Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua và hoàng hậu sinh được một hoàng tử. Nhà vua vô cùng yêu thương con trai, nhưng hoàng hậu, vốn là một ả đàn bà độc ác, lại căm ghét mỗi khi nhìn thấy mặt cậu; điều này càng bất hạnh hơn cho cậu bé khi năm lên mười tuổi, cha cậu qua đời, để lại cậu trơ trọi một mình trên cõi đời.

Bấy giờ, hoàng hậu vô cùng tức giận vì thần dân, những kẻ thừa biết bản chất tàn độc của ả, đã tôn con trai ả lên ngai vàng thay vì chính ả; và ả không ngừng nghỉ cho đến khi vạch ra được một âm mưu hòng tống khử cậu đi. May thay, vị vua trẻ tuổi vốn khôn ngoan và cẩn trọng, lại hiểu rõ bộ mặt của ả nên quyết định không đặt lòng tin nơi ả.

Một ngày nọ, khi thời gian để tang đã qua, cậu ra lệnh chuẩn bị mọi thứ cho một chuyến đi săn lớn. Hoàng hậu giả vờ vô cùng vui mừng khi thấy cậu bắt đầu tìm lại niềm vui tiêu khiển, đồng thời tuyên bố sẽ đi theo tháp tùng. “Không, thưa mẫu hậu, con không thể để người đi cùng,” cậu đáp; “đường sá gập ghềnh, mà sức khỏe của người lại không chịu nổi.” Nhưng lời cậu nói ra cũng bằng thừa: khi tiếng tù và vang lên vào lúc rạng đông, hoàng hậu đã có mặt ở đó cùng với tất cả mọi người.

Hôm đó họ dong ngựa suốt cả ngày, bởi thú rừng vô cùng phong phú, nhưng khi chiều tà buông xuống, hai mẹ con nhận ra mình đang lạc vào một vùng đất xa lạ. Họ cứ lang thang một hồi lâu mà chẳng biết mình đang đi đâu, cho đến khi gặp một người đàn ông và cất lời xin nhờ túc xá qua đêm. “Hãy đi theo ta,” người đàn ông vui vẻ đáp, bởi hắn ta vốn là một tên yêu tinh ăn thịt người; thế là nhà vua cùng hoàng hậu liền đi theo hắn về nhà. Khi đến nơi, họ mới bàng hoàng nhận ra mình đã bước vào một chốn ghê rợn dường nào, bèn sụp xuống quỳ lạy, hứa dâng cho hắn những khoản tiền lớn nếu hắn chịu tha mạng cho họ. Trái tim tên yêu tinh bỗng chùng xuống trước nhan sắc của hoàng hậu, và hắn hứa sẽ không làm hại gì đến bà; nhưng hắn đâm chết hoàng tử ngay tại chỗ, rồi xác cậu được buộc lên lưng ngựa thả rông vào trong rừng.

Tình cờ làm sao, tên yêu tinh lại chọn đúng con ngựa mà hắn vừa mua hồi hôm qua, và hắn chẳng hề hay biết đó là một con ngựa phép, bằng không hắn đã chẳng dại dột gì mà dùng nó trong cơ sự này. Ngừa vừa bị đuổi đi với cái xác của hoàng tử trên lưng liền phi thẳng đến xứ sở của các nàng tiên, rồi dùng móng gõ cửa dồn dập. Các nàng tiên nghe tiếng gõ nhưng ban đầu sợ hãi chẳng dám mở, đành hé cửa sổ tầng trên nhìn xuống để chắc chắn đó không phải là người khổng lồ hay yêu tinh có thể làm hại họ. “Ôi, nhìn kìa, chị ơi!” người đầu tiên chạy ra cửa sổ kêu lên, “đó là một con ngựa đến gõ cửa, và trên lưng nó buộc một cậu bé đã chết, một cậu bé đẹp nhất trên đời!” Thế là các nàng tiên vội vã chạy ra mở cửa, đón con ngựa vào và cởi những sợi dây thừng đang trói chặt vị vua trẻ trên lưng nó. Họ quây quần lại để ngắm nghía vẻ đẹp của cậu, rồi thì thầm với nhau: “Chúng ta sẽ làm cho cậu ấy sống lại, và giữ cậu ấy làm em trai của chúng ta.” Quả nhiên họ đã làm như vậy, và trong suốt nhiều năm trời, tất cả cùng chung sống hòa thuận như anh chị em một nhà.

Cứ thế, cậu bé lớn dần thành một chàng trai như quy luật muôn đời của con người, và rồi người chị cả trong số các nàng tiên liền nói với các em: “Giờ thì ta sẽ cưới chàng, và chàng sẽ thực sự trở thành em trai của các em.” Thế là vị vua trẻ kết hôn cùng nàng tiên, và họ sống hạnh phúc bên nhau trong lâu đài; song dẫu hết lòng yêu thương vợ, trong lòng chàng vẫn hoài khao khát được đi đây đi đó khám phá thế giới.

Cuối cùng, nỗi khát khao ấy lớn dần lên khiến chàng không tài nào chịu đựng thêm được nữa; và triệu tập các nàng tiên lại, chàng nói với họ: “Hỡi người vợ yêu và các chị em của ta, ta phải rời xa các nàng một thời gian để ra ngoài ngắm nhìn thế giới. Nhưng ta sẽ luôn nhớ về các nàng, và sẽ có ngày ta trở lại.”

Các nàng tiên òa khóc và nài nỉ chàng ở lại, nhưng chàng nhất quyết không nghe, và cuối cùng người chị cả, cũng là người vợ của chàng, liền bảo: “Nếu chàng thực sự muốn bỏ rơi chúng em, hãy mang theo lọn tóc này của em; chàng sẽ thấy nó hữu dụng khi hoạn nạn.” Nói rồi nàng cắt một lọn tóc dài đưa cho chàng.

Hoàng tử leo lên lưng ngựa, cứ thế rong ruổi suốt cả ngày trời không nghỉ dăm phút. Khi chiều về, chàng thấy mình đang ở giữa một vùng hoang mạc, và dẫu có phóng mắt nhìn khắp nơi cũng chẳng bóng dáng nhà cửa hay con người nào xuất hiện. “Giờ ta phải làm sao đây?” chàng tự nhủ. “Nếu ngủ lại đây, thú dữ sẽ đến ăn thịt ta mất! Thế nhưng cả ta lẫn ngựa đều đã kiệt sức, chẳng thể đi thêm bước nào nữa.” Chợt chàng nhớ đến món quà của nàng tiên, bèn lấy lọn tóc ra và thì thầm với nó: “Ta muốn nơi đây xuất hiện một lâu đài, có gia nhân, có bữa tối, cùng mọi thứ tiện nghi cho ta đêm nay; ngoài ra, ta phải có cả chuồng ngựa và cỏ khô cho con ngựa của mình.” Chỉ trong chớp mắt, một tòa lâu đài hiện ra trước mặt chàng đúng như những gì chàng hằng mong ước.

Cứ thế, chàng chu du qua bao xứ sở, cho đến khi đặt chân đến một vùng đất do một vị đại vương cai trị. Gửi lại con ngựa bên ngoài thành lũy, chàng khoác lên mình bộ cánh của kẻ bần hàn rồi tiến vào cung điện. Hoàng hậu, lúc bấy giờ đang nhìn qua cửa sổ, trông thấy chàng bước đến liền sinh lòng thương cảm, bèn sai một người hầu ra hỏi xem chàng là ai và muốn gì. “Tôi là kẻ lãng du tha phương,” vị vua trẻ đáp, “và vô cùng nghèo khó. Tôi đến đây để xin việc làm.” “Chúng ta đã có đủ người rồi,” hoàng hậu nói khi người hầu thuật lại câu trả lời của chàng thanh niên. “Trong cung điện này, chúng ta đã có người gác cổng, người giữ sảnh, cùng đủ loại gia nhân; người duy nhất còn thiếu chính là kẻ chăn ngỗng. Hãy bảo hắn rằng hắn có thể làm người chăn ngỗng nếu muốn.” Chàng thanh niên đáp rằng mình hoàn toàn bằng lòng với công việc chăn ngỗng; và đó là cơ duyên đưa chàng đến với biệt danh Paperarello. Để chẳng ai có thể mảy may nghi ngờ rằng chàng cao quý hơn một tên chăn ngỗng bình thường, chàng bôi bùn lên mặt lẫn những thứ rách rưới trên người, biến bản thân thành một sinh vật gớm ghiếc đến mức ai nấy đều phải né sang tận bên kia đường mỗi khi thấy chàng đi tới.

“Sao ngươi không đi rửa mặt đi, Paperarello!” thỉnh thoảng hoàng hậu lại cất tiếng bảo, bởi chàng hoàn thành công việc rất chu đáo nên bà đâm ra quý mến. “Ôi, thần sẽ chẳng thấy thoải mái chút nào nếu người sạch sẽ đâu, thưa Bệ hạ,” chàng đáp, rồi thản nhiên vừa huýt sáo vừa lùa đàn ngỗng đi.

Đến một ngày nọ, vì cớ xưởng bột lớn cung cấp cho toàn thành phố gặp sự cố, chẳng còn một mẩu bánh mì nào để bán, buộc quân đội của nhà vua phải chịu cảnh nhịn đói. Khi nghe tin ấy, nhà vua liền cho gọi đầu bếp vào, hạ lệnh rằng chậm nhất là đến sáng hôm sau, ông ta phải nướng xong toàn bộ số bánh mì mà lò nướng được nung đến bảy lần lửa mới chứa hết. “Nhưng thưa Bệ hạ, điều đó là bất khả thi,” người đàn ông khốn khổ kêu lên trong tuyệt vọng. “Các cối xay chỉ vừa mới hoạt động trở lại, bột phải đến tối mới xay xong, làm sao thần có thể nung lò tới bảy lần chỉ trong một đêm?” “Đó là việc của ngươi,” nhà vua lạnh lùng đáp, bởi một khi đã dấn thân vào điều gì thì ngài chẳng bao giờ chịu nghe lời can ngăn. “Nếu ngươi nướng được bánh mì, ngươi sẽ được cưới con gái trẫm làm vợ, còn nếu thất bại, cái đầu của ngươi sẽ phải đền tội.”

Bấy giờ Paperarello, tình cờ đi ngang qua sảnh đường nơi nhà vua đang hạ lệnh, nghe thấy những lời ấy liền cất tiếng: “Thưa Bệ hạ, xin đừng lo lắng; thần sẽ nướng bánh mì cho người.” “Được thôi,” nhà vua đáp; “nhưng nếu ngươi thất bại, ngươi sẽ phải lấy cái đầu của mình ra mà đền!” rồi ra hiệu cho cả hai lui ra.

Viên đầu bếp vẫn còn đang run lẩy bẩy khi nghĩ đến thảm cảnh mình vừa suýt vướng phải, ngạc nhiên thay, Paperarello lại chẳng hề tỏ vẻ lo lắng chút nào, và khi đêm xuống, chàng vẫn đi ngủ như mọi ngày. “Paperarello,” các đầy tớ khác réo lên khi thấy chàng thản nhiên cởi quần áo, “cươi không thể đi ngủ được đâu; ngươi sẽ phải dùng từng phút trong đêm nay để làm việc đấy. Hãy nhớ rằng, nhà vua không phải là kẻ để ngươi đùa giỡn đâu!”

“Thật sự là ta cần phải ngủ một giấc trước đã,” Paperarello vừa đáp vừa vươn vai ngáp dài; rồi chàng ngã mình lên giường và chìm vào giấc ngủ say chỉ trong tích tắc. Một tiếng đồng hồ trôi qua, các đầy tớ quay lại lay vai chàng. “Paperarello, ngươi điên rồi sao?” họ la lên. “Dậy mau, bằng không ngươi sẽ mất cái đầu đấy.” “Ôi, xin để cho ta ngủ thêm lát nữa,” chàng đáp. Và đó là tất cả những gì chàng thốt lên, mặc cho các đầy tớ có quay lại đánh thức bao nhiêu lần trong suốt đêm đó.

Cuối cùng rạng đông cũng ló dạng, các đầy tớ hộc tốc lao vào phòng chàng, hét lớn: “Paperarello! Paperarello! Dậy mau, nhà vua sắp tới rồi. Ngươi chẳng nướng lấy một ổ bánh mì nào, chắc chắn ngài sẽ lấy cái đầu của ngươi mất.”

“Ôi, đừng có hét lên như thế chứ,” Paperarello vừa đáp vừa tung chăn nhảy biến xuống giường; rồi cầm lọn tóc trên tay, chàng bước thẳng vào nhà bếp. Và kìa! Trước mắt chàng là những chồng bánh mì chất cao như núi—bốn, năm, sáu lò đã nướng đầy, và lò thứ bảy vẫn đang chờ được dỡ ra. Các đầy tớ đứng ngây ra trân trân vì kinh ngạc, còn nhà vua thì thốt lên: “Làm tốt lắm, Paperarello, ngươi đã chiến thắng được con gái trẫm.” Và ngài thầm nghĩ: “Tên này chắc chắn phải là một bùa phép sư thực thụ.”

Thế nhưng khi công chúa nghe tin về định mệnh đang chờ đợi mình, nàng khóc lóc thảm thiết, tuyên bố rằng dẫu chết cũng đời nào chịu lấy cái tên Paperarello bẩn thỉu kia! Dẫu vậy, nhà vua chẳng màng gì đến những giọt nước mắt và lời cầu xin của nàng, và chẳng mấy ngày sau, lễ cưới đã được cử hành vô cùng hoành tráng, dẫu chú rể chẳng thèm bận tâm đến việc rửa mặt và vẫn nhếch nhác y như trước.

Khi đêm đến, chàng lại thản nhiên ra khu chuồng ngỗng ngủ như mọi ngày, còn công chúa thì đến gặp vua cha và nói: “Phụ hoàng, con khẩn xin người hãy xử tử tên Paperarello gớm ghiếc ấy đi.” “Không, không!” người cha đáp, “hắn là một bậc đại pháp sư, trước khi xử tử hắn, trẫm phải tìm ra bí mật về sức mạnh của hắn đã—rồi chúng ta sẽ tính sau.”

Chẳng bao lâu sau, một cuộc chiến tranh bùng nổ, mọi người trong hoàng cung đều bận rộn đánh bóng giáp trụ và mài giũa gươm giáo, bởi nhà vua và các hoàng tử sẽ thân chinh cưỡi ngựa dẫn đầu đại quân. Bấy giờ Paperarello rời khỏi đàn ngỗng, đến thưa với nhà vua rằng mình cũng muốn tòng quân ra trận. Nhà vua chuẩn tấu, bảo chàng có thể ra chuồng ngựa chọn bất cứ con chiến mã nào tùy thích. Thế là Paperarello cẩn thận quan sát từng con ngựa, nhưng thay vì chọn những sinh vật cường tráng, chải chuốt láng mượt với bộ da chói lọi như lụa là, chàng lại chọn một con ngựa què cỗi, trân ngựa lên rồi phóng theo những tráng sĩ đang hộ giá nhà vua. Đi được một đặng ngắn, chàng dừng lại, bảo họ: “Ngựa của tôi không thể đi tiếp được nữa; các người hãy cứ ra chiến trường trước đi, tôi sẽ ở lại đây, nặn vài chú lính đất nhỏ để chơi trò đánh trận.” Mọi người cười chê chàng trẻ con, rồi quất ngựa đuổi theo chủ tướng.

Vừa khuất bóng họ, Paperarello liền lấy lọn tóc ra, ước cho mình có được bộ giáp trụ tốt nhất, thanh gươm sắc bén nhất và con ngựa phi nhanh nhất trên đời, và chỉ một phút sau, chàng đã phi như bay thẳng ra chiến trường. Trận chiến đã khởi tranh và phe địch đang chiếm ưu thế, thì Paperarello xuất hiện, cục diện thay đổi chỉ trong nháy mắt. Hết trái qua phải, vị hiệp sĩ kỳ lạ này càn quét khắp nơi, thanh gươm của chàng xuyên thủng cả những bộ giáp ngực vững chãi nhất lẫn chiếc khiên kiên cố nhất. Chàng quả thực là “một mình địch vạn quân”, khiến kẻ thù khiếp sợ tháo chạy vì đinh ninh chàng chỉ là kẻ tiên phong trong một đạo quân hùng hậu chẳng ai địch nổi. Khi trận chiến hạ màn, nhà vua cho gọi chàng đến để cảm ơn sự ứng cứu kịp thời và hỏi xem ngài nên ban thưởng gì cho chàng. “Chẳng có gì ngoài ngón út của Người, thưa Bệ hạ,” câu trả lời vang lên; và nhà vua liền chặt ngón tay út của mình trao cho Paperarello, chàng cúi đầu cung kính rồi giấu nó vào trong chiếc áo choàng. Đoạn chàng rời khỏi chiến trường, và khi đoàn quân quay về, họ vẫn thấy chàng ngồi lì trên đường nặn từng hàng búp bê bằng đất sét.

Ngày hôm sau, nhà vua lại xuất hiện trên chiến trường để giao chiến trận tiếp theo, và Paperarello lại một lần nữa xuất hiện trên lưng con ngựa què. Y như ngày hôm trước, chàng dừng chân giữa đường, ngồi xuống nặn lính đất; rồi tiếp tục ước có được giáp trụ, gươm giáo và một con ngựa còn sắc bén, tuyệt vời hơn hôm trước, rồi phi nước đại đuổi theo mọi người. Chàng đến vừa đúng lúc: quân địch suýt chút nữa đã đánh bật được đại quân của nhà vua, các tráng sĩ rỉ tai nhau rằng nếu vị hiệp sĩ lạ mặt không kịp thời đến cứu viện, tất cả bọn họ sẽ bỏ mạng nơi sa mạc. Chợt có tiếng ai đó hô lên: “Cố trụ thêm chút nữa đi, ta thấy ngài ấy ở đằng xa kìa; giáp trụ ngài ấy sáng hơn, và ngựa chạy nhanh hơn cả ngày hôm qua nữa!” Thế là họ xốc lại tinh thần, liều chết chiến đấu cho đến khi vị hiệp sĩ tiến đến, lao thẳng vào trung tâm chiến trận. Vẫn như lần trước, quân giặc rạp mình tháo chạy trước mặt chàng, và chỉ ít phút sau, chiến thắng lại thuộc về nhà vua.

Việc đầu tiên mà vị vua chiến thắng làm là triệu hồi vị hiệp sĩ để tạ ơn sự trợ giúp đúng lúc, đồng thời hỏi xem ngài có thể ban tặng món quà gì để tỏ lòng biết ơn. “Cái tai của Bệ hạ,” vị hiệp sĩ đáp; và vì không thể nuốt lời, nhà vua đành tự tay cắt tai mình trao cho chàng. Paperarello cúi đầu, giấu chiếc tai vào trong áo choàng rồi phóng ngựa rời đi. Đến chiều tối, khi tất cả đoàn quân khải hoàn trở về, chàng vẫn ngồi ở đấy, bên lề đường, miệt mài nặn búp bê đất sét.

Sang ngày thứ ba, kịch bản cũ lại lặp lại, và lần này chàng đòi chiếc mũi của nhà vua làm phần thưởng cho công cứu giá. Giờ thì, việc mất đi chiếc mũi còn tồi tệ hơn cả mất tai hay ngón tay, nhà vua chần chừ chẳng biết có nên làm theo hay không. Dẫu vậy, ngài vẫn luôn tự hào mình là một trang nam nhi trọng danh dự, thế là ngài đành tự cắt chiếc mũi của mình trao cho Paperarello. Paperarello cúi đầu, cất chiếc mũi vào áo choàng rồi phóng ngựa đi. Chiều tối hôm đó, khi nhà vua trở về sau trận chiến, ngài lại thấy Paperarello ngồi bên đường nặn búp bê đất sét. Và Paperarello đứng dậy, cất tiếng nói với ngài: “Ngài có biết tôi là ai không? Tôi chính là tên chăn ngỗng bẩn thỉu của ngài đây, vậy mà ngài đã dâng cả ngón tay, cái tai lẫn chiếc mũi của mình cho tôi rồi đấy.”

Đêm hôm ấy, khi nhà vua đang ngự tiễn, Paperarello bước vào, đặt chiếc tai, chiếc mũi cùng ngón tay lên bàn, rồi quay sang nhóm quý tộc và quần thần đang hầu hạ nhà vua mà tuyên bố: “Ta chính là vị hiệp sĩ bách chiến bách thắng đã ba lần cưỡi ngựa đến cứu các ngươi, và ta cũng là một hoàng tử chứ chẳng phải tên chăn ngỗng nào như các ngươi lầm tưởng.” Nói xong, chàng bước ra ngoài tắm rửa sạch sẽ, khoác lên mình những bộ xiêm y lộng lẫy rồi đường hoàng quay trở lại sảnh đường. Trông chàng tuấn tú đến mức vị công chúa kiêu kỳ phải đem lòng yêu say đắm ngay từ cái nhìn đầu tiên. Thế nhưng Paperarello chẳng màng đoái hoài đến nàng, chỉ hướng về nhà vua mà nói: “Thật lòng cảm ơn thịnh tình của ngài khi đã gả con gái cho tôi; nhưng ở nhà tôi đã có một người vợ mà tôiết tha yêu quý, và tôi phải trở về với nàng ấy. Chỉ là để làm cái lễ tiễn biệt, tôi cầu mong chiếc tai, chiếc mũi và ngón tay của ngài sẽ được trở về đúng vị trí cũ.” Dứt lời, chàng từ giã tất cả, quay trở về mái ấm cùng người vợ tiên của mình, và họ sống hạnh phúc bên nhau cho đến trọn đời.

[Từ bộ truyện cổ tích Sicilia của Gonzenbach.]