Người ta nếu không suy nghĩ sâu xa, tất có nỗi lo gần kề, những chuyện trong hoàng gia chẳng thể dễ dàng mà nhúng tay vào được.

Một kẻ quyền thế đã đạt đến đỉnh cao như Vương Phủ trước sau vẫn không hiểu rằng: Từ ngày có đế vương đến nay, phàm những kẻ hãm hại hoàng hậu, dù là nhân ý chỉ của hoàng thượng mà làm, chắc chắn những đồng liêu và người đời cũng không tha cho và rốt cuộc hoàng thượng cũng sẽ không tha!

Tháng Ba, năm Quang Hòa thứ hai (năm 179), Lưu Hoành không còn có thể nhẫn nhịn dung tha cho sự hống hách của Vương Phủ được nữa. Được hoàng thượng thụ ý, chỉ trong một thời gian ngắn, các tấu chương đàn hặc Vương Phủ ào ào như bão tuyết bay đến sảnh đường. Đòi phải hối lộ, ăn trộm quốc bảo, hãm hại tông thất, giết hại sĩ nhân, kéo bè kết đảng, gây nên chiến loạn, đầu độc hoàng hậu... Vô số tội trạng của Vương Phủ bị lật tẩy. Các đại thần Lưu Cáp, Trần Cầu... vốn xưa nay coi hắn ta như cừu thù cũng đứng bên cổ vũ. Lưu Hoành nhân nước lật thuyền, liền bắt Vương Phủ cùng các nghĩa tử của ông ta là Vương Cát, Vương Manh giam vào thiên lao.

Kẻ ác tất có kẻ ác trị, Vương Phủ vào ngục liền gặp phải khắc tinh của ông ta, đó là tay khốc lại Dương Cầu - kẻ vốn oán hận ông ta đến tận xương tủy. Dương Cầu đâu có quản điều luật vương pháp gì, chẳng cần đợi chiếu mệnh đã ngay lập tức lôi phụ tử Vương Phủ ra đánh gậy đến chết, rồi phơi thây ngoài phố.

Theo sau cái chết của phụ tử Vương Phủ, những kẻ trước kia bám vào Vương Phủ bắt đầu gặp hồi đen tối. Thế là Đoàn Quýnh cũng bị xách tai đổ cho một chén rượu độc chết một cách mờ ám, kết thúc cuộc đời nhiều khen chê. Đại hoạn quan Vương Phủ - kẻ từng dẫn dắt vận mệnh của triều đình và nắm giữ mạng sống của vô số người cuối cùng cũng đã bị kết liễu. Mãi rất nhiều năm sau khi ông ta chết, sự tàn nhẫn và gian trá của ông ta vẫn còn thấp thoáng trong những cơn ác mộng của rất nhiều người.

Nhưng người được lợi nhiều nhất khi ấy lại chính là hoàng đế Lưu Hoành. Không ai ngờ được rằng, sau khi hoàng đế xử tử Vương Phủ, ông ta lại quay trở lại xử tử nốt các đại thần cứng đầu là Lưu Cáp, Trần Cầu, Dương Cầu. Giờ đây Lưu Hoành không còn là tiểu hoàng đế nhu nhược ngày nào nữa. Thông qua một loạt những tranh chấp trên chính trường, ông ta đã đem các thế lực tông thất, đảng nhân, ngoại thích, hoạn quan, quyền thần... tất thảy đều đạp xuống dưới chân mình, để về sau không còn ai có thể dám công nhiên khiêu chiến với vương quyền của mình nữa! Ông ta bắt đầu cứng rắn và độc đoán, đem những hoạn quan thân tín là Trương Nhượng, Triệu Trung cùng các tâm phúc đã khổ tâm rèn giũa trong Hồng Đô Môn đẩy ra phía trước. Một cuộc thanh lọc chính trị đã hoàn thành im lìm không một tiếng động...

“Tái ông thất mã, yên tri họa phúc.” Vận mệnh thật sự là một trò đùa với Tào gia. Tào Tung vốn là bè đảng tội chết với Vương Phủ, lẽ tất nhiên ông ta cũng là kẻ bị xử lý. Nhưng nhân vì vụ án Tống hậu, ông ta thành kẻ bị hại, thành đối tượng bị Vương Phủ bức hại. Lại thêm việc Tào Tung đã hối lộ cho thế lực hoạn quan mới, nên Tào gia đã tránh được cuộc thanh lọc chính trị này hệt như một màn biểu diễn.

Nhà Tào Dận có thể nói là nghèo khổ nhất trong gia tộc Tào thị, không thể sánh được với gia cơ sản nghiệp to lớn của Tào Tung, Tào Xí, Tào Đỉnh. Tuy Tào Dận có thanh danh hơn nhiều so với mấy vị huynh trưởng trong nhà, nhưng rốt cuộc chỉ là một ẩn sĩ ở làng quê chẳng tiếng tăm gì, ra khỏi huyện Tiều thì không ai biết cả. Ông từ nhỏ đã mất phụ mẫu, lại thêm sức vóc yếu ớt, nhờ có gia sản tổ tiên mới có cơ ngơi này. Do bản thân chẳng giàu có, chuyện hôn nhân cũng vô cùng giản đơn, chỉ có một vị phu nhân, mà lại chưa từng sinh dưỡng con cái. Dù cho cuộc sống của ông bất hạnh như vậy, nhưng Tào Dận thường ngày tiêu pha cũng chưa bao giờ hẹp hòi. Ông vốn phong nhã khí khái, tất nhiên không thể không có chỗ phải tiêu tiền. Khi xưa nuôi dưỡng Tào Tháo bốn năm, nhưng chưa từng so đo điều gì và phàm những người trong tộc nghèo khó hơn mình, một khi đã cất lời, tuyệt đối ông đều hết lòng chu cấp, thực là chưa thấy người đâu đã thấy tiền trước rồi. Cứ rộng rãi (chỉ là rộng rãi vì sĩ diện) như thế lâu ngày, lại thêm bệnh tim trong người phải tốn phí tiền của thuốc thang, cuộc sống của ông ngày càng quẫn bách. Cuối cùng trong nhà chẳng còn người ở nào nữa, việc trong việc ngoài đều phải do phu nhân ông đích thân lo liệu.

Đến nay Tào Đỉnh, Tào Xí nối nhau qua đời, điều ấy là một đòn giáng mạnh vào ông, khiến bệnh tim của ông càng thêm phát tác không thể nào bớt được. Khi cơn đau đến thì đau đến lăn lộn, qua rồi thì toàn thân mệt mỏi đến không còn chút sức lực nào nữa. Ăn uống không vào, tối ngủ không được, mấy tháng liên tục người gầy sút hẳn đi.

Những ngày gần đây, huynh đệ Tào Tháo, huynh đệ Hạ Hầu, huynh đệ Đinh gia, còn cả Tào Hồng thường xuyên đến thăm ông. Tào Dận không có con cái, bản tính lại thích trẻ nhỏ, đám trẻ con trong tộc cho đến bọn trẻ hàng xóm láng giềng cũng thường đến thăm ông. Có lúc nhân khi tinh thần khỏe khoắn, ông lại kể chuyện cho mọi người nghe. Còn khi tinh thần không được tốt thì chỉ bốc cho một nắm kẹo hay mứt gì đó, tóm lại là chẳng để mọi người về không bao giờ.

Chớp mắt mùa đông đã trôi qua, Tào Tung sai người đưa tin mừng về nhà - ông đã được phục nguyên chức quan cũ. Tào Tháo vội vàng chạy đến trước mặt thất thúc đọc thư, nói cho ông biết Vương Phủ đã chết, Tào gia lại có thể gối cao đầu không lo lắng gì nữa rồi. Tào Dận nằm trên giường, nghe những chuyện ấy, thỉnh thoảng lại chen vào một hai câu:

— Ồ? Thế ư? Hóa ra là vậy! Thế có phải là đúng không.

Tóm lại đều là những câu chẳng đâu vào đâu cả - Quan trường vốn rất xa lạ với ông, phú quý cũng không phải là sự mong mỏi tìm kiếm suốt đời ông. Tấm lòng của ông giống như một hồ nước trong vắt, dù bão gió thế nào cũng không khiến hồ nước ấy gợn sóng.

Tào Tháo thực sự phải mất cả một buổi mới đọc được xong bức thư dài gần bằng nửa bộ sách Tả Truyện[1] ấy của phụ thân. Cúi đầu xuống thì thấy thất thúc đã cất tiếng ngáy từ khi nào. Tào Tháo liền cúi xuống gài lại góc chăn cho ông, vừa mới nhẹ chân định đi khỏi thì đã nghe thấy tiếng ồn ào náo nhiệt ngoài sân.

— Ồ! Mấy đứa cũng đến đây rồi! - Đó là tiếng thất thẩm.

— Thẩm nương ạ! Thẩm trông Tử Liêm nhà ta xem, hôm nay ăn mặc trông như chàng rể ngốc đây này! - Giọng nói không to không nhỏ, nghe biết ngay là Biện Bỉnh.

— Ha, ha, ha! - Thất thẩm cũng bật cười. - Ờ, ăn mặc đúng là đẹp thật.

— Thất thẩm chớ nghe tiểu tử ấy nói bừa! - Tiếng Tào Hồng ồm ồm nói lớn. - Thất thúc tiểu điệt sao rồi ạ?

— Đang nằm trong nhà đấy. Mạnh Đức cũng ở đó, đọc thư cho ông ấy nghe! Mấy đứa mau vào đi!

Tào Tháo đã bước ra ngoài đón:

— Hai ngươi nói nhỏ một chút, thất thúc vừa ngủ rồi.

Nói xong mới trông thấy Tào Hồng mặc bộ y sam đỏ chóe, áo bào đỏ, quần đỏ, đai lưng đỏ, khăn buộc đầu cũng đỏ. Tiểu tử đó từ nhỏ thân hình đã to béo, nhưng vóc dáng không cao, lông chân lông tay cứng rậm, khuôn mặt đen sì, ăn mặc thế này trông hệt như hòn than đỏ bắn từ trong bếp lửa ra.

Tào Tháo trông thấy, ngây ra:

— Đệ, đệ... làm gì thế này?

— Trông có ra dáng không? Đệ phải làm ông hiếu liêm đây! - Tào Hồng dương dương đắc ý.

— Ha ha ha... - Tào Tháo vừa bực vừa buồn cười. - Đệ cởi mau ra cho ta đi! Ăn mặc thế này là để đi nhận chức hay là đi hỏi vợ chứ? Đệ đã thấy hiếu liêm, mậu tài nhà ai ăn mặc thế này chưa? Đệ ăn mặc thế không khéo làm mấy vị sứ quân, quận tướng tức chết đấy! Đệ làm thế thì nhà quan còn mặt mũi gì nữa?

Tào Hồng vẫn ngây ngô không hiểu, chỉ vào Biện Bỉnh nói:

— Đệ cũng nghĩ là không được, nhưng đấy là chủ ý của tiểu cữu tử nhà huynh đấy!

Tào Tháo từ nãy thấy Biện Bỉnh bưng miệng đứng phía sau cười đến gập cả người như con tôm, liền chỉ vào Biện Bỉnh bảo:

— Đệ nghe nó ư? Nó cố ý đem đệ ra đùa đấy.

— Ơ! Đệ không biết, cứ mặc thế này đi đến mấy nhà rồi đấy! - Tào Hồng lè lưỡi.

Tào Tháo lắc lắc đầu: Tên láu cá kia lại chơi xỏ tiểu tử này rồi! Rồi quay sang Biện Bỉnh nói không nể mặt nữa:

— Tiểu tử mi ngày càng không ra sao, còn nghĩ mình là trẻ con lắm hay sao? Cả ngày rong chơi dông dài, dỗ dành mười bảy, mười tám đứa trẻ nhỏ ở quanh đây chả nói làm gì, bám lấy Hoàn nhi thổi sáo ta cũng không nói gì cả, thế mà sao đến việc đại sự của đệ ấy như thế cũng mang ra mà đùa bỡn chứ? Nếu đệ ấy thật sự ăn mặc như thế mà đi lên phủ quận thì kết quả sẽ ra sao?

— Tỷ phu! Xem huynh nói kìa! - Biện Bỉnh không cười nữa. - Khi trước đệ đã nói không theo huynh về nhà, nhưng huynh cứ nhất định lôi đệ về đây. Hơn nữa, nhà ta trên dưới có bao nhiêu trẻ con để đệ dỗ dành, huynh tưởng đấy là chuyện dễ dàng lắm ư? Thất thúc bị ốm, tâm tình chắc hẳn không vui, đệ trang sức cho Tử Liêm như thế đưa đến chỗ thúc ấy chơi, thất thúc trông thấy sẽ cười ha hả, thế lại chả tốt hơn uống mười thang thuốc bổ sao?

— Mi còn đứng đấy lẻo mép... - Tào Tháo vẫn hơi bực mình.

— Mạnh Đức chớ nói nữa. - Thất thẩm chen ngang vào. - A Bỉnh đúng là có ý tốt, hơn nữa đều là người trong nhà cả, đùa một chút cũng không sao cả. A Bỉnh thường đến đây thổi sáo cho thất thúc nghe, lại nghĩ cách làm ông ấy vui, ta còn phải cảm ơn đấy!

Thất thẩm đã nói như thế, Tào Tháo cũng không tiện nói thêm gì nữa, chỉ bảo:

— Thôi được, mấy người chúng ta đi đã. Thất thúc đang ngủ rồi, quá trưa hãy quay lại.

— Chớ đi nữa! Vào cả đây! Vào cả đây! - Không biết Tào Dận đã tỉnh từ khi nào, vén rèm cửa đưa tay vẫy bọn họ.

— Ôi! Thất thúc, sao thúc đã dậy rồi? Chúng điệt nhi làm ồn thúc phải không? - Ba người bọn họ xôn xao nói rồi bước vào nhà.

Tào Dận ngồi xuống, nhìn Tào Hồng hết bên trên bên dưới lại bên trái bên phải, mãi hồi lâu mới nói:

— Tiểu tử ngươi thế là muốn làm quan viên tân lang, hay là muốn mừng đại thọ tám mươi? - Rồi chỉ chỉ vào chậu than bên chân tường bảo, - Ha ha... Ta trông tiểu tử ngươi cứ như hòn than đỏ mới gắp trong chậu ra vậy.

Vẫn là Biện Bỉnh nhanh mồm nhất:

— Mời thúc thúc ngắm, đây là ông hiếu liêm tân nhậm của nhà ta đấy ạ!

— Hiếu liêm? Ha ha... ha ha ha... - Tào Dận cười đến lăn ra. - Thôi thôi thôi! Hiếu liêm như thế này thì không khéo làm cho ông quận tướng phải tức khí mà chết!

— Điệt nhi đã nói là không làm việc kiếm ăn, nhưng đó là nguyện vọng của đại bá thúc điệt nhi lúc sinh tiền. Nhưng nếu lại cho điệt nhi phải làm huyện lệnh, công việc ấy điệt nhi làm thế nào được, chẳng may lại gặp phải một ông sư gia chẳng biết gì như Biện Bỉnh đây, không biết điệt nhi còn hóa ra xấu xí thế nào! Cứ như điệt nhi nghĩ, nhanh chóng đem cái này nhường cho người khác, điệt nhi đi đầu quân hoặc học Hạ Hầu Nguyên Nhượng đến nha môn làm một chân sai bảo lại chẳng hợp hơn sao? Vác gậy ra đánh người thì điệt nhi làm tốt lắm đấy! - Tào Hồng vừa nói vừa vỗ vỗ vào ngực, mấy câu của hắn khiến tất cả mọi người đều buồn cười.

Tào Dận vuốt râu nói:

— Huynh đệ mấy đứa đều thế cả, thân đang được phúc mà chẳng biết phúc. Cả một quận mới chọn được một hiếu liêm, các công tử nhà hàn môn, có tài học bằng trời cũng không sờ đến được, những người giống như tiểu tử ngươi mà được cái vinh quang ấy thì tạ ơn trời phật tổ tiên còn chưa đủ đấy! Lại còn nói giọng bất cần ấy ư.

— Nhưng mà điệt nhi làm không nổi! - Tào Hồng cứ gặng nói.

— Làm không nổi thì có thể học. Có ai sinh ra đã biết làm quan? - Tào Dận thủng thẳng không vội vàng gì. - Trước hết tiểu tử ngươi phải bình tâm lại, thử nghĩ cho kỹ, ngươi muốn người ta nói tốt về mình hay muốn người ta chỉ sau lưng mình mà chửi?

— Điều ấy thúc còn phải hỏi, tất nhiên là muốn người khác nói tốt về mình chứ ạ.

— Thế thì ngươi phải chịu khó vất vả. Công việc được giao làm không tốt cũng không lo, không biết làm cũng không sao. Tìm những người làm lâu năm mà hỏi. Thái độ phải chan hòa, miệng phải ngọt, nhận sự ủy thác của người phải trung thành với công việc của người, nói phải nói chuyện nghĩa khí, lâu dài rồi sẽ có tiếng tăm tốt. Quan trọng là phải dám làm! Vào chỗ chết đánh người ngươi còn dám, làm một ông quan sao lại khó khăn thế? - Vừa nói Tào Dận vừa chỉ vào Tào Tháo. - Trước khi A Man cử hiếu liêm, đã từng học làm quan đâu? Cứ để tâm mình thật ngay thẳng, nhất tâm mong muốn làm tốt công việc, ra sức vì dân chúng thì tự nhiên sẽ làm được. Cả ngày đắn đo chức quan không thích hợp, bổng lộc ít ỏi, công việc khó làm thì cả đời cũng không tiến bộ lên được.

— Những điều thúc nói là gì thế ạ? - Tào Hồng giậm chân xuống đất.

— Không hiểu thì hãy về tự suy nghĩ đi... mấy hôm trước nghe nói ngươi rất hãnh diện, năm người mà đánh lại hai mươi chín đứa, có chuyện đó không? Trong lúc quan trọng thế này mà còn gây họa thế?

— Hừ! Khốn kiếp mấy tên cẩu nô tài ấy! - Đó là câu cửa miệng của Tào Hồng. - Thúc không biết đấy, đấy lại là người của Hoàn gia kia! Tên giữ ngựa trong phủ nhà ấy dẫn người cướp ngựa của Tần Thiệu, Tần đại ca lo lắng quá... Tần Thiệu, điệt nhi, Diệu Tài lại còn Hạ Hầu Liêm và Đinh Xung, năm người đến nhà đòi lại. Bọn gia nô ấy đứa nào đứa nấy cứ như ông lớn, cũng không hỏi thăm xem Tần Thiệu với bọn tiểu điệt có quan hệ thế nào, chẳng nói chẳng rằng ra tay luôn. Cứ trình độ như bọn ấy thì so làm sao được với ai! Dễ như một cộng một bằng hai, Hạ Hầu Liêm kém cỏi nhất, còn đánh ngã liền ba tên! Tần đại ca ra tay cũng rất lợi hại! Bọn chúng lại gọi thêm người, hô hào ra hơn hai mươi đứa, điệt nhi liền bảo:

— Đã cướp ngựa lại còn hung hăng, bọn mi là thổ phỉ đốt trại à! Bọn điệt nhi đều lôi gậy ra, chan chát đánh khắp bốn bên, đánh cho bọn giữ ngựa chúng cứ ôm lấy một đứa nha hoàn mà gọi nương thân mãi. Sau đó lão rùa già họ Hoàn ấy ra, ông ta đã bị thua A Man, vẫn nhận ra Diệu Tài! Lập tức phải xử nhũn ngay! Phải lôi ngựa ra trả cho Tần đại ca, lại còn giáo huấn cho bọn gia nô một trận, rồi cứ chắp tay tạ lỗi mãi... ha ha... Thật là thống khoái! Khốn kiếp lũ cẩu nô tài! - Tào Hồng cứ nói đến đánh nhau là tinh thần hào hứng hẳn lên, nói đến văng nước bọt ra như sao sa.

— Mấy đứa nghe thấy cả chứ, cái này thì nó có tài lắm! - Tào Dận cười. - Ta nói đây, chúng ta với Hoàn gia gây sự với nhau bao nhiêu lần rồi? Hoàn Thiệu hiện làm ở quận, Tử Liêm xét hiếu liêm, hắn khó tránh khỏi hậm hực. Chuyện ấy chúng ta không tránh đi còn chẳng kịp, còn đến mà tìm hắn.

— Đó không phải là chúng ta đi tìm, mà là tên ác nô nhà hắn không biết lý lẽ! - Tào Hồng vỗ đùi.

— Hoàn đại lão gia ấy ta cũng từng gặp qua, vốn là một ông già chân chất. Bây giờ tuổi tác đã cao, trong nhà lại không có ai, ông ấy đã cả đời là người tốt, khiến bọn người dưới tay mình phóng túng thành quen quả cũng có thật. Các ngươi gọi mấy tên ác nô ấy ra dạy cho một bài là được rồi, chớ nên xông vào cửa nhà người ta gây sự, cứ như Tào gia chúng ta đã có tâm ý không thể cùng chung sống với ông ta được vậy, làm cả làng cả tổng đều biết như thế thì ông ta còn mặt mũi nào nữa? Chuyện Đoàn Quýnh chẳng đủ để làm gương hay sao? Chuyện oán thù nên cởi bỏ, không nên thắt thêm. Sau này chẳng may xảy ra chuyện gì, người ta mượn gió bẻ măng thì làm thế nào? - Tào Dận nói những câu này là muốn khuyên nhủ đám điệt tử nghe lời, nào hay biết rằng mối oán thù với họ Hoàn đã buộc chặt rồi!

Tào Hồng cúi đầu lắng nghe, không dám nói năng gì nữa.

— Được rồi! Chớ có chau mày nghiêm mặt trước mắt ta như thế, ta không thích thấy như thế! - Tào Dận xua tay. - Thôi ngươi đi đi, chẳng có gì cho ngươi cả đâu! Ta đã bảo thẩm thẩm chuẩn bị ít rượu ngon, ngươi cầm đi cùng uống với mấy huynh đệ kia của ngươi, ra khỏi cửa chớ quên người quen biết cũ là được rồi.

— Ôi! - Tào Hồng vừa nghe thấy có rượu là vui liền. - Thất thúc! Đúng là thúc thương điệt nhi nhất!

— Ha ha... - Mọi người đều cười ầm lên.

— Đi, đi, đi! Đi nịnh thẩm thẩm đi! Thẩm ấy chuẩn bị sẵn rồi đấy. - Tào Dận lại xua xua tay.

— Dạ. - Tào Hồng đáp gọn, thi lễ rồi xúng xính đi ra.

Biện Bỉnh thấy vậy cũng cùng đi ra thì Tào Dận gọi lại.

— A Bỉnh này, có chuyện này để ngươi làm. Hôm qua Đức nhi đến thăm ta, nói phải gây dựng chuyện học hành trong nhà. Ta nghĩ rằng ngày xưa chẳng phải tứ ca đã cho ta hai gian nhà tốt ư? Nhưng cách xa, mà sức khỏe ta thế này nên cũng lười không chuyển. Ngươi về chỗ nhà tỷ phu ngươi tìm mấy kẻ gia nhân, gọi cả bọn Lâu Dị nữa, đến hai gian nhà ở trên lũng Tây ấy thu dọn cho sạch sẽ, rồi đem làm thư phòng. Ngươi phải cầm đầu bọn trẻ nhỏ trong tộc tụ tập hết lại, sau này đến đấy học hành. Đó sẽ là học đường cho việc học hành trong tộc. Đức nhi học rộng, bây giờ nó dạy học là một việc tốt. Bất kể nhà nghèo nhà giàu, kẻ xa kẻ gần, đều gọi hết bọn trẻ đi học. Con cái những nhà hàng phố nếu muốn đến học, ngươi cũng chớ ngăn cản. Chuyện này sẽ giao cho ngươi làm, giờ ngươi đi đi, chớ để lỡ thì giờ.

— Dạ! Xin thúc an tâm, chuyện này giao cho điệt nhi, thúc sẽ nghe thấy tin tốt ngay! - Biện Bỉnh tươi cười nói.

— Chớ có lẻo mép, mau đi đi!

— Dạ!

Tào Hồng và Biện Bỉnh đều đi rồi, trong phòng chỉ còn lại hai người Tào Dận và Tào Tháo. Tào Tháo thấy sắc mặt thúc hơi nhợt nhạt, trên trán rịn mấy giọt mồ hôi, liệu rằng chứng bệnh lại phát tác, vội nói:

— Thúc! Thúc lại nằm nghỉ một lúc đi!

— Ta không nằm! Người ăn no lại bò đi nằm thì hỏng rồi! Đức nhi lo chuyện học trong tộc, đó thực sự là việc tốt, phải giúp đỡ. Vẫn là người ngành trưởng nhà cháu có chí hướng, tâm huyết bao nhiêu năm của đại ca không uổng phí rồi. Ta thì không ra sao...

— Thất thúc nói những câu ở đâu thế? Người ta thường nói “tre già măng mọc”, trâu già cũng có thể đẻ kỳ lân. Đại nhân Kiều Huyền về già còn sinh được hai nhi nữ, Thôi Liệt còn sinh nhi tử Thôi Châu Bình, ai biết thúc đến già lại chẳng cho chúng tiểu điệt thêm một tiểu đệ đệ nữa? - Tào Tháo an ủi.

— Ôi dào... Thôi nào! Ta đã già có điệt tử gọi bằng tổ phụ rồi, không hy vọng gì như thế đâu.

— Thúc chớ có nghĩ như vậy, những nhà đại hộ, tứ ngũ đại đồng đường có là gì đâu, thúc cho chúng tiểu điệt thêm một huynh đệ càng tốt chứ sao?

— Cứ mong thế! Đến khi ấy nhi tử của tiểu điệt cũng phải gọi nhi tử của ta là tiểu thúc... - Tào Dận cười gượng mấy tiếng, rồi hai thúc điệt lại ngồi im lặng hồi lâu.

— Thất thúc! Rượu điệt nhi ôm đi rồi đây, ngày mai điệt nhi lại đến thăm thúc! - Lúc ấy, bên ngoài vọng lại giọng nói vang to ồm ồm của Tào Hồng.

Trong lòng Tào Tháo chợt dâng lên một niềm cảm khái: Phụ thân vừa được khôi phục quan chức, Tử Liêm lập tức được xét hiếu liêm. Thế lực, tiền tài đều quay trở lại rồi, cứ y như chưa hề xảy ra bất cứ việc gì vậy.

— Mạnh Đức, cháu đang nghĩ gì thế? - Tào Dận hỏi.

— Dạ! Dạ, không có gì ạ. Điệt nhi đang nghĩ liệu Tử Liêm có thể làm tốt công việc không.

— Nếu cháu hỏi ta câu này mấy năm trước, ta nhất định sẽ nói nó không làm nổi quan. Nhưng bây giờ ta không nghĩ như vậy.

— Ồ? - Tào Tháo ngồi bệt xuống đất.

— Con người ta bất luận hiền ngu, đều có cơ hội của mình. Bất kể xuất thân thế nào, năng lực ít hay nhiều, chỉ cần nắm chắc thời cơ thì sẽ thành công. Nhưng nếu giống như ta thế này... tự ti tự ái một đời, sẽ vĩnh viễn không thể hơn được ai cả.

— Thất thúc...

— Ta đúng là ngu độn, đến bây giờ mới nghĩ tỏ đạo lý này. Đáng tiếc là quá muộn rồi, sức khỏe của ta cũng không cho phép nữa, thật muốn có thể được làm lại từ đầu. - Tào Dận cười, cười một cách vô cùng nuối tiếc. - Mạnh Đức, nhất thiết phải nhớ kỹ lời giáo huấn của ta.

Tào Dận qua đời

Hai gian nhà để không trên lũng tây đã được bọn Biện Bỉnh, Lâu Dị sửa thành học đường. Buổi sáng hằng ngày đều dạy cho bọn trẻ trong tộc học ở đó. Tào Tháo nhân đang đọc Kinh thi cũng thường đến đó góp vui, nhìn xem bọn trẻ ngồi chật nhà học bài, dường như chính mình cũng được quay trở lại những năm tháng tuổi thơ.

Khi còn nhỏ Tào Đức thường bị gọi là “mọt sách”, có thể nói là đọc khắp sách của bách gia chư tử, là người có học thức cao nhất trong đám huynh đệ đồng lứa, nhưng Tào Đức không hiểu về con đường sĩ hoạn cũng lại chẳng nghĩ đến chuyện làm quan, chỉ tiêu khiển với đầy một nhà sách vở. Sản nghiệp Tào gia vững mạnh, lớp phụ thúc đều đi làm quan ở ngoài, theo đó Tào Đức trở thành một đại quản gia cho gia tộc. Bây giờ đã có gia thục[2], lại ngày ngày giảng sách cho bọn trẻ. Mặc bộ y sam giản dị màu xám, đội khăn vuông vải thô, tay cầm một cuốn sách, thế là Tào Đức trở thành một thầy trường tư giản dị. Nhân phẩm của Tào Đức có thể nói là đứng hàng số một, không những chẳng nhận một đồng bồi dưỡng, lại còn bỏ thêm tiền cho những trẻ nghèo trong tộc, thậm chí cả bọn trẻ trong tổng ngoài làng cũng đều quan tâm đến.

Có được một ông thầy tốt như vậy, những người trong thôn xóm tất nhiên đều bằng lòng cho con cái đến học. Lâu dần, bọn trẻ lớn có nhỏ có đã ngồi chật cả học đường, có đứa cùng là hàng huynh đệ, lại có đứa là hàng tử điệt, có con cái nhà hàng xóm láng giềng, lại có con cái các nhà bằng hữu thân thích. Lớn thì có Tào Thuần, Hạ Hầu Đức đã mười mấy tuổi, nhỏ thì có Hạ Hầu Sung, Chu Tán mới năm, sáu tuổi, đều cùng đến đọc sách.

Tào Đức bỏ công suy nghĩ, sắp xếp những đứa lớn ngồi ở phía sau, dạy bọn chúng học Luận ngữ, Kinh thi thậm chí còn đọc một ít Mạnh Tử, còn phía trước thì tổ chức cho bọn trẻ con nhỏ hơn ngồi học Hiếu kinh, tạm để Biện Bỉnh trông nom bọn chúng, Tào Tháo cũng thi thoảng đến trông nom. Cứ như vậy, căn học đường nhỏ bé đã ồn ào tiếng đọc sách: “Kẻ sĩ không thể không cương cường, quyết tâm. Là vì nhiệm vụ nặng mà đường xa. Nhiệm vụ là làm điều nhân, vậy chẳng nặng hay sao? Đến chết mới thôi, vậy chẳng xa hay sao?”[3]

“Đào tơ mơn mởn xinh tươi;

Hoa hồng đơm đặc dưới trời xuân trong.

Hôm nay nàng đã theo chồng;

Nên bề gia thất ấm nồng thuận vui.

Đào tơ mơn mởn xinh tươi...”[4]

“Mỗi nhà được năm mẫu đất, đem trồng cây dâu thì người năm mươi tuổi được mặc áo lụa; Gà lợn chó, nuôi đúng thời vụ thì người bảy mươi tuổi có thể được thịt ăn.”[5]

“Ngài rằng: “Đức cả đạo mầu,

Tiên vương dùng để làm đầu dạy dân.

Gây nên thói hòa cho thiên hạ,

Dưới trên đều cảm hóa bấy nay.

Suy ra trăm nết đều hay,

Cái gì là trước, ngươi rày biết chăng?”[6]

Tào Tháo cầm cuốn Kinh thi của mình lên, lặng yên đọc mấy dòng, rồi không sao nhập tâm được lại để xuống. Nhìn đám trẻ nhỏ đứa nào đứa nấy cúi đầu lắc lư đọc sách, Tào Tháo nuốt một miếng nước bọt - đầu óc bị bọn chúng quấy nhiễu hết! Bọn trẻ thì chẳng thấy đứa nào làm phiền đứa nào cả, dường như chúng chỉ một lòng chú tâm vào cuốn sách, nhất là Tào Thuần và Hạ Hầu Đức đang ngồi ở cuối lớp, tiếng đọc sách của chúng là lớn nhất.

Khi ấy Hạ Hầu Sung đứng dậy gọi Biện Bỉnh:

— Cữu cữu! Cữu cữu!

— Hả? Cái gì đấy? - Biện Bỉnh đang tựa lưng vào cửa sổ ngáp dài.

— Thế nào là “lập thân hành đạo” ạ? - Hạ Hầu Sung hỏi.

Biện Bỉnh tiến lại, hắn trước nay chưa từng đọc sách, từ nhỏ đã lăn lộn ở thôn quê, sau đấy chỉ nhờ vào một cây sáo để kiếm ăn. Tuy đã theo Tào Tháo mấy năm, nhưng đều chỉ là chân sai vặt làm án, chưa đụng tới bút mực bao giờ. Cầm cuốn Hiếu kinh, dòng chữ to như con cua bày ra trước mắt, mà chỉ nhận ra được một chữ Lập. Còn lại tất cả chỉ là chữ biết hắn, chứ hắn không biết chữ. Hắn nheo mắt nhìn hồi lâu mới nói đại:

— Cái này... cái này cái này... lập thân... à lập thân hành đạo. Đấy là nói là, khi mà ngươi đi đường, nhất định phải đi cho thẳng lưng vào, nếu không lâu dần rồi thành ra gù... Ngươi nhìn tổ phụ của Chu Tán bị gù đấy. Vì sao vậy? Chính là vì đi đường không ưỡn thẳng ngực lên, ông ấy gù như thế, còn làm được gì nữa? Ngươi phải suy nghĩ cho kỹ...

— Hà hà... - Tào Tháo cười nghiêng ngả, - A Bỉnh ơi là A Bỉnh, đệ ngày ngày ở đây, cũng nên theo chúng đọc sách có được không? Bảo ban bọn trẻ sai hết cả rồi!

Hạ Hầu Sung nghiêng đầu:

— Cữu cữu, cữu nói thế không đúng! - Rồi quay đầu lại gọi Tào Đức.

Tào Đức thấy Hạ Hầu Sung gọi, liền kêu lên:

— Tất cả trật tự nào... Hạ Hầu Sung, trò muốn hỏi gì?

— Thưa thầy, học trò muốn hỏi “lập thân hành đạo” là hàm nghĩa ra sao? - Giọng Hạ Hầu Sung còn rõ vẻ trẻ con.

— Được! - Tào Đức gật gật đầu, quay sang nhìn Tào Thuần bên cạnh nói. - Tử Hòa! Trò đã thuộc cả cuốn Hiếu kinh rồi, trò đọc thuộc lòng đoạn này lên nào.

— Dạ! - Tào Thuần thi lễ thật nghiêm chỉnh, rồi đứng lên đọc:

“Từ hình hài đến thửa tóc, da.

Nguyên do chịu của mẹ cha,

Giữ cho trọn vẹn, hiếu là đầu tiên;

Sau chót nữa thân hiền đạo sáng,

Tiếng tăm truyền tỏ rạng ngàn thâu.

Thờ cha mẹ, nết hiếu đầu;

Thờ vua ở giữa, kế sau dựng mình.

Tìm nghĩa ấy trong kinh Đại Nhã;

Đạo hiếu này giảng đã tỏ tường:

Nếu ngươi nghĩ đến tông đường;

Thì nên sửa lấy đức thường của ngươi.”

— Tốt lắm, vậy trò giải thích lại cho mấy trò khác có nghĩa là gì đi! - Tào Đức lại nói.

— Vâng ạ! - Tào Thuần lại thi lễ với Tào Đức rồi mới bắt đầu giảng, - Đoạn này ý nghĩa là: Khổng Tử nói với Tăng Tử, đạo hiếu là gốc rễ của tất thảy mọi đức hạnh, cũng là căn nguyên sinh ra việc giáo hóa. Thân thể của chúng ta, bốn tay chân, tóc lông da thịt đều là bởi cha mẹ ban cho chúng ta. Cho nên không thể dễ dàng làm hủy hoại thương tổn chúng, đó là điều đầu tiên của đạo hiếu. Con người sống trên đời nhất định phải tuân theo nhân nghĩa đạo đức, nhờ đó mà được lập lên, như vậy mới có thể dương danh với hậu thế, từ đó cũng khiến cho cha mẹ được vinh hiển, đó là mục đích cuối cùng của đạo hiếu. Cái gọi là hiếu, đầu tiên là bắt đầu từ việc phụng thờ cha mẹ, sau đó phải ra sức vì vua giúp nước, đó là trung hiếu hòa làm một, cuối cùng là phải lập công dựng nghiệp, công thành danh toại. Trong thiên Văn Vương có nói: “Không nhớ đến tổ tiên của ngươi thì lấy gì mà tu sửa đức này” chính là chỉ phải hiểu rõ chữ Hiếu.

Giọng của Tào Thuần oang oang rõ ràng, lại giải thích thật tỏ tường, tất cả bọn trẻ con đều tập trung tinh thần lắng nghe. Ngay cả Tào Tháo cũng để sách xuống thầm khen ngợi: “Nhị thúc tuy mất rồi, có tiểu tử này cùng với ca ca của nó là Tào Nhân kế tục, cũng chẳng có gì đáng tiếc!”

Nhưng Hạ Hầu Sung vẫn là đứa thích hỏi đến cùng, ngoái khuôn mặt béo tròn quay lại hỏi:

— Tử Hòa thúc thúc, Văn Vương là gì ạ?

Thằng nhỏ này là trưởng tử của Hạ Hầu Đôn, mà Tào Thuần là ấu tử của Tào Xí, là đệ đệ của Tào Nhân, tuy cùng đọc sách trên học đường, nhưng vẫn có phân biệt đời trước đời sau.

— Văn Vương là thiên đầu tiên trong phần Đại Nhã của Kinh thi.

— Vậy nó nói về cái gì ạ? - Hạ Hầu Sung lại hỏi.

Lần này Tào Thuần gặp khó rồi:

— Ta mới học đến phần Bội Phong, còn cách rất xa mới đến phần Đại Nhã ấy!

— Thế Bội Phong với Đại Nhã ấy là nghĩa làm sao ạ? - Hạ Hầu Sung dường như có đến mười vạn câu hỏi vì sao.

Trên đầu Tào Thuần có lẽ cũng toát mồ hôi, im lặng hồi lâu mới nói:

— Đến khi nào ngươi học đến đó sẽ rõ. - Nói xong liền ngồi xuống.

— Để ta nói cho biết! - Tào Tháo đứng nhanh dậy, giờ đây Tào Tháo đã học thuộc ba trăm bài Kinh thi của họ Phục chú giải, lại thường cùng tiểu thiếp là Biện thị cùng nhau ca hát, giờ đây thấy bọn trẻ hỏi, Tào Tháo bèn đọc to thiên Văn Vương trong Kinh thi:

“Cõi trên hồn của Văn vương;

Trên trời soi chiếu phi thường vẻ vang.

Nhà Chu tuy vốn rằng nước cũ;

Mệnh trời làm thiên tử mời trao.

Nhà Chu chẳng rạng rỡ sao?

Hay là thiên mệnh xiết bao hợp thời?

Hồn Văn vương lắm hồi thăng giáng;

Bên Ngọc hoàng xán lạn vô cùng!

*

Văn vương như cố gắng hoài;

Cho nên tiếng tốt lâu dài chẳng thôi.

Vương nghiệp nhà Chu, trời ban thưởng;

Con cháu Văn vương hưởng dồi dào.

Văn vương con cháu trước sau;

Làm vua đích thứ nối nhau trăm đời.

Phàm Chu triều những người quan chức;

Há đời đời chẳng rất hiển vinh?

*

Đời đời chẳng hiển vinh sao?

Cơ mưu kính cẩn xiết bao gắng lòng!

Hiền sĩ đẹp lại đông dường ấy;

Nước Văn vương đầy rẫy sinh vào.

Nước này hiền sĩ dồi dào;

Để làm rường cột Chu triều cậy trông.

Được hiền sĩ rất đông thế ấy;

Lòng Văn vương mới thấy bình yên.

*

Văn vương ân đức sâu xa;

Ôi ngài kính cẩn mãi mà chẳng thôi.

Lớn lao thay mệnh trời giao phó;

Thu phục liền con cháu Thương Ân.

Nhà Thương con cháu xa gần;

Đã hơn muôn vạn vô ngần đông thay!

Khi Thượng đế đã sai đã định;

Tất thảy đều phục kính nhà Chu.

*

Nhà Chu ai cũng phục tùng;

Vì thiên mệnh đổi thay không hằng thường.

Tôi nhà Ân đường đường mẫn tiệp;

Rượu rót dâng phụ tiếp Chu kinh.

Lúc dâng rồi tế thần linh;

Đội thường mũ hủ, phủ xinh mặc vào.

Những bề tôi Chu triều trung trực;

Há lại không nhớ đức Văn vương?

*

Há rằng chẳng nhớ tổ tông?

Đức thì phải cố gắng công trau dồi.

Để thiên lý đời đời hợp mãi;

Phúc tự mình tìm lấy dồi dào.

Nhà Ân chưa mất thuở nào;

Đức thì phù hợp xiết bao với trời.

Việc nhà Ân phải soi gương ấy;

Mệnh trời lo giữ lấy dễ đâu!

*

Mệnh trời chẳng dễ giữ đâu;

Chớ đem thân của ngài hầu cản ngăn.

Tiếng tốt phải xa gần truyền bá;

So lẽ trời Ân đã hưng vong.

Mà bao việc của hóa công;

Chẳng hề có tiếng, lại không có mùi.

Phép Văn vương hãy noi bắt chước;

Cứ tin theo muôn nước thịnh hung.[7]

Đọc xong thiên Văn Vương, Tào Tháo phất tay áo nói:

— Chu Văn Vương chia ba thiên hạ, đã nắm được hai phần, mà vẫn toàn tâm phụng sự Ân Thương, thật chẳng hổ thẹn là thánh nhân một đời vậy!

Tào Tháo hoàn toàn nhập tâm vào ngâm thơ, nói xong câu ấy quay đầu lại nhìn, mới biết tất cả bọn trẻ con trong nhà đều há hốc mồm tròn mắt nhìn không thốt được lên một câu nào, mặt mũi ngơ ngơ ngác ngác - Bọn trẻ còn chưa tới mười tuổi, làm gì có đứa nào hiểu nổi khi nghe những chuyện ấy!

— Ờ... - Tào Đức hắng giọng. - Huynh trưởng, bọn trẻ còn có bài tập phải học, huynh xem xem có phải... ra ngoài trước một chút không?

Tào Tháo thấy đệ đệ “mời” mình ra ngoài, mặt hơi đỏ lên, không nói năng gì, đá cho Biện Bỉnh đang bưng miệng cười mình một đá, rồi cầm sách lên đi ra.

Ra khỏi học đường, vươn vai cho đỡ mỏi, tiết trời mùa xuân thật đẹp! Tào Tháo cúi đầu nhìn - thất thúc Tào Dận đang cười hồ hởi đứng dựa dưới gốc hòe lớn. Vì bị ốm nặng đã lâu, nên giờ đây Tào Dận đã hoàn toàn không còn dáng vẻ như xưa nữa, hai mắt hõm sâu, nhưng xưa nay ông vẫn coi trọng hình thức, chòm râu vẫn được cắt tỉa gọn gàng.

— Thất thúc, sao thúc lại ra đây?

— Rảnh rỗi không có việc gì, ở đây nghe bọn trẻ đọc sách. - Giọng nói của Tào Dận chợt trở nên khỏe khoắn từ khi nào.

— Thúc phải chú ý, không được để nhiễm lạnh đâu đấy.

— Ôi dào! Ta cởi bớt áo ra rồi đấy... Ngươi xem, phong cảnh ở đây có đẹp không! - Tào Dận mỉm cười nói.

Tào Tháo quay mình, ngắm nhìn phong cảnh xung quanh: Mùa xuân đã đến, đàn chim yến đã bay về phương bắc, chúng kêu lên những tiếng kêu ríu rít, tự do tự tại bay liệng trên bầu trời, toát lên niềm vui mừng hạnh phúc, trong tiếng ca ấy có lý tưởng, có tình yêu, có khát vọng... Mùa xuân đã đến, nhưng bông hoa trên cánh đồng đã nở rộ, muôn màu sắc trang điểm cho mặt đất xanh tươi mơn mởn, tựa như một đoàn những cô gái xinh đẹp đang cùng nhau chơi đùa ở đó... Mùa xuân đã đến, ánh mặt trời mới chan hòa ấm áp làm sao, mang đến cho vạn vật một sức sống và hy vọng, đem muôn vàn tia sáng rắc xuống nhân gian, để tất cả mọi người đều cảm thấy hạnh phúc kề cận ngay mình... Mùa xuân đã đến, những người nông dân khắp nơi lại bắt đầu một mùa cày cấy, họ rối rít bận rộn nhưng lại cười nói hồ hởi, đang gieo trồng cho một mùa vụ, nhưng cũng đang gieo trồng ngày mai của mình, ngày mai trong lý tưởng của họ...

— A Man... - Tào Dận nói, - Vẫn nhớ hồi nhỏ, huynh đệ chúng ta đã chơi đùa ở trên mảnh đất này, khi ấy chưa có hai gian nhà này. Ta đến nằm mơ vẫn thường mơ về thời xưa đó. Khi còn là trẻ con, chẳng ai buồn phiền điều gì, chúng ta đã chơi với nhau vui vẻ biết bao... - Tào Dận ngưng lại để thở. - Đến nay, lão nhị, lão tứ đều đã không còn, ta nhớ họ quá, ta cũng phải đi tìm họ thôi.

— Thất thúc, thúc chớ nói vậy. Suốt mùa đông thúc đã vượt qua được, đến mùa hè thúc dưỡng sức cho tốt thì bệnh này không phải là không chữa được. - Tào Tháo khuyên giải.

Tào Dận không trả lời trực tiếp câu nói đó:

— Thê tử của cháu, lại cả thê tử của Tào Đức, hiện đều đang có mang phải không. Đó chính là lớp người mới thay thế lớp người cũ, ta thật sự muốn được bế hai đứa điệt tôn của mình...

— Thúc cứ an tâm, khi nào nó chào đời, điệt nhi sẽ bế đến chỗ thúc đầu tiên!

Tào Dận gật gật đầu. Khi ấy chợt thấy huyên náo, bọn trẻ từ trong học đường chạy ào ra, đứa nào đứa ấy chạy cả ra ngoài bãi cỏ chơi đùa, Tào Đức và Biện Bỉnh cũng đi ra theo ngay sau.

— Sao lại không học nữa rồi? - Tào Tháo hỏi.

— Tiết trời tươi đẹp, để cho bọn trẻ chơi một lúc... Ô! Thất thúc cũng ở đây ạ! - Biện Bỉnh vội vàng thi lễ, Tào Đức cũng vội vã chạy lại vái chào.

Tào Dận tựa gốc cây mỉm cười, nhưng không nói gì.

— Huynh, bọn chúng mới ngần ấy tuổi đầu, nghe thơ Văn Vương hiểu sao được cơ chứ? Xem xem đệ dạy bọn chúng bài gì này. - Tào Đức quay ra đám trẻ đang chơi đùa gọi to. - Các trò hãy ca bài ta vừa dạy khi nãy hát lên cho thất gia gia và đại bá nghe nào!

Vừa dứt câu, tất cả bọn trẻ đã tay cầm tay quây thành một vòng tròn lớn, do Tào Thuần, Hạ Hầu Đức dẫn đầu cùng đồng thanh hát:

“Con hươu nọ oang oang tiếng gọi;

Ăn cỏ bình ngoài nội xanh tươi.

Ta nay khách tốt lắm người;

Đánh đàn thổi sáo vui chơi tưng bừng.

Kèn sáo thổi tưng bừng nhộn nhịp;

Gùi lụa là bưng kíp tặng trao.

Những ai yêu mến ta đâu,

Chỉ cho ta biết nơi nào thênh thang.

*

Oang oang gọi những con hươu nọ;

Ngoài cánh đồng ăn cỏ hao này.

Ta thì khách tốt đông thay;

Thảy đều rạng rỡ đủ đầy đức âm.

Hết khinh bạc, dân tâm cải hóa;

Quân tử kia thật đã nên gương.

Ta đây có rượu quỳnh tương;

Khách cùng chuốc chén lên đường dạo chơi.

*

Hươu cất tiếng oang oang êm ái;

Tìm cỏ cầm ăn lấy ngoài đồng.

Ta thì khách tốt nhiều đông;

Sắt cầm dìu dặt gảy chung tưng bừng.

Tiếng cầm sắt đón mừng vang dậy;

Để cùng nhau mãi mãi vui hòa.

Rượu ngon thết đãi khách ta;

Yên vui lòng khách rượu ngà ngà say.[8]

— Đệ tài thật! Đó là bài Lộc Minh trong Tiểu Nhã đây mà! Tiểu thiếp Biện thị của ta hát bài này là hay nhất. - Tào Tháo khen ngợi.

Tào Dận thì chẳng có tâm trí nào tán thưởng cả, ông thư thái đứng tựa vào gốc cây hòe lớn, khung cảnh trước mắt càng khiến ông nhớ lại tuổi thơ, tất cả đều thật đẹp, tất cả đều thật an lành. Ông hơi ngửa mặt lên, nhìn bầu trời trong xanh. Giữa những làn mây trắng muốt, Tào Xí và Tào Đỉnh đang ở trên đó vẫy tay gọi ông. Những ân oán xưa kia vì chia cách bởi chuyện sinh tử đều đã cho qua hết, ông cảm thấy mình đã biến thành một đứa trẻ, lại mọc thêm một đôi cánh, nương theo làn gió xuân vi vút, nhẹ nhàng bay lên bầu trời.

Trong niềm hạnh phúc an lành đó, đôi mắt Tào Dận từ từ khép lại...

Hoàng đế cho vời

Tào Tung đã gầy đi rất nhiều, ông thực sự đau khổ vì sự ra đi sớm của các huynh đệ mình. Bây giờ ông đã trở nên cô đơn lẻ bóng, nhưng luôn buồn rầu vì những chuyện mới phát sinh.

Kiều Huyền nói đợi đến khi Sái Ung trở về nhất định sẽ lại hiệu đính sách vở và cho trưng mời các thanh niên tài tuấn thông hiểu cổ học vào triều làm quan, nhưng sự việc đã qua hơn một năm rồi, mà chẳng có động tĩnh nào cả. Còn nghe phong phanh đâu rằng, Sái Ung trên đường về triều đột nhiên dâng sớ từ quan, không thấy bóng dáng đâu nữa. Việc hiệu đính sách vở ấy lại đổi lại do Mã Mật Đê đảm nhiệm. Biết đến khi nào nhi tử mới có thể về bên cạnh mình? Đã mấy lần Tào Tung nghĩ đích thân mình cất công đi nhờ Tào Tiết hoặc Hứa Tương đi vận động giúp cho, nhưng ông lại nhẫn nại mà bỏ ý định. Vì để Tào gia có được một người ra làm quan một cách đàng hoàng, ông và nhi tử đều phải dằn lòng chờ đợi.

Hôm ấy lại là ngày triều hội, tiếng chuông lớn gióng lên, các bậc quan từ hai ngàn thạch trở lên ăn mặc chỉnh tề, đều đã ngồi ngay ngắn trong điện Ngọc Đường từ sớm, nhưng hồi lâu vẫn không thấy hoàng đế đến. Rất lâu sau, mọi người quay sang nhìn nhau không biết phải làm gì. Đúng lúc ấy tiếng chuông vàng ngoài điện vang lên ba tiếng, hoàng môn thị lang dẫn đường hoàng đế Lưu Hoành từ hậu điện đi lên. Các quan văn võ lập tức trật tự, nhất tề quỳ sụp xuống đất, giơ cao chiếc hốt[9] bằng ngà, hô vang chúc giá.

— Các khanh bình thân... - Giọng nói của Lưu Hoành cất lên đều đều.

Các quan viên đều đứng dậy về vị trí của mình, ngẩng đầu lên chỉ thấy Lưu Hoành thần sắc buồn bã. Lưu Hoành nhẹ nhàng cầm một bản tấu lên nói:

— Tối qua trẫm nhận được một bản tấu, đọc đi đọc lại, trằn trọc không ngủ được. Đó là bản tấu của lão thần Kiều Huyền vốn đã cáo lão, từ quê nhà Thư Dương nhờ người trình lên. Năm nay ông ấy tuổi đã bảy mươi hai, mà vẫn luôn vì trẫm mà lo lắng cho giang sơn xã tắc. Ông ấy khuyên nhủ trẫm phải sửa trị nước nhà cho tốt, còn nhắc nhở quả nhân nên chú trọng lựa chọn nhân tài. Trẫm đột nhiên nhớ lại ông ấy từng đề nghị trẫm cho trưng mời những người thông hiểu cổ học...

Mắt Tào Tung chợt sáng lên! Bởi ông ta là Đại Hồng lô, một trong các quan hàng cửu khanh, cho nên ngồi rất gần phía trước, từng chữ từng chữ Lưu Hoành nói đều nghe rất rõ ràng.

— Kiều Huyền nói Cổ Văn Thượng Thư, Mao Thi, Cốc Lương Xuân Thu đều là những sách vở kinh điển, phải tuyên dương đại nghĩa ấy để giáo hóa người đời. Còn nói người thông hiểu những sách này chắc chắn là bậc kẻ sĩ minh triết. Ngoài ra, ông ấy còn tự mình tiến cử mấy vị quan viên hiền đức, còn có một người... - Lưu Hoành nói đến đó, cúi đầu liếc nhìn bản tấu rồi lại nói. - Tào Tháo ở huyện Tiều, hiểu rõ nghĩa lý Kinh thi, có thể làm việc lớn. Tào Tháo này, chư vị ái khanh có ai biết không?

Trong khoảnh khắc, vô số những ánh mắt đều đổ dồn vào Tào Tung, có người ngưỡng mộ, có người căm tức, có người ghen tị, có người khinh miệt, có người vui sướng, có người phẫn nộ... nhưng không một ai trả lời câu hỏi của hoàng thượng. Khi ấy Tào Tung cũng không tiện tự mình nói gì, nhưng đình úy Thôi Liệt đứng bên ông ta đã đứng dậy nói:

— Khải bẩm bệ hạ, Tào Tháo này tự là Mạnh Đức, chính là trưởng tử của Đại Hồng lô Tào đại nhân ạ.

— Ồ? - Lưu Hoành giật mình, đưa mắt tìm Tào Tung trong số các quần thần. - Tào ái khanh!

— Có thần! - Tào Tung vội vàng đứng ra nâng cao cây hốt.

— Tào Tháo mà Kiều Huyền nói tới là nhi tử của khanh?

— Bẩm, chính là khuyển tử của thần. - Tào Tung cúi đầu thật thấp.

— Ờ, không cần phải khiêm cung thế, hổ phụ làm sao có khuyển tử chứ... - Lưu Hoành hơi ngừng lại, chợt vỗ vỗ lên ngự án. Tào Tung sợ đến phát run, khoảnh khắc tim như đưa lên tận yết hầu, chợt nghe thấy Lưu Hoành cười to lên. - Ha ha... Ta nhớ ra rồi! Tào Tháo nhi tử của khanh chẳng phải là Tào Mạnh Đức năm xưa đã đánh chết cường hào mà nổi danh khắp kinh sư đó ư! Người này đúng là rất tốt, Tào Tiết trước đây từng tiến cử với trẫm cho hắn ra ngoài nhận chức để rèn luyện, sao trẫm lại quên đi mất chứ? Đáng ra phải điều về kinh từ lâu rồi mới phải! Tào ái khanh, nhi tử của khanh hiện giờ giữ chức vụ gì?

Tào Tung coi như được thở phào, trông thấy bề trên vui vẻ, vội vàng bẩm:

— Khuyển tử vốn là huyện lệnh Đốn Khâu, vì chuyện Tống hậu, nên bị bãi chức về nhà, đã hơn một năm rồi ạ.

— À... - Lưu Hoành cúi đầu.

Tào Tháo lần này thực sự gặp vận tốt rồi: Một là được Kiều Huyền tiến cử, sẽ được nhìn nhận với con mắt khác. Hai là bản thân Lưu Hoành đã biết Mạnh Đức, chỉ là lâu ngày quên đi thôi. Ba là hoàng đế ít nhiều cũng có ăn năn về chuyện Tống hậu, nghe nói đến những người vì vụ án Tống hậu mà bị phế tự nhiên rất thông cảm.

Nghĩ ngợi giây lát, Lưu Hoành liền nói:

— Truyền chiếu, vời Tào Tháo vào triều, tạm nhận chức Nghị lang, ngày sau tất có trọng dụng.

Tào Tung tuy chờ đợi giờ khắc đó đã hơn nửa năm rồi, nhưng đến khi nó thực sự đã đến thì vẫn quá bất ngờ, ông ta vội vàng giơ cao cây hốt quỳ mọp xuống đất:

— Thần đa tạ thánh ân. Thần nhất định bảo ban nhi tử, vì nước gắng công khuyển mã! - Nói xong, ông dập đầu xuống đất mãi, lòng cảm kích đối với Kiều Huyền trong lòng thực sự không thể nào nói ra lời được.

Buồn vui lẫn lộn

Ngày lễ hạ nguyên, ngày mười lăm tháng Mười năm Quang Hòa thứ ba (năm 180).

Tào Tháo mang lễ vật đến trước mộ cúng tế mẫu thân là Trâu thị.

— Nương thân, hài nhi đến thăm nương thân đây! Phụ thân con tai qua nạn khỏi, hiện giờ ông đã tốt rồi... - Mạnh Đức quỳ trước mộ kể cho mẫu thân nghe những biến cố suốt một năm nay. Sau khi đứng lên, lại chợt thấy những ngôi mộ mới của Tào Xí, Tào Đỉnh, Tào Dận ở xa xa, trong lòng tâm sự đan xen, Tào Tháo thầm nhủ: “Nhị thúc, những điều thúc lo lắng rốt cuộc đã không còn chuyện gì cả, đi rồi để lại gia sản giàu có, còn mình thì chẳng được hưởng gì. Tứ thúc, thúc chuyên quyền hống hách bao nhiêu năm như thế, cuối cùng lại bị tống xuống địa ngục. Thất thúc ơi, thúc tự ti tự ái quá nửa đời người, cuối cùng im lìm không ai biết, đến con nối dõi cũng không có...

“Các thúc đều đi cả rồi, những ân ân oán oán khi xưa cũng nên bỏ qua hết. Những thị phi vinh nhục của Tào gia trước đây cũng đã đi hết theo các thúc rồi. Người chết không nói nữa, những người còn sống nên nhìn về phía trước. Sau này điệt nhi sẽ không còn nhận được sự giúp đỡ của các thúc nữa, tất cả đều chỉ có thể dựa vào chính mình. Kỳ thực, trong đời mình người ta chỉ có thể trông chờ vào ai? Cuộc đời mình chắc chắn phải tự mình sống! Có thể trên đời này không có cái gọi là đúng sai đúng nghĩa của nó, nhưng điệt nhi cũng chỉ có cách đi tìm tòi, đi khám phá... Quản bao nước thẳm non xa; Để ta tìm kiếm cho ra bạn lòng...”[10]

— Mạnh Đức! Sao huynh vẫn còn rờ rẫm ở đây thế này! - Tần Thiệu chạy đến. - Tiểu tử huynh lại được làm phụ thân rồi đấy! Mọi người đang tìm kiếm khắp nơi đấy.

— Huynh nhầm rồi, hôm nay là thê tử của Tử Tật lâm bồn mà!

— Tiểu tử ngốc, tôi mới từ nhà huynh đến đây đây, thê tử của huynh cũng sắp sinh rồi.

— Ồ? Nhanh thế ư? - Tào Tháo vứt cả giỏ lại, vội vàng theo Tần Thiệu về nhà.

Tuy trời rét ghê gớm, nhưng đám đông mọi người vẫn lập cập tụ tập trước sân nhà huynh trưởng.

Các nhà liên gia thân thích như Hạ Hầu Đôn, Hạ Hầu Uyên, Hạ Hầu Liêm, Tần Thiệu, Đinh Xung, Đinh Phỉ cũng đều tập trung đến đông đủ. Chuyện sinh con đẻ cái mọi người gặp đã nhiều, nhưng chưa bao giờ thấy thê tử của cả huynh lẫn đệ cùng lâm bồn một ngày. Mọi người vây lấy Tào Tháo, Tào Đức nói đùa, nhưng hai huynh đệ chẳng có lòng dạ nào góp lời lại với họ, chỉ xoa tay đi đi lại lại trong sân. Chỉ Biện thị và Lâu Dị là bận túi bụi, mỗi người đi theo sau một người động viên những câu tốt lành.

Khi ấy chợt một tia chớp lóe lên, rồi mây đen che kín bầu trời, liền sau đó tiếng sấm đì đùng nổi lên, một cơn gió lớn cuộn tới. Mưa rét tháng Mười thế là đến rồi. Biện Bỉnh ngẩng đầu nhìn bầu trời đen kịt, cười nói với mọi người:

— Ai cũng nói rồng đi có mưa, hổ đi có gió, đó thật là điềm đáng mừng!

Còn chưa dứt câu nói thì đã nghe thấy tiếng kêu:

— Sinh rồi! Sinh rồi! - Một đứa nha hoàn từ nhà bên chạy ra. - Chúc mừng nhị gia! Một tiểu tử bụ bẫm lắm!

— Hay quá! - Các huynh đệ đều cùng reo lên, vỗ vai Tào Đức.

Tào Đức đã đứng ngây người ra từ nãy, Hạ Hầu Uyên đấm vào người một quả:

— Huynh có nhi tử rồi đấy! Còn không chạy vào mà xem xem!

— Chúc mừng! Chúc mừng! - Đinh Xung giơ cao bầu rượu, đưa tới bên miệng Tào Đức.

Tào Đức mãi lâu mới lấy lại được tinh thần, kêu lên:

— Ta có nhi tử rồi... Ta có nhi tử rồi! Tế thế an dân, Tào gia ta phải tế thế an dân! Tào An Dân! Nhi tử này tên là Tào An Dân! - Nói rồi chạy như bay vào phòng.

— Đợi đã! Hết tang thất thúc mới được vào... Đúng là con mọt sách! - Hạ Hầu Uyên cười nói.

Lúc ấy những giọt mưa to như hạt đậu đã lao xao rơi xuống, mọi người y sam đều ướt cả. Biện Bỉnh sờ vào những chỗ ướt trên người Tần Thiệu nói:

— Chư vị thân bằng, mưa to rồi, mời mọi người vào cả trong nhà đi! - Rồi hắn vừa cười vừa mời mọi người vào cả trong gian nhà phía trước.

Tào Tháo vẫn chưa đi, nóng ruột đứng bên hiên vừa tránh mưa vừa chờ đợi, Lâu Dị đứng ngay bên cạnh. Mắt trông cơn mưa đang ngày càng nặng hạt, rào rào rơi xuống mặt đất, trong lòng Mạnh Đức càng sốt ruột như chảo dầu sôi. Đã mời thầy thuốc đến xem xét từ lâu, rõ ràng nói là tiểu thiếp Lưu thị tháng sau mới sinh, nhưng lại sinh sớm, hơn nữa đã lăn lộn gần một canh giờ rồi mà vẫn chưa sinh được. Tiếng mưa ồn ã lớn quá, Tào Tháo lắng tai nghe những động tĩnh trong phòng nhưng loáng thoáng chỉ thấy tiếng rên la của Lưu thị và tiếng nói cuống quýt của Đinh thị.

Tào Tháo lúc này cũng chẳng biết nên làm gì, chỉ kéo tay Lâu Dị hỏi:

— Phụ nữ sinh con cũng vất vả đến thế ư?

Lâu Dị chớp chớp mắt, ấp úng nói:

— Tiểu nhân, tiểu nhân... đến vợ còn chưa có thì sao biết được?

— Ôi dào! - Tào Tháo phẩy tay, chỉ biết đi đi lại lại dưới hiên.

Lúc này gió ngày càng lớn, một cơn gió thổi lại trước mặt, khiến y sam Tào Tháo ướt một mảng lớn, Lâu Dị vội giúp Mạnh Đức sửa lại y sam.

Đúng lúc ấy, chợt thấy tiếng “Hu... hu!”, cửa mở ra, là Đinh thị.

— Sao rồi? - Tào Tháo vội hỏi.

— Phu quân... chàng mau vào xem muội muội đi... - Trong mắt Đinh thị dường có ngấn lệ.

Tào Tháo vội vàng đẩy Lâu Dị, chạy xông vào. Thất thẩm, bà đỡ và hai nha hoàn xúm xít quanh giường, Lưu thị sắc mặt tái nhợt, mồ hôi đầm trán, mà y phục và dưới chăn... đầy máu! Nhiều máu quá! Máu đã thấm đẫm một góc chăn và men giường rơi xuống đất!

— Nàng sao rồi! - Tào Tháo lao đến trước mặt nắm chặt lấy tay Lưu thị.

Lưu thị đã không còn sức lực gì nữa, lắc lắc đầu không nói được câu nào.

— Rốt cuộc là có chuyện gì vậy?

Bà đỡ cuống quýt đến bấn loạn chân tay:

— Đứa bé này sinh ngược, không sinh được ra! Cứ thế này nữa thì chết cả hai mất...

— Bà nói bừa! Bốp!

Tào Tháo vung tay vả cho bà đỡ một vả, thất thẩm vội vàng ngăn lại, bảo:

— A Man không được trách bà ấy, mau xem Lưu thị đi, nói với nó mấy câu... - Vừa nói bà vừa rơi nước mắt.

Đinh thị và Lưu thị cùng nhau lớn lên từ tấm bé, tuy là chủ tớ, nhưng tình như tay chân, thấy thất thẩm đã rơi lệ, Đinh thị làm sao cầm lòng nổi nữa? Vừa lúc ấy, Biện thị cũng đã từ chỗ Tào Đức vội vã chạy đến, đỡ lấy hai người mà khuyên nhủ, cuối cùng cũng không ai kêu khóc to lên nữa.

Tào Tháo cũng không để ý đến họ, cầm lấy tay Lưu thị nói:

— Chúng ta không sinh nữa, không sinh nữa! Nàng không phải cố, không phải vất vả mình nữa.

Lưu thị lắc lắc đầu, vẫn cứ cắn răng kiên trì.

Lại vật lộn như vậy rất lâu, bà đỡ bật khóc lên:

— Không được... thế này không được! Cứ thế này thì không giữ được nữa đâu. Thiếu gia, ngài khuyên nhủ tiểu phu nhân đi! - Nhưng bất luận nói thế nào, Lưu thị vẫn cứ gắng sức để sinh được đứa con ra. Tào Tháo trông thấy mà lòng đau như cắt, run run rẩy rẩy khuyên can Lưu thị.

Lúc ấy phía ngoài ồn ào nhốn nháo, chỉ nghe thấy có người kêu to:

— Đại thiếu gia! Đại thiếu gia! Chúc mừng ngài... - Lần này tiếng kêu lớn ấy chính là của Tần Nghi Lộc!

— Bên trong đang có người sinh, huynh không vào được đâu! - Lâu Dị ngăn Tần Nghi Lộc lại.

Tần Nghi Lộc kêu đến lạc cả giọng:

— Đại thiếu gia! Có tin mừng rồi! Hoàng thượng hạ chiếu cho vời ngài làm chức Nghị lang! Ngài có thể về kinh rồi!

— Oe... - Đứa bé rốt cuộc đã sinh được ra!

Tất cả mọi người đều thở phào, bà đỡ vội vàng bế lên:

— Lạ thật! Đúng là lạ thật! Đứa bé này ở trong bụng lâu thế mà rốt cuộc vẫn giữ được... Là tiểu tử! Chúc mừng, tiểu tử!

Mọi người nhất thời bận rộn tíu tít, mang nước đến cho bà đỡ tắm cho đứa bé, lau mồ hôi cho Lưu thị. Thất thẩm đón lấy đứa bé đã được tắm rửa sạch mà hôn hít, lại đưa sang cho Đinh thị bế lấy. Tào Tháo thì chẳng nhìn đến nhi tử chút nào, chỉ thấy Lưu thị đã nằm im bất động.

— Phu quân... thiếp... chỉ muốn... sinh cho chàng... - Sắc diện Lưu thị đã trắng bệch như một tờ giấy.

— Nàng đừng nói gì cả, hãy nghỉ ngơi đã. - Tào Tháo nắm chặt lấy tay nàng, trong lòng thấy thật chua xót.

Lưu thị lắc lắc đầu, nước mắt lăn tròn xuống má, ánh mắt đã dại đi:

— Thiếp... không được rồi...

Ba từ ấy thật khiến tim Tào Tháo vỡ nát, Tào Tháo kêu lên:

— Bế đứa nhỏ đến đây!

Đinh thị vội vàng ôm đứa con quỳ chân xuống trước mặt:

— Nàng xem này, nhi tử của chúng ta...

Lưu thị giờ đây đã không còn nhìn rõ gì nữa, chỉ nói đứt quãng:

— Phu quân... chàng phải... hiên ngang ngẩng đầu... sống thật hạnh phúc...

Đinh thị khóc như trẻ nhỏ, cứ một mực gọi muội muội.

Lưu thị đã không nói được gì nữa, chỉ cố hít một hơi mà không thở ra, ánh mắt thảng thốt nhìn nhi tử. Đinh thị nhìn thấy rõ tâm tư của muội muội, lau nước mắt nói:

— Muội cứ yên tâm, từ nay về sau tỷ sẽ không sinh con nữa, đứa bé này sẽ là con ruột của tỷ, tỷ tuyệt không để nó phải thiệt thòi đâu.

Lưu thị nghe xong hai mắt liền nhắm chặt, cánh tay buông thõng, thở ra một hơi cuối cùng.

Lập tức trong phòng òa lên tiếng khóc, chỉ duy nhất mình Tào Tháo không khóc, Tào Tháo nhận lấy đứa bé từ tay Đinh thị, nhìn đứa con đang khóc oe oe bảo:

— Mẹ con đã vì sinh con mà chết, con hãy hôn mẹ đi. - Nói xong, Tào Tháo đưa mặt đứa bé thơm lên khắp mặt Lưu thị, rồi quay lại nói với đám nữ nhân trong nhà, - Nàng ấy bảo ta phải hiên ngang ngẩng đầu sống thật hạnh phúc. Đứa bé này sẽ tên là... Tào Ngang!

Tào Tháo ôm lấy sinh linh nhỏ bé mới được chào đời, mà dường cảm thấy vô cùng nặng nề. Cảm giác buồn vui tan hợp đan xen lẫn lộn, quấn chặt nhau như một tấm lưới vây chặt trong lồng ngực. Lúc này đây trong tim Tào Tháo mới phức tạp làm sao? Ngày mai, ngày mai sẽ lại như thế nào?

❀ ❀ ❀

[1] Người tốt thì không biện bác, còn người biện bác thì không phải tốt.

[2] Điệu Thanh giác tương truyền là điệu nhạc do Hoàng Đế soạn ra khi hội họp quỷ thần ở núi Tây Thái.

[3] Thu hồ hành, Tào Tháo. Bản dịch thơ của dịch giả Thanh An.

[4] Thờ vua mà hay kể ra sai lầm của vua thì dễ chuốc lấy phiền phức; kết giao bằng hữu mà thường góp ý sai lầm của bạn thì dễ bị xa lánh.

[5] Hạt cỏ bồng rơi vào trong ruộng, không cần nương tựa cũng tự mình mọc thẳng; cát trắng rơi vào bùn đen thì trước sau cũng đen lây.

[6] Bản Thuẫn Man là một phần nhánh của dân tộc Ba cổ đại, đã bị Hán hóa, phân bố ở khu vực Lang Trung, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

[7] Người Tông là một phân nhánh của dân tộc Ba cổ đại, còn được gọi là người Dần, đã bị Hán hóa, chủ yếu sống ở huyện Cừ, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

[8] Sách Luận ngữ, thiên Tử hãn, có chép một màn đối đáp giữa Tử Cống và Khổng Tử như sau. Tử Cống hỏi: “có viên ngọc đẹp ở đây, nên giấu vào trong hộp mà cất đi chăng? Hay cầu có thương nhân trả giả tốt thì bán đi?” Khổng Tử đáp: “Bán đi chứ, bán đi chứ! Ta đợi được giá mới bán.”

[9] Người trị quốc phải tu dưỡng đạo đức, trung thần phò tá phải hành đạo, khiến cho đạo đức thấm nhuần, khắp nơi sẽ thái bình.

[10] Tấm lòng trung hiếu sẽ làm cảm động trời cao.