Bây giờ, trước mắt bạn là một cảnh tượng yên bình. Đây là một cái bếp rộng rãi, màu sắc sáng sủa, sàn lát gạch màu vàng bóng lộn và nhẵn trơn, không một hạt bụi; lò lửa màu đen, sạch sẽ; những chồng đĩa bóng lộn làm cho ta thấy muốn ăn và nghĩ đến bao chuyện tốt lành. Những chiếc ghế gỗ đánh bóng đã cũ, nhưng chắc chắn; một cái ghế nhỏ trên phủ một tấm nệm bằng những ô vuông len màu sặc sỡ; một cái ghế bành to hơn, như mở đôi cánh tay đón bạn ngồi thoải mái trên chiếc ghế bành nệm nhung, hay nệm gấm trong những phòng khách lộng lẫy. Đây, chị bạn Eliza của chúng ta đang ngồi khe khẽ đưa mình trong chiếc ghế bành ấy. Mắt chị nhìn xuống một mảnh vải, đường kim mũi chỉ rất tinh vi.

Lẽ tất nhiên, bây giờ chị xanh hơn và gầy hơn dạo còn ở nhà, tại Kentucky. Vì lo âu, mắt chị quầng lại, hai bên mép đã có vết nhăn. Thỉnh thoảng, chị ngước đôi mắt to đen láy nhìn thằng bé Harry nô đùa, chạy ngang qua gian bếp. Con mắt chị bây giờ có nghị lực và có ý chí hơn những ngày chị còn được sung sướng.

Ngồi bên cạnh chị, là một người đàn bà đang chọn những quả khô trong một cái chậu lớn bằng đồng bóng loáng, đặt trên đùi. Bà ta trạc năm mươi lăm, hay sáu mươi tuổi, nhưng thời gian chỉ có thể làm khuôn mặt bà ngày càng thêm xinh đẹp. Cái khăn trùm đầu trắng muốt, cái khăn choàng bằng sa trắng, khăn san và áo ngoài màu sẫm, tất cả những cái đó làm ta nhớ đến đoàn thể môn đồ, những người Quaker mà bà là một tín đồ. Khuôn mặt tròn trĩnh, hồng hào, nước da khỏe khoắn, mịn màng của bà gợi ta nghĩ đến một trái đào chín. Mớ tóc một phần đã bạc, hất ra đằng sau, để lộ một vầng trán cao, chưa có một nếp nhăn, mặc dù tuổi bà đã cao.

– Eliza, con vẫn giữ ý định sang Canada ư?

Eliza đáp:

– Thưa bà, nhất định thế. Con phải đi, con không dám chần chừ lâu ở đây.

– Sang bên ấy, con sẽ làm gì? Con đã nghĩ đến điều ấy chưa?

"Con..." cái tiếng ấy đến rất tự nhiên trên miệng bà Rachel Halliday, và khi bạn nhìn khuôn mặt bà thì tiếng đầu tiên bạn bật lên trong miệng cũng là tiếng "mẹ".

Tay Eliza run lên, nước mắt rơi xuống mảnh vải chị đang khâu. Chị đáp:

– Con sẽ làm... bất cứ việc gì. Con hi vọng sẽ tìm được việc làm, việc gì cũng được.

Bà Rachel nói thêm:

– Con biết đấy, con có thể ở đây, lâu chừng nào cũng được.

– Đa tạ bà... Nhưng, bà xem, đêm con không sao ngủ được... - Chị chỉ Harry và rùng mình nói tiếp: - Đêm qua, con nằm mê thấy người ấy xông vào tận trong sân.

Bà Rachel cảm động nói:

– Tội nghiệp quá! Con đừng sợ, chưa từng có một người nô lệ bỏ trốn nào bị bắt trong thôn này cả. Mẹ tin rằng đứa con của con sẽ không phải là người đầu tiên bị chúng nó bắt.

Cửa mở, một người đàn bà tròn trĩnh bước vào. Mặt bà nở nang như một quả táo chín. Cũng như bà Rachel, bà này mặc áo ngoài bằng dạ xám; cái áo ngắn cổ bẻ bằng sa trắng phủ trên một bộ ngực mập mạp. Bà Rachel vui vẻ bước ra đón và reo lên:

– Chị Ruth Stedman! Chị vẫn khoe chứ? Đây là chị Eliza, và đây là chú bé tôi đã nói chuyện với chị đấy.

Bà khách thân mật nói với Eliza, như thể nói với một người đã chờ đợi từ lâu:

– Chị Eliza, tôi rất sung sướng được biết chị, - rồi bà nhanh nhẹn nói tiếp: - Cháu bé đây rồi... Tôi mang cho cháu một cái bánh nhân nho.

Bà đưa cho Harry một cái bánh hình trái tim. Thằng bé rụt rè tiến đến gần, cầm cái bánh, không nói không rằng, nó nhìn bà khách qua những mớ tóc xõa xuống mắt. Bà Rachel hỏi:

– Cháu bé của chị đâu, chị Ruth?

– Cháu đến bây giờ đây. Tôi vào đến cổng, cháu Mary nhà chị đã bế lấy nó, mang vào vựa lúa rồi.

Vừa lúc ấy cửa mở, một cô gái lớn, má đỏ, mắt màu nâu như mắt mẹ, bước vào, tay bế một chú bé.

Bà Rachel đứng dậy, ôm lấy thằng bé hồng hào, nói:

– Trời ơi! Chóng lớn quá chừng! Trông mới khỏe làm sao!

Bà Ruth tán thành:

– Vâng, đúng thế.

Bà mẹ bế đứa bé, lột mũ và cởi áo ngoài cho nó, rồi đặt nó xuống đất. Thằng bé, mặc cho mẹ làm gì thì làm, chẳng hề ngạc nhiên. Nó đút ngón tay cái vào miệng ra vẻ trầm ngâm suy nghĩ. Mẹ nó ngồi đan một chiếc bít tất sợi dài.

Bà Rachel bảo con:

– Mary, con đặt ít nước lên bếp đun đi chứ.

Mary ra suối lấy đầy ấm nước, rồi trở lại đặt ấm lên bếp. Chẳng mấy chốc, nước reo, bà Rachel khoác tạp dể sửa soạn nhào bột. Bà bảo Mary cho những quả đào khô vào nồi, đổ ít nước và chút đường, đặt lên góc bếp lò, xong, bà ghé vào tai con gái khẽ bảo:

– Thôi, con đi bảo bác John chuẩn bị con gà.

Khi Mary đã ra khỏi bếp, bà Rachel vừa nhào bột vừa hỏi:

– Chị Peter hiện nay thế nào?

Bà Ruth đáp:

– Khá hơn rồi. Sáng nay, tôi đến nhà chị ấy, dọn giường chiếu và lau cọ nhà. Đến chiều, chị Leah Hills cũng tới; chị ấy làm bánh và pa tê đủ ăn mấy ngày; tôi cũng đã bảo tối nay, tôi sẽ đến giúp chị một tay.

Bà Rachel nói:

– Mai tôi sẽ đến lau cọ nhà và xem có gì cần may vá không.

– Thế thì hay lắm. Hiện giờ chị Hannah đang bị mệt. Nhà tôi ở đấy tối hôm qua, mai tôi cũng phải đến xem sao.

– Nếu chị phải ở lại bên ấy suốt ngày thì anh John có thể đến đây ăn cơm với chúng tôi.

– Cảm ơn chị, để ngày mai hãy hay. Kìa, anh Simeon đã về.

Ông Simeon là một người chắc khỏe, thân hình cứng nhắc. Ông bận cái áo vét và chiếc quần màu xám, cái mũ của những người theo dòng đạo Quaker, vành rộng. Ông đến bên bà khách, chìa bàn tay to tướng ra bắt tay, miệng hỏi:

– Thế nào, chị Ruth, khá chứ! Anh John có khỏe không chị?

Bà Ruth trả lời mọi người đều rất khoe mạnh. Bà Rachel vừa đặt bánh vào lò, vừa hỏi:

– Anh có tin gì không?

Ông Simeon rửa tay trong chậu nước rửa bát đặt sau bếp:

– Anh Peter bảo tối nay đoàn người sẽ đến, có cả các bạn của họ nữa, - ông nhấn mạnh vào những tiếng sau cùng.

Bà Rachel vẻ suy nghĩ, đưa mắt nhìn Eliza, hỏi lại:

– Thật thế à?

Lúc trở lại căn bếp, ông Simeon hỏi Eliza:

– Có phải chị bảo chị là vợ anh George không nhỉ?

Người thiếu phụ đáp "phải" giọng run run, chị sợ người ta sẽ niêm yết tên chị như một kẻ bỏ trốn.

Ông Simeon bảo vợ theo mình ra ngoài cổng. Người vợ đảm chùi sạch hai bàn tay dính đầy bột, theo chồng ra ngoài. Ông Simeon báo tin:

– Tối nay, chồng chị Eliza sẽ có mặt tại đây.

Khuôn mặt bà Rachel rạng rỡ hẳn lên, bà reo:

– Thế kia à!

– Hôm qua anh Peter ở trạm đổi người, có gặp một bà cụ già và hai người đàn ông. Một người xưng tên là George. Cứ như lời anh ta kể thì tôi chắc là đúng. Một anh thanh niên thông minh, dễ thương. Có nên nói cho chị ta biết không nhỉ?

Bà Rachel góp ý kiến:

– Hãy bảo chị Ruth trước đã. Này, chị Ruth, chị ra đây một tí.

Khi bà Ruth ra tới cổng, bà Rachel khe khẽ nói:

– Này, chị thử nghĩ xem thế nào! Nhà tôi bảo chồng chị Eliza ở trong đoàn người vừa rồi đấy, tối nay sẽ tới đây.

Bà Quaker có dáng người tròn trĩnh nhảy lên vì sung sướng. Bà vỗ tay nồng nhiệt quá, vài mớ tóc trật cả ra ngoài khăn trùm, xoa xuống chiếc khăn quàng có nếp gấp. Bà Rachel ngăn lại:

– Suỵt! Chị thử xem có nên nói ngay bây giờ cho Eliza biết không.

Tất nhiên rồi, phải nói ngay. Chị nghĩ mà xem, giả thử là nhà tôi thì vui sướng biết chừng nào. Chị cứ bảo ngay cho Eliza biết đi.

Ông Simeon nhìn bộ mặt rạng rỡ của bà bạn trẻ, mỉm cười:

– Chị chỉ nghĩ đến chị để mà thương người thôi, chị Ruth ạ.

– Có phải chính chúng ta sinh ra là để làm những việc ấy không? Nếu tôi không thương yêu anh John và con tôi, tôi sẽ không thể hiểu được Eliza. Nào, chị Rachel, chúng ta mau vào bảo ngay cho Eliza biết đi.

Bà đặt bàn tay lên cánh tay bà Rachel, có vẻ để thuyết phục:

– Chị kéo Eliza sang phòng ngủ của chị, để tôi trông món gà cho.

Vào đến bếp, thấy Eliza vẫn đang khâu vá, bà Rachel mở cánh cửa phòng ngủ liền với bếp, rồi ra hiệu cho chị, bà gọi:

– Eliza, con vào đây, mẹ có tin báo cho con biết.

Đôi má người thiếu phụ đỏ ửng lên. Chị đứng dậy, run run, đưa mắt nhìn con. Bà Ruth chạy đến nắm lấy tay chị, bảo:

– Không, không, đừng sợ. Một tin mừng, tin mừng lắm, Eliza ạ.

Rồi bà đẩy hai người vào phòng. Cửa phòng vừa đóng, bà ôm lấy thằng bé Harry mà hôn nó:

– Cháu bé ạ, cháu sắp được gặp bố cháu rồi đấy! Bố cháu sắp đến rồi.

– Bà nhắc lại mãi câu ấy. Thằng bé nhìn bà chằm chằm, kinh hoảng.

Phía trong cửa, bà Rachel kéo Eliza vào trong mình, nói:

– Chúa đã thương tới con, con ạ; chồng con đã bẻ gãy được xiềng xích.

Lúc nãy, máu trong người Eliza dồn rất nhanh lên đôi má, nay lại dồn nhanh xuống trái tim, làm chị tái người đi, chị bủn rủn, đứng không vững, phải ngồi xuống. Bà Rachel đặt tay lên đầu chị, khẽ nói:

– Can đảm lên con. Chồng con có nhiều bạn đi theo, tối nay sẽ tới đây.

Eliza nhắc lại:

– Tối nay... tối nay...

Eliza chóng mặt, chẳng còn hiểu ý nghĩa của những tiếng chị nói nữa, chị như chìm vào đám sương mù. Lúc chị tỉnh dậy thì thấy mình nằm trên giường và bà Ruth đang xoa dầu long não trong bàn tay chị. Lúc chị mở mắt là lúc chị đang ở tình trạng bàng hoàng khoan khoái, như thể một người vác quá nặng, nay bỗng được trút gánh nặng, sắp sửa được nghỉ ngơi. Từ lúc chị bỏ trốn đi, tinh thần lúc nào cũng căng thẳng, nay bỗng nhiên thấy nhẹ nhõm. Một cảm giác bình lặng và khoan khoái lạ thường tràn ngập trong lòng. Qua cánh cửa vẫn để mở, chị trông thấy chiếc bàn ăn bây giờ phủ một tấm khăn trắng tinh. Chị nghe thấy nước đang reo trong ấm và trông thấy bà Ruth đang bận rộn dọn bánh ngọt, củ cải hộp, dáng rất nhẹ nhàng. Thỉnh thoảng bà dừng lại, dúi một miếng vào tay thằng Harry, xoa đầu nó, hay quấn mấy mớ tóc nó vào ngón tay mình. Chị cũng nhìn theo bóng bà mẹ Rachel luôn luôn đến sát bên chị, tỏ tình thương yêu chị. Một tia sáng mặt trời thật sự chiếu sáng trong con mắt nâu rất chân thật của người đàn bà trung thực. Khi ông John, chồng bà Ruth, bước vào phòng, bà ra hiệu cho ông ta đừng động mạnh. Rồi đặt con trong lòng và nhấc Harry ngồi trên một chiếc ghế, bà mời mọi người ăn cơm. Bữa ăn rất im lặng, chỉ nghe thấy những tiếng thì thầm nho nhỏ, tiếng thìa dĩa lách cách, và tiếng đĩa, bát chạm vào nhau kêu lanh canh. Eliza ngủ, hình như từ cái đêm khủng khiếp chị ôm con chạy trốn dưới ánh sao, trong giá lạnh đến nay, chị chưa hề ngủ bao giờ.

Chị nằm mê thấy một xứ sở tuyệt đẹp, có bờ biển xanh tươi, có những hòn đảo, nước lấp lánh chung quanh. Ở đấy, trong một căn nhà chị tin chắc là nhà của chị, chị nghe thấy những tiếng nói dịu dàng thương mến. Chị trông thấy con chị đang nô đùa, tự do và sung sướng. Hình như chị nghe thấy tiếng của chồng chị đang lại gần chị. Tay chồng ôm lấy chị, nước mắt chảy ròng ròng trên mặt chị. Chị tỉnh dậy. Không phải là một giấc mơ: bóng tối ban đêm đã nhường chỗ cho ánh sáng ban ngày. Con chị ngủ ngon lành bên cạnh chị. Một ngọn nến cháy trên đầu giường, và dưới ánh sáng ngả nghiêng, chị thấy chồng chị đang sụt sùi trên chiếc gối.

Sáng hôm sau, trong không khí vui tươi của căn nhà ấm áp của những người Quaker ấy, bà mẹ dậy sớm, nấu bữa ăn sáng - có cả bầy con trai, con gái giúp một tay - một bữa ăn đầy ý nghĩa trong cái thung lũng vùng Indiana này. Ông John chạy ra suối múc nước, chú bé Simeon rây bột ngô làm bánh, còn Mary thì xay cà phê. Bà Rachel nhẹ nhàng đi đi lại lại nhào bột, chặt nốt con gà, và trước nhiệt tình của vô số những người giúp việc bà, bà khe khẽ bảo: "Nào, nào" hay "Ấy, đừng làm như thế" để ngăn bớt họ lại và như thế cũng đủ để mọi người kìm hãm lại nhiệt tình quá hăng say của mình.

Trong lúc đó, cậu cả Simeon, bận áo sơ mi trần, đứng cạo râu trước một cái gương treo trong góc phòng. Mọi việc đều vui vẻ, nhịp nhàng. Căn bếp rộng rãi, mọi người đầy thiện ý và tin cậy lẫn nhau. Bát đĩa chạm vào nhau nghe vui ta, chiếc giăm-bông xèo xèo như thể khoan khoái được rán trong chảo. Khi George, Eliza và cả thằng Harry nữa, bước vào bếp, mọi người đều reo lên chào mừng. Như vậy, hỏi họ không tưởng là đang sống trong một giấc mơ sao được!

Trong khi Mary trông cho bánh chín, và mỗi khi bánh chín tới vàng óng, cô lại mang đặt trên bàn, thật là vui sướng thấy bà Rachel ngồi đầu bàn, đưa lên những món ăn đầy ắp hoặc rót cà phê.

Chưa bao giờ George được ngồi ngang hàng với một người da trắng. Lúc ngồi xuống, dù sao, anh cũng thấy ngường ngượng, nhưng rồi, trong cái không khí đầy tình yêu giản dị này, cơn bối rối ấy cũng qua ngay.

Đúng là một gia đình ấm cúng - cái tiếng ấy George chưa bao giờ hiểu hết ý nghĩa.

Chú bé Simeon đang quệt bơ vào bánh, hỏi cha:

– Bố ơi, bố bảo con nhé, nếu người ta biết... thì bố sẽ làm gì?

Người cha đáp, không chút bối rối:

– Bố sẽ nộp phạt.

– Thế nếu người ta bỏ tù bố thì sao?

Ông Simeon mỉm cười rất bình tĩnh, hỏi lại:

– Con với mẹ con không trông nom được trại sao?

Chú bé đáp:

– Mẹ thì cái gì mẹ cũng làm được. Nhưng luật pháp như vậy, không phải là điều xấu hổ ư hả bố?

Người cha nghiêm nghị nói:

– Con không được nói xấu những người làm ra luật pháp của nước chúng ta. Chúa ban cho chúng ta của cải ở dưới trần thế này, là để chúng ta làm điều công bằng và ăn ở cho có độ lượng. Nếu những nhà cầm quyền của chúng ta không làm được như thế, thì chúng ta phải làm.

Chú bé nổi cáu lên, buồn phiền như một nhà cải cách mới:

– Con ghét những thằng chủ nô lệ độc ác!

Ông Simeon nói:

– Con lạ thật, con ạ. Mẹ con có bao giờ dạy con ăn nói như thế đâu. Bố sẵn sàng giúp đỡ người chủ nô lệ cũng như người nô lệ, nếu Chúa cho bố gặp người ta trong cảnh đau khổ.

Chú bé Simeon đỏ bừng mặt; nhưng mẹ chú mỉm cười ân cần:

– Thằng bé Simeon thế mà tốt, nó còn nhỏ, nhưng rồi sau này, nó giống bố nó.

George băn khoăn, thấy cần phải nói thêm:

– Thưa ngài, tôi mong rằng ngài sẽ chẳng vì chúng tôi mà phải mang lụy.

– Anh bạn George ạ, anh đừng ngại gì hết. Chính vì thế mà chúng tôi sinh ra ở đời. Nếu chúng tôi không đủ can đảm chịu đựng đau khổ vì chính nghĩa, thì chúng tôi đã chẳng xứng đáng mang tên dòng đạo Quaker.

George nói:

– Nhưng nếu ngài gặp tai họa gì thì tôi không sao đành lòng được.

– Anh bạn ạ, đừng ngại gì hết. Không phải vì riêng anh, mà vì Chúa và vì con người, mà chúng tôi hành động như thế này. Thôi, anh đi nghỉ thôi; mười giờ tối nay, Phineas sẽ đưa anh cùng những người trong đoàn tới trạm sau. Anh chớ quên là người ta vẫn đuổi bắt anh. Không được để mất thì giờ.

George nóng ruột hỏi:

– Đã vậy, sao phải đợi đến tối?

– Bởi vì ban ngày, ở nhà chúng tôi, anh được yên ổn. Đoàn thể chúng tôi toàn những người tốt, ai ai cũng làm đầy đủ nhiệm vụ của mình. Chúng tôi biết, đi ban đêm chắc chắn hơn.