“Osanna sanctus Deus Sabaoth,
Superillustrans claritate tua
Felices ignes horum malahoth!”
Xướng câu ấy xong, trở lại với giai điệu nhạc phẩm,
Linh hồn ấy — nơi ánh sáng song trùng
Đang nhân đôi bội phần — cất lên tiếng hát,
Rồi cùng những linh hồn khác nhẹ bước xoay vờn,
Và như những tia lửa bay vội vã,
Họ ẩn mình vào khoảng cách thốt nhiên.
Lòng băn khoăn, tôi thầm thì tự bảo:
“Hãy nói đi, hãy nói cùng Nàng,”
Tự bảo lòng: “Hãy tỏ cùng Nàng thượng cấp,
Người tưới mát cơn khát tôi bằng dòng suối ngọt ngào”;
Thế nhưng lòng kính cẩn vốn ngự trị toàn thân
Chỉ bằng vài âm tiết B và ICE,
Lại khiến tôi cúi đầu như người chập chờn giấc điệp.
Beatrice chỉ để tôi trong trạng thái ấy phút giây;
Rồi Nàng bắt đầu nói, soi sáng tôi bằng nụ cười
Khiến người ta dẫu trong lò lửa cũng thấy đỗi ngập tràn hạnh phúc:
“Theo chỉ dẫn thiêng liêng chẳng bao giờ lầm lỗi,
Cơ c sự nào khiến một án phạt công minh
Lại bị trả thù một cách công minh, đã làm ngươi trăn trở,
Nhưng ta sẽ mau chóng giải tỏa tâm trí ngươi;
Và hãy lắng nghe, bởi những lời ta sắp nói
Sẽ ban tặng cho ngươi một giáo lý đại thần.
Vì không chịu nổi sự kiềm chế đối với ý chí
Nhằm mang lại điều tốt lành, người đàn ông chưa từng sinh ra ấy,
Khi tự kết án mình, đã kết án toàn thể dòng dõi mai sau;
Bởi thế, nhân loại ở chốn trần gian
Đã đắm chìm nhiều thế kỷ trong bệnh tật và lầm lạc,
Cho tới khi Ngôi Lời của Thiên Chúa rủ lòng ngự xuống,
Đến nơi bản tính con người, vốn đã xa rời Đấng Tạo Hóa,
Được Ngài hợp nhất vào chính mình trong một ngôi vị
Chỉ bằng một hành động duy nhất của tình yêu vĩnh cửu.
Bởi vậy, giờ đây hãy hướng ánh mắt vào điều ta nói:
Bản tính ấy khi hợp nhất với Đấng Tạo Ra Nó,
Vốn tinh tuyền và tốt lành như lúc mới tạo thành;
Nhưng chính bản thân nó đã tự làm mình bị đuổi
Khỏi Chốn Địa Bàng, bởi vì nó đã lệch bước
Khỏi con đường sự thật và sự sống của chính mình.
Bởi thế, án phạt mà hình cây thánh giá mang lại,
Nếu đo bằng bản tính nhân loại được tiếp nhận ấy,
Chưa từng có hình phạt nào đâm thấu với sự công bằng lớn lao đến vậy;
Và cũng chưa từng có sự bất công nào lớn đến thế,
Nếu xét đến Ngôi Vị phải chịu đựng nỗi đau,
Đấng đã mang lấy bản tính ấy vào mình.
Vậy nên từ một hành động đã nảy sinh những điều trái ngược;
Cùng một cái chết lại làm vừa lòng cả Thiên Chúa lẫn người Do Thái;
Vì cái chết ấy mà trái đất rung chuyển và thiên đường rộng mở.
Bởi thế, giờ đây ngươi chớ nên thấy khó hiểu,
Khi nghe nói rằng một sự báo trả công minh
Sau đó lại bị báo trả bởi một tòa án công minh.
Nhưng giờ đây ta thấy tâm trí ngươi đang vướng mắc
Từ suy nghĩ này sang suy nghĩ khác trong một nút thắt,
Nơi nó tha thiết đợi chờ được cởi trói.
Ngươi nói: ‘Ta hiểu rõ những gì ta nghe;
Nhưng vì sao Thiên Chúa lại đành lòng chọn phương cách này
Để cứu rỗi chúng ta, điều đó vẫn ẩn khuất đối với ta.’
Người anh em ơi, bí mật này vẫn mãi chôn sâu
Trước mắt những ai mà bản tính
Chưa trưởng thành trong ngọn lửa tình yêu.
Tuy nhiên, vì về điểm này người ta suy ngẫm rất nhiều
Nhưng nhận thức lại chẳng được bao nhiêu,
Ta sẽ giải thích vì sao phương cách này là cao quý nhất.
Đón nhận Lòng Tốt Cực Phẩm, Đấng đẩy lùi mọi ghen tị,
Bùng cháy trong chính mình, rực sáng lên những tia lửa
Để phô bày những vẻ đẹp vĩnh cửu.
Bất cứ điều gì trực tiếp tuôn trào từ đó
Về sau đều chẳng có hồi kết, bởi ấn dấu đã ghi
Thì chẳng bao giờ bị xóa mờ.
Bất cứ điều gì trực tiếp mưa xuống từ đó
Đều hoàn toàn tự do, bởi không chịu sự chi phối
Của ảnh hưởng đến từ những điều mới lạ.
Càng phù hợp với Đấng Tạo Hóa, nó càng làm Ngài đẹp lòng;
Vì ngọn lửa thiêng soi sáng muôn loài
Sẽ sống động nhất trong những gì giống Ngài nhất.
Bởi tất cả những điều này, sinh linh con người
Đã nhận được muôn vàn ân sủng; và nếu thiếu đi một điều,
Thì phẩm giá con người tất yếu phải suy sụp.
Chính tội lỗi là điều duy nhất tước đi tự do của con người,
Và khiến con người trở nên bất tương đồng với Đấng Tối Cao,
Làm cho ánh sáng Ngài ít chiếu rọi đến con người,
Và con người không thể trở lại với phẩm giá ban đầu,
Trừ phi lấy những hình phạt chính đáng cho những khoái lạc tội lỗi
Đêm đắp bù vào khoảng trống mà sự vi phạm đã bỏ ngỏ.
Bản tính của các ngươi khi phạm tội trọng thể
Trong chính hạt giống ban đầu, đã bị trục xuất khỏi phẩm giá ấy
Cũng như bị đuổi khỏi Chốn Địa Bàng;
Và không thể tự phục hồi, nếu ngươi suy ngẫm
Với sự tinh tế sâu sắc nhất, bằng bất kỳ con đường nào,
Ngoại trừ việc bước qua một trong hai bến đò này:
Hoặc là Thiên Chúa chỉ bằng lòng khoan dung
Mà ban tha thứ, hoặc là chính con người
Phải tự đền bù cho sự ngu muẩn của mình.
Giờ đây hãy dán chặt mắt ngươi vào vực sâu
Của ý định vĩnh cửu, và gắn chặt vào lời ta nói
Đến mức tối đa mà ngươi có thể!
Con người trong sự giới hạn của mình không có năng lực
Để đền bù, vì không thể hạ mình xuống
Trong sự vâng phục khiêm nhường sau này
Đến mức độ mà mình đã muốn vươn lên khi bất tuân;
Và vì lẽ đó, con người đã bị tước mất khả năng
Tự mình đền bù tổn thất.
Do đó, Thiên Chúa phải dùng những con đường của Ngài
Để khôi phục con người trở lại với sự sống hoàn hảo,
Ta muốn nói đến một trong hai, hoặc cả hai con đường.
Nhưng vì hành động của Đấng thực hiện
Càng đáng trân trọng khi nó càng thể hiện rõ
Lòng tốt của trái tim nơi nó phát xuất,
Lòng Tốt Cực Phẩm, Đấng in dấu lên vũ trụ,
Đã hài lòng tiến hành theo cả hai con đường
Để nâng loài người các ngươi lên một lần nữa;
Và giữa ngày đầu tiên cùng đêm sau cùng,
Sẽ chẳng có một hành trình nào cao cả và lộng lẫy đến thế
Được thực hiện bởi con đường này hay con đường kia;
Bởi Thiên Chúa đã rộng lượng hơn khi tự hiến chính mình
Để làm cho con người có khả năng tự nâng mình lên,
So với việc Ngài chỉ đơn thuần tự tay tha thứ;
Và mọi phương cách khác đều không đủ
Để đáp ứng sự công bằng, nếu như Con Thiên Chúa
Đã không tự hạ mình xuống để nhập thể thành người.
Bây giờ, để lấp đầy mọi ước muốn của ngươi,
Ta trở lại giải thích một điểm nữa,
Được như vậy ngươi sẽ thấu hiểu như ta đang thấu hiểu.
Ngươi nói: ‘Tôi thấy không khí, tôi thấy lửa,
Nước và đất, cùng mọi hợp chất của chúng
Đều đi đến hư hoắc và chỉ tồn tại ngắn hạn;
Thế nhưng những thứ này lại được tạo dựng;’
Bởi vậy nếu những gì Nàng nói là sự thật,
Chúng đáng lý phải được an toàn trước sự hoại diệt.
Người anh em ơi, các Thiên thần và vùng đất tinh tuyền
Nơi ngươi đang đứng, có thể gọi là được tạo dựng
Đúng như chúng đang tồn tại trong toàn bộ thể chất;
Nhưng tất cả các nguyên tố mà ngươi vừa kể tên,
Cùng mọi vật được tạo thành từ chúng,
Đều được định hình bởi một năng lực được tạo ra.
Vật chất cấu tạo nên chúng là thứ được tạo dựng;
Và ảnh hưởng định hình cũng được tạo dựng
Trong các vì sao đang xoay vờn quanh chúng.
Linh hồn của mọi loài thú dữ và cây cỏ
Bởi năng lực tiềm tàng của mình mà thu hút
Tia sáng và chuyển động của những nguồn sáng thiêng;
Nhưng chính Đấng Bố Ai Tối Cao lại trực tiếp hà hơi thổi sức sống
Vào cuộc sống của các ngươi, và làm cho nó yêu mến Ngài
Đến mức nó sẽ mãi mãi khao khát Ngài.
Và từ điều này, ngươi có thể suy ra thêm nữa
Về sự phục sinh của các ngươi, nếu ngươi suy ngẫm lại
Thể xác con người đã được tạo hình như thế nào vào thời ấy,
Khi cả hai tổ phụ đầu tiên được tạo thành.”