Nhìn vào Ngôi Con bằng tất cả Tình Yêu
Mà cả hai Ngài vĩnh hằng cùng tỏa rạng,
Đấng Quyền Năng Nguyên Thủy chẳng lời nào tả xiết
Đã an đặt mọi điều quay quanh trí óc hay tầm mắt
Bằng trật tự thâm nghiêm, đến mức chẳng một ai
Chiêm ngưỡng cảnh này mà không tràn hân hoan cùng Ngài.
Vậy hỡi Độc Giả, hãy cùng tôi ngước mắt
Lên tới những bánh xe cao thẳm, hướng thẳng về nơi
Một chuyển động giao thoa cùng chuyển động khác,
Và nơi đó, hãy bắt đầu hân hoan suy tưởng
Về nghệ thuật của Đấng An Bài, Người thương yêu nó
Đến mức mắt Người chẳng bao giờ rời bỏ.
Hãy xem từ điểm đó phân nhánh bước ra
Vòng tròn nghiêng, nơi tải chở các hành tinh,
Để thỏa lòng thế gian đang cầu khấn hằng ngày;
Và nếu đường đi ấy không bẻ cong như thế,
Thì bao năng quyền trên cõi trời hẳn hóa ra hoài phí,
Và hầu như mọi sinh lực chốn trần gian đều chết lặng.
Nếu đường lệch ấy nghiêng nhiều hay ít hơn
So với đường thẳng, thì trật tự trần gian
Sẽ thiếu hụt khôn cùng ở cả trên lẫn dưới.
Giờ đây, hỡi Độc Giả, hãy cứ ngồi nguyên chỗ,
Trầm tư theo đuổi điều vừa được nếm qua,
Nếu muốn lòng hân hoan thay vì mệt mỏi.
Tôi đã dọn bàn rồi; từ đây hãy tự nuôi mình,
Bởi mọi tâm trí tôi giờ đều dồn hết
Vào chủ đề mà tôi được chọn làm người chép lại.
Đấng thừa hành vĩ đại nhất của thiên nhiên,
Kẻ in dấu quyền năng trời cao lên mặt đất
Và dùng ánh sáng mình đo đếm thời gian cho chúng ta,
Đang kết hợp cùng phần cõi trời vừa nhắc tới,
Xoay tròn theo những đường xoắn ốc tuyệt vời,
Nơi mỗi ngày nó lại xuất hiện sớm hơn;
Và tôi đang ở bên nó; nhưng việc vút bay lên
Tôi chẳng hề hay biết, tựa như người ta
Chưa kịp nhận ra ý nghĩ đầu tiên thì nó đã đến rồi;
Và Beatrice, người đưa ta đi từ điều tốt
Đến điều tốt đẹp hơn, vội vã đến mức
Thời gian chẳng kịp đo đếm hành động của nàng,
Nàng rực rỡ biết bao ngay trong chính bản thân!
Và những gì ở trong mặt trời, nơi tôi bước vào,
Không hiện lên bằng sắc màu mà bằng ánh sáng,
Tôi, dù có cậy nhờ thiên tài, nghệ thuật hay trải nghiệm,
Cũng chẳng thể diễn tả sao cho hình dung nổi;
Hãy tin là có thật, và khao khát được chiêm ngưỡng.
Và nếu trí tưởng tượng của ta quá tầm thường
Trước độ cao vời vợi ấy, thì cũng chẳng ngạc nhiên,
Bởi chưa mắt ai vượt qua nổi ánh mặt trời.
Gia đình thứ tư của Người Cha tối cao là như thế,
Người hằng làm họ thỏa nguyện ở chốn này,
Tỏ cho thấy Người tỏa rạng và sinh thành ra sao.
Và Beatrice bắt đầu: “Hãy tạ ơn, hãy tạ ơn
Mặt Trời của Thiên Thần, Đấng đã dùng ân điển
Nâng ngươi lên tới mặt trời hữu hình này!”
Chưa từng có trái tim người phàm nào sẵn sàng
Thành kính thờ phụng, hay trao trọn mình cho Chúa
Với tất cả lòng biết ơn đong đầy đến thế,
Như chính lòng tôi khi nghe những lời ấy;
Và toàn bộ tình yêu tôi dồn trọn vào Ngài,
Đến mức Beatrice bị lãng quên trong phút chớp.
Nhưng nàng chẳng phiền lòng; nàng mỉm cười dịu êm
Khiến vẻ huy hoàng trong đôi mắt cười của nàng
Lại chia tâm trí duy nhất của tôi ra muôn ngả.
Tôi thấy vô số luồng sáng, rực rỡ và chiến thắng,
Lấy chúng tôi làm tâm và xếp thành vòng tròn,
Tiếng hát còn ngọt ngào hơn cả vẻ lung linh.
Như thế đó, quanh con gái Latona
Ta đôi khi thấy quầng sáng khi không khí đẫm sương,
Giữ chặt lấy dải đai thắt quanh mình nữ thần.
Trong triều đình Thiên Đường, nơi tôi vừa trở lại,
Có muôn vàn châu báu đẹp đẽ và quý giá
Đến mức chẳng thể mang ra khỏi cõi ấy;
Và tiếng hát của các luồng sáng kia chính là như thế.
Ai không mọc cánh để bay lên chốn ấy,
Thì cứ chờ tin tức từ miệng kẻ câm!
Ngay khi những mặt trời rực cháy hát xong
Đã xoay quanh chúng tôi ba vòng trọn vẹn,
Tựa như những ngôi sao xoay quanh cực cố định,
Họ trông như những quý bà chưa rời buổi vũ hội,
Chỉ tạm dừng lại, lặng lẽ lắng nghe
Cho đến khi nắm bắt được giai điệu mới.
Và từ trong một nguồn sáng, tôi nghe tiếng bắt đầu: “Khi
Rạng ngời của ân điển, thứ thắp lên
Tình yêu chân thật và trưởng thành nhờ yêu thương,
Nhân lên trong ngươi rực rỡ đến độ
Dẫn ngươi bước lên bậc thang ấy,
Nơi chẳng ai bước xuống mà không đi lên lại,
Kẻ nào từ chối rượu trong bình cho cơn khát của ngươi,
Kẻ đó chẳng có tự do,
Chẳng khác nào dòng nước không chảy về phía biển.
Ngươi hẳn muốn biết đóa hoa nào đang kết thành
Vòng hoa hân hoan bao quanh vị Nữ Thần
Đã tiếp thêm sức mạnh cho ngươi tiến vào thiên đường.
Ta từng là chiên trong đàn cừu thánh thiện
Mà Dominic dẫn dắt trên con đường
Nơi người ta sẽ béo tốt nếu không đi lạc lối.
Kẻ đứng ngay bên phải ta đây
Là người anh và là thầy của ta; ông ấy là Albertus
Người vùng Cologne, còn ta là Thomas xứ Aquino.
Nếu ngươi muốn biết rõ về tất cả những người khác,
Hãy dõi mắt theo lời ta nói
Nhìn ngược lên theo vòng hoa chúc phúc này.
Rạng ngời tiếp theo vút ra từ nụ cười
Của Gratian, người đã phụng sự cả hai tòa án
Theo cách khiến Thiên Đường đẹp lòng.
Kẻ khác đứng bên cạnh làm đẹp cho ca đoàn chúng ta
Chính là Peter, người tựa như bà góa nghèo,
Đã dâng cúng tài sản mình cho Hội Thánh.
Luồng sáng thứ năm, đẹp nhất trong chúng ta,
Tỏa ra từ một tình yêu lớn đến mức cả thế giới
Bên dưới đang khát khao nghe được tin tức về ông.
Bên trong là tâm trí cao siêu, nơi tri thức
Được ban sâu sắc đến mức, nếu sự thật là chân lý,
Thì chưa từng có người thứ hai nổi lên hiểu biết đến thế.
Tiếp theo ngươi nhìn thấy ánh ngọn nến,
Kẻ khi còn mang thân xác bên dưới đã nhìn sâu nhất
Vào bản thể thiên thần và sự phụng sự của họ.
Bên trong luồng sáng nhỏ khác là nụ cười
Của người bảo vệ các thế kỷ Kitô giáo,
Người mà văn phong đã nuôi dưỡng Augustine.
Giờ nếu ngươi dẫn dắt mắt tâm trí mình
Đi từ luồng sáng này sang luồng sáng khác theo lời ta tán dương,
Ngươi hẳn đã khát khao chờ đợi luồng sáng thứ tám.
Nhờ nhìn thấy mọi điều thiện lành ở đó mà hân hoan
Là linh hồn thánh thiện, kẻ đã vạch trần thế gian gian dối
Cho bất kỳ ai biết chú tâm lắng nghe;
Thể xác mà linh hồn ấy bị xua đuổi khỏi nay nằm
Dưới Cieldauro, và từ chỗ tử đạo
Cùng kiếp lưu tày, linh hồn đã đến với bình an này.
Hãy nhìn xa hơn nữa những hơi thở rực cháy
Của Isidore, của Beda, và của Richard,
Người trong trầm tư đã vượt tầm nhân thế.
Kẻ này, nơi ánh mắt ngươi quay về với ta,
Là ánh sáng của một linh hồn mà đối với ông
Trong những suy tư trầm mặc, cái chết dường như đến chậm.
Đó là ánh sáng vĩnh hằng của Sigier,
Người khi giảng dạy ở Phố Rơm
Đã lập luận ra những chân lý gây ghen ghét.”
Rồi như chiếc đồng hồ báo thức gọi chúng ta
Vào giờ Tân Nương của Chúa thức dậy
Hát kinh mai dâng Tân Lang để Ngài thương yêu nàng,
Nơi bánh xe này kéo và đẩy bánh xe kia,
Ting! ting! vang lên nốt nhạc thật dịu ngọt,
Khiến tâm hồn sẵn sàng tràn ngập tình yêu,
Tôi đã thấy bánh xe vinh hiển xoay tròn như thế,
Và cất tiếng đáp lời tiếng ca, trong điệu nhịp
Và sự ngọt ngào không sao hiểu nổi,
Ngoại trừ ở nơi mà niềm vui được biến thành vĩnh cửu.