Mắt ta giờ đã hướng trọn vào khuôn mặt của Nàng,
cùng với tâm trí ta, thảy đều quy về một mối,
và mọi bận tâm khác thảy đều lùi xa;
và Nàng không cười; nhưng Nàng bắt đầu nói
với ta rằng: “Nếu ta mỉm cười, thì ngươi
sẽ hóa thành tro bụi như Semele thuở nào.
Bởi vì vẻ đẹp của ta, vốn rực rỡ thêm lên
dọc theo các bậc thềm của cung điện vĩnh hằng,
như ngươi đã thấy, càng lên cao càng chói lọi,
nếu không được kìm hãm, nó sẽ tỏa sáng đến mức
mọi sức mạnh phàm trần trước ánh hào quang ấy
sẽ tựa như chiếc lá mong manh bị sấm sét vò nát.
Chúng ta đã được nâng lên tầng trời thứ bảy,
nơi dưới bầu ngực của chòm Sư Tử rực lửa
giờ đây đang tỏa ánh sáng hòa quyện cùng uy quyền của nó.
Hãy hướng trọn tâm trí theo chiều nhìn của đôi mắt,
và biến chúng thành tấm gương soi lấy bóng hình
sẽ hiện diện trước ngươi trong chiếc gương này.”
Ai có thể thấu hiểu bãi cỏ xanh tươi mà tầm mắt ta
đã dạo bước trên gương mặt diễm phúc ấy,
khi ta chuyển sự chú ý sang một hướng khác,
hẳn sẽ nhận ra lòng ta biết ơn đến nhường nào
đối với mệnh lệnh từ người dẫn đường thiên quốc,
khi ta cân bằng cả hai bên trong sự thỏa lòng.
Bên trong khối pha lê đang quay quanh thế giới,
mang tên vị thủ lĩnh ái tình đầy kiêu hãnh,
dưới quyền ngài, mọi ác đức đều đã chết lịm,
mang sắc vàng óng ánh dưới ánh mặt trời rọi chiếu,
ta nhìn thấy một bậc thềm vươn lên cao ngất,
đến mức tầm mắt ta chẳng thể với tới cùng.
Đồng thời, ta cũng thấy từ các bậc thang đi xuống
biết bao luồng sáng rực rỡ, đến nỗi ta tưởng rằng
mọi ánh sao trên thiên đường đều đổ dồn về đây.
Và tựa như theo bản năng tự nhiên vốn có,
bầy quạ cùng nhau cất cánh vào lúc rạng đông
để sưởi ấm những chiếc lông đang lạnh giá;
rồi có con bay đi không trở lại,
kẻ khác quay về chốn chúng đã từng sinh ra,
và số khác lượn vòng, quẩn quanh tổ ấm;
cảnh tượng hiện ra trước mắt ta cũng y như thế
bên trong những tia sáng rực rỡ hội tụ lại với nhau,
ngay khoảnh khắc chúng chạm vào một bậc thềm nào đó,
và luồng sáng đậu lại ở nơi gần chúng ta nhất
trở nên rạng ngời đến mức trong tâm trí ta thầm nhủ:
“Ta nhận ra tình yêu ngươi dành cho ta xiết bao;
nhưng Nàng, người mà ta hằng mong chờ phán quyết
về lúc nên nói hay nên lặng thím, vẫn đứng yên; thế nên
dù khao khát, ta vẫn tự kìm mình không cất lời hỏi.”
Bấy giờ Nàng, Đấng thấu suốt sự im lặng của ta
trong tầm mắt của Đấng thấu suốt vạn vật,
liền bảo ta rằng: “Hãy bộc lộ khao khát nồng cháy của ngươi đi.”
Và ta bắt đầu: “Không có công đức nào của riêng ta
khiến ta xứng đáng nhận được lời đáp từ Người;
nhưng vì ơn phước của Đấng đã cho phép ta cầu xin,
hỡi linh hồn diễm phúc đang ẩn mình
trong niềm hạnh phúc khôn tả, hãy cho ta biết
nguyên nhân nào đã kéo Người lại gần sát bên ta đến thế;
và hãy nói cho ta hay vì sao khúc hoan ca êm dịu của Thiên đàng,
vẫn vang lên vô cùng thành kính ở những tầng trời thấp bên dưới,
lại lặng thinh trong vòng quay này.”
“Thính giác của ngươi cũng phàm tục như thị giác vậy,”
tiếng đáp vang lên; “họ không hát ở chốn này,
cũng bởi lý do khiến Beatrice không mỉm cười.
Ta chỉ đi xuống tận đây, qua những bậc thang thánh thiện,
chỉ để chào đón ngươi bằng lời ca tiếng nói
và bằng ánh hào quang đang bao bọc lấy ta;
chẳng phải vì tình yêu lớn hơn khiến ta sẵn sàng hơn,
bởi tình yêu ở trên cao ấy cũng cháy bỏng bằng hoặc hơn thế,
như ngọn lửa đang hiện rõ trước mắt ngươi.
Nhưng lòng bác ái cao cả, thứ khiến chúng ta trở thành những tôi tớ
sẵn sàng tuân theo thánh ý điều khiển thế gian,
đã phân định rạch ròi ở đây, đúng như ngươi đang thấy.”
“Ta thấy rõ lắm,” ta thưa rằng, “hỡi ngọn đèn thiêng liêng!
rằng tình yêu tự nguyện nơi triều đình này thật dư sức
để tuân hành Sự Quan Phòng vĩnh cửu;
nhưng điều này khiến ta thấy khó bề lý giải,
vì sao trong số các đồng đạo của Người, chỉ duy mình Người
lại được định mệnh chọn cho sứ mệnh này.”
Ta vừa dứt lời thì ngay lập tức,
luồng sáng ấy liền lấy tâm điểm làm trọng tâm,
xoay tít vòng tròn tựa như chiếc cối xay gió phóng nhanh.
Và tình yêu ngự trị bên trong liền đáp lời:
“Ánh sáng thần thánh đang chiếu rọi thẳng vào ta,
xuyên thấu qua lớp áo choàng rực rỡ mà ta đang mang,
với nguồn sức mạnh dung hòa cùng thị giác của ta,
đã nâng ta vượt lên chính mình đến mức ta có thể nhìn thấy
Bản thể tối cao từ đó ánh sáng này phát xuất.
Đó là nguồn cội niềm hân hoan khiến ta bừng cháy,
bởi vì tầm mắt ta, trong giới hạn trong trẻo của nó,
đã sánh ngang cùng độ rạng ngời của ngọn lửa ấy.
Nhưng ngay cả linh hồn thanh khiết nhất trên thiên đường,
vị seraphim đăm đăm hướng mắt về Chúa nhiều nhất,
cũng chẳng thể thỏa mãn câu hỏi này của ngươi;
bởi vì điều ngươi đang dò hỏi chìm sâu quá đỗi
vào vực thẳm của luật lệ vĩnh hằng,
khiến mọi tầm mắt thụ tạo đều bị chắn ngang.
Và khi ngươi trở về thế gian phàm trần,
hãy mang theo điều này để trần gian đừng bao giờ cả gan
hướng bước chân mình tiến xa hơn đến mục tiêu ấy.
Tâm trí ngời sáng chốn này, khi hạ giới lại mịt mờ khói bụi;
từ đó hãy ngẫm xem làm sao phàm trần có thể làm được điều
mà ngay cả thiên đàng cũng phải chào thua?”
Giới hạn ấy đã được những lời đó vạch ra cho ta,
khiến ta từ bỏ câu hỏi trong lòng, và chỉ thu mình lại
để khiêm nhường gặng hỏi xem ngài thực sự là ai.
“Giữa hai bờ biển Ý có những vách đá sừng sững,
nằm không xa quê hương xứ sở của ngươi,
cao đến mức tiếng sấm vang rền tận bên dưới,
tạo thành một dãy núi gọi là Catria,
nơi ẩn giấu một tu viện linh thiêng
vốn chỉ dành riêng cho việc thờ phượng.”
Lời thứ ba lại tiếp tục cất lên với ta như thế,
rồi nói tiếp rằng: “Tại chốn ấy,
ta đã trở nên kiên định trong việc phục vụ Chúa đến mức,
chỉ với thức ăn là nước cốt ô-liu,
ta bình thản vượt qua cả những mùa oi bức lẫn lạnh giá,
an nhiên tự tại trong những suy tư chiêm niệm.
Tu viện đó từng dâng hiến cho các tầng trời này
biết bao tâm hồn sung mãn, mà nay đã trở nên trống hoác,
đến mức chẳng mấy chốc sự thật ấy sẽ phải phơi bày.
Ta chính là Peter Damiano tại nơi chốn đó;
và ta là Peter Kẻ Tội Lỗi trong ngôi nhà
của Mẹ Chúng Ta bên bờ biển Adriatic.
Quãng đời phàm trần của ta chẳng còn lại bao nhiêu,
khi ta bị gọi tên và lôi kéo đến với chiếc mũ hồng
vốn chẳng ngừng trượt từ tồi tệ đến tồi tệ hơn.
Cephas đã đến, và Chiếc Tàu vĩ đại
của Chúa Thánh Thần cũng đã đến, gầy gò và chân trần,
nhận lấy món ăn từ bất kỳ quán trọ ven đường nào.
Giờ đây, những kẻ chăn chiên thời hiện đại lại cần đến người dìu dắt mỗi bên,
cần kẻ dắt tay vì họ quá ư nặng nề, và cần người nhấc hộ tà áo.
Chúng phủ những tấm áo choàng lên lưng ngựa chiến,
để hai con thú cùng chung một lớp da;
Ôi Sự Kiên Nhẫn, mi phải dung thứ cho biết bao điều!”
Theo sau tiếng nói ấy, ta thấy rất nhiều ngọn lửa nhỏ
từ bậc thềm này nối tiếp nhau chuyển động vòng quanh,
và mỗi vòng xoay lại tô điểm cho chúng thêm lộng lẫy.
Chúng tiến lại vây quanh vị này rồi đứng yên lại,
cùng cất lên một tiếng kêu vang dội đến nỗi
chẳng gì ở trần gian có thể sánh bằng, và bản thân ta
cũng chẳng thể phân biệt nổi, vì tiếng sấm đã lấn át ta hoàn toàn.