Đối với tất cả mọi người chúng ta, cuộc đời cứ trôi qua ngày này qua ngày khác. Cuộc đời bác Tom cũng vậy, đã hai năm rồi, kể từ ngày bác từ biệt vợ con ra đi. Mặc dù phải sống xa cách những người thân yêu, mặc dù thường thường bác ao ước được sang bên kia thế giới, không bao giờ bác thấy mình chỉ có khổ cực. Bác đã học được trong quyển sách duy nhất của bác, thói quen biết tự bằng lòng với số phận của mình; bác thấy như thế là phải, hợp với nếp suy nghĩ hiền hậu mà bác học tập được trong kinh Thánh.

Như ta đã biết, bác Tom nhận được bức thư trả lời của gia đình, bức thư do cậu George viết, chữ rất đẹp và rõ, đúng ra kiểu chữ học trò. Bức thư kể không biết bao nhiêu chuyện nhà. Nào là chuyện bác Chloe được cho đi làm thuê ở một hiệu bánh, bác vốn khéo tay nên sẽ kiếm được vô số tiền để sau này chuộc chồng về; nào là hai đứa con trai, Mose và Peter vẫn khỏe mạnh, còn con bé con thì chạy khắp nơi khắp xó trong nhà, có chị Sally và tất cả nhà trông coi. Bây giờ, túp lều của bác Tom rào kín, nhưng George dự tính sau này, khi bác Tom trở về, sẽ mở rộng khu vườn, sửa sang cho đẹp. Cuối thư nói đến việc học tập của George. Cậu ta còn kể cha mẹ cậu vẫn khỏe mạnh nữa. Lối văn của bức thư rõ ràng và cô đọng. Bác ngắm mãi không chán mắt; bác còn bàn với Eva xem có nên đóng khung treo lên tường không, chỉ tội bức thư viết hai mặt, nên không thực hiện được dự kiến.

Eva càng lớn càng thân thiết với bác Tom. Còn bác Tom, khó mà nói hình ảnh con bé chiếm một chỗ quan trọng như thế nào trong tấm lòng trung thành của bác. Bác thương nó như người ta thương cái gì yếu đuối, bác trọng nó như trọng một thiên thần. Nỗi vui sướng lớn nhất của bác là chiều được những ý thích rất trẻ con của Eva. Buổi sáng, đi chợ, trước hết, bác đến hàng hoa, mua bó hoa đẹp nhất; quả đào đẹp nhất, quả cam to nhất, thế nào bác cũng nhét vào túi, để dành cho cô bé. Đi chợ về, bác sung sướng thấy ở đằng sau chấn song cửa, cái đầu bé nhỏ lộng lẫy trong ánh nắng, đón chờ bác; bác sung sướng nghe câu hỏi rất thơ ngây: "Bác Tom, hôm nay bác mua cho cháu quà gì thế?"

Eva lúc nào cũng muốn làm cho bác Tom vui lòng, với tuổi của em. Eva đọc thật tài tình; vốn yêu âm nhạc, thơ ca, lại bẩm sinh yêu thích cái gì hùng vĩ và cao thượng, Eva đọc kinh Thánh làm cho bác Tom phải ngạc nhiên. Thoạt tiên, đọc cho bác Tom nghe; sau chính Eva cũng ham thích quyển sách đầy quyến rũ ấy... Những buổi chiều chủ nhật, dưới giàn cây, hai bác cháu thường thủ thỉ nói chuyện về cuộc đời mai sau. Hôm ấy, đang dở chuyện thì thấy tiếng cô Ophelia gọi:

– Eva! Eva! Sương xuống rồi đấy, đừng ở ngoài trời nữa!

Bác Tom và Eva vội vã vào nhà.

Cô Ophelia là một cô y tá lành nghề. Ở New England, cô đã biết nhận ra những dấu hiệu đầu tiên của cái bệnh ho tàn nhẫn đã giết chết bao con người đáng quý. Ít lâu nay, ở Eva, cô nhận thấy con bé hay ho khan húng hắng, đôi má thường ngày đỏ ửng, con mắt bỗng long lanh ngời sáng, cử chỉ mạnh mẽ; những dấu hiệu ấy không thoát khỏi mắt cô.

Cô thường bày tỏ nỗi lo ngại ấy với Augustine, nhưng anh không tin; anh vẫn nhởn nhơ như thường lệ:

– Chị đừng sợ bóng sợ gió, chị ạ! Tôi nghe khiếp lắm. Tại sao chị không thấy đó là triệu chứng của đứa bé đang lớn dậy? Trẻ nào lớn mau quá, thường bị yếu như thế.

– Nhưng cháu nó ho.

– Không sao! Chắc nó bị lạnh.

– Chính Eliza, Jane, Ellen và cả Maria nữa cũng thế, rồi không sống nổi đấy.

– Thôi, chị đừng kể những chuyện không đâu. Các bà y tá già hễ thấy một đứa trẻ ho hay hắt hơi, là y như thấy triệu chứng của cái chết. Chị cứ trông nom cháu, đừng cho cháu ra ngoài lúc chiều tối, đừng cho cháu chơi đùa lâu quá, thế là ổn cả.

Augustine nói vậy, nhưng lòng anh bối rối, rầu rĩ. Ngày nào anh cũng nhìn kĩ Eva, luôn luôn tự bảo nó rất khỏe mạnh, trẻ con ho là thường, chắc là nó đầy bụng như những trẻ khác, thế thôi. Nhưng, anh quấn quýt với nó hơn trước; anh hay cho nó đi chơi xe ngựa với anh hơn trước; cứ hai hoặc ba ngày, anh lại mang thuốc bổ về cho con. Theo lời anh thì không phải con bé cần uống thuốc bổ, nhưng vì thuốc bổ chẳng có hại gì.

Sự thật, điều làm cho anh lo âu, chính là vì con bé người lớn quá sớm. Nó vẫn giữ vẻ hồn nhiên của tuổi thơ, nhưng nó thường thốt ra từ đáy lòng những lời có ý nghĩa sâu xa, như do một nguồn linh cảm nào. Những lúc ấy, anh thấy lòng se lại. Anh ôm con vào lòng, tưởng như làm vậy có thể cứu được nó! Trời! Anh phải giữ lấy nó, không bao giờ anh để nó đi mất.

Eva mang tất cả tâm hồn, trái tim mình để làm điều thiện. Nó vốn là một đứa trẻ hiếu thảo; bây giờ ở Eva, có cái gì cảm động, dễ thương, không ai không nhận thấy. Nó vẫn yêu Topsy và tất cả những đứa trẻ da đen khác. Nhưng bây giờ nó thường chỉ xem chúng nó vui đùa, chứ không tham gia trò chơi nữa. Có khi nó đứng hàng nửa giờ, hay hơn nữa, để xem Topsy nhảy nhót. Nhưng bỗng nhiên, mặt nó rầu rầu, mắt mờ đi, và nó nghĩ đến những chuyện xa xôi. Một hôm, Eva hỏi mẹ:

– Tại sao chúng ta không dạy cho nô lệ biết đọc chữ hả mẹ?

– Con hỏi mới kì! Người ta có dạy bao giờ.

– Sao lại không dạy ạ?

– Bởi vì họ có biết đọc, cũng chẳng ích lợi gì; làm việc cũng chẳng hơn; họ sinh ra là để làm việc, thế thôi.

– Thế nhưng họ cần đọc kinh Thánh mẹ ạ, để biết Chúa.

– Khi cần, thì họ nhờ người ta đọc hộ cũng được.

– Con tưởng ai cũng cần biết đọc kinh Thánh là hơn. Nhiều khi cần đọc, lại không có ai ở đấy mà nhờ.

– Eva, con kì lạ quá.

– Cô Ophelia dạy con Topsy đọc đấy.

– May ra có ích cho nó... Mẹ chưa từng thấy đứa nào hư hỏng như nó.

– Bác Mammy chẳng hạn. Bác ấy thích kinh Thánh lắm, và muốn đọc được kinh Thánh. Con không có đấy thì bác ấy bó tay chịu.

Mary đang bận lục tìm ngăn kéo. Chị lơ đãng đáp:

– Sau này, lớn lên, con sẽ có vô khối công việc cần làm hơn là đọc kinh Thánh cho lũ đày tớ. Không phải là việc không đáng khen đâu. Khi mẹ còn khỏe, mẹ cũng làm thế. Nhưng khi cần sửa soạn áo quần để giao du ngoài xã hội thượng lưu, thì con chẳng còn thì giờ nữa. Con xem đây này, những đồ trang sức này, mẹ sẽ cho con, khi con đến tuổi giao thiệp với xã hội. Mẹ đeo những đồ trang sức ấy trong buổi dạ hội đầu tiên của mẹ đấy, ai cũng phải chú ý, mẹ nói thật đấy.

Eva cầm lấy hộp đồ trang sức, lấy ra một chuỗi hạt kim cương, ngắm nhìn bằng con mắt suy nghĩ. Rõ ràng là con bé nghĩ đi nơi khác.

– Sao trông con có vẻ nghiêm trang thế?

– Mẹ ơi, có phải cái này đắt tiền lắm phải không mẹ?

– Tất nhiên rồi. Bố con mua tận bên Pháp đấy; cả một món gia tài đấy Eva ạ.

– Mẹ cho con nhé. Rồi con muốn làm gì cũng được cơ!

– Thế con định làm gì?

– Con bán, rồi con mua một cái nhà ở các nước có tự do, con sẽ đưa tất cả mọi người nô lệ ở nhà ta đến đấy, con sẽ thuê thầy giáo dạy họ tập đọc, tập viết.

Mẹ Eva phá lên cười và nói:

– Con mở cả một cái kí túc xá! Thế con có dạy họ chơi đàn dương cầm với vẽ trên lụa không?

Eva quả quyết nói:

– Con sẽ dạy họ đọc kinh, viết thư và đọc được thư của người nhà gửi cho họ. Con biết là họ không làm được những việc ấy, họ khổ tâm lắm. Bác Tom cũng thế, cả bác Mammy nữa, và con biết bao nhiêu người khác. Như thế không tốt đâu, mẹ ạ.

– Thôi, thôi, Eva, con biết gì mà nói đến những chuyện ấy... Con nói, nói nhiều quá, mẹ nhức cả đầu.

Eva rón rén bước ra ngoài. Từ ngày ấy, nó chuyên cần dạy bác Mammy đọc.