Bấy giờ, hiện ra trước mắt tôi là đạo quân thánh thiện
mang hình dáng như một đóa hồng trắng như tuyết,
những người mà Đấng Christ đã dùng chính máu mình làm cô dâu.
Nhưng đạo quân còn lại, vừa bay vừa ngắm nhìn và ca tụng
vinh quang của Đấng làm họ đắm say,
cùng lòng nhân từ đã tạo nên họ vô cùng cao quý,
chẳng khác nào đàn ong, lúc thì chìm sâu vào muôn hoa,
khi lại trở về nơi công sức của chúng biến thành mật ngọt,
sà xuống đóa hoa lớn được trang hoàng
bởi vô số cánh hoa, rồi lại từ đó bay lên
về nơi tình yêu của chúng trường tồn vĩnh cửu.
Gương mặt họ thảy đều như ngọn lửa sống động,
đôi cánh bằng vàng, và toàn thân trắng mịn
đến tuyết sương cũng chẳng thể sánh bằng.
Từ hàng ghế này sang hàng ghế khác, khi đáp xuống đóa hoa,
họ mang theo bình an và hơi ấm nồng nặc
thu nhận được từ sự quạt vẫy của đôi bờ hông.
Sự chen vào giữa đóa hoa và đấng ngự bên trên
của vô số hình bóng đang bay lượn
chẳng làm cản trở tầm nhìn và vẻ huy hoàng;
bởi ánh sáng thần linh thẩm thấu khắp vũ trụ,
tùy theo công đức của muôn loài,
đến mức chẳng gì có thể làm vật cản.
Vương quốc an lành và tràn ngập niềm vui này,
đông đúc người thời xưa lẫn người thời nay,
đều hướng trọn ánh nhìn và tình yêu về một đích.
Ôi Ánh Sáng Ba Ngôi, Đấng chỉ bằng một ngôi sao duy nhất
lấp lánh trước mắt họ đã làm họ thỏa nguyện biết bao,
xin hãy rủ lòng thương nhìn xuống giông bão nơi trần thế chúng con!
Nếu những kẻ man rợ, đến từ vùng đất
mỗi ngày đều được chòm sao Helice che phủ,
xoay vờn cùng đứa con trai mà nàng hết mực yêu thương,
khi chiêm ngưỡng Rome cùng muôn công trình cao quý,
đã phải sửng sốt bàng hoàng, vào thời mà đền Lateran
vượt lên trên mọi thứ thuộc về cõi tử;
thì tôi, người đã đi từ cõi người đến cõi thần linh,
từ thời gian đến chốn vĩnh hằng,
từ Florence đến với một dân tộc công chính và minh mẫn,
bàng hoàng đến kinh ngạc biết chừng nào!
Quả thực, giữa niềm kinh ngạc và nỗi hân hoan ấy,
tôi chỉ muốn không nghe thấy gì và im lặng.
Và như vị hành giả hân hoan
ngắm nhìn quanh ngôi đền mà mình đã thề nguyện,
hi vọng một ngày sẽ kể lại nơi ấy ra sao,
cũng vậy, bước đi trong ánh sáng sống động,
tôi dõi mắt nhìn qua khắp các hàng ghế,
lúc lên cao, lúc xuống thấp, rồi lại nhìn khắp xung quanh.
Tôi thấy những gương mặt chan chứa lòng nhân ái,
được tôn lên bởi ánh sáng của Đấng Tối Cao và nụ cười của chính họ,
cùng những tư thái được trang điểm bởi mọi vẻ nghiêm trang.
Hình thái tổng thể của Thiên đường
tầm mắt tôi đã thu trọn vào trong toàn bộ,
chưa dừng lại cố định ở bất kỳ phần nào,
và tôi quay người lại với ham muốn sục sôi
để hỏi Nàng về những điều
khiến tâm trí tôi còn đang vướng bận.
Tôi định một đằng, nhưng câu trả lời lại ra một nẻo;
tôi tưởng sẽ thấy Beatrice, nhưng lại thấy
một Cụ Già khoác áo như những người hiển vinh.
Mắt và má Cụ tràn ngập
nềm vui hiền từ, trong tư thái bao dung
như một người cha từ ái.
Và "Nàng, nàng đâu rồi?" tôi cất lời ngay lập tức;
Cụ đáp: "Để thỏa lòng mong ước của con,
Beatrice đã cử ta đến từ chỗ của ta.
Và nếu con ngước nhìn lên tầng thứ ba
của hàng ghế đầu tiên, con sẽ lại thấy nàng
ngự trên ngai tòa mà công đức của nàng đã an bài."
Chẳng đáp lời, tôi ngước mắt lên,
và thấy nàng đang tự kết cho mình một vương miện
phản chiếu những tia sáng vĩnh cửu từ chính thân nàng.
Không một khoảng không nào nơi sấm sét cao nhất vang vọng
mà mắt người có thể cách xa đến thế,
dù có chìm sâu đến đâu dưới lòng biển cả,
như khoảng cách từ mắt tôi đến Beatrice; nhưng điều đó
chẳng là gì đối với tôi; bởi hình ảnh của nàng
chẳng hề bị mờ đi khi truyền đến tôi.
"Ôi Nữ vương, Nàng là nơi hi vọng của tôi đặt trọn,
và vì sự cứu rỗi của tôi, Nàng đã chịu đựng
để lại dấu chân mình nơi Địa ngục,
về mọi điều tôi đã được chiêm ngưỡng,
tôi nhận ra quyền năng và ân sủng
đều đến từ sức mạnh và lòng tốt của Nàng.
Nàng đã đưa tôi từ kẻ nô lệ thành người tự do,
bằng mọi con đường, bằng mọi phương cách
mà Nàng có quyền năng để thực hiện.
Xin hãy giữ lòng đại lượng ấy đối với tôi,
để tâm hồn tôi, vốn đã được Nàng chữa lành,
khi lìa bỏ thể xác sẽ làm đẹp lòng Nàng."
Tôi khẩn cầu như thế; và nàng, dù ở rất xa,
dường như đã mỉm cười và nhìn tôi lần nữa;
rồi nàng quay về phía suối nguồn vĩnh cửu.
Và Cụ Già thánh thiện nói: "Để con có thể
hoàn thành trọn vẹn chuyến hành trình,
nơi mà lời cầu nguyện và tình yêu thánh thiện đã gửi ta đến,
hãy dùng mắt con bay lượn khắp khu vườn này;
vì chiêm ngắm nó sẽ rèn luyện tầm nhìn của con
để vươn xa hơn dọc theo tia sáng thần linh.
Và Nữ vương Thiên đàng, Người mà ta cháy bỏng
hoàn toàn bằng tình yêu, sẽ ban cho chúng ta mọi ân sủng,
bởi vì ta chính là Bernard trung thành của Người."
Như một người từ Croatia có thể
đến để chiêm ngưỡng tấm khăn Veronica của chúng ta,
người vì danh tiếng cổ xưa mà xem hoài không chán,
nhưng thầm nghĩ trong đầu khi tấm khăn được trưng ra:
"Lạy Chúa Jesus Christ của con, Thiên Chúa thật bởi Thiên Chúa thật,
phải chi diện mạo Ngài quả thực giống như thế này?"
Tôi cũng như thế khi chiêm ngưỡng lòng nhân ái
sống động của vị thánh, người ở thế gian này
bằng sự suy ngẫm đã nếm trải sự bình an ấy.
"Hỡi người con của ân sủng, cuộc sống hân hoan này," Cụ bắt đầu,
"con sẽ không thể biết được nếu cứ giữ mãi
mắt mình dưới đây ở nơi thấp nhất;
nhưng hãy quan sát các tầng trời cho đến nơi xa nhất,
cho đến khi con thấy Nữ vương ngự trên ngai tòa,
Đấng mà vương quốc này phục tùng và thành kính."
Tôi ngước mắt lên, và như vào buổi sáng
phương đông của chân trời
vượt xa vẻ rực rỡ của nơi mặt trời lặn,
cũng vậy, như thể đưa mắt đi từ thung lũng
lên đỉnh núi, tôi thấy một phần ở nơi xa thẳm
vượt xa mọi phía khác về vẻ huy hoàng.
Và như ở nơi người ta chờ đợi chiếc xe mặt trời
mà Phaeton đã điều khiển tồi tệ, ánh sáng bùng lên
rực rỡ nhất, và giảm dần về hai phía,
cũng vậy, lá cờ bình an ấy
rạng rỡ nhất ở chính giữa, và về mỗi bên
ngọn lửa đều giảm dần theo một mức như nhau.
Và ở trung tâm đó, với đôi cánh xòe rộng,
tôi thấy hơn một ngàn Thiên thần vui sướng,
mỗi vị một vẻ rạng rỡ và hình thái khác nhau.
Tôi thấy ở đó, giữa những trò vui và ca khúc của họ,
một vẻ đẹp đang mỉm cười, vẻ đẹp ấy là niềm hân hoan
trong mắt của tất cả các vị thánh khác;
và nếu tôi có nhiều tài hùng biện trong lời nói
như trong trí tưởng tượng, tôi cũng không dám
thử diễn tả dù chỉ một phần nhỏ nhất niềm vui sướng ấy.
Bernard, ngay khi thấy mắt tôi
dán chặt và chăm chú vào sự nồng nhiệt nồng nàn ấy,
đã quay mắt Cụ về phía Nàng với vô vàn trìu mến
khiến mắt tôi càng thêm tha thiết muốn nhìn theo.