Ngày xửa ngày xưa, có một hoàng tử nọ thưa với vua cha rằng chàng muốn kết hôn.

“Không, không!” nhà vua nói; “con không được vội vàng như thế. Hãy chờ cho đến khi con lập được một chiến công hiển hách cái đã. Phụ vương ta đã không cho phép ta kết hôn cho đến khi ta giành được thanh gươm vàng mà con thấy ta đeo đây.”

Hoàng tử vô cùng thất vọng, nhưng chàng chưa bao giờ dám mơ tưởng đến chuyện trái lời vua cha, và chàng bắt đầu vắt óc suy nghĩ xem mình có thể làm gì. Ở lại hoàng cung cũng chẳng ích gì, thế là một ngày nọ, chàng phiêu bạt giang hồ để vận may dẫn lối. Trên đường đi, chàng đến một căn lúp xúp nhỏ và bắt gặp một bà cụ đang ngồi co ro sưởi lửa.

“Cháu kính chào cụ. Cháu thấy cụ đã sống trên cõi đời này đã lâu; cụ có biết gì về ba cây sậy không ạ?”

“Ừ, quả thật ta sống đã lâu và đi nhiều nơi trên thế gian này, nhưng ta chưa từng thấy hay nghe gì về điều ngươi hỏi cả. Dù vậy, nếu ngươi chịu đợi đến ngày mai, biết đâu ta có thể cho ngươi biết điều gì đó.”

Thế là chàng đành chờ đến sáng hôm sau. Từ rất sớm, bà cụ đã xuất hiện, lấy ra một chiếc kèn nhỏ rồi thổi lên, và chỉ trong chớp mắt, tất cả loài quạ trên khắp thế gian đều bay tề tựu quanh bà. Không sót một con nào. Sau đó, bà hỏi chúng có biết gì về ba cây sậy không, nhưng chẳng con nào hay biết cả.

Hoàng tử lại lên đường, và đi thêm một đoạn nữa, chàng tìm thấy một ngôi nhà tranh khác có một cụ ông ở đó. Khi bị gặng hỏi, cụ ông bảo rằng mình không biết gì cả, nhưng nài nỉ hoàng tử ở lại qua đêm. Sáng hôm sau, cụ ông triệu tập tất cả loài quạ đen lại, nhưng chúng cũng chẳng có gì để kể.

Hoàng tử từ biệt cụ rồi tiếp tục bước đi. Chàng đi xa đến mức vượt qua bảy vương quốc, và cuối cùng, vào một buổi tối nọ, chàng đến một ngôi nhà nhỏ có một bà cụ ở đó.

“Cháu kính chào bà kính yêu,” chàng lễ phép nói.

“Ta chào con, con trai quý hóa của ta,” bà cụ đáp. “Con thật may mắn vì đã cất lời hỏi ta, nếu không con đã phải bỏ mạng một cách thảm khốc rồi. Nhưng ta có thể hỏi con đang định đi đâu không?”

“Cháu đang tìm ba cây sậy. Cụ có biết gì về chúng không ạ?”

“Bản thân ta thì không biết gì, nhưng hãy chờ đến ngày mai. Biết đâu lúc đó ta có thể nói cho con hay.” Thế là sáng hôm sau, bà thổi chiếc kèn của mình, và kì diệu thay, tất cả loài ác là trên thế gian đều bay vụt đến. Nghĩa là, tất cả lũ ác là trừ một con bị gãy một chân và một cánh. Bà cụ liền sai người đi tìm nó ngay lập tức, và khi bà gặng hỏi bầy ác là, con chim thọt chân ấy là kẻ duy nhất biết ba cây sậy nằm ở đâu.

Thế rồi hoàng tử lên đường cùng con chim ác là què. Họ đi mãi cho đến khi tới một bức tường đá lớn, cao vô số kể.

“Thưa hoàng tử,” con ác là nói, “ba cây sậy ở ngay đằng sau bức tường kia.”

Hoàng tử không chần chừ một phút nào. Chàng thúc ngựa phóng qua tường. Sau đó, chàng rảo mắt tìm kiếm ba cây sậy, nhổ chúng lên và mang theo lên đường trở về nhà. Khi chàng đang cưỡi ngựa đi, một trong những cây sậy vô tình va phải vật gì đó. Nó nẹt mở ra, và ngạc nhiên chưa! từ bên trong nhảy vọt ra một thiếu nữ xinh đẹp, nàng cất lời: “Tình yêu của đời em, anh là của em và em là của anh; xin hãy cho em một ly nước.”

Nhưng hoàng tử lấy đâu ra nước mà cho nàng khi xung quanh chẳng có giọt nước nào? Thế là thiếu nữ xinh đẹp liền bay đi mất. Chàng thử bẻ đôi cây sậy thứ hai để thử nghiệm và chuyện y hệt lại lặp lại.

Chàng mới cẩn thận làm sao với cây sậy thứ ba! Chàng kiên nhẫn đợi đến khi tới một cái giếng nước, rồi mới bẻ nó ra ở đó. Từ trong cây sậy nhảy vọt ra một thiếu nữ đẹp lộng lẫy gấp bảy lần hai người kia, và nàng cũng cất tiếng: “Tình yêu của đời em, em là của anh và anh là của em; xin hãy cho em một ly nước.”

Lần này nước đã sẵn sàng nên cô gái không bay đi nữa, và nàng cùng hoàng tử thề non hẹn biển sẽ yêu nhau mãi mãi. Sau đó, họ lên đường về nhà.

Chẳng mấy chốc họ đã về đến vương quốc của hoàng tử, và vì chàng muốn rước người vợ hứa hôn của mình về trên một cỗ xe thật lộng lẫy, chàng bèn đi trước vào thành để lấy xe. Tại cánh đồng nơi có cái giếng, những kẻ chăn lợn và chăn bò của nhà vua đang lùa đàn gia súc đi ăn, và hoàng tử đã để lại Ilonka (đó là tên của nàng) cho họ trông nom.

Bất hạnh thay, tên trưởng đoàn chăn lợn lại có một đứa con gái vừa xấu xí vừa già nua. Trong lúc hoàng tử vắng nhà, hắn đã mặc cho ả những bộ quần áo lộng lẫy và ném Ilonka xuống giếng.

Chàng hoàng tử trở về chẳng bao lâu sau đó, dẫn theo phụ vương, mẫu hậu cùng một đoàn triều thần đông đảo để đón Ilonka về dinh. Nhưng làm sao mà họ không trố mắt kinh ngạc khi nhìn thấy mụ con gái xấu xí của tên chăn lợn chứ! Tuy nhiên, chẳng còn cách nào khác đành phải rước ả về; và hai ngày sau, hoàng tử kết hôn với ả, còn vua cha thì nhường ngôi lại cho chàng.

Thế nhưng chàng chẳng có lấy một ngày bình yên! Hoàng tử thừa biết mình đã bị lừa gạt, dẫu không tài nào nghĩ ra được bằng cách nào. Có một lần, chàng thèm uống nước lấy từ cái giếng mà Ilonka từng bị ném xuống. Người đánh xe bèn đi múc nước, và trong chiếc gàu được kéo lên, có một con vịt con xinh xắn đang bơi lội. Anh ngẩn người nhìn nó với vẻ đầy kinh ngạc, rồi đột nhiên nó biến mất và anh thấy một cô gái trông lem luốc đang đứng cạnh mình. Cô gái quay về cùng anh và xoay sở xin được một chân hầu gái trong hoàng cung.

Dĩ nhiên là cô bận rộn suốt cả ngày dài, nhưng hễ cứ có chút thời gian rảnh rỗi là cô lại ngồi vào khung cửi để kéo sợi. Con còng quay của cô tự động quay, thoi đưa cũng tự động dệt và sợi lanh tự cuốn ra; và dù cô có dùng nhiều đến đâu đi nữa thì vẫn luôn còn rất nhiều.

Khi hoàng hậu — hay đúng hơn là mụ con gái của tên chăn lợn — nghe được chuyện này, ả ta vô cùng thèm muốn chiếc khung cửi ấy, nhưng cô gái một mực từ chối không chịu bán. Tuy nhiên, cuối cùng cô cũng đồng ý với điều kiện được ngủ lại một đêm trong phòng của nhà vua. Hoàng hậu vô cùng tức giận, mắng mỏ cô một trận nên thân; nhưng vì quá khao khát có được chiếc khung cửi, ả đành chấp thuận, dù đã lén bỏ thuốc mê vào ly nước của nhà vua trong bữa tối.

Thế rồi cô gái đi vào phòng nhà vua, trông nàng xinh đẹp lộng lẫy gấp bảy lần trước đây. Cô cúi người xuống bên người đang ngủ say và cất tiếng: “Tình yêu của đời em, anh là của em và em là của anh. Hãy nói với em dù chỉ một lời; em chính là Ilonka của anh đây.” Nhưng nhà vua say ngủ mê mệt nên chẳng hề nghe thấy hay cất lời đáp lại, và Ilonka buồn bã rời khỏi phòng, đinh ninh rằng chàng cảm thấy xấu hổ không dám nhận mình.

Chẳng bao lâu sau, hoàng hậu lại sai người đến ngỏ ý muốn mua chiếc ống thoi. Cô gái đồng ý để ả ta lấy nó với điều kiện như trước; nhưng lần này, hoàng hậu cũng không quên bỏ thuốc mê vào thức uống của nhà vua. Và một lần nữa, Ilonka lại đến phòng nhà vua để trò chuyện với chàng; dẫu cô có thì thầm ngọt ngào đến đâu đi nữa thì cũng chẳng nhận được chút hồi âm nào.

Bấy giờ, một vài cận thần trong cung đã để ý đến sự việc và cảnh báo nhà vua không được ăn hay uống bất cứ thứ gì do hoàng hậu dâng lên, bởi vì hai đêm liên tiếp ả đã cho ngài uống thuốc mê. Hoàng hậu hoàn toàn không hay biết việc làm của mình đã bị bại lộ; và khi vài ngày sau, ả muốn lấy số sợi lanh và phải trả mức giá tương tự, ả chẳng hề cảm thấy lo sợ chút nào.

Vào bữa tối hôm ấy, hoàng hậu dâng lên nhà vua đủ mọi món ăn thức uống ngon lành, nhưng ngài tuyên bố rằng mình không thấy đói và đi ngủ từ sớm.

Hoàng hậu vô cùng hối hận vì đã hứa với cô gái, nhưng mọi chuyện đã quá muộn để có thể rút lại; bởi vì Ilonka đã bước vào phòng nhà vua từ lúc nào, nơi chàng đang nằm hồi hộp chờ đợi điều gì đó mà chính ngài cũng không biết rõ. Đột nhiên, ngài nhìn thấy một thiếu nữ xinh đẹp đang cúi người xuống bên mình và cất lời: “Tình yêu dấu của đời em, anh là của em và em là của anh. Hãy nói chuyện với em đi, vì em chính là Ilonka của anh đây.”

Nghe những lời ấy, trái tim nhà vua như muốn nhảy cẫng lên trong lồng ngực. Ngài chồm dậy, ôm chầm lấy nàng và trao nốt những nụ hôn, còn nàng kể cho ngài nghe toàn bộ những gian truân đã trải qua kể từ khoảnh khắc chàng rời bỏ nàng. Và khi ngài nghe thấu mọi nỗi thống khổ mà Ilonka phải chịu đựng cũng như cách mà ngài đã bị lừa dối, ngài thề sẽ trả thù cho bằng được; thế là ngài hạ lệnh đem tên chăn lợn, vợ hắn và mụ con gái đi treo cổ tất cả; và hình phạt ấy đã được thi hành đúng như vậy.

Ngày hôm sau, nhà vua tổ chức lễ cưới tưng bừng linh đình với nàng Ilonka xinh đẹp; và nếu họ chưa qua đời — thì chà, họ vẫn đang sống hạnh phúc đến tận bây giờ.