Ngày xửa ngày xưa, có một nàng công chúa vô cùng xinh đẹp và tốt bụng đến mức ai ai cũng yêu mến nàng. Người cha hết mực yêu thương nàng, chẳng lúc nào muốn nàng rời khỏi tầm mắt, và ông suýt chết vì đau buồn khi một ngày nọ, nàng đột nhiên biến mất. Dù cả vương quốc đã được lùng sục khắp nơi, người ta vẫn không thể tìm thấy tăm tích của nàng ở bất cứ xó xỉnh nào. Trong cơn tuyệt vọng, nhà vua hạ lệnh ban bố khắp nơi rằng bất cứ ai đưa được công chúa trở về hoàng cung sẽ được nàng làm vợ. Điều này khiến những thanh niên trong vùng khơi lại hy vọng và tiếp tục lên đường tìm kiếm, nhưng họ cũng chẳng gặt hái được kết quả gì hơn trước và đành buồn bã quay về nhà.

Thuở ấy, không xa hoàng cung lắm, có một ông lão sinh sống cùng ba người con trai. Hai người anh cả được cha mẹ chiều chuộng, muốn làm gì thì làm, trong khi người con út luôn phải chịu cảnh nhường nhịn các anh. Khi đã khôn lớn, người anh cả thưa với cha rằng anh ta đã chán ngấy cảnh sống lặng lẽ này, và anh dự định sẽ đi đây đi đó để mở mang tầm mắt.

Hai ông bà vô cùng buồn lòng khi nghĩ đến cảnh phải chia tay con, nhưng họ không nói gì, bắt đầu thu vén mọi thứ cần thiết cho chuyến đi của con, và cẩn thận chuẩn bị thêm một đôi giày mới. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, anh ta từ biệt cha mẹ và vui vẻ lên đường.

Con đường của anh ta đi qua một khu rừng trong vài dặm, rồi khi rời khỏi rừng, anh bất giác bước ra một sườn đồi trọc. Tại đây, anh ngồi xuống nghỉ ngơi, lôi tay nải ra định bụng ăn trưa.

Anh vừa ăn được vài miếng thì có một lão già ăn mặc rách rưới đi ngang qua. Thấy thức ăn, lão cất tiếng hỏi xem chàng thanh niên có thể rủ lòng thương bố thí cho mình một ít hay không.

– Ta đùa đấy à! – anh ta đáp. – Đến ta còn chẳng có đủ để ăn nữa là. Nếu ông muốn có đồ ăn thì phải tự đi mà kiếm chứ. Nói rồi, người ăn mày lủi thủi bước đi.

Sau khi ăn trưa xong, chàng thanh niên đứng dậy đi liền mấy tiếng đồng hồ cho đến khi tới một ngọn đồi thứ hai. Tại đây, anh ta ngả mình xuống bãi cỏ, lấy bánh mì và sữa trong tay nải ra ăn. Trong lúc anh đang ăn uống, một lão già còn thảm hại hơn người đầu tiên xuất hiện và cất lời xin ăn vài miếng. Thế nhưng, thay vì nhận được thức ăn, lão chỉ chuốc lấy những lời cay nghiệt và lê bước đi trong nỗi buồn tủi.

Đến chiều tối, chàng thanh niên tới một bãi đất trống trong rừng, và lúc này anh cảm thấy thèm chút bữa tối. Mấy chú chim nhìn thấy thức ăn liền bay lượn thành đàn quanh đầu anh với hy vọng kiếm chút vụn bánh, nhưng anh ta liền ném đá xua đuổi chúng đi. Sau đó, anh bắt đầu tự hỏi tối nay mình sẽ ngủ ở đâu. Chắc chắn không thể ngủ ở bãi đất trống này được vì nó vừa trọc lóc vừa lạnh lẽo; thế là, dù đã đi một quãng đường dài trong ngày và vô cùng mệt mỏi, anh ta vẫn gượng đứng dậy để đi tìm nơi trú ẩn.

Cuối cùng, anh nhìn thấy một cái hang sâu khoét dưới một tảng đá lớn. Thấy hang có vẻ trống không, anh liền bước vào và nằm xuống một góc. Khoảng nửa đêm, anh giật mình tỉnh giấc bởi một tiếng động lạ, và khi rướn cổ nhìn ra, anh khiếp hãi thấy một mụ nữ yêu tinh gớm ghiếc đang tiến lại gần. Anh van xin mụ đừng hại mình mà hãy cho phép anh ở lại đây qua đêm, và mụ ta đồng ý với điều kiện anh phải làm bất cứ công việc gì mụ giao vào ngày hôm sau. Chàng thanh niên vui vẻ nhận lời, đoạn xoay người ngủ tiếp. Sáng hôm sau, mụ yêu tinh bảo anh quét sạch bụi bẩn trong hang và phải dọn dẹp thật ngăn nắp trước khi mụ trở về vào buổi tối, bằng không anh sẽ gặp họa lớn. Nói rồi, mụ bỏ đi.

Chàng thanh niên cầm cuốc xẻng bắt đầu dọn dẹp sàn hang, nhưng dù anh có cố gắng cách mấy đi nữa thì lớp bụi bẩn vẫn lì lợm bám chặt lấy chỗ cũ. Chẳng mấy chốc, anh bỏ dở công việc, thừ người ngồi bực bội trong góc hang và tự hỏi không biết mụ yêu tinh sẽ giáng hình phạt gì cho mình, và tại sao mụ lại bắt anh làm một việc bất khả thi đến vậy.

Chẳng phải chờ đợi lâu sau khi mụ yêu tinh về nhà, anh đã biết hình phạt dành cho mình là gì! Mụ chỉ liếc một cái nhìn duy nhất xuống sàn hang, rồi giáng cho anh một cú đánh trời giáng vào đầu làm nứt cả hộp sọ, chấm dứt cuộc đời anh ngay tại chỗ.

Trong khi đó, người em kế bắt đầu chán cảnh ở nhà và quấy rầy cha mẹ không ngừng cho đến khi họ đồng ý cấp cho ít thức ăn, một đôi giày mới và cho phép anh ta lên đường mở mang tầm mắt. Trên đường đi, anh ta cũng gặp hai lão ăn mày nài xin chút bánh mì và sữa, nhưng chàng thanh niên này chưa từng được dạy cách giúp đỡ người khác, và anh ta đã coi việc giữ lại mọi thứ cho riêng mình là tôn chỉ suốt cuộc đời. Thế là anh phớt lờ điếc đặc và thản nhiên ăn nốt phần của mình.

Chẳng bao lâu sau, anh ta cũng đến cái hang nọ, và được mụ yêu tinh ra lệnh dọn dẹp sàn nhà, nhưng anh ta cũng chẳng thành công hơn người anh của mình và phải chịu chung một số phận.

Bất cứ ai cũng nghĩ rằng khi hai ông bà chỉ còn lại một đứa con út thì ít ra họ cũng phải đối xử tử tế với nó, dẫu cho họ chẳng yêu thương gì nó đi chăng nữa. Thế nhưng chẳng hiểu vì lý do gì, họ hầu như không thể chịu nổi khi nhìn thấy mặt cậu, mặc dù cậu đã cố gắng rất nhiều để đem lại sự thoải mái cho họ hơn cả những gì các anh trai từng làm. Thế nên, khi cậu xin phép được đi du ngoạn đây đó, họ liền đồng ý ngay và có vẻ vô cùng mừng rỡ vì tống khứ được cậu. Họ cảm thấy việc chuẩn bị cho cậu một đôi giày mới cùng ít bánh mì và sữa cho chuyến đi là đã quá rộng lượng rồi.

Bên cạnh niềm vui được ngắm nhìn thế giới, chàng trai trẻ còn vô cùng nóng lòng muốn tìm xem chuyện gì đã xảy ra với các anh mình, và cậu quyết tâm dò theo con đường mà các anh đã đi càng xa càng tốt. Cậu đi theo con đường dẫn từ căn nhà tranh của cha đến ngọn đồi, nơi cậu từng ngồi xuống nghỉ ngơi, tự nhủ: "Mình chắc chắn các anh đã dừng chân ở đây, và mình cũng sẽ làm thế."

Cậu vừa đói vừa mệt liền lấy một ít thức ăn cha mẹ chuẩn bị ra. Cậu vừa định ăn thì ông lão xuất hiện, hỏi xem cậu có thể rủ lòng thương bố thí cho ông chút ít hay không. Chàng thanh niên lập tức bẻ một phần bánh mì, khẩn khoản mời ông lão ngồi xuống bên cạnh và đối xử với ông như một người quen cũ. Cuối cùng, người khách lạ đứng dậy nói với cậu rằng: "Nếu bao giờ gặp hoạn nạn, hãy gọi ta và ta sẽ giúp con. Ta tên là Tritill." Đoạn ông biến mất, và chàng trai không tài nào biết ông đã đi đâu.

Tuy vậy, cậu cảm thấy mình đã nghỉ ngơi đủ lâu và tốt hơn là nên tiếp tục lên đường. Đến ngọn đồi tiếp theo, cậu gặp người lão thứ hai, và cũng chia sẻ thức ăn thức uống cho ông. Khi ăn uống xong xuôi, ông lão này cũng nói hệt như người đầu tiên: "Nếu con bao giờ cần giúp đỡ dẫu là việc nhỏ nhất, hãy gọi ta. Tên ta là Litill."

Chàng trai tiếp tục rảo bước cho tới khi đến bãi đất trống trong rừng để dừng chân ăn trưa. Ngay khoảnh khắc ấy, dường như tất cả loài chim trên thế giới đều bay lượn quanh đầu cậu; cậu bẻ vụn ít bánh mì rải cho chúng và ngắm nhìn chúng lao xuống nhặt mồi. Khi chúng đã dọn sạch từng mẩu vụn, chú chim lớn nhất với bộ lông sặc sỡ nhất liền bảo cậu: "Nếu gặp hoạn nạn cần giúp đỡ, hãy nói: 'Hỡi những chú chim của ta, hãy đến đây!', chúng ta sẽ xuất hiện." Nói rồi chúng bay đi.

Gần chiều tối, chàng trai tới cái hang nơi các anh trai cậu từng mất mạng, và hệt như họ, cậu nghĩ đây sẽ là một chỗ ngủ lý tưởng. Đảo mắt nhìn quanh, cậu trông thấy vài mảnh quần áo và xương cốt của những người xấu số. Cảnh tượng ấy khiến cậu rùng mình, nhưng cậu không hề bỏ đi mà quyết tâm đợi mụ yêu tinh trở về, bởi cậu thừa biết mụ chắc chắn là yêu tinh.

Chẳng mấy chốc mụ bước vào với những bước chân sải dài, và cậu lễ phép hỏi xin mụ chỗ ngủ qua đêm. Mụ đáp lại như trước rằng cậu có thể ở lại với điều kiện phải làm bất cứ công việc gì mụ giao vào sáng hôm sau. Thế là giao kèo đã định, chàng thanh niên cuộn tròn người ở góc hang và chìm vào giấc ngủ.

Lớp bụi bẩn trên sàn hang còn dày hơn bao giờ hết khi chàng trai cầm cuốc xẻng bắt đầu công việc. Cậu chẳng thể làm sạch nó hơn các anh mình đã làm, và cuối cùng chiếc xẻng cắm phập xuống đất khiến cậu không sao rút lên được. Chàng trai tuyệt vọng trố mắt nhìn, rồi những lời của ông lão ăn mày bỗng lóe lên trong tâm trí, cậu liền hét lớn: "Tritill, Tritill, hãy đến giúp tôi!"

Và Tritill xuất hiện ngay bên cạnh, hỏi cậu muốn gì. Chàng trai kể lại toàn bộ câu chuyện, nghe xong, ông lão liền cất tiếng: "Cuốc với xẻng hãy làm tròn nhiệm vụ đi," và chúng nhảy nhót quanh hang cho đến khi chẳng còn lấy một hạt bụi sót lại trên sàn chỉ trong chốc lát. Khi sàn nhà đã sạch bóng, Tritill liền rời đi.

Với một tâm trạng nhẹ nhõm, chàng thanh niên chờ đợi mụ yêu tinh trở về. Khi bước vào, mụ cẩn thận quan sát khắp lượt rồi bảo cậu: "Mày không tự mình làm xong việc đó đâu. Dù sao thì sàn nhà cũng sạch rồi, tao sẽ tha cái đầu cho mày."

Sáng hôm sau, mụ yêu tinh bảo chàng trai phải rút hết lông trong những chiếc gối của mụ ra đem phơi ngoài nắng. Nhưng nếu thiếu dù chỉ một chiếc lông khi mụ trở về vào ban đêm, cái đầu của cậu sẽ phải thế mạng.

Chàng trai mang gối ra, giũ sạch mọi chiếc lông, chao ôi sao mà lắm lông thế không biết! Cậu vừa cẩn thận dàn trải chúng ra vừa tự nhủ thật may mắn làm sao khi trời nắng gắt mà lại chẳng có lấy một ngọn gió, thì thình lình một cơn gió thốc lên, và trong chớp mắt những chiếc lông bay múa lả tả cao tận lưng chừng trời. Thoạt đầu chàng trai cố gắng gom chúng lại, nhưng cậu nhanh chóng nhận ra điều đó vô ích, liền tuyệt vọng gào lên: "Tritill, Litill và tất cả những chú chim của tôi ơi, hãy đến giúp tôi!"

Cậu vừa dứt lời thì tất cả bọn họ đã có mặt; và khi lũ chim mang tất cả số lông trở về, Tritill, Litill cùng cậu liền nhồi chúng lại vào gối theo đúng lời mụ yêu tinh dặn. Thế nhưng họ giữ lại một chiếc lông nhỏ và dặn chàng trai rằng nếu mụ yêu tinh phát hiện thiếu, hãy thọc nó vào mũi mụ. Đoạn tất cả đều biến mất, từ Tritill, Litill cho đến bấy nhiêu chú chim.

Vừa về đến nhà, mụ yêu tinh liền lao trọn trọng lượng cơ thể lên giường khiến cả cái hang rung chuyển bần bật. Những chiếc gối mềm mại và căng phồng thay vì trống rỗng khiến mụ ngạc nhiên, nhưng điều đó vẫn chưa làm mụ thỏa mãn. Mụ đứng dậy, giũ từng vỏ gối một và bắt đầu đếm số lông trong mỗi chiếc. "Nếu thiếu một chiếc, tao sẽ lấy cái đầu của mày," mụ đay nghiến, và ngay lúc đó chàng thanh niên rút chiếc lông từ trong túi ra thọc thẳng vào mũi mụ, miệng hét lên: "Nếu bà muốn tìm chiếc lông của mình, nó đây này."

– Mày không tự mình phân loại đống lông đó đâu đúng không? – mụ yêu tinh bình tĩnh đáp. – Dù sao thì lần này tao cũng bỏ qua cho mày.

Đêm đó, chàng trai ngủ ngon lành ở góc phòng, và sáng hôm sau mụ yêu tinh bảo công việc trong ngày của cậu là hạ sát một con bò đực lớn của mụ, nấu chín quả tim của nó, và làm những chiếc cốc uống nước từ cặp sừng trước khi mụ quay về nhà. "Có năm mươi con bò," mụ nói thêm, "và mày phải đoán xem tao muốn con nào bị giết. Nếu đoán đúng, ngày mai mày sẽ được tự do đi đến bất cứ nơi nào mày muốn, và ngoài ra mày còn được chọn ba món quà để thưởng cho công sức của mình. Nhưng nếu mày giết nhầm con bò, cái đầu của mày sẽ phải đền mạng."

Bị bỏ lại một mình, chàng thanh niên đứng trầm ngâm suy nghĩ một lát. Sau đó cậu cất giọng gọi: "Tritill, Litill, hãy đến giúp tôi!"

Chỉ trong chốc lát, cậu nhìn thấy họ đang lùa từ đằng xa con bò đực to lớn nhất mà chàng từng thấy trong đời. Khi họ đến gần, Tritill ra tay hạ sát nó, Litill mổ lấy trái tim để chàng trai đem nấu, và cả hai nhanh chóng biến cặp sừng thành những chiếc cốc uống nước. Công việc diễn ra vô cùng suôn sẻ trong tiếng cười nói vui vẻ, và chàng thanh niên kể cho những người bạn nghe về phần thưởng mà mụ yêu tinh hứa hẹn nếu cậu hoàn thành mệnh lệnh. Hai ông lão cảnh báo cậu phải đòi chiếc rương đặt ở cuối giường, bất cứ thứ gì nằm trên đỉnh chiếc giường, và thứ nằm dưới vách ngách hang. Chàng trai gửi lời cảm ơn hai ông vì lời khuyên, rồi Tritill và Litill từ biệt cậu, dặn rằng hiện tại cậu sẽ không cần họ nữa.

Bọn họ vừa biến mất thì mụ yêu tinh quay về, tìm thấy mọi thứ đã sẵn sàng y như lệnh mụ đã ban. Trước khi ngồi xuống thưởng thức quả tim bò đực, mụ quay sang chàng thanh niên và bảo: "Mày không tự mình làm xong việc đó đâu, bạn của tôi ạ; dẫu vậy, tao vẫn giữ lời hứa và ngày mai mày có thể lên đường." Thế là họ đi ngủ và thiếp đi cho đến tận bình minh.

Khi mặt trời ló rạng, mụ yêu tinh đánh thức chàng trai dậy và giục cậu chọn bất kỳ ba món đồ nào trong hang.

– Tôi xin chọn, – cậu đáp, – chiếc rương đặt ở cuối giường; bất cứ thứ gì nằm trên đỉnh chiếc giường, và thứ nằm ở dưới vách ngách hang.

– Mày không tự mình nghĩ ra những món đồ đó đâu, bạn của tôi ạ, – mụ yêu tinh nói; – nhưng những gì tao đã hứa, tao sẽ làm.

Và rồi mụ trao cho cậu phần thưởng xứng đáng.

“Thứ nằm trên đỉnh chiếc giường” hóa ra chính là nàng công chúa bị thất lạc. “Chiếc rương đặt ở cuối giường” đầy ắp vàng và đá quý; còn “thứ nằm ở dưới vách ngách hang” được cậu tìm thấy là một con tàu khổng lồ, trang bị đầy đủ mái chèo lẫn buồm, có thể tự động chạy trên cạn mượt mà như dưới nước. "Ngươi là kẻ may mắn nhất đời người," mụ yêu tinh nói khi bước ra khỏi hang theo thói quen mọi khi.

Với bao khó nhọc, chàng trai vác chiếc rương nặng trĩu lên vai rồi khiêng xuống tàu, công chúa bước đi bên cạnh cậu. Sau đó cậu nắm lấy tay lái, điều khiển con tàu trở về vương quốc của cha nàng. Niềm vui sướng của nhà vua khi đoàn tụ đứa con gái thất lạc lớn đến mức ngài suýt ngất lịm, nhưng khi hồi tỉnh lại, ngài bắt chàng thanh niên kể lại toàn bộ ngọn nguồn sự việc thực tế đã diễn ra thế nào. "Ngươi đã tìm thấy con bé, và ngươi sẽ cưới nó," nhà vua phán, và mọi chuyện đã diễn ra đúng như thế. Và đây là đoạn kết của câu chuyện.

[Trích từ Ungarische Mährchen.]