Ngày xửa ngày xưa, tại một xứ sở nọ vô cùng oi bức, có hai vợ chồng sống trong một cái lúp xúp nhỏ nằm giữa muôn vàn cỏ hoa. Cuộc sống của họ vốn dĩ vô cùng hạnh phúc cho đến một ngày kia, người vợâm thầm đổ bệnh và từ chối mọi thức ăn. Người chồng tìm đủ mọi cách thuyết phục nàng ăn những thứ quả ngon ngọt mà anh đã tìm được trong rừng, nhưng nàng đều nguây nguẩy từ chối, thân hình ngày càng tiều tụy khiến anh lo sợ nàng sẽ chết. Cuối cùng, trong cơn tuyệt vọng, anh cất tiếng hỏi: “Em có muốn ăn món gì không?”

“Vâng, em nghĩ mình có thể ăn chút mật ong rừng,” nàng đáp. Người chồng vô cùng mừng rỡ vì nghĩ rằng thứ này kiếm dễ thôi, liền lập tức lên đường tìm kiếm.

Anh trở về với một cái chậu gỗ đầy ắp mật và đưa cho vợ. “Em không thể ăn cái này được,” nàng vừa quay đi với vẻ ghê tởm vừa nói. “Nhìn kìa! Trong này có mấy con ong chết! Em muốn ăn mật ong hoàn toàn nguyên chất.” Thế là người chồng đành vứt chỗ mật ong bị chê bai ấy vào đám cỏ, rồi lại lên đường đi tìm mẻ khác. Khi mang về, anh lại đưa cho vợ, và nàng cũng đối xử với nó chẳng khác gì bát mật đầu tiên. “Mật này có kiến: vứt đi,” nàng bảo, và khi anh mang thêm một ít nữa, nàng lại quả quyết rằng nó dính đầy đất. Đến chuyến đi thứ tư, anh mới kiếm được loại mà nàng chịu ăn, thế rồi nàng lại nài nỉ anh đi lấy cho ít nước. Việc này ngốn của anh không ít thời gian, nhưng cuối cùng anh cũng tới được một hồ nước có vị ngọt lịm như đường. Anh múc đầy một gáo nước, mang về nhà cho vợ, và nàng uống một cách ngấu nghiến, đoạn bảo rằng bây giờ cảm thấy khỏe hẳn rồi. Khi nàng đã dậy và thay quần áo xong xuôi, người chồng liền nằm xuống chỗ của nàng, vừa nói: “Em đã gây cho anh bao nhiêu phiền phức, bây giờ đến lượt em đấy!”

“Chàng bị làm sao thế?” người vợ hỏi.

“Anh khát nước và muốn uống,” anh đáp; và nàng bèn lấy một cái vác lớn đem ra con suối gần nhất, vốn cách đó một quãng khá xa. “Nước đây anh,” nàng bảo chồng, vừa nhấc cái vạc nặng khỏi đầu; nhưng anh liền quay mặt đi với vẻ gớm ghiếc.

“Em múc nước từ cái ao toàn ếch nhái với liễu rủ; em phải đi lấy mẻ khác cho anh.” Thế là người vợ đành lên đường lần nữa, đi bộ xa hơn đến một hồ nước khác.

“Nước này có vị cỏ lác,” anh kêu lên, “hãy đi lấy nước tươi về đây.” Nhưng khi nàng mang về bình nước thứ ba, anh lại tuyên bố rằng trông nó chẳng khác gì nước hoa súng, và rằng anh phải có thứ nước hoàn sự tinh khiết, không bị vẩn đục bởi liễu, ếch hay cỏ lác. Thế là lần thứ tư, nàng lại đội vạc lên đầu, đi qua tất cả những cái hồ mà nàng từng ghé qua trước đó, để đến một hồ nước khác có sắc vàng óng ánh như mật. Khi nàng cúi xuống uống, bỗng một chiếc đầu gớm ghiếc nhô lên mặt nước.

“Sao mày dám ăn cắp nước của ta?” chiếc đầu thét lên.

“Chính chồng tôi sai tôi đến,” nàng run lẩy bẩy đáp. “Nhưng xin đừng giết tôi! Ông cứ lấy đứa con trai của tôi, miễn là thả tôi đi.”

“Làm sao ta biết đứa nào là con ngươi?” Yêu tinh hỏi.

“Ồ, chuyện đó dễ thôi. Tôi sẽ cạo trụi hai bên đầu nó, rồi đeo mấy hạt cườm trắng vào cổ. Đến khi ông tới túp lều, chỉ cần gọi ‘Motikatika!’, nó sẽ chạy ra đón và ông có thể ăn thịt nó.”

“Được rồi,” yêu tinh nói, “ngươi có thể về.” Và sau khi múc đầy vạc nước, nàng quay về, kể cho chồng nghe mối hiểm nguy khủng khiếp mà nàng vừa trải qua.

Lúc bấy giờ, dẫu người mẹ chẳng hề hay biết, đứa bé thực ra là một pháp sư và nó đã nghe sạch những gì mẹ nó hứa với yêu tinh; nó thầm cười trong bụng khi lên kế hoạch đánh lừa mụ.

Sáng hôm sau, người mẹ cạo hai bên đầu con, đeo chuỗi hạt cườm trắng vào cổ nó, rồi dặn: “Mẹ phải ra đồng làm việc, còn con phải ở nhà. Nhớ kỹ là không được ra ngoài đấy, kẻo thú rừng ăn thịt mất.”

“Vâng ạ,” nó đáp.

Ngay khi bóng mẹ khuất hẳn, đứa bé liền lôi ra mấy khúc xương phép thuật, xếp thành một hàng trước mặt. “Ngươi là cha ta,” nó bảo khúc xương thứ nhất, “còn ngươi là mẹ ta. Ngươi là kẻ to nhất,” nó nói với khúc xương thứ ba, “nên ngươi sẽ là tên yêu tinh muốn ăn thịt ta; và ngươi,” nó bảo khúc xương khác, “rất nhỏ, thế nên ngươi sẽ là ta. Nào, bây giờ hãy bảo ta phải làm gì đi.”

“Hãy tập hợp tất cả những đứa trẻ bằng tuổi ngươi trong làng lại,” mấy khúc xương đáp; “cạo hai bên đầu chúng, đeo hạt cườm trắng quanh cổ chúng, và dặn rằng hễ ai gọi ‘Motikatika’, chúng phải lên tiếng đáp lời. Mau lên vì ngươi không còn nhiều thời gian đâu.”

Motikatika lập tức đi ngay, dẫn về một đám đông trẻ con, cạo đầu và đeo hạt cườm trắng quanh những chiếc cổ đen nhánh của chúng, và vừa lúc nó làm xong, mặt đất bắt đầu rung chuyển, mụ yêu tinh gớm ghiếc sải những bước dài tiến đến, miệng gào thét: “Motikatika! Motikatika!”

“Chúng tôi đây! Chúng tôi đây!” lũ trẻ nhao nhao đáp lại, đồng loạt chạy ra đón.

“Đứa ta muốn là Motikatika cơ,” yêu tinh nói.

“Chúng tôi đều là Motikatika cả,” chúng đáp. Và yêu tinh ngớ người ngồi phịch xuống trong niềm bối rối tột cùng, bởi mụ không dám ăn thịt con cái của những người chẳng hề làm gì sai trái, nếu không một hình phạt nặng nề sẽ giáng xuống đầu mụ. Lũ trẻ ngơ ngác đứng chờ một lúc, rồi tản đi mất.

Yêu tinh cứ ngồi nguyên ở đó cho đến tận chiều tối, khi người vợ từ đồng ruộng trở về.

“Ta chẳng thấy Motikatika đâu cả,” mụ bảo.

“Nhưng sao ông không gọi tên nó như tôi đã dặn?” nàng hỏi.

“Ta có gọi chứ, nhưng hình như cả làng này đứa bé nào cũng tên là Motikatika cả,” yêu tinh đáp; “ngươi không thể tưởng tượng nổi có bao nhiêu đứa đã chạy đến chỗ ta đâu.”

Người vợ chẳng hiểu ra làm sao cả, nên để làm lòng mụ dịu xuống, nàng bước vào túp lều chuẩn bị một bát bột ngô rồi mang ra cho mụ.

“Ta không muốn ăn bột ngô, ta muốn đứa bé,” mụ cằn nhằn, “và ta nhất định phải ăn cho bằng được.”

“Xin hãy kiên nhẫn,” nàng đáp; “tôi sẽ gọi nó ra và ông có thể ăn thịt nó ngay tức khắc.” Thế rồi nàng bước vào lều và cất tiếng gọi, “Motikatika!”

“Con đang tới đây, mẹ ơi,” nó đáp; nhưng trước tiên nó lấy mấy khúc xương của mình ra, nép người ngồi xổm xuống đất phía sau túp lều để hỏi xem làm thế nào thoát khỏi yêu tinh.

“Hãy biến thành một con chuột,” mấy khúc xương bảo; và nó liền làm theo, khiến yêu tinh chờ đến mệt mỏi, đành bảo người vợ phải nghĩ ra mưu kế khác.

“Ngày mai tôi sẽ sai nó ra đồng hái đậu cho tôi, ông cứ đến đó khắc sẽ tìm thấy và ăn thịt được nó.”

“Được rồi,” yêu tinh đáp, “lần này ta sẽ cẩn thận tóm cho bằng được,” rồi mụ quay lại bên hồ nước của mình.

Sáng hôm sau, Motikatika được sai cầm giỏ ra ngoài hái đậu nấu bữa tối. Trên đường ra đồng, nó lại lôi mấy khúc xương ra hỏi xem phải làm gì để trốn thoát yêu tinh. “Hãy biến thành một con chim rồi dùng mỏ nhặt đậu,” mấy khúc xương đáp. Thế là yêu tinh rượt đuổi con chim mà hoàn toàn chẳng hề hay biết đó chính là Motikatika.

Yêu tinh quay lại túp lều, mắng vốn người vợ rằng nàng lại lừa dối mụ một lần nữa và mụ sẽ không để yên cho qua chuyện này đâu.

“Chiều nay ông hãy quay lại đây,” nàng đáp, “và sẽ thấy nó đang nằm ngủ trên giường dưới tấm chăn trắng này. Khi ấy ông cứ việc bắt nó đi và ăn thịt ngay lập tức.”

Nhưng cậu bé đã nghe thấy hết, bèn bàn tính với những khúc xương của mình, và chúng bảo: “Hãy lấy tấm chăn đỏ trên giường của cha ngươi, rồi trùm tấm chăn của ngươi lên giường ông ấy,” và nó đã làm đúng như vậy. Khi yêu tinh đến, mụ liền túm lấy cha của Motikatika, lôi ra ngoài lúp xúp rồi ăn thịt ông. Lúc người vợ phát hiện ra sự nhầm lẫn, nàng khóc lóc thảm thiết; nhưng Motikatika liền nói: “Bị ăn thịt mới là công bằng chứ không phải con; bởi chính ông ấy, chứ không phải con, là kẻ đã bắt mẹ đi lấy nước mà.”

[Phỏng theo truyện kể của người Ba-Ronga (H. Junod).]