Sau khi sự thật vạch trần đời hiện tại
Của kiếp người trần khổ ải đau thương
Được giãi bày bởi đấng trao thiên đường cho tâm trí,
Như trong gương soi một ngọn nến hồng
Được người ta nhận ra từ phía sau lưng,
Trước khi nến hiện vào tầm mắt hay tư tưởng,
Rồi người ấy ngoảnh lại xem tấm kính
Có nói đúng chăng, và thấy thật tương hợp
Nhau như điệu nhạc khớp với vần thơ,
Thì ký ức tôi cũng nhớ lại như thế,
Rằng tôi đã làm vậy khi nhìn vào mắt đẹp,
Nơi Ái Tình giăng bẫy bắt hồn tôi.
Và khi quay lại, mắt tôi chạm phải
Những điều hiển hiện trong cuốn sách kia,
Mỗi bận ta dán mắt nhìn vào vòng xoay ấy,
Một điểm sáng tôi thấy, chiếu tỏa ra
Luồng ánh sáng gắt gay, đến nỗi thị giác nó thắp lên
Phải nhắm lại trước ngần ấy chói lọi.
Và bất kỳ ngôi sao nào nhỏ nhất ở đây
Cũng sẽ hóa mặt trăng nếu đặt cạnh điểm ấy,
Như sao này đặt bên một ngôi sao khác.
Có lẽ ở khoảng cách tựa hồ như
Vầng hào quang bao quanh ánh sáng vẽ nên nó,
Khi sương mù nâng đỡ nó dày đặc nhất,
Ở khoảng cách ấy quanh điểm sáng, một vòng lửa
Xoay nhanh đến mức sẽ vượt xa
Bất kỳ chuyển động nào bao quanh thế giới nhanh nhất;
Và vòng này lại được một vòng khác bao quanh,
Vòng đó bởi vòng thứ ba, rồi thứ ba bởi thứ tư,
Thứ tư bởi thứ năm, rồi thứ năm bởi thứ sáu;
Thứ bảy theo sau với bề rộng
Thênh thang đến mức sứ giả Juno
Có trọn vẹn cũng quá hẹp để ôm trùm.
Vòng thứ tám và thứ chín cũng vậy; và mỗi vòng
Chuyển động càng chậm hơn, tùy theo
Thứ tự của nó càng xa vòng thứ nhất.
Và vòng nào có ngọn lửa trong ngần nhất
Là vòng ít cách xa tia sáng thuần khiết hơn,
Tôi nghĩ vì nó thấm đượm nhiều sự thật của Ngài hơn.
Nàng, người thấy tôi trong nỗi âu lo
Đang vô cùng bối rối, bèn nói: “Từ điểm đó
Treo buộc cả thiên đường lẫn toàn bộ tự nhiên.
Hãy nhìn vòng tròn gắn liền với nó nhất,
Và biết rằng chuyển động của nó vô cùng nhanh chóng
Là nhờ ngọn lửa tình yêu thôi thúc bên trong.”
Và tôi đáp nàng: “Nếu thế giới được an bài
Theo trật tự tôi thấy trong những bánh xe kia,
Thì điều đặt ra trước mắt đã làm tôi thỏa nguyện;
Nhưng trong thế giới cảm quan, ta lại nhận thấy
Các vòng tròn càng thần thánh hơn
Khi chúng càng cách xa tâm điểm.
Bởi thế, nếu ước vọng của tôi muốn được viên thành
Trong đền thờ kỳ diệu và thuộc về thiên thần này,
Nơi chỉ có tình yêu và ánh sáng làm biên giới,
Thì tôi vẫn cần nghe giải thích vì sao hình mẫu
Và bản sao lại không đi theo một cách thức,
Bởi tự thân tôi có suy ngẫm cũng hoài công.”
“Nếu ngón tay ngươi trước nút thắt này
Không đủ sức tháo gỡ, thì chẳng có gì đáng ngạc nhiên,
Bởi nó đã trở nên quá cứng vì thiếu người thử gỡ.”
Nàng nói vậy; rồi tiếp: “Ngươi hãy tiếp nhận
Điều ta sẽ nói, nếu muốn được thỏa lòng,
Và hãy đem trí tinh khôn ra mà nghiền ngẫm.
Các vòng tròn vật chất rộng hay hẹp
Tùy thuộc vào phẩm hạnh nhiều hay ít
Được phân bổ khắp các phần của chúng.
Lòng tốt lớn hơn tạo nên phúc lành lớn hơn,
Phúc lành lớn hơn ngự trong thể xác lớn hơn,
Nếu mọi phần của nó đều hoàn hảo như nhau.
Do đó, vòng tròn này, vòng cuốn theo nó
Vũ trụ cao siêu, tương ứng với
Vòng tròn biết yêu thương và thấu hiểu nhất.
Vì lẽ đó, nếu ngươi áp thước đo
Vào phẩm hạnh, chứ không vào diện mạo
Của những thể xác tưởng như tròn trịa trước mắt ngươi,
Ngươi sẽ thấy một sự tương hợp tuyệt vời,
Của cái lớn hơn với cái nhiều hơn, cái nhỏ hơn với cái ít hơn,
Ở mỗi tầng trời, cùng với Trí Thức cai quản nó.”
Như bầu khí quyển nửa vầng trăng
Trở nên rực rỡ và trong lành khi gió Boreas
Thổi từ gò má dịu êm nhất của ông,
Bởi mây mù xưa làm vẩn đục nay đã tan đi và gột sạch,
Cho đến khi vòm trời mỉm cười
Với tất cả vẻ đẹp lộng lẫy của mình;
Tôi cũng như thế, sau khi được Nàng
Ban cho lời đáp rõ ràng,
Và sự thật đã hiện ra như sao trên bầu trời.
Và ngay khi lời nàng vừa dứt,
Chẳng khác nào sắt nóng chảy tung tia lửa,
Những vòng tròn ấy bèn rực sáng lung linh.
Mọi tia sáng đều lặp lại sự chói lọi của chúng,
Và chúng vô số đến mức số lượng ấy
Còn nhân lên nhiều triệu lần hơn bàn cờ lũy thừa.
Tôi nghe họ hát hoan ca hết ca đoàn này đến ca đoàn khác
Hướng về điểm cố định giữ họ ở chốn Khởi Nguyên,
Và sẽ mãi giữ, nơi họ vốn ngự trị muôn đời.
Và nàng, người thấy những suy tư nghi ngại
Trong tâm trí tôi, nói: “Những vòng tròn khởi thủy
Đã cho ngươi thấy Seraphim và Cherubim.
Chúng lao theo xiềng xích của mình nhanh như thế,
Để giống với điểm sáng ấy đến mức tối đa,
Và chúng có thể làm vậy tương ứng với độ cao thị giác của mình.
Những Ái Tình khác xoay quanh chúng,
Được gọi là Ngai Vàng của diện mạo thần thánh,
Bởi họ khép lại Bộ Ba khởi thủy.
Và ngươi nên biết rằng tất cả họ đều hoan lạc
Tương ứng với mức độ thị giác của họ xuyên thấu
Chân Lý, nơi mọi trí tuệ tìm thấy sự an nghỉ.
Từ đây có thể thấy phúc lành
Dựa trên khả năng nhìn thấy,
Chứ không phải khả năng yêu thương vốn theo sau;
Và công đức là thước đo của sự nhìn thấy này,
Được sinh ra bởi ân sủng và lòng thiện chí;
Cứ thế nó tiến lên từ cấp độ này sang cấp độ khác.
Bộ Ba thứ hai, vốn đang nẩy mầm
Theo cách ấy trong mùa xuân vĩnh cửu này,
Nơi không bị chòm Bạch Dương ban đêm tàn phá,
Mãi cất tiếng hót hoan ca
Với điệu nhạc ba tầng, vang lên trong ba
Thứ bậc vui sướng mà nó hòa quyện.
Ba đấng Thần Thánh ở trong thứ bậc này,
Đầu tiên là Quyền Thiên, rồi đến Đức Thiên;
Và thứ bậc thứ ba là Năng Thiên.
Rồi trong hai điệu múa áp chót,
Lãnh Thiên và Đại Thiên Thần xoay vòng;
Thứ bậc cuối cùng hoàn toàn là những trò vui thiên thần.
Mọi thứ bậc này đều đang ngước nhìn lên cao,
Và hướng xuống dưới thế lực mạnh đến mức,
Tất cả đều bị Chúa cuốn hút và đều cuốn hút về Ngài.
Và Dionysius với khao khát lớn lao
Đã chiêm nghiệm các Thứ Bạc này,
Ông đặt tên và phân biệt chúng như ta làm.
Nhưng Gregory sau đó đã bất đồng ý kiến với ông;
Bởi vậy, ngay khi mở mắt ra
Trong tầng trời này, ông đã tự mỉm cười với mình.
Và nếu một người trần mắt thịt thốt ra
Bao bí mật chân lý ấy trên mặt đất, ngươi đừng kinh ngạc,
Vì chính đấng đã thấy nó ở đây đã tiết lộ cho ông,
Cùng với muôn vàn sự thật khác về những vòng tròn này.”