Vào khoảnh khắc cả hai đứa con của Latona,
Bị Bạch Dương và Thiên Bình kẹp ở giữa,
Cùng tạo nên một vòng đai trên đường chân trời,
Từ khoảng thời gian đỉnh trời giữ chúng
Ở thế cân bằng, cho đến khi từ đai ấy cả hai
Đổi bán cầu làm đảo lộn thế cân bằng,
Khoảng thời gian ấy, với gương mặt phảng phất nụ cười,
Beatrice vẫn lặng thím trong khi nàng chăm chú nhìn
Vào điểm sáng đã chế ngự được ta.
Rồi nàng cất lời: “Ta nói, và ta chẳng hỏi
Điều ngươi muốn nghe, bởi ta đã nhìn thấy nó
Nơi quy tụ mọi Khoảng-khắc và mọi Chốn-nơi.
Không phải để chiếm đoạt chút ân phúc nào cho bản thân,
Điều vốn dĩ bất khả, mà để ánh hào quang của Ngài
Trong vẻ rực rỡ có thể cất lời rằng: ‘Ta Hiện Hữu,’
Trong cõi vĩnh hằng ngoài tầm thời gian,
Ngoài mọi giới hạn khác, theo ý Ngài hằng ước,
Tình Yêu Vĩnh Hằng đã mở mình vào những Tình Yêu mới.
Cũng chẳng phải như kẻ mê muội, Ngài từng ngự trước đây;
Bởi chẳng có trước hay sau đi theo
Cuộc bước đi của Thiên Chúa trên những tầng nước ấy.
Vật chất và Thể dạng, dẫu chưa hòa quyện lẫn kết hợp,
Đã thành hình chẳng một chút tì vết,
Tựa ba mũi tên bật ra từ chiếc cung ba dây.
Và như trong thủy tinh, hổ phách, hay thạch anh
Một tia nắng lóe lên xiết chi bao, từ lúc chạm đến
Cho tới khi trọn vẹn chẳng có chút khoảng hở nào,
Cũng thế, từ Chúa tể của mình, hiệu ứng ba phần ấy
Tỏa chiếu trọn vẹn vào thực tại cùng một lúc,
Chẳng phân biệt khởi đầu trước sau.
Trật tự đã được đồng sáng tạo và kiến thiết
Trong các thực thể, và đỉnh cao của thế giới
Chính là nơi cội nguồn hành động thuần khiết được sinh thành.
Tiềm năng thuần túy chiếm phần thấp nhất;
Ở khoảng giữa, tiềm năng được cột chặt với hành động
Bằng mối liên kết chẳng khi nào bị tháo gỡ.
Jerome đã viết cho các ngươi về các thiên thần
Được sáng tạo từ nhiều thế kỷ trước
Cả khi thế giới bên kia chưa từng hiện hữu;
Nhưng sự thật này đã được ghi chép ở nhiều nơi
Bởi các tác giả được Thánh Linh soi dẫn, và ngươi
Sẽ nhận ra, nếu ngươi chăm chú nhìn vào đó.
Và ngay cả lý trí cũng phần nào nhìn thấy điều này,
Bởi lý trí chẳng thể chấp nhận rằng trong suốt ngần ấy thời gian
Những nguồn động lực lại thiếu đi sự hoàn thiện của chúng.
Giờ thì ngươi đã biết cả nơi chốn lẫn thời điểm những Tình Yêu ấy
Được tạo dựng, và bằng cách nào; để rồi ngọn lửa khao khát
Trong ngươi đã lụi tàn ba ngọn.
Chẳng ai có thể đếm nhanh đến hai mươi,
Nhanh bằng một phần của những thiên thần ấy
Đã làm xáo trộn nền tảng các nguyên tố của các ngươi.
Số còn lại ở lại, và họ bắt đầu công việc này
Mà ngươi đang thấy, với niềm hoan hỉ lớn lao
Đến mức họ chẳng bao giờ ngừng vòng quay của mình.
Nguyên nhân của sự sa ngã chính là sự kiêu ngạo
Đáng nguyền rủa của kẻ mà ngươi từng thấy
Bị đè nặng bởi toàn bộ gánh nặng của thế gian.
Những kẻ mà ngươi thấy ở đây đều vô cùng khiêm nhường
Khi nhận ra mình xuất phát từ ân phúc ấy,
Thứ đã làm cho họ xứng đáng với sự hiểu biết sâu sắc nhường kia;
Chính vì thế mà tầm nhìn của họ đã được nâng cao
Nhờ ơn huệ soi sáng và công trạng của chính họ,
Để rồi họ có được một ý chí trọn vẹn và kiên định.
Ta không muốn ngươi nghi ngờ, mà phải chắc chắn rằng,
Việc tiếp nhận ân sủng này là một công trạng,
Tùy theo cõi lòng rộng mở đón nhận nó đến đâu.
Giờ đây xung quanh hội đồng này
Ngươi có thể ngắm nhìn biết bao điều, nếu những lời ta nói
Được ghi nhận lại, mà chẳng cần thêm sự trợ giúp nào khác.
Nhưng bởi vì trên mặt đất, xuyên suốt các trường phái của các ngươi,
Người ta dạy rằng bản chất thiên thần
Là có thể nghe, ghi nhớ, và có ý chí,
Ta sẽ nói thêm, để ngươi có thể thấy rõ ràng không pha tạp
Sự thật đang bị che lấp ở chốn trần gian kia,
Bị bóp méo trong những bài giảng nhập nhằng như thế.
Những thực thể này, từ khi trong nhan thánh Chúa
Họ hân hoan rạng rỡ, chưa từng dời ánh mắt
Khỏi nơi mà chẳng có gì bị che khuất;
Do đó tầm nhìn của họ không bị cắt ngang
Bởi bất kỳ đối tượng mới nào, và vì thế họ chẳng cần
Phải hồi tưởng lại qua những mạch suy nghĩ đứt quãng.
Để rồi ở trần gian, người ta mơ màng ngay cả khi thức,
Tin rằng mình nói thật mà chẳng thực lòng tin;
Và điều sau mới là tội lỗi và nỗi hổ thẹn lớn hơn.
Dưới trần gian các ngươi chẳng bước đi trên cùng một lối
Khi bàn luận triết lý; bởi vì các ngươi bị cuốn đi
Bởi lòng ái mộ bề ngoài và những suy nghĩ phù phiếm ấy.
Và ngay cả điều đó ở cõi trên đây cũng được dung thứ
Với sự khinh miệt ít hơn, so với khi người ta gạt bỏ
Kinh Thánh ra một bên, hoặc khi nó bị xuyên tạc.
Ở đó họ chẳng màng nghĩ xem phải trả giá bằng bao nhiêu máu
Mới gieo rúng được nó vào trần thế, và kẻ nào sẽ làm đẹp lòng Chúa
Là kẻ giữ mình gần gũi với Kinh Thánh trong sự khiêm nhường.
Ai nấy đều tranh đua sự hào nhoáng, và tự bày đặt
Những sáng kiến của riêng mình; rồi những thứ đó được các nhà thuyết giáo
Đem ra bàn tán, trong khi Phúc Âm thì nằm im lặng lẽ.
Người này bảo rằng mặt trăng đã quay ngược lại,
Trong cuộc Khổ Nạn của Chúa Kitô, rồi chen vào giữa
Để ánh sáng mặt trời không thể chiếu xuống nhân gian;
Hắn nói dối; bởi vì tự bản thân ánh sáng
Đã tự ẩn mình đi; thế nên cả người Tây Ban Nha lẫn người da đỏ,
Cũng như người Do Thái, đều chứng kiến hiện tượng nguyệt thực ấy.
Florence chẳng có lấy nổi ngần ấy những Lapi và Bindi
Những kẻ chuyên thêu dệt những câu chuyện nhảm nhí như thế, mà mỗi năm
Chúng cứ gào thét từ trên bục giảng hết lần này đến lần khác,
Đến mức những chú cừu non khờ khạo,
Trở về từ đồng cỏ mà cái bụng chỉ toàn chứa gió,
Và việc không nhận thức được tác hại chẳng thể làm họ vô tội.
Chúa Kitô chưa từng bảo với các môn đệ đầu tiên của Ngài rằng:
‘Hãy đi ra và rao giảng những chuyện nhảm nhí cho thế gian,’
Mà Ngài đã trao cho họ một nền tảng chân chính;
Và điều đó đã vang lên thật dõng dạc từ đôi môi họ,
Đến mức trong cuộc chiến thắp lên ngọn lửa Đức Tin,
Họ đã biến Phúc Âm thành những chiếc khiên và ngọn giáo.
Giờ đây người ta bước ra với những trò hề và câu chuyện tiếu lâm
Để đi thuyết giảng, và chỉ cần đám đông cười thỏa thích,
Là chiếc áo thầy tu phồng lên, và chẳng ai đòi hỏi gì thêm.
Nhưng ẩn giấu bên trong chiếc mũ trùm ấy là một loài chim quái đản,
Mà nếu những người dân thường mà nhìn thấy nó,
Họ sẽ nhận ra thứ ân xá mà họ đang đặt trọn niềm tin,
Thứ khiến cho sự ngu muội trên đời lớn đến mức,
Chẳng cần bất kỳ bằng chứng hay lời chứng thực nào,
Họ vẫn lũ lượt kéo nhau đến với mọi thứ phép ân xá.
Chính nhờ điều này mà con heo của Thánh Anthony được vỗ béo,
Cùng với vô số kẻ khác, những kẻ còn tệ hơn cả loài heo,
Đổi chác bằng những đồng tiền chẳng có nổi một dấu ấn đúc tiền.
Nhưng vì chúng ta đã lan man quá nhiều,
Hãy lập tức quay mắt trở lại con đường chính đạo,
Để quãng đường được rút ngắn lại cùng với thời gian.
Bản chất này tự nhân lên nhiều đến mức
Chưa từng có lời ngôn sứ hay trí tưởng tượng phàm trần nào
Có thể với tới được ngần ấy.
Và nếu ngươi để ý những gì được tiên tri Daniel tiết lộ,
Ngươi sẽ thấy rằng trong hàng ngàn thiên thần của ông
Con số chính xác vẫn được giữ kín.
Ánh sáng nguyên thủy, thứ chiếu rọi vạn vật,
Được tiếp nhận ở nơi đó qua vô vàn cách thức,
Tương ứng với những ánh hào quang mà nó kết hợp cùng.
Do đó, tùy thuộc vào hành động tiếp thu
Mà tình cảm đi theo, vị ngọt ngào của tình yêu
Sẽ bùng cháy nồng nhiệt hoặc trở nên nguội lạnh ở từng nơi.
Giờ thì hãy ngắm nhìn chiều cao và sự bao la
Của quyền năng vĩnh hằng, vì nó đã tạo ra
Chính mình thành vô số chiếc gương, nơi nó khúc xạ,
Trong khi tự bản thân vẫn vẹn nguyên như trước.”