Tuổi – Năm (TCN) – Niên hiệu Chu – Niên hiệu Tề – Sự kiện

1 – 545 TCN – Lương vương năm thứ 5 – Cảnh Công năm thứ 3

Vua các nước Tề, Trần, Thái, Bắc Yên, Khởi, Hồ, Thẩm Bạch, Địch… dựa vào ước định trong hội thề năm trước tại nước Tống, chầu nước Tấn. Bốn họ Cao, Loan, Trần, Bao ở nước Tề đánh họ Khánh nên Khánh Phong chạy sang Lỗ, tiếp sau đó lại chạy sang nước Ngô. Chu Linh vương chết, con là Cảnh vương Quý lên nối ngôi. Mùa thu, Điền Vũ được sinh ra ở thôn Điền Ban bên bờ Tri Thủy ở Lạc An nước Tề. Trong “Sử ký” và “Tân Đường thư” lại chép là Điền Vũ là con trai của công tử Hoàn nước Trần. Đến năm 544 Trước công nguyên, Tôn Vũ tròn 1 tuổi.

2 – 543 TCN – Cảnh vương năm thứ 2 – Cảnh Công năm thứ 5

Điền Vũ ở nước Tề – Tử Sản nắm chính quyền nước Trịnh. Nước Trịnh đại trị.

3 – 542 TCN – Cảnh vương năm thứ 3 – Cảnh Công năm thứ 6

Điền Vũ ở nước Tề

4 – 541 TCN – Cảnh vương năm thứ 4 – Cảnh Công năm thứ 7

Điền Vũ ở nước Tề – Triệu nước Tấn chết. Hàn Tuyên Tử nắm chính quyền nước Tấn và sửa đổi đi. Sở lệnh doãn vây giết vua, tự lên ngôi đó Sở Linh vương.

5 – 540 TCN – Cảnh vương năm thứ 5 – Cảnh Công năm thứ 8

Điền Vũ ở nước Tề

6 – 539 TCN – Cảnh vương năm thứ 6 – Cảnh Công năm thứ 9

Điền Vũ ở nước Tề. Họ Điền cho vay nặng lãi, một vốn bốn lời “Tiền của dân vào nhà như nước chảy”.

7 – 540 TCN – Cảnh vương năm thứ 7 – Cảnh Công năm thứ 10

Điền Vũ ở nước Tề. Nước Sở họp với vua các nước Thái, Trần, Trịnh, Hứa, Từ, Đằng, Đốn, Hồ, Thẩm, Tiểu Chu và thái tử nước Tống Tả, Hoài Di ở đất Thân (Bắc Nam Dương tỉnh Hà Nam bây giờ). Sở Linh Vương với Trần, Thái vv… đánh Ngô phá được Chu Phương (phía đông Trấn Giang tỉnh Giang Tô bây giờ) bắt giết Khánh Phong nước Tề. Ngô đánh Sở, vào Cức, Lạc, Ma để trả thù chiến dịch Chu Phương.

8 – 537 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 8 – Tề Cảnh Công năm thứ 11

Điền Vũ ở nước Tề. Lỗ bỏ trung quân, chia công thất ra làm bốn. Sở liên kết với Việt đánh Ngô, thua ở Thước Ngạn (vùng Đông Lăng An Huy bây giờ).

9 – 536 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 9 – Tề Cảnh Công năm thứ 12

Điền Vũ ở nước Tề. Sở đánh nước Từ, nước Ngô cứu Từ. Sở Lệnh Doãn Tử Đãng công phá nước Ngô, thua ở Phòng Chung (Tây Nam thành Mông tỉnh An Huy bây giờ).

10 – 535 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 10 – Tề Cảnh Công năm thứ 13

Điền Vũ ở Tề. Sở Linh vương vương năm thứ 6, khánh thành cung Chương Hoa, vời Lỗ công sang mừng. Lỗ Chiêu công bắt đắc dĩ đến Sở. Vệ Tương công chết, con là Linh công nối ngôi.

11 – 534 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 11 – Tề Cảnh Công năm thứ 14

Điền Vũ ở Tề – Sở diệt Trần.

12 – 533 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 12 – Tề Cảnh Công năm thứ 15

Điền Vũ ở Tề.

13 – 532 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 13 – Tề Cảnh Công năm thứ 16

Điền Vũ ở Tề. Hai họ Điền – Bao đánh họ Loan họ Cao. Loan Thi, Cao Cương chạy sang Lỗ. Con Điên hằng là Vô Vũ phát lương thực cho người nghèo khó cô đơn, thế ngày một mạnh.

14 – 531 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 14 – Tề Cảnh Công năm thứ 17

Điền Vũ ở Tề. Sở Linh vương giết Thái Linh hầu, diệt nước Thái, lập công tử Khí Tật làm Thái công. Ngô vương Dư Tế chết, em là Dư Muội nối ngôi.

15 – 530 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 15 – Tề Cảnh Công năm thứ 18

Điền Vũ ở nước Tề. Năm Sở Linh vương thứ 11, đem quân vây nước Tề để đe dọa Ngô.

16 – 529 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 16 – Tề Cảnh Công năm thứ 19

Điền Vũ ở nước Tề. Công tử Khí Tật (Thái công), Công tử Tỷ (Tử Cán), Công tử Hắc Hoàng (Tử Tích) – Ba người đều là em Linh vương nước Sở mang quân các nước Trần, Thái, Bất Canh, Hứa, Diệp… vào nước Sở. Linh vương tự sát ở Tây Qui, lập Tử Tỷ lên làm vua. Khí Tật lấy danh nghĩa là tướng của Linh vương đến đe dọa Tử Tỷ, Tử Tích, hai người tự sát. Khí Tật lên ngôi, tên là Hùng Cư, đó là Sở Bình vương. Năm Ngô Dư Muội thứ 2, diệt Chu Lai (Phụng Đài, An Huy bây giờ).

17 – 528 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 17 – Tề Cảnh Công năm thứ 20

Điền Vũ ở nước Tề. Sở Bình vương mới lên ngôi, sợ người trong nước và chư hầu chống lại nên ra ơn cho dân, kết tình hòa hảo với nước láng giềng. Dẹp chuyện binh đao 5 năm liền.

18 – 527 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 18 – Tề Cảnh Công năm thứ 21

Điền Vũ ở nước Tề. Ngô vương Dư Muội chết. Con là Liêu lên ngôi.

19 – 526 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 19 – Tề Cảnh Công năm thứ 22

Điền Vũ đến Mông Sơn xin học. Tề đánh Từ đến tận Bồ Toại (Tây Nam Duy Ninh, Giang Tô bây giờ).

20 – 525 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 20 – Tề Cảnh Công năm thứ 23

Điền Vũ đi học ở Mông Sơn. Ngô vương Liều đánh Sở, giao chiến ở Trường Ngạn (vùng Dụ Khê khẩu Trường Giang bây giờ), thua to, mất vương thuyền “Dư Hoàng”. Công tử Cơ Quang (con Chư Phàn) đánh úp quân Sở vào ban đêm, lấy lại Dư Hoàng.

21 – 524 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 21 – Tề Cảnh Công năm thứ 24

Điền Vũ đi ngao du thiên hạ, khảo sát các chiến trường cổ.

22 – 523 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 22 – Tề Cảnh Công năm thứ 25

Điền Vũ đi khắp nơi trong thiên hạ, khảo sát chiến trường xưa trong lịch sử. Thiên sứ Phí Vô Cộc (Ky) muốn Bình vương xa lánh thái tử Kiến xin cho xây thành ở Thành Phụ (phía bắc thành phố Bình Đỉnh Sơn tỉnh Hà Nam bây giờ) đưa Thái tử đến ở đó để thông với phía bắc. Sở cũng xây thành ở Chu Lai chống Ngô. Điền Thư đánh nước Cử có công lớn. Cảnh công ban cho họ Tôn, ăn tộc ở Lạc An.

23 – 522 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 23 – Tề Cảnh Công năm thứ 26

Tô Vũ ở Tề đọc đủ các loại sách, nghiên cứu binh pháp và lý luận trong các cuộc chiến tranh nhiều triều đại. Làm công việc chuẩn bị để viết “binh pháp”.

Phí Vô Cực xiểm nịnh nói Thái tử Kiến làm phản ở ngoài Phương thành, Sở Bình vương triệu hồi. Kiến chạy sang Tống, sau lại sang Trịnh rồi bị người Trịnh giết. Vua Sở giết cha và anh Ngũ Tử Tư cùng hơn ba trăm người trong nhà, Ngũ Tử Tư chạy sang Ngô.

24 – 521 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 24 – Tề Cảnh Công năm thứ 27

Tôn Vũ ở Tề. Năm ấy cưới Thục Hiền.

25 – 520 TCN – Chu Cảnh vương năm thứ 25 – Tề Cảnh Công năm thứ 28

Tôn Vũ ở Tề. Chu Cảnh vương chết, người trong nước lập con trai cả là Mãnh. Tử chiêu đánh Mãnh giành ngôi. Tấn xuất quân giúp Mãnh – Mãnh chết, lập em là Cái lên ngôi tức là Chu Kính vương.

26 – 519 TCN – Chu Kính vương năm thứ 1 – Tề Cảnh Công năm thứ 29

Tôn Vũ ở Tề – Năm Ngô Liêu Vương thứ 8, đánh Chu Lai – Sở với quân các nước Đốn, Hồ, Thẩm, Thái, Trần, Hứa… đến cứu, đánh nhau ở Kê Phụ, quân Sở thua to.

27 – 518 TCN – Chu Kính vương năm thứ 2 – Tề Cảnh Công năm thứ 30

Tôn Vũ ở Tề. Năm Sở Bình Vương thứ 11, dùng lính thủy cùng người Việt nhòm ngó nước Ngô – Sở Bình vương đến Vũ Dương (biên giới phía nam huyện Sào, An Huy bây giờ) rồi quay lại. Sau khi đánh được Sở, Ngô diệt nước Chung Ly (đông bắc, Phụng Dương, An Huy bây giờ).

28 – 517 TCN – Chu Kính vương năm thứ 3 – Tề Cảnh Công năm thứ 31

Tôn Vũ ở nước Tề. Lỗ Chiêu công mang quân đi đánh họ Quý Tôn. “Tam hoàn” liên quân để chống lại Chiêu công. Chiêu công thua chạy sang Tề. Do Lỗ loạn lạc, Khổng Tử mang đệ tử đến Tề, làm gia thần cho Cao Chiêu tử.

29 – 516 TCN – Chu Kính vương năm thứ 4 – Tề Cảnh Công năm thứ 32

Tôn Vũ ở Tề. Sở Bình vương chết. Con là Chẩn lên ngôi, đó là Sở Chiêu vương.

30 – 515 TCN – Chu Kính vương năm thứ 5 – Tề Cảnh Công năm thứ 33

Cao Chiêu Tử liên hiệp ba họ Loan, Bào, Điền chống lại Yến Anh. Tôn Bằng tham dự việc đó, sợ thất bại thì sẽ bị tru di. Tôn Vũ đem vợ con sang nước Ngô, ở trong núi Khung Long. Năm Ngô vương Liêu thứ 12, đánh Sở vây Tiềm (đông bắc Hoắc Sơn, An Huy bây giờ). Tả doãn Bá Khước Uyển vv… của nước Sở bịt phía sau. Quân Ngô bị vây không rút lui được. Lợi dụng thời cơ, công tử Quang mở tiệc mời Ngô vương Liêu, sai Chuyên Chư đâm chết Vương Liêu, Cơ Quang lên ngôi, là Ngô vương Hạp Lư. Nhân lúc quân Ngô rối loạn, Bá Khước Uyển vv… của Sở đánh bại quân Ngô, ca khúc khải hoàn.

31 – 514 TCN – Chu Kính vương năm thứ 6 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 1

Hạp Lư cử Ngũ Tử Tư làm hành nhân, Bá Bỉ làm đại phu. Ngũ Tử Tư phụng mệnh Hạp Lư, mời Tôn Vũ hạ sơn luyện quân chém cơ. Hạp Lư phong Tôn Vũ làm nguyên soái kiêm quân sư nắm quyền bính nước Ngô.

32 – 513 TCN – Chu Kính vương năm thứ 7 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 2

Tôn Tử ở Ngô.

33 – 512 TCN – Chu Kính vương năm thứ 8 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 3

Ngô đem quân dùng sách chia quân quấy rối Sở, bắt phản thần của Ngô, chặt vây cánh Sở, diệt Dư và Chung Ngô.

34 – 511 TCN – Chu Kính vương năm thứ 9 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 4

Ngô đem ba cánh quân để ép, bằng nhiều cách quấy rối Sở, đánh Di, Tiềm, Lục… của Sở, quân Sở đến cứu, quân Ngô rút về. Quân Ngô đánh Huyền, quân Sở cứu, quân Ngô lại rút về. Người Sở thừa biết quân Ngô đã rút bèn tự rút quân về, quân Sở vừa rút, quân khác của Ngô lại tới, đánh vào Dưỡng Ấp, Sở không kịp cứu. Ngô phá được Dưỡng Ấp, giết công tử Yểm Dư và Chúc Dung.

35 – 510 TCN – Chu Kính vương năm thứ 10 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 5

Sở liên quân với Việt đánh Ngô bị đánh bại. Hạp Lư sai Ngũ Tử Tư xây thêm thành.

36 – 509 TCN – Chu Kính vương năm thứ 11 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 6

Tôn Tử ở Ngô.

37 – 508 TCN – Chu Kính vương năm thứ 12 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 7

Ngô vẫn dùng sách lược nhiều mặt làm chậm trễ quân địch. Dụ Đồng phản lại Sở, thả mồi thơm Nang Ngoã cắn câu, đem quân đi đánh Ngô, bị Ngô đánh thua ở Dự Chương. Ngô dần lấy Sào, được công tử Phàn rồi về. Từ sau trận đó các ấp đông Dự Chương và các nước phụ thuộc đều thuộc quan Ngô.

38 – 507 TCN – Chu Kính vương năm thứ 13 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 8

Tôn Tử ở Ngô.

Nang Ngoã lấy áo da nước quý của Thái Chiêu hầu, lấy ngựa của Đường Thành công, hai vua không cho, Nang Ngoã vô cớ bắt giam hai người.

39 – 506 TCN – Chu Kính vương năm thứ 14 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 9

Với danh nghĩa Chu Vương thất, Tấn họp 18 chư hầu ở Thiệu Lăng mưu đồ đánh Sở. Cẩu Diễn của Tấn đòi Thái Chiêu hầu đút lót, không được, cuộc đánh Sở chết yểu. Nang Ngoã vây Thái, Ngô đến cứu, bắt đầu cuộc chiến Ngô đánh Sở vào Sính đô. Ngô vứt thuyền ở Hoài Nội, vượt Đại Biệt Sơn, tiến công quân Nang Ngoã ở Bá Cử thừa thắng xông vào Sính đô. Nang Ngõa chạy sang Trịnh, Chiêu vương chạy vào đầm Vân Mộng bị cướp đánh úp. Lại chạy sang Tùy. Thân Bao Tư nước Sở cầu cứu với Tần, khóc 7 ngày ở triều đình nước Tần. Tần Ai công một đồng ý ra quân.

40 – 505 TCN – Chu Kính vương năm 15 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 10

Tần cứu Sở đánh bại Ngô. Em Hạp Lư là Phu Khái về Ngô tự lên ngôi. Hạp Lư về trước cướp được ngôi. Quân Ngô lần lượt về triều. Sở Chiêu vương về Sính Đô.

41 – 504 TCN – Chu Kính vương năm 16 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 11

Ngô đánh Sở đánh bại quân Lư thủy, lại đánh bại quân bộ của Sở ở Phàn Dương.

42 – 505 TCN – Chu Kính vương năm 17 – Ngô vương Hạp Lư năm thứ 12

Thấy Hạp Lư ngày càng ngang ngược, sinh hoạt bê tha, say mê tửu sắc, không nghe lời khuyên, dần dần Tôn Vũ lấy lý do về thăm quê, ở ẩn trong rừng. Từ đó sử sách không ghi chép. Có người nói đã về Tề, đoàn tụ với gia đình, sống những năm tuổi già. Có người nói ông đã thanh thản ở ẩn, sống đến cuối đời thọ 75 tuổi, tức 470 trước công nguyên chết ở Cô Tô của nước Ngô, tức huyện Ngô thuộc địa hạt Tô Châu tỉnh Giang Tô bây giờ vv… và vv… nhưng đều là truyền thuyết không có sử sách để khảo cứu.

Dịch xong ngày 28-0-98

Cuối thu Mậu Dần

NGUYỄN BÁ THÍNH