Con lắc lý tưởng có một dây treo rất mỏng, độ uốn và độ xoắn bằng không, có chiều dài L, có khối lượng gắn với tâm tỉ cự. Đối với một vật thể hình cầu, tâm tỉ cự là điểm chính giữa; với cơ thể con người, nó là điểm nằm ở 0,65 chiều cao tính từ chân lên. Nếu người bị treo cao 1m70, tâm tỉ cự của anh ta nằm ở điểm 1m10 tính từ chân lên, và chiều dài L bao gồm khoảng cách này. Nói cách khác, nếu khoảng cách từ đầu tới cổ người đó là 0,6 m thì tâm tỉ cự là 1m70 - 1m10 = 0,6 m kể từ đầu và 0,6 - 0,3 = 0,3 m kể từ cổ người đó.

Chu kỳ của con lắc đã được Huygens tính ra theo công thức sau:

T (đơn vị giây) =2π

√g√L (1)

L tính theo đơn vị mét, π = 3,1415927..., và g = 9,8mgiây2

Bởi vậy (1) cho ta:

T =2 x 3,1415927

√9,8√L = 2,00709 √L

hoặc:

T = 2√L (2)

Lưu ý: T độc lập với cân nặng của người bị treo ấy. (Trong mắt Chúa, mọi chúng sinh đều bình đẳng...)

Về con lắc đôi, một con lắc có hai quả cầu gắn vào cùng một sợi dây... nếu bạn di chuyển A, A dao động; rồi sau một lúc nó dừng lại và B sẽ dao động. Nếu hai quả cầu có khối lượng khác nhau hoặc chiều dài đoạn dây treo khác nhau, năng lượng truyền từ quả này tới quả kia, nhưng chu kỳ của những dao động này không bằng nhau... Độ lệch tâm này của chuyển động cũng sẽ diễn ra nếu như, thay vì ban đầu khiến A dao động tự do bằng cách chuyển nó từ trạng thái đứng yên sang chuyển động, bạn truyền lực đẩy vào hệ thống đã chuyển động. Điều đó có nghĩa rằng, nếu gió thổi từng cơn mạnh không đều nhau vào người bị treo cổ, sau một thời gian người đó sẽ trở nên bất động và giá treo cổ sẽ dao động như thể người bị treo cổ chính là điểm tựa của nó.

− Trích một Lá thư riêng của Mario Salvadorl,

Đại học Columbia, 1984

Không còn gì để tìm hiểu thêm ở chốn đó, tôi nhân lúc hỗn loạn để tới chỗ pho tượng Gramme.

Bệ tượng vẫn đang mở. Tôi bước vào, đi xuống một cái thang hẹp và thấy mình ở trong một chiếu nghỉ nhỏ được chiếu sáng bởi một bóng đèn, từ đó bắt đầu một cầu thang đá xoắn ốc. Ở cuối cầu thang, tôi đi vào một hành lang mờ tối với trần cao hơn, hình vòm nhọn. Ban đầu tôi không nhận ra mình ở đâu, và không thể nào xác định được nguồn của tiếng róc rách mình đang nghe thấy. Rồi mắt tôi điều tiết tốt hơn: tôi đang ở trong một đường cống, có tay vịn tránh cho tôi rơi xuống nước nhưng không giúp tôi tránh được chuyện phải hít vào mùi hôi thối khó chịu cùng cực, nửa hóa học, nửa hữu cơ. ít nhất cũng có thứ trong câu chuyện của chúng tôi là thật: những đường cống của Paris, của Colbert, Fantomas, Caus.

Tôi lần theo đường cống lớn nhất, quyết định không đi vào những đường tối hơn phân nhánh ra, và hy vọng rằng sẽ có dấu hiệu nào đó báo cho tôi biết điểm kết của cuộc tẩu thoát dưới lòng đất này. Trong bất kỳ trường hợp nào, tôi đang bỏ chạy, rời xa khỏi Viện bảo tồn, và so sánh với vương quốc của bóng tối kia thì những cống ngầm Paris là giải thoát, tự do, không khí trong lành, ánh sáng.

Tôi mang theo mình một hình ảnh duy nhất, cái ký tự tượng hình được viết nên trong bục kinh bởi xác của Belbo. Biểu tượng đó là gì? Nó ứng với biểu tượng nào khác? Tôi không thể xác định nổi. Giờ tôi biết đó là một định luật vật lý, nhưng kiến thức này chỉ khiến hiện tượng phi thường ấy có tính biểu tượng hơn. Ở đây, bây giờ, trong ngôi nhà tại vùng quê của Belbo, giữa bao ghi chép của anh ta, tôi tìm thấy lá thư của một người, trả lời một câu hỏi của anh ta, cho anh ta biết một con lắc hoạt động như thế nào, nó sẽ chuyển động ra sao nếu có một vật nặng thứ Hai được treo ở một chỗ khác trên sợi dây. Vậy là Belbo - có Chúa biết trong bao lâu - đã hình dung Con lắc vừa như núi Sinai vừa như đồi Sọ. Anh ta không chết như nạn nhân của một Kế hoạch mới được tạo ra; anh ta đã chuẩn bị cho cái chết của mình từ sớm hơn nhiều, trong trí tưởng tượng, không biết rằng trí tưởng tượng của mình, sáng tạo hơn bản thân anh ta, đang lên kế hoạch cho thực tại của cái chết ấy.

Bằng cách nào đó, trong lần thua này, Belbo đã thắng. Hoặc giả anh ta là người hiến thân cho cách thức chiến thắng độc nhất vô nhị này rồi mất tất cả? Anh ta mất tất nếu anh ta không hiểu rằng chiến thắng này là một chiến thắng khác biệt. Nhưng vào tối thứ Bảy đó tôi vẫn chưa khám phá ra điều này.

Tôi đi tiếp trong đường hầm, đầu óc trống rỗng, như Postel, có lẽ lạc trong cùng bóng tối ấy, rồi đột nhiên tôi thấy dấu hiệu. Một ngọn đèn sáng hơn, gắn trên tường, soi tỏ trước mắt tôi một cái thang khác, được đặt tạm thời, dẫn tới một cửa lật bằng gỗ. Tôi leo thử, và tôi thấy mình ở trong một căn hầm đầy vỏ chai rỗng, rồi một hành lang có hai toi-lét, một cửa có hình nam bé tí, cửa kia có hình nữ bé tí. Tôi đang ở trong thế giới của những người sống.

Tôi dừng lại, hụt hơi. Chỉ khi ấy tôi mới nhớ tới Lorenza. Giờ tôi đang khóc. Nhưng nàng đang trượt đi, rời khỏi dòng máu của tôi, như thể nàng chưa từng tồn tại. Tôi thậm chí không thấy được gương mặt nàng. Trong thế giới của người chết ấy, nàng đúng là người chết nhất.

Đến cuối hành lang tôi tới một cầu thang khác, một cánh cửa. Tôi bước vào một nơi khói mù mịt, bốc mùi tội lỗi, một quán rượu, một hộp đêm, một quán bar phương Đông, phục vụ da đen, những khách mồ hôi nhễ nhại, những xiên thịt nhờn mỡ, và những vại bia. Tôi xuất hiện, như một khách bình thường vừa đi tiểu xong. Không ai để ý tôi. Có lẽ người đàn ông ở quầy thu ngân, thấy tôi bước vào từ đằng sau, cho tôi một dấu hiệu gần như không thể nhận thấy, nheo mắt lại như thể nói: Được, tôi hiểu, đi đi, tôi không thấy gì hết.