Ở một xứ sở nọ, có một vị quốc vương sở hữu hai cánh đồng củ cải dầu tuyệt đẹp. Nhưng chẳng hiểu sao, đêm nào một trong hai cánh đồng cũng bị kẻ nào đó châm lửa đốt mất hai đống củ cải. Nhà vua nổi giận lôi đình, liền sai binh lính ra phục kích để bắt bằng được kẻ thủ ác. Nhưng mọi nỗ lực đều hoài công, lính chăng thấy một bóng người nào. Nhận thấy quân lính bất lực, vua treo thưởng tới chín trăm crown cho ai bắt được kẻ phá hoại, đồng thời ra lệnh hễ ai được giao nhiệm vụ gác đồng mà để xảy ra hỏa hoạn thì sẽ bị xử tử. Dù người kéo đến canh giữ rất đông, nhưng chẳng một ai bảo vệ nổi cánh đồng.

Đến khi nhà vua đã xuống lệnh xử tử tới chín mươi chín người, thì có một cậu bé chăn lợn tìm đến bái kiến. Cậu mang theo hai con chó săn, một con tên là "Xuýt", con kia tên là "Suý". Cậu bé tâu với vua rằng mình xin nhận trách nhiệm gác giữ những đống củ cải dầu.

Khi màn đêm buông xuống, cậu trèo lên đỉnh đống củ cải thứ tư, từ đó có thể bao quát toàn bộ cánh đồng. Khoảng mười một giờ đêm, cậu thoáng thấy một bóng người tiến lại gần một đống củ cải rồi châm lửa. "Cứ chờ đấy," cậu thầm nghĩ rồi hô lớn với hai con chó: "Này! Xuýt, Suý, bắt lấy hắn!" Không đợi chủ phải nhắc đến lần thứ hai, chỉ trong vòng năm phút, Xuýt và Suý đã tóm gọn kẻ phá hoại.

Sáng hôm sau, tù nhân bị trói gặt dẫn đến trước mặt nhà vua. Vua hài lòng về cậu bé đến mức thưởng ngay cho cậu một ngàn crown. Về phần kẻ bị bắt, toàn thân hắn phủ đầy lông lá rậm rạp chẳng khác nào một loài thú rừng. Thấy hình thù kỳ dị ấy, nhà vua liền nhốt hắn vào một phòng giam kiên cố, rồi phát thư mời tất cả các vị quốc vương và hoàng tử láng giềng đến để chiêm ngưỡng sinh vật kỳ lạ này.

Mọi chuyện đang êm đẹp thì hoàng tử nhỏ—con trai nhà vua, mới mười tuổi—cũng mò đến phòng giam xem người tóc xù. Kẻ bị nhốt van xin hoàng tử tha tha thiết thiết khiến chú búp tạ lòng thương hại. Cậu bèn lén trộm chìa khóa phòng giam của mẹ rồi mở cửa thả hắn ra. Xong xuôi, cậu đem chìa khóa trả lại chỗ cũ, còn người tóc xù thì nhanh chân tẩu thoát, biến mất vào chốn nhân gian.

Các vị quốc vương và hoàng tử nườm nượp kéo đến, ai nấy đều háo hức muốn tận mắt thấy người tóc xù; nhưng hắn đã cao chạy xa bay! Nhà vua tức đến giận tím mặt, lại thêm phần xấu hổ với quan khách. Ông gắt gao tra hỏi hoàng hậu và đe dọa rằng nếu bà không tìm trả lại người tóc xù, ông sẽ nhốt bà vào một chiếc chòi làm bằng cỏ lùng rồi châm lửa đốt cháy. Hoàng hậu thề thốt mình hoàn toàn không liên quan; nếu đứa con trai có lỡ lấy chìa khóa thì bà cũng chẳng hề hay biết.

Thế là người ta giải hoàng tử nhỏ đến để tra hỏi đủ điều. Cuối cùng, cậu đành thú nhận chính mình đã thả người tóc xù ra. Nhà vua liền truyền lệnh cho người làm đem cậu vào rừng sâu xử tử, rồi phải xẻ lấy một phần gan và phổi đem về làm chứng.

Tin tức truyền ra, cả hoàng cung chìm trong nỗi đau thương bao trùm, bởi ai ai cũng yêu mến vị hoàng tử nhỏ. Nhưng lệnh vua khó cưỡng, tên người làm đành dẫn cậu vào rừng. Thấy đứa trẻ tội nghiệp, anh ta không nỡ xuống tay bèn bắn chết một con chó, rồi cắt lấy một phần gan và phổi của nó đem về nộp cho vua. Nhà vua thấy vậy thì tin là thật, không bận tâm đến chuyện đó nữa.

Hoàng tử nhỏ lang bạt trong rừng sâu, tự xoay xở sống qua ngày suốt năm năm rỗng. Một ngày nọ, cậu tình cờ đụng phải một túp lều lụp xụp, bên trong có một ông lão đang ở. Cả hai trò chuyện với nhau, hoàng tử bèn kể lại gia thế cùng số phận hẩm hiu của mình. Nhờ đó họ mới nhận ra nhau, bởi ông lão ấy không ai khác chính là người tóc xù năm xưa được hoàng tử giải thoát, từ đó đến nay vẫn ẩn dực trong rừng.

Hoàng tử ở lại túp lều cùng ông lão hai năm. Sau đó, cậu ngỏ ý muốn tiếp tục cuộc hành trình. Ông lão hết lời van xin cậu ở lại nhưng không gàn được. Thấy vậy, người bạn tóc xù bèn tặng cậu một quả táo bằng vàng—từ quả táo này có thể bước ra một chú ngựa bờm vàng cùng một cây trượng vàng để điều khiển ngựa. Ông lão còn cho cậu một quả táo bằng bạc—khi mở ra sẽ xuất hiện những kỵ binh Hussar vô cùng tinh nhuệ cùng một cây trượng bạc; và một quả táo bằng đồng kèm cây trượng đồng—từ đó cậu có thể gọi ra bao nhiêu bộ binh tùy thích. Ông lão bắt hoàng tử phải trang trọng thề rằng sẽ giữ gìn những món quà này thật cẩn thận, rồi mới lưu luyến tiễn cậu lên đường.

Chàng trai tiếp tục dặm trường cho đến khi đặt chân tới một thành phố lớn. Tại đây, cậu xin vào làm người phục dịch trong hoàng cung. Vì chẳng ai bận tâm hay chú ý đến tung tích của cậu, cậu cứ thế êm đềm trải qua những ngày tháng bình lặng.

Một ngày nọ, tin báo gấp truyền về hoàng cung: nhà vua phải đem quân ra trận chống giặc ngoại xâm. Nhà vua sợ hãi đến mất ăn mất ngủ vì quân đội trong tay quá ít ỏi, nhưng việc đã đến nước này thì chẳng thể khoanh tay đứng nhìn.

Khi mọi người đã ra chiến trường hết, hoàng tử mới nói với người quản gia:

“Xin phép bác cho cháu sang làng bên một chuyến. Cháu còn nợ người ta một khoản tiền nhỏ, muốn sang đó trả cho xong.” Thấy trong cung điện lúc này cũng chẳng còn việc gì làm, người quản gia liền đồng ý cho cậu đi.

Vừa ra khỏi cửa thành, cậu lấy quả táo vàng ra. Chú ngựa thần lập tức nhảy vọt ra ngoài, cậu tung người leo lên yên. Cậu tiếp tục lấy hai quả táo bạc và đồng ra; rồi cùng đoàn quân tinh nhuệ ấy phi nước đại đuổi theo binh lính của nhà vua.

Thấy một đoàn quân hùng hậu tiến lại, nhà vua trong lòng run sợ vì không rõ đây là viện binh hay kẻ thù. Nhưng hoàng tử đã thúc ngựa tiến lên trước, cúi đầu chào kính cẩn: “Tâu Bệ hạ, thần mang viện binh đến giúp Bệ hạ đánh giặc!”

Nhà vua mừng rỡ khôn siết, bao nhiêu nỗi lo sợ tan biến sạch trong chớp mắt. Các công chúa cũng đi theo đoàn quân; họ tỏ ra vô cùng thân thiện với vị tướng trẻ và mời cậu lên xe ngựa để trò chuyện. Nhưng cậu từ chối và vẫn ngồi trên lưng ngựa, vì không biết trận chiến có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Trong lúc mọi người đang trò chuyện, nàng công chúa út—người xinh đẹp nhất—đã tháo chiếc nhẫn của mình ra, còn người chị thì xé đôi chiếc khăn tay, rồi trao những vật làm tin ấy cho hoàng tử.

Đúng lúc đó, quân thù xuất hiện trong tầm mắt. Nhà vua ngỏ ý hỏi nên để quân của ông hay quân của hoàng tử tiên phong nổ súng. Hoàng tử lập tức phi ngựa lên trước; cùng với đoàn kỵ binh Hussar của mình, cậu dũng cảm xông xáo đánh tan tác kẻ thù. Trận chiến dữ dội đến mức quân địch chỉ còn đúng hai người sống sót, và hai kẻ này được tha mạng chỉ nhằm mục đích về báo tin bại trận.

Chiến thắng lẫy lừng khiến nhà vua và các công chúa vui mừng xiết bao. Trên đường trở về, họ tha thiết mời hoàng tử cùng đi chung xe, nhưng cậu một mực từ chối rồi cùng đoàn kỵ binh phi ngựa biến mất.

Khi tới gần thành phố, cậu cẩn thận thu gọn toàn bộ binh lính và chú ngựa chiến quý giá vào lại trong những quả táo, rồi thong thả đi bộ vào thành. Vừa về đến hoàng cung, cậu đã bị người quản gia mắng cho một trận vu vơ vì tội đi đâu mà biền biệt suốt cả ngày.

Chuyện tưởng chừng như dừng lại ở đó; nhưng trớ trêu thay, nàng công chúa út đã thầm yêu vị tướng trẻ, và cậu cũng dành trọn trái tim cho nàng. Vì không mang theo trang sức quý giá bên mình, hoàng tử bèn đem quả táo đồng và cây trượng đồng tặng lại cho nàng.

Một hôm, khi các công chúa đang trò chuyện với vua cha, nàng công chúa út bèn ướm hỏi liệu người hùng đã ra tay cứu giúp nhà vua hôm nọ có thể chính là anh người làm trong cung hay không. Nhà vua nghe vậy thì nổi giận vì cho rằng đó là chuyện vô lý; nhưng để con gái được vừa lòng, ông vẫn sai người lục soát phòng của anh người làm. Thật kinh ngạc làm sao, người ta tìm thấy chiếc nhẫn vàng cùng một nửa chiếc khăn tay ngay trong phòng cậu! Khi những vật chứng ấy được dâng lên, nhà vua lập tức cho gọi người làm đến và hỏi liệu cậu có phải là vị ân nhân đã giải cứu đất nước hay không.

“Tâu Bệ hạ, chính là thần,” hoàng tử đáp.

“Nhưng thế thì quân đội của ngươi từ đâu mà có?”

“Nếu Bệ hạ muốn tận mắt chứng kiến, thần xin phép được phô diễn ở bên ngoài bức tường thành.”

Và cậu đã làm đúng như lời hứa. Nhưng trước tiên, cậu xin lại quả táo đồng từ tay công chúa út. Khi toàn bộ binh lính được triệu tập và dàn hàng ngang, lực lượng đông đảo đến mức khoảng đất ngoài thành trở nên chật chội không còn chỗ chen chân.

Để đền đáp công ơn cứu mạng, nhà vua quyết định gả con gái út và nhường lại ngai vàng cho cậu. Đến khi biết tin cậu vốn dĩ cũng là một hoàng tử cao quý, niềm vui của vua cha lại càng không gì sánh nổi. Vị hoàng tử trẻ lại một lần nữa thu gọn toàn bộ quân lính vào trong quả táo, rồi cùng mọi người hân hoan trở về thành.

Không lâu sau, một đám cưới hoàng gia xa hoa được tổ chức. Biết đâu đến tận ngày nay họ vẫn đang sống hạnh phúc bên nhau, nhưng điều đó thì tôi cũng không rõ nữa.