Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua sinh được một người con trai độc nhất. Khi chàng hoàng tử vừa tròn mười tám tuổi, vua cha buộc phải thân chinh đem quân đi đánh một nước láng giềng. Nhà vua giao cho con trai trọng trách nhiếp chính trong thời gian vắng mặt, nhưng nghiêm cấm chàng không được kết hôn cho đến khi ông trở về.

Thời gian cứ thế trôi đi. Hoàng tử trị vì đất nước và chưa từng nghĩ đến chuyện vợ con. Thế nhưng, khi bước sang tuổi hai lăm, chàng bắt đầu cảm thấy có một người vợ bên cạnh cũng là điều thú vị, và ý nghĩ ấy cứ lớn dần khiến chàng khao khát lúc nào không hay. Dù vậy, nhớ lại lời cha dặn, chàng đành kiên nhẫn đợi thêm một thời gian nữa, cho đến khi tròn mười năm kể từ ngày vua cha xuất chinh triều đình. Bấy giờ, hoàng tử mới triệu tập các đại thần và cùng một đoàn tùy tùng lớn lên đường tìm kiếm hoàng hậu tương lai. Chàng chẳng biết phải đi hướng nào, cứ thế lang thang suốt hai mươi ngày, để rồi bỗng nhiên lại lạc vào chính đại bản của vua cha.

Nhà vua vô cùng vui mừng khi gặp lại con trai, đôi bên chuyện trò hỏi han biết bao điều. Thế nhưng, khi nghe tin hoàng tử thay vì ở nhà ngoan ngoãn chờ đợi lại tự ý lên đường tìm vợ, nhà vua giận dữ vô cùng và phán rằng: "Con muốn đi đâu tùy ý, nhưng ta sẽ không để lại bất kỳ người nào trong tùy tùng của ta đi theo con đâu."

Chỉ duy nhất một người trung thành ở lại với hoàng tử và kiên quyết từ chối rời xa chàng. Họ vượt qua bao đồi non suối thẳm cho đến khi tới một nơi gọi là Trấn Vàng. Vua Trấn Vàng có một cô con gái vô cùng xinh đẹp, và hoàng tử, khi vừa nghe tiếng đồn về nhan sắc của nàng, liền đứng ngồi không yên cho bằng được gặp mặt.

Chàng được đón tiếp vô cùng nồng hậu bởi vẻ ngoài khôi ngô tuấn tú cùng phong thái tao nhã của mình, thế nên chàng chẳng chần chừ gì mà ngỏ lời cầu hôn, và được cha mẹ nàng vui mừng gả nàng cho. Hôn lễ được tổ chức ngay lập tức, tiệc tùng yến ẩm kéo dài ròng rã suốt một tháng trời. Khi tháng hội vừa dứt, họ lên đường trở về quê hương, nhưng vì đường xá xa xôi nên đêm đầu tiên họ phải nghỉ trọ tại một quán trọ dọc đường. Mọi người trong nhà đều đã chìm vào giấc ngủ, chỉ có người đầy trung thành là thức canh gác. Khoảng nửa đêm, anh nghe thấy ba con quạ bay đến đậu trên mái nhà và trò chuyện với nhau.

— Quả là một đôi trai tài gái sắc vừa đến đây tối nay. Thật tiếc làm sao khi họ sắp phải bỏ mạng sớm đến vậy.

— Thật thế đấy, — con quạ thứ hai tiếp lời; — bởi vì ngày mai, khi đồng hồ điểm ngọ, chiếc cầu bắc qua Suối Vàng sẽ sập đúng lúc xe ngựa của họ chạy ngang qua. Nhưng hãy nghe đây! Kẻ nào nghe lén được và đem những lời chúng ta nói kể lại sẽ bị hóa đá từ đầu gối trở xuống.

Lũ quạ vừa dứt lời liền vỗ cánh bay đi. Ngay sau đó là ba con bồ câu nối tiếp sà xuống.

— Dù hoàng tử và công chúa có may mắn qua cầu an toàn đi nữa thì họ cũng vẫn phải bỏ mạng thôi, — chúng nói; — bởi vì nhà vua sắp cử một cỗ xe ngựa trông mới tinh đến đón họ. Nhưng khi họ vừa bước lên xe, một cơn cuồng phong sẽ nổi lốc cuốn cỗ xe bay thẳng lên mây xanh. Rồi nó sẽ bất ngờ rơi xuống đất, và họ sẽ mất mạng. Thế nhưng, bất cứ ai nghe thấy và tiết lộ những gì chúng ta vừa nói sẽ bị hóa đá đến tận thắt lưng.

Dứt lời, lũ bồ câu bay đi và nhường chỗ cho ba con đại bàng, và đây là những gì chúng bàn tán:

— Nếu đôi trẻ ấy mà vẫn thoát được tai kiếp ở cây cầu và chiếc xe ngựa, nhà vua tính sẽ gửi tặng mỗi người một bộ triều phục thêu vàng lộng lẫy. Khi họ mặc vào, lửa sẽ bốc lên thiêu rụi họ ngay tức khắc. Nhưng kẻ nào nghe thấy và đem chuyện này kể lại sẽ bị hóa đá từ đầu đến chân.

Sáng sớm hôm sau, đoàn người thức dậy và dùng bữa điểm tâm. Họ bắt đầu kể cho nhau nghe những giấc mơ của mình. Cuối cùng, người đầy tớ lên tiếng:

— Thưa hoàng tử điện hạ, tôi mơ thấy rằng nếu Điện hạ chịu chiều theo mọi điều tôi xin thì chúng ta sẽ về đến nhà bình an vô sự; nhưng nếu ngài không nghe, chắc chắn chúng ta sẽ bỏ mạng. Giấc mơ của tôi chưa từng sai bao giờ, vậy xin ngài hãy vâng theo lời khuyên của tôi trong suốt chặng đường còn lại.

— Đừng có làm rùm beng lên vì một giấc mơ nhảm nhí thế chứ, — hoàng tử đáp; — giấc mơ chẳng qua cũng chỉ là mây khói. Thôi được, để ngươi khỏi phải lo lắng, ta hứa sẽ làm theo ý ngươi.

Nói đoạn, họ tiếp tục lên đường.

Đến giữa trưa, họ tới Suối Vàng. Khi đến đầu cầu, người đầy tớ liền nói:

— Thưa điện hạ, chúng ta hãy bỏ lại cỗ xe ở đây và đi bộ một đoạn. Thị trấn cũng không còn xa nữa, chúng ta có thể dễ dàng kiếm một cỗ xe khác ở trỏng, bởi vì bánh của cỗ xe này đã ọp ẹp lắm rồi và chẳng chịu được bao lâu nữa đâu.

Hoàng tử chăm chú quan sát chiếc xe. Chàng không thấy nó kém an toàn như lời đầy tớ nói; nhưng vì đã hứa nên chàng đành giữ đúng lời.

Họ xuống xe và chất hành lý lên lưng ngựa. Hoàng tử và người vợ mới cưới đi bộ qua cầu, còn người đầy tớ dắt ngựa lội xuống dòng suối để cho chúng uống nước và tắm táp.

Họ sang đến bờ bên kia một cách bình an vô sự, mua được một cỗ xe mới ở thị trấn gần đó và tiếp tục lên đường; nhưng đi chưa được bao lâu thì họ gặp một sứ giả của nhà vua đến tâu với hoàng tử rằng: "Bệ hạ đã sai ta đem cỗ xe tuyệt đẹp này tới để Điện hạ có thể đường hoàng tiến vào vương quốc và giữa lòng thần dân của mình."

Hoàng tử mừng rỡ đến mức chẳng thốt nên lời. Nhưng người đầy tớ liền can: "Thưa chủ nhân, xin hãy để tôi kiểm tra cỗ xe này trước đã, nếu thấy ổn thì ngài hãy lên; bằng không, chúng ta cứ đi xe mình mới mua thì hơn."

Hoàng tử không phản đối gì, và sau khi săm soi cỗ xe một hồi, người đầy tớ phán rằng: "Bề ngoài hào nhoáng bao nhiêu thì bên trong tồi tệ bấy nhiêu"; đoạn anh ta đập nát cỗ xe ra thành từng mảnh vụn, và họ tiếp tục hành trình trên chiếc xe đã mua từ trước.

Cuối cùng họ cũng về đến biên giới; lại có một sứ giả khác đang đợi họ ở đó, tâu rằng nhà vua đã gửi hai bộ triều phục lộng lẫy cho hoàng tử cùng phu nhân, và khẩn khoản xin họ hãy mặc vào để tiến vào kinh thành dự lễ khánh tiết. Thế nhưng, người đầy tớ hết lời nài nỉ hoàng tử đừng dính dáng gì đến chúng, và cứ lải nhải không ngừng cho đến khi xin được phép phá hủy mấy bộ triều phục ấy đi.

Vua cha tức lộn ruột khi phát hiện ra mọi mưu mô của mình đều thất bại; rằng con trai ông vẫn sống sờ sờ và giờ đây ông buộc phải nhường ngôi vua lại cho nó sau khi đã kết hôn, bởi đó là luật lệ của vương quốc. Ông khao khát muốn biết vì sao hoàng tử lại có thể thoát chết, bèn cất tiếng hỏi: "Con trai quý tử của ta, ta thực sự vui mừng khôn xiết khi con trở về bình an, nhưng ta không sao hiểu nổi tại sao cỗ xe lộng lẫy và những bộ triều phục tuyệt đẹp ta gửi tới lại không làm con vừa ý; tại sao con lại đem chúng đi phá hủy?"

— Thưa bệ hạ, — hoàng tử đáp, — kỳ thực chính con cũng vô cùng bực bội khi chúng bị phá hủy; nhưng người đầy tớ của con đã xin được toàn quyền quyết định mọi thứ trên đường đi và con đã hứa để anh ta làm vậy. Anh ta quả quyết rằng chúng ta không tài nào về nhà an toàn nếu con không làm theo lời anh ta dặn.

Vua cha nổi cơn lôi đình. Ông triệu tập triều thần và khép tội chết cho người đầy tớ.

Giá treo cổ được dựng lên ngay giữa quảng trường trước cung điện. Người đầy tớ bị giải ra và bản án được đọc lên cho anh nghe.

Khi chiếc thòng lọng vừa siết vào cổ, anh liền xin được trăn trối vài lời cuối cùng. — Trên đường về nhà chúng tôi, — anh nói, — đêm đầu tiên chúng tôi nghỉ trọ tại một quán trọ. Tôi đã thức trắng cả đêm không mi mắt nào chợp. — Và rồi anh bắt đầu kể lại những gì lũ quạ đã nói, và vừa cất lời thì thân thể anh đã hóa đá từ đầu gối trở xuống.

Hoàng tử kêu lên giục anh đừng nói nữa vì đã chứng minh được sự trong sạch của mình. Thế nhưng người đầy tớ chẳng màng đoái hoài gì đến lời can, và đến khi câu chuyện kết thúc thì anh đã hóa đá từ đầu đến chân.

Ôi! Hoàng tử đau đớn biết bao khi mất đi người đầy tớ trung thành! Và điều khiến chàng dằn vặt nhất chính là ý nghĩ rằng anh phải bỏ mạng vì sự trung can ấy, thế là chàng quyết định đi khắp chân trời góc bể, quyết không nghỉ ngơi cho đến khi tìm được cách cứu sống anh trở lại.

Bấy giờ trong triều có một nhũ mẫu già từng chăm sóc hoàng tử từ thưở bé. Chàng đem mọi dự định tâm sự hết với bà, và gửi gắm người vợ trẻ – vị công chúa – cho bà trông nom. — Đường sá xa xôi hiểm trở lắm đấy, con tôi ơi, — người nhũ mẫu già bảo; — con chớ nên quay về cho tới khi tìm gặp được Thần May Mắn. Nếu ngài ấy không giúp được con thì trên cõi đời này chẳng còn ai làm được đâu.

Thế là hoàng tử lên đường đi tìm Thần May Mắn. Chàng đi mãi đi hoài cho đến khi vượt qua khỏi biên giới nước mình, rồi lang thang qua một khu rừng suốt ba ngày liền mà chẳng gặp lấy một bóng người. Cuối ngày thứ ba, chàng tới một con sông cạnh đó có một cối xay gió lớn. Chàng nghỉ trọ lại đây qua đêm. Sáng hôm sau khi chuẩn bị rời đi, người chủ cối xay liền hỏi: "Thưa điện hạ kính mến, ngài một mình đi đâu thế này?"

Và hoàng tử đã kể hết sự tình cho ông ta nghe.

— Vậy xin Điện hạ hãy hỏi Thần May Mắn giúp tôi câu này: Tại sao cối xay của tôi rõ ràng là tuyệt hảo, máy móc hoàn chỉnh, lúa mạch đem xay cũng vô số kể, thế mà tôi vẫn nghèo xơ xác đến mức chật vật lắm mới sống nổi qua từng ngày?

Hoàng tử nhận lời dò hỏi giùm, đoạn tiếp tục bước chân đi. Chàng lang thang thêm ba ngày nữa, và cuối ngày thứ ba thì nhìn thấy một thị trấn nhỏ. Lúc bấy giờ trời đã khá muộn, nhưng chẳng tài nào kiếm nổi một tia sáng hay tìm được một ngôi nhà nào để xin túc trắc qua đêm. Thế nhưng ở tận cuối thị trấn, chàng thoáng thấy ánh đèn lấp ló bên khung cửa sổ. Chàng tiến thẳng đến đó thì thấy ba thiếu nữ đang ngồi chơi đùa bên trong. Hoàng tử ngỏ ý xin trọ qua đêm và họ đã nhận lời, cho chàng ăn tối và chuẩn bị một căn phòng để chàng nghỉ ngơi.

Sáng hôm sau lúc từ giã, họ hỏi chàng đi đâu và chàng liền kể lại câu chuyện của mình. — Thưa hoàng tử nhân hậu, — mấy thiếu nữ khẩn khoản, — xin ngài hãy hỏi Thần May Mắn xem vì sao chúng tôi đã hơn ba mươi tuổi đầu mà chẳng có lấy một kẻ ngó ngàng đưa mắt, dẫu chúng tôi vừa nết na, xinh xắn lại vô cùng chăm chỉ.

Hoàng tử hứa sẽ hỏi giúp, rồi lại tiếp tục lên đường.

Chàng bước vào một khu rừng rậm và lang thang ở đó từ sáng đến tối, từ tối sang sáng hôm sau mới ra tới đầu bên kia. Nơi đây có một con suối nhỏ xinh đẹp rất khác lạ so với những dòng suối khác; thay vì chảy róc rách, nó đứng im bất động và cất tiếng nói: "Thưa hoàng tử, ngọn gió nào đưa ngài đến chốn hoang vu này vậy? Ta chắc đã chảy ở đây ngót nghét trăm năm hơn mà chẳng hề thấy một bóng người qua lại."

— Ta sẽ nói cho ngươi biết, — hoàng tử đáp, — nếu ngươi chịu rẽ ra để ta bước qua.

Dòng suối liền rẽ lối ngay lập tức, và hoàng tử bước sang mà chân chẳng hề dính nước; vừa sang đến bờ bên kia, chàng liền giữ đúng lời hứa kể lại câu chuyện của mình.

— Ôi, xin hãy hỏi Thần May Mắn giùm tôi, — dòng suối nài nỉ, — vì cớ gì tôi là một con suối trong vắt, sáng rỡ và cuồn cuộn xiết bao mà trong làn nước lại chẳng có lấy một con cá hay sinh vật sống nào.

Hoàng tử đáp rằng sẽ hỏi hộ, rồi tiếp tục cuộc hành trình.

Khi ra khỏi hẳn khu rừng, chàng đi xuyên qua một thung lũng nên thơ cho đến khi tới một ngôi nhà nhỏ lợp tranh, chàng bước vào nghỉ ngơi vì đã mệt lử.

Mọi thứ trong nhà đều sạch sẽ và ngăn nắp, bên bếp lửa có một cụ bà phúc hậu mặt mày chân chất đang ngồi.

— Cháu chào cụ, — hoàng tử lên tiếng.

— Chúc may mắn ở bên con, con trai ta. Điều gì đưa con đến chốn này vậy?

— Cháu đang đi tìm Thần May Mắn ạ, — hoàng tử đáp.

— Thế thì con đã tìm đúng chỗ rồi đấy, con trai ta, bởi ta chính là thân mẫu của ngài ấy. Hiện giờ nó không có nhà, đang ra vườn nho cuốc đất. Con cũng ra đó đi. Kia là hai cây mai. Khi tìm thấy nó, con cứ cấy cuốc theo, nhưng đừng thốt một lời nào với nó nhé. Bây giờ đã là mười một giờ rồi. Khi nó ngồi xuống ăn trưa, con hãy ngồi cạnh và ăn cùng nó. Ăn xong nó sẽ hỏi chuyện, khi ấy con cứ thoải mái giãi bày mọi nỗi niềm. Nó sẽ giải đáp bất cứ điều gì con muốn hỏi.

Nói đoạn, bà chỉ đường cho chàng, và hoàng tử cứ thế lên đường làm y như lời dặn. Dùng bữa xong, họ nằm nghỉ ngơi một lát.

Bỗng nhiên Thần May Mắn cất tiếng hỏi: "Nói cho ta nghe xem, ngươi là hạng người nào vậy, sao từ lúc đặt chân đến đây tới giờ chẳng hé răng nửa lời?"

— Tôi không bị câm, — chàng trai trẻ đáp, — nhưng tôi chính là vị hoàng tử bất hạnh có người đầy tớ trung thành đã hóa đá, và tôi muốn biết làm thế nào để cứu anh ấy.

— Ngươi làm thế rất phải, bởi anh ta xứng đáng với mọi điều đó. Hãy quay về đi, và khi về đến nhà, vợ ngươi vừa mới sinh được một cậu con trai kháu khỉnh. Hãy lấy ba giọt máu từ ngón tay út của đứa trẻ, bôi lên cổ tay người đầy tớ bằng một ngọn cỏ, anh ta sẽ hồi sinh.

— Tôi còn một điều muốn thỉnh cầu, — hoàng tử nói sau khi đã gửi lời cảm ơn.

— Khu rừng gần đây có một con suối đẹp tuyệt nhưng chẳng có lấy một con cá hay sinh vật sống nào trong đó. Tại sao vậy?

— Bởi vì chưa từng có ai chết đuối ở dòng suối đó cả. Nhưng hãy cẩn thận đấy, lúc băng qua, hãy ráng bước thật sát sang bờ bên kia rồi hãy nói điều này, kẻo chính ngươi sẽ là nạn nhân đầu tiên đấy.

— Xin hỏi thêm một câu nữa trước khi tôi đi. Trên đường đến đây, tôi có trọ lại một đêm ở nhà ba người thiếu nữ. Ai nấy đều nết na, chăm chỉ và xinh đẹp, thế mà chẳng có nổi một kẻ ngó ngàng. Tại sao lại thế?

— Bởi vì họ toàn hắt nước rác vào thẳng mặt trời.

— Và tại sao một chủ cối xay có cơ ngơi đồ sộ với máy móc tối tân nhất, lúa mạch đem xay nhiều vô kể lại nghèo đến mức giật gấu vá vai qua ngày?

— Bởi vì lão chủ cối xay cứ khư khư giữ mọi thứ cho riêng mình, chẳng chịu sẻ chia cho những ai khốn khó.

Hoàng tử ghi chép lại mọi câu trả lời, thân ái từ biệt Thần May Mắn rồi lên đường trở về nhà.

Khi đến bên con suối, nó liền cất tiếng hỏi xem chàng có mang tin vui nào về không. — Khi nào sang được đến bờ bên kia ta sẽ nói cho ngươi biết, — chàng đáp. Thế là dòng suối rẽ lối; chàng bước qua và đi lên chỗ đoạn bờ cao nhất. Chàng dừng lại và cất giọng hô lớn:

— Lắng nghe đây, hỡi dòng suối! Thần May Mắn phán rằng mi sẽ chẳng bao giờ có nổi một sinh vật sống nào trong làn nước cho đến khi có kẻ chết đuối trong mi.

Lời vừa dứt khỏi miệng thì dòng suối dâng trào cuồn cuộn ngập tràn tới tận mỏm đá nơi chàng đứng, tung bọt trắng xóa bắn cả lên người chàng. Nhưng chàng bám thật chặt, và sau ba lần dâng sóng hụt hơi, con suối đã chịu thuỷ triều rút về dòng chảy cũ. Bấy giờ hoàng tử mới trèo xuống, phơi nắng cho khô người rồi tiếp tục bước chân về nhà.

Chàng ghé lại cối xay nghỉ trọ một đêm và chuyển đạt câu trả lời cho bác chủ cối xay, rồi không quên dặn dò ba chị em nọ từ nay chớ có hắt rác rưởi ra hướng mặt trời nữa.

Hoàng tử vừa về tới nhà thì đúng lúc có mấy tên trộm đang tìm cách lội qua con suối cùng một con chiến mã chúng vừa ăn trộm được. Khi chúng vừa ra đến giữa dòng, nước bỗng dâng lên đột ngột cuốn trôi tất cả đi mất tăm. Kể từ dạo đó, nơi đây trở thành khúc suối câu cá tuyệt vời nhất trong vùng.

Bác chủ cối xay từ đó cũng bắt đầu biết bố thí làm phúc và trở thành một người lương thiện, chẳng mấy chốc giàu lên kếch xù đến mức chính lão cũng chẳng rõ mình có bao nhiêu của cải.

Còn ba cô gái, một khi đã thôi không còn xúc phạm mặt trời nữa, thì chỉ trong vòng một tuần đã có ngay người đếnạm hỏi.

Về phần hoàng tử, khi về đến nhà, chàng thấy vợ mình vừa sinh hạ một hoàng tử con kháu khỉnh. Chàng không chần chừ dù chỉ một giây, liền chích nhẹ ngón tay đứa trẻ cho rỉ máu rồi bôi lên cổ tay bức tượng đá; bức tượng bỗng rùng mình toàn thân và nứt toác ra làm bảy mảnh với một tiếng động lớn, và người đầy tớ trung thành đã đứng trước mặt, khỏe mạnh và bình an vô sự.

Vua cha khi chứng kiến cảnh tượng ấy thì tức lợ đờ người lồng lộn điên cuồng, trố mắt ngó quanh, quăng mình xuống đất rồi bỏ mạng.

Người đầy tớ tiếp tục ở lại bên chủ nhân hoàng gia và tận tụy phục vụ ngài suốt phần đời còn lại; và nếu như cả hai chưa chết, chắc hẳn anh vẫn đang phò tá ngài cho đến tận bây giờ.