Ông Milburgh có một ngôi nhà nhỏ nằm ở một con phố công nghiệp tại Camden Town. Đó là một con phố chủ yếu gồm những bức tường trơ trọi, thỉnh thoảng lại có những cánh cổng lớn mở ra, cho phép người ta nhìn thoáng qua những nhà máy xám xịt và các ống khói đượm mùi khói bụi bên trong.
Ngôi nhà của ông Milburgh là chốn cư ngụ duy nhất trên con đường này, nếu không tính khu nhà dành cho người trông coi và quản lý, và tất cả những ai tận mắt chứng kiến cơ ngơi nhỏ bé ấy đều đồng ý rằng ông Milburgh có một người chủ nhà thật tốt bụng.
Cái gọi là "ngôi nhà" thực chất là một căn nhà tranh nằm độc lập trên khu đất rộng chừng nửa mẫu Anh, cao một tầng, chiếm trọn khoảng không gian vốn có thể dùng để mở rộng nhà máy. Cả nhà máy bên phải lẫn bên phía trái đều từng đưa ra những lời đề nghị hào phóng để mua lại mảnh đất, nhưng chủ nhà của ông Milburgh vẫn kiên quyết từ chối. Có những lời đồn đoán cho rằng chủ nhà của ông Milburgh chính là bản thân ông ta. Nhưng làm sao chuyện đó lại khả thi cơ chứ? Tiền lương của ông Milburgh chưa đến 400 bảng một năm, trong khi mảnh đất dựng nhà có giá trị ít nhất là 4.000 bảng.
Canvey Cottage, tên gọi của ngôi nhà, nằm lùi sâu khỏi mặt đường, phía sau một bãi cỏ hoàn toàn trống vắng bóng hoa. Bản thân bãi cỏ được bảo vệ khỏi sự dòm ngó bên ngoài bằng hàng rào sắt cao mà chủ nhà của ông Milburgh đã cho dựng lên với một khoản chi phí không hề nhỏ. Để vào đến nhà, người ta phải bước qua một cánh cổng sắt và đi dọc theo con đường lát đá dẫn thẳng tới cửa.
Vào đêm mà Tarling thuộc Sở Scotland Yard trở thành nạn nhân của một vụ mưu sát, ông Milburgh đã mở khóa cổng rồi bước vào, sau đó cẩn thận khóa và chốt hai lớp phía sau lưng. Ông đi một mình, và theo thói quen cũ, ông đang huýt sáo một khúc ca buồn bã không đầu không cuối. Ông chậm rãi bước trên lối đi bằng đá, mở cửa ngôi nhà nhỏ, đứng lại một khoảnh khắc trên bậc thềm để ngắm nhìn màn đêm đang buông xuống mỗi lúc một dày đặc, trước khi khép cửa lại, cài then và bật đèn điện.
Ông đang ở trong một sảnh đường nhỏ, được bài trí đơn giản nhưng tao nhã. Điểm nhấn sang trọng nằm ở những bức tranh khắc của Zohn treo trên tường, khiến ông Milburgh phải dừng chân ngắm nhìn với vẻ ưng ý. Ông treo áo khoác cùng mũ lên, cởi bỏ đôi giày đi mưa đang mang (vì mặt đất bên ngoài khá ẩm ướt), rồi bước qua một cánh cửa mở từ hành lang để vào phòng khách. Vẻ đẹp đơn giản trong thiết kế nội thất và trang trí ấy tiếp tục hiện hữu nơi đây. Đồ đạc trong phòng đều là loại tốt, tấm thảm trải dưới chân dày và êm ái. Ông bật thêm một công tắc khác và một chiếc lò sưởi điện bắt đầu tỏa ấm trong khung lò. Sau đó, ông ngồi xuống chiếc bàn lớn, món đồ nổi bật nhất trong căn phòng. Mặt bàn hầu như bị che lấp bởi những tập giấy tờ được xếp gọn gàng, phần lớn đều được thắt chun cao su xung quanh. Ông không hề chạm vào hay đọc chúng, mà thẫn thờ ngồi nhìn tấm khăn lót bàn với vẻ bận tâm và ngẩn ngơ.
Chẳng mấy chốc, ông đứng dậy với một tiếng thở dài nhẹ, bước qua phòng và mở một chiếc tủ cũ kỹ, bình thường đến mức nhàm chán, phần nóc tủ được tận dụng làm tủ đựng chén đĩa. Từ trong tủ, ông lấy ra một tá cuốn sổ nhỏ và mang chúng ra bàn. Chúng có kích thước đồng đều và mỗi cuốn đều ghi con số biểu thị một năm. Trông chúng giống như, và quả thực chính là, những cuốn nhật ký, nhưng đó không phải là nhật ký của ông Milburgh. Có lần ông tình cờ bước vào phòng của Thornton Lyne tại cửa hàng bách hóa và nhìn thấy những cuốn sổ này được xếp ngay ngắn trên chiếc kệ thép trong két sắt riêng của Lyne. Căn phòng của người chủ tọa lạc ngay phía trên tầng trệt của cửa hàng, và vào thời điểm đó, Thornton Lyne có thể lọt vào tầm mắt của người quản lý nên không tài nào khiến ông bất ngờ được. Vì thế, ông Milburgh đã lấy ra một tập và đọc với sự hứng thú vượt mức bình thường cuốn nhật ký vô cùng thẳng thắn và bộc trực do chính Thornton Lyne viết.
Vào dịp đó, ông mới chỉ đọc lướt qua vài trang, nhưng sau đó ông đã có cơ hội nghiền ngẫm toàn bộ ghi chép của cả năm và tiếp thu được rất nhiều thông tin hữu ích cho tương lai, nếu như Thornton Lyne không phải chịu một cái kết bi thảm dưới tay một kẻ sát nhân vô danh.
Vào ngày thi thể của Thornton Lyne được phát hiện tại công viên Hyde Park với chiếc áo ngủ của phụ nữ quấn quanh vết thương trước ngực, ông Milburgh, vì những lý do thực tế và nhờ sự trợ giúp của chiếc chìa khóa phụ mở két sắt của Lyne, đã chuyển những cuốn nhật ký đó đến một nơi an toàn hơn. Chúng chứa đựng rất nhiều điều bất lợi cho ông Milburgh, đặc biệt là cuốn nhật ký gần nhất, bởi Thornton Lyne không chỉ ghi lại những trải nghiệm mà còn viết về các sự kiện thường nhật, những suy nghĩ mang tính thi ca hay đủ mọi thứ trên đời, đồng thời bày tỏ một cách cực kỳ chi tiết và đầy tính vu khống những mối hoài nghi của hắn đối với người quản lý.
Cuốn nhật ký mang lại cho ông Milburgh rất nhiều nội dung đọc vô cùng thú vị, và giờ đây, ông lật tìm đến trang mà bản thân đang đọc dở dang từ tối hôm trước để tiếp tục nghiên cứu. Đó là một trang rất dễ tìm, bởi ông đã kẹp vào giữa các trang giấy một chiếc phong bì mỏng kiểu ngoại quốc chứa vài mảnh giấy nhỏ. Khi rút chiếc "dấu trang" tự chế ấy ra, một ý nghĩ dường như lóe lên trong đầu, và ông liền cẩn thận thọc tay vào túi quần tìm kiếm. Ông không tìm thấy thứ mình đang muốn tìm, thế rồi với một nụ cười, ông đặt chiếc phong bì cẩn thận lên bàn và tiếp tục đọc từ đoạn đang bị ngắt quãng.
"Dùng bữa trưa tại khách sạn London và thả mình vào giấc ngủ trưa suốt cả buổi chiều. Thời tiết nóng nực khủng khiếp. Đã định ghé thăm một người họ hàng xa tên là Tarling, hiện đang làm cảnh sát ở Thượng Hải, nhưng lão ta phiền phức quá thể. Dành buổi tối tại phòng khiêu vũ của Chu Han. Trở nên rất thân thiết với một cô tiểu thư người Trung Quốc xinh xắn nói được tiếng Anh bồi. Sẽ gặp lại cô ấy vào ngày mai tại quán của Ling Foo. Cô ấy có biệt danh là 'Tiểu Thủy Tiên'. Mình gọi em ấy là 'Đóa Thủy Tiên Nhỏ của tôi'—"
Ông Milburgh dừng việc đọc lại.
"Đóa Thủy Tiên Nhỏ!" ông lặp lại, đoạn ngước nhìn trần nhà và bĩu đôi môi dày. "Đóa Thủy Tiên Nhỏ!" ông nói thêm lần nữa, và một nụ cười rạng rỡ nở rộ trên khuôn mặt.
Ông vẫn đang chăm chú đọc sách thì một tiếng chuôngreo vang dội ngoài sảnh. Ông đứng phắt dậy, đứng lặng lắng nghe và tiếng chuông lại reo lên lần nữa. Ông tắt đèn, kéo lệch tấm rèm dày che khuất khung cửa sổ và dòm qua lớp sương mù ra bên ngoài. Dưới ánh đèn đường, ông vừa kịp nhận ra bóng dáng hai hoặc đang đứng ba người đàn ông trước cổng. Ông thả rèm xuống, bật đèn sáng trở lại, ôm chồng sách vào người rồi biến mất vào hành lang. Căn phòng phía sau là phòng ngủ của ông, và ông bước vào đó, hoàn toàn phớt lờ tiếng chuông reo liên hồi trong suốt trọn vẹn năm phút.
Đúng khoảng thời gian đó, ông xuất hiện trở lại, nhưng giờ đây ông đã mặc bộ đồ ngủ pyjama và khoác bên ngoài một chiếc áo choàng tắm dày dỗi. Ông mở khóa cửa, lê lết đôi dép lê dọc theo lối đi lát đá ra tới cổng.
"Ai đấy?" ông hỏi.
"Tarling đây. Anh biết tôi mà," một giọng nói cất lên.
"Ông Tarling đấy ư?" Milburgh tỏ vẻ ngạc nhiên. "Quả thực đây là một bất ngờ thú vị. Xin mời các vị vào trong, mời vào."
"Mở cổng đi," Tarling ngắn gọn đáp.
"Xin phiền anh chờ một chút để tôi đi lấy chìa khóa," Milburgh nói. "Tôi không ngờ lại có khách đến vào giờ này ban đêm."
Ông bước vào nhà, đảo mắt quan sát một lượt quanh phòng khách rồi mới xuất hiện trở lại, tay cầm chiếc chìa khóa rút ra từ túi áo choàng tắm. Thú thật là nó vẫn luôn nằm ở đó nãy giờ, nhưng ngặt nỗi ông Milburgh là một kẻ cẩn trọng và hiếm khi chịu mạo hiểm.
Đi cùng Tarling là Thanh tra Whiteside và một người đàn ông nữa mà Milburgh đoán không trật đi đâu được là một thám tử. Chỉ có Tarling và viên thanh tra nhận lời mời bước vào nhà, trong khi người thứ ba ở lại canh gác ở cổng.
Milburgh dẫn đường đưa họ vào phòng khách ấm cúng của mình.
"Tôi đã lên giường đi ngủ từ mấy tiếng trước, rất tiếc vì để các vị phải chờ lâu."
"Lò sưởi của ông vẫn còn ấm đấy chứ," Tarling điềm tĩnh nói khi cúi xuống sờ vào chiếc lò nhỏ.
Ông Milburgh cười khúc khích.
"Các anh tinh mắt thật đấy nhỉ?" ông tán dương với vẻ thán phục. "Sự tình là thế này, lúc đi ngủ từ mấy tiếng trước tôi buồn ngủ rũ rượi nên quên béng mất không tắt lò sưởi, và phải đến khi xuống mở cửa chuông tôi mới phát hiện ra mình vẫn để nó bật."
Tarling cúi xuống nhặt mẩu tàn thuốc xì-gà nằm trong vỉa lò sưởi. Nó vẫn còn đang bén lửa.
"Ông vừa hút thuốc trong lúc mơ ngủ đấy phỏng, thưa ông Milburgh?" ông lạnh lùng lên tiếng.
“Không, không,” ông Milburgh phẩy tay điềm nhiên đáp. “Tôi vừa hút điếu đó lúc đi xuống mở cửa cho các vị đấy chứ. Cứ ngời ngủ dậy là theo bản năng tôi lại nhét ngay một điếu xì-gà vào miệng. Thật là một thói quen tồi tệ, và quả thực đó là một trong số ít những tật xấu của tôi,” ông thừa nhận. “Tôi đã vứt nó đi khi với tay tắt lò sưởi.”
Tarling mỉm cười.
"Các vị không ngồi xuống sao?" Milburgh vừa nói vừa kéo ghế ngồi vào chiếc ghế ít thoải mái nhất trong phòng. "Các anh thấy đấy," nụ cười của ông mang vẻ phân trần khi xua tay hướng về phía chiếc bàn, "khối lượng công việc hiện giờ nặng nề khủng khiếp kể từ khi tội nghiệp ông Lyne qua đời. Tôi buộc phải mang việc về nhà làm, và tôi có thể đảm bảo với các anh, ông Tarling ạ, có những đêm tôi làm việc đến tận sáng bạch để chuẩn bị mọi thứ cho kiểm toán."
"Ông có bao giờ tập thể dục không?" Tarling ngây thơ hỏi. "Những buổi dạo đêm trong sương mù để bồi bổ sức khỏe chẳng hạn?"
Một nếp nhăn bối rối hiện lên trên trán Milburgh.
"Tập thể dục, thưa ông Tarling?" ông thốt lên với vẻ hoang mang. "Tôi không hiểu ý anh cho lắm. Đương nhiên là tôi chẳng dại gì ra ngoài đi dạo vào một đêm thế này. Thời tiết gì mà sương mù kỳ quặc thật đấy vào cái thời điểm này trong năm!"
"Ông có rành khu Paddington chút nào không?"
"Không," ông Milburgh đáp, "ngoại trừ việc ở đó có một nhà ga thỉnh thoảng tôi vẫn ghé qua. Nhưng có lẽ anh nên giải thích rõ mục đích của chuyến viếng thăm này chứ?"
"Mục đích là thế này," Tarling ngắn gọn nói, "tối nay tôi đã bị tấn công bởi một kẻ có vóc dáng và chiều cao y hệt ông, hắn đã bắn hai phát về phía tôi ở cự ly gần. Tôi có mang theo một lệnh—" đôi mắt Milburgh nheo lại — "tôi có lệnh lục soát ngôi nhà này."
"Vì lý do gì?" Milburgh lớn tiếng hỏi dồn.
"Vì một khẩu súng lục hoặc súng bán tự động cùng bất cứ thứ gì khác mà tôi có thể tìm thấy."
Milburgh đứng dậy.
"Các anh cứ tự nhiên lục soát ngôi nhà này từ đầu đến cuối," ông nói. "May mắn thay, nó chỉ là một ngôi nhà nhỏ, bởi mức lương của tôi không cho phép tôi phung phí dựng nên một cơ ngơi đắt đỏ."
"Ông sống ở đây một mình chứ?" Tarling hỏi.
"Hoàn toàn một mình," Milburgh đáp. "Sáng mai cứ đến tám giờ là có một người đàn bà ghé qua nấu bữa sáng và dọn dẹp nhà cửa gọn gàng, nhưng ban đêm thì tôi ngủ ở đây một mình. Tôi cảm thấy rất bị xúc phạm," ông định nói tiếp.
"Ông sẽ còn thấy bị xúc phạm nặng hơn thế nhiều," Tarling lạnh lùng đáp rồi tiến hành lục soát.
Cuộc lục soát hóa ra lại mang lại sự thất vọng, bởi chẳng có lấy một dấu vết của thứ vũ khí nào, và tuyệt nhiên không tìm thấy bóng dáng những mảnh giấy nhỏ màu đỏ mà ông hằng mong sẽ phát hiện ra trong tay Milburgh. Rõ ràng là ông không đang tìm kiếm kẻ đã tấn công mình, mà là kẻ đã sát hại Thornton Lyne.
Ông quay trở lại căn phòng khách nhỏ nơi Milburgh bị bỏ lại cùng viên thanh tra, và trông ông có vẻ chẳng mảy may bận tâm trước thất bại vừa rồi.
"Bây giờ, thưa ông Milburgh," ông cộc lốc lên tiếng, "tôi muốn hỏi ông một điều: Ông đã từng nhìn thấy mảnh giấy nào như thế này bao giờ chưa?"
Ông rút từ trong túi ra một mảnh giấy và trải phẳng nó lên mặt bàn. Milburgh đăm đăm nhìn những ký tự chữ Trung Quốc trên ô vuông màu đỏ thẫm, đoạn gật đầu.
"Ông thấy rồi ư?" Tarling ngạc nhiên hỏi.
"Vâng, thưa ngài," ông Milburgh thản nhiên đáp. "Tôi sẽ nói dối nếu bảo rằng mình chưa từng thấy. Không có gì khiến tôi ghê tởm hơn việc lừa dối người khác."
"Điều đó thì tôi có thể hình dung được," Tarling nói.
"Tôi rất tiếc khi thấy anh dùng giọng điệu châm chọc, ông Tarling ạ," Milburgh tỏ vẻ trách móc, "nhưng tôi xin đảm bảo với anh rằng tôi căm ghét và ghê tởm những lời dối trá."
"Ông đã nhìn thấy những mảnh giấy này ở đâu?"
"Trên bàn làm việc của ông Lyne," câu trả lời vang lên đầy bất ngờ.
"Trên bàn làm việc của Lyne á?"
Milburgh gật đầu.
"Cố ông Thornton Lyne," ông nói, "khi từ phương Đông trở về đã mang theo rất nhiều món đồ cổ quái, và trong số đó có không ít mảnh giấy chi chít những ký tự chữ Trung Quốc tương tự thế này. Tôi không hiểu tiếng Trung," ông phân bua, "bởi tôi chưa từng có dịp đến Trung Quốc. Các ký tự ấy có lẽ khác nhau, nhưng dưới con mắt ngờ nghệch của tôi thì trông chúng đều giống hệt nhau."
"Ông đã nhìn thấy những mảnh giấy này trên bàn của Lyne ư?" Tarling hỏi. "Vậy tại sao trước đó ông lại không báo cảnh sát? Ông thừa biết cảnh sát rất coi trọng việc phát hiện ra một thứ như thế này trong túi của người đã khuất cơ mà?"
Ông Milburgh gật đầu.
"Hoàn toàn đúng là tôi đã không đề cập chi tiết đó với cảnh sát," ông đáp, "nhưng anh cũng hiểu cho là tôi khi ấy quá ư suy sụp trước biến cố đau lòng kia, khiến mọi thứ khác đều bay sạch khỏi đầu. Hẳn là các anh hoàn toàn có thể tìm thấy một hoặc hai tờ giấy ghi những ký tự kỳ lạ ấy ngay trong chính ngôi nhà này." Ông mỉm cười nhìn thẳng vào mặt vị thám tử. "Ông Lyne vốn rất thích đem những món đồ cổ mang từ phương Đông về để tặng bạn bè," ông nói tiếp. "Ngài ấy đã tặng tôi thanh đoản kiếm mà anh đang thấy treo trên tường kìa, thứ mà ngài ấy mua ở một xó xỉnh kỳ quái nào đó trong những chuyến đi. Biết đâu ngài ấy cũng từng tặng tôi mẫu giấy này thì sao. Tôi chỉ nhớ ngài ấy từng kể cho tôi nghe một câu chuyện về chúng, ngặt nỗi lúc này tôi lại không tài nào nhớ nổi."
Ông ta suýt thì tiếp tục kể lể những ký ức về người chủ quá cố của mình, nếu như Tarling không cắt ngang và lạnh lùng cất lời chào tạm đêm rồi bỏ đi. Milburgh tiễn ông ra tận cổng trước và khóa trái cửa nhốt ba người đàn ông lại bên ngoài trước khi quay trở lại phòng khách, khẽ mỉm cười một mình.
"Tôi chắc chắn kẻ đó chính là Milburgh," Tarling quả quyết. "Tôi dám chắc điều đó như thể tôi đang đứng đây vậy."
"Anh có mảy may ý định nào về lý do tại sao hắn lại muốn thủ tiêu anh không?" Whiteside hỏi.
"Hoàn toàn không," Tarling đáp. "Hiển nhiên kẻ tấn công tôi là một kẻ đã theo dõi mọi hành tung của tôi và có lẽ đã bám theo cô gái kia cùng tôi đến khách sạn bằng xe taxi. Khi tôi bước khuất vào trong, hắn cho chiếc xe của mình đi chỗ khác rồi tìm cách đuổi luôn chiếc taxi của tôi đi bằng cách trả đủ tiền cước và bảo tài xế chạy đi. Một tài xế taxi sẽ chẳng mảy may nghi ngờ việc trả khách như thế. Sau đó hắn mai phục tôi trong sương mù và bám theo cho đến khi lùa được tôi vào một đoạn đường vắng vẻ, nơi hắn ra tay dùng búa tạ đánh lén rồi định bắn tôi."
"Nhưng tại sao chứ?" Whiteside lại gặng hỏi. "Giả sử Milburgh biết điều gì đó về vụ án mạng này — điều mà khả năng cao là không có — thì việc loại bỏ anh sẽ mang lại cho hắn ta lợi ích gì cơ chứ?"
"Nếu tôi trả lời được câu hỏi đó," Tarling lạnh lùng đáp, "thì tôi đã có thể cho anh biết ai là kẻ đã sát hại Thornton Lyne rồi."