sẽ còn phải vất vả đến ông đấy!

Tân Tỵ biết, điều Tào Tháo nói đến là việc dẫn đường chỉ lối, liên lạc nội gián, vội vàng bằng lòng:

— Minh công an tâm, tại hạ xin làm hết khả năng của mình. - Không phải vì Tào Tháo thì cũng là vì gia quyến của mình.

— Không còn sớm nữa, ta xin tiễn Tá Trị về trướng nghỉ ngơi. - Quách Gia kéo tay Tân Tỵ vui vẻ cười nói đi ra.

Tào Tháo nhìn theo bóng Quách Gia, không ngăn được than thầm: “Lưu Biểu lui quân, Tân Tỵ xin hàng, tất cả đều đúng như mưu tính của Quách Gia. Kẻ giúp lão phu thành đại nghiệp, tất là người này vậy!”

❀ ❀ ❀

[1] Nay là phía tây nam huyện Phương Thành tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

[2] Nguyên văn Hán Việt: “hi” nghĩa là lợn lòi, lợn rừng.

[3] Quá thiệp diệt đỉnh: qua sông lội ngập đầu - Chữ trong hào Thượng Lục, quẻ Đại Quá, Kinh Dịch. Vương Bật chú: gây lỗi quá nhiều sẽ đến nỗi bị trừ diệt.

[4] Chúc Chi Vũ: người nước Trịnh thời Xuân Thu. Năm 630 trước Công Nguyên, hai nước Tần, Tấn hợp binh vây nước Trịnh, Chúc Chi Vũ liền đến Tần doanh, trình bày sự lợi hại với Tần Mục Công, cuối cùng đã khiến Tần Mục Công rút quân không đánh nước Trịnh nữa, cứu được nước Trịnh khỏi cơn binh hỏa.

[5] Có thành đá hào sâu, quân sĩ mặc giáp hàng trăm vạn mà không có lương thực cũng không thể giữ được.

[6] Trọng Hủy, hay Lai Chu là danh thần thời Ân Thương, từng phò tá Thương Thang, cùng với Y Doãn là hai tướng tả hữu. Câu: “Kẻ loạn thì ta đoạt lấy, kẻ mất thì ta lấn át” được trích trong Tả Truyện.

[7] Kẻ loạn thì ta đoạt lấy, kẻ mất thì ta lấn át, lật đổ nơi vong đạo, củng cố nơi có đạo, đó là lợi cho nước vậy.