Như thuở xưa Clymene đến hỏi cho rõ thực
Về điều nàng đã nghe đồn về con mình,
Khiến những người làm cha mẹ thêm phần cẩn trọng,
Cảnh ngộ của ta lúc ấy cũng hệt như vậy,
Và điều đó đã được thấu hiểu rõ ràng
Bởi Beatrice cùng ánh sáng thiêng liêng vốn vì ta mà dời chỗ.
Thế nên Nàng mới bảo ta rằng: “Hãy bộc lộ
Ngọn lửa khát khao trong lòng cho trọn vẹn,
Sao cho in dấu ấn tỏ tường từ sâu thẳm;
Chẳng phải để sự hiểu biết của chúng ta được gia tăng
Nhờ lời ngươi nói đâu,
Mà là để luyện cho ngươi quen thưa giãi nỗi lòng,
Hầu chúng ta có thể ban cho ngươi dòng nước mát.”
“Hỡi cội phúc dấu yêu của con, người vươn cao đến mức
Chính tâm trí người trần còn nhận thức được rằng
Không một tam giác nào chứa hai góc tù,
Thì người đây vẫn tường tận mọi sự việc ngẫu nhiên
Trước khi chúng hiện hữu, bằng cách đăm đăm nhìn vào điểm
Nơi hội tụ mọi thời gian,
Thuở con còn đồng hành cùng Virgilius
Trên ngọn núi chữa lành các linh hồn,
Và khi hạ xuống cõi người chết,
Đã có những lời cay đắng nói cho con nghe về cuộc đời sắp tới;
Dù bản thân con cảm thấy mình vững chãi vuông tròn
Trước mọi đòn giáng của vận mệnh.
Vì thế, lòng con khát khao mong được biết
Vận mệnh nào đang đến với mình,
Bởi mũi tên được nhìn trước bao giờ cũng bay chậm hơn.”
Ta đã thưa như thế với ánh sáng từng ngỏ lời với ta trước đó;
Và theo đúng ý Beatrice, lòng ta đã tỏ bày.
Không bằng những lời úp mở từng giăng bẫy
Lũ người dại dột thuở xưa, khi Chiên Thiên Chúa
Đấng gánh tội trần gian chưa bị giết hại,
Nhưng bằng ngôn từ minh bạch, rõ ràng,
Tình cha ẩn giấu và rạng ngời qua nụ cười riêng đã đáp lời:
“Sự ngẫu nhiên vốn chẳng vượt ra ngoài
Cuốn sách vật chất của các ngươi,
Đều được khắc họa trọn vẹn trong diện mạo vĩnh hằng.
Dù vậy, nó không hề mang tính tất yếu,
Ngoại trừ theo cách con thuyền xuôi dòng nước
Trôi qua lăng kính của đôi mắt phản chiếu nó.
Từ đó, tựa như âm vang hòa điệu ngọt ngào
Từ một chiếc đàn ống vọng đến tai,
Khoảng thời gian đang chờ đón ngươi hiện ra trước mắt ta.
Như Hippolytus từng phải rời bỏ Athens
Bởi lời gieo rắc của người mẹ kế giả dối và độc ác,
Thì ngươi cũng buộc phải rời khỏi Florence.
Điều này đã được định đoạt và mưu tính;
Và chẳng mấy chốc sẽ được thực thi bởi kẻ đang tâm ngẫm nghĩ,
Nơi người ta mua bán Chúa mỗi ngày.
Tiếng la ó sẽ trút lên đầu kẻ chịu tổn thương
Như thói thường vẫn thế;
Nhưng sự báo oán sẽ làm chứng cho chân lý đã phán quyết điều đó.
Ngươi sẽ phải từ bỏ mọi điều mình hết lòng yêu quý nhất,
Và đó chính là mũi tên đầu tiên
Mà chiếc cung lưu đày giương bắn ra.
Ngươi sẽ nếm trải sự mặn chát của tấm bánh người dưng,
Và nhọc nhằn thay những bậc thềm thiên hạ
Khi phải bước lên rồi bước xuống.
Nhưng điều đè nặng trên đôi vai ngươi nhất
Chính là hội đoàn tồi tệ và ngu ngốc
Mà ngươi sẽ cùng rơi xuống thung lũng ấy;
Bởi chúng sẽ trở nên vô ơn, điên cuồng và bất kính
Với ngươi mọi đường; nhưng chẳng bao lâu nữa,
Chính chúng, chứ không phải ngươi, sẽ phải hổ thẹn đỏ mặt.
Hành vi của chúng sẽ là minh chứng rõ ràng
Cho bản tính dã thú ấy;
Thế nên tự mình đứng riêng một phe sẽ là điều khôn ngoan cho ngươi.
Nơi dung thân đầu tiên và quán trọ đầu tiên của ngươi
Sẽ là lòng nhân hậu của vị chúa tể Lombard hùng cường,
Đấng mang hình chim thiêng trên chiếc Thang cao quý,
Người sẽ dành cho ngươi sự ân mến lớn lao
Đến độ giữa hai người, trong việc trao và xin,
Điều mà kẻ khác làm sau cùng thì nay thành trước nhất.
Ở bên người, ngươi sẽ thấy một kẻ từ khi chào đời
Đã được vì sao dũng mãnh này khắc dấu ấn sâu đậm,
Khiến những chiến tích của chàng thật lừng lẫy.
Người đời hãy còn chưa nhận ra chàng
Vì tuổi đời hãy còn non trẻ,
Bởi các tầng trời chỉ mới quay quanh chàng chín vòng.
Nhưng trước khi kẻ gian xứ Gascon lừa gạt vị Hoàng đế cao quý Henry,
Vài tia sáng nhân đức của chàng sẽ lộ diện
Qua việc chẳng màng bạc tiền lẫn nhọc nhằn.
Sự vĩ đại của chàng rồi đây sẽ nổi danh đến mức
Ngay cả kẻ thù cũng chẳng thể ngậm miệng làm thinh.
Hãy đặt niềm tin nơi chàng và ơn huệ của chàng;
Nhiều người sẽ được biến đổi bởi tay chàng,
Đổi thay thân phận từ kẻ nghèo hèn thành kẻ giàu sang;
Và những điều ngươi mang theo khắc ghi trong tâm trí
Về chàng, chớ nên thốt ra”—và người còn nói những điều
Khiến những kẻ chứng kiến phải hoài nghi.
Rồi người nói thêm rằng: “Hỡi con, đây là những lời chú giải
Cho những gì đã được phán truyền với ngươi; hãy nhìn ngắm cạm bẫy
Được giấu kín sau dăm ba vòng quay;
Dù vậy, ta chẳng muốn ngươi phải ganh tị với láng giềng,
Bởi cuộc đời ngươi sẽ vươn xa tới tương lai
Vượt xa cả hình phạt cho sự bất tín của chúng.”
Khi linh hồn thánh thiện ấy cho thấy qua sự lặng thinh
Rằng nó đã đan xong những sợi chỉ vào khung cửi
Mà ta đã giăng sẵn từ trước,
Ta liền cất lời, tựa như kẻ đang khắc khoải
Mang nỗi hoài nghi đi cầu cứu một người
Biết thấu thị, ngay thẳng và đầy lòng yêu thương:
“Lạy cha, con thấy rõ thời gian đang hối hả thúc giục
Để giáng xuống đầu con một đòn giáng
Nặng nề nhất cho kẻ nào dễ buông xuôi.
Thế nên con phải khôn ngoan tự trang bị sự phòng bị,
Để nếu nơi chốn thân yêu nhất bị tước đoạt,
Con cũng không vì những lời ca của mình mà mất đi những nơi khác.Đi xuống thế gian đầy nỗi cay đắng vô cùng,
Và vượt qua ngọn núi nơi từ đỉnh cao tươi đẹp ấy
Đôi mắt của vị Nữ Chúa đã nâng con lên,
Rồi tiếp tục qua thiên đàng từ ánh sáng này sang ánh sáng khác,
Con đã học được điều mà nếu cất lời kể lại,
Sẽ là thứ thảo mộc đắng nghét với nhiều người.
Và nếu con là một kẻ rụt rè trước chân lý,
Con sợ rằng mình sẽ mất đi mạng sống giữa những kẻ
Rồi đây sẽ gọi thời đại này là thời xưa cũ.”
Ánh sáng từng soi rọi nụ cười của kho báu mà ta tìm thấy ở đó
Đã lóe lên rực rỡ như chiếc gương vàng dưới nắng;
Rồi đáp lời: “Một lương tâm bị che khuất
Bởi nỗi hổ thẹn của chính mình hay của kẻ khác,
Ắt sẽ nếm trải vị cay đắng trong lời ngươi;
Dù vậy, hãy dẹp bỏ mọi điều giả dối,
Hãy phơi bày trọn vẹn thị kiến của ngươi,
Và cứ để mặc chúng gãi ngứa bất cứ chỗ nào;
Bởi nếu lời ngươi thốt ra gây khó chịu
Ngay ngụm nếm đầu tiên,
Nó sẽ để lại nguồn dưỡng chất sinh tồn về sau
Khi đã được tiêu hóa.
Tiếng kêu của ngươi sẽ hành xử như cơn gió,
Thổi mạnh nhất vào những đỉnh cao vời vợi,
Và đó chẳng phải là chút ít vinh dự đâu.
Chính vì thế mà trong các tầng bánh xe này,
Trên ngọn núi và trong thung lũng sầu thương,
Chỉ có những linh hồn được thế gian biết đến mới được hiển hiện cho ngươi;
Bởi tâm trí của người lắng nghe sẽ chẳng đặng nghỉ ngơi,
Cũng chẳng thể xác tín đức tin vào một ví dụ
Có cội rễ ẩn giấu và mù mịt,
Hay dựa trên một lý do nào khác chẳng bề nào hiển hiện.”