Người bắt đầu thổi chiếc kèn trômpet sáng bóng với sức mạnh khiến cho cả ngọn núi rền vang.

− Johann Valentin Andreae, Die Chymische Hochzeit des Christian Rosencreutz, Strassburg, Zetzner, 1616, 1, tr. 4

Chúng tôi đã làm tới chương về kỳ tích ống thủy lực và một bản khắc thế kỷ 16 trong cuốn Spiritalia của Heron mô tả một loại bàn thờ gắn một thiết bị chạy bằng hơi nước đang chơi kèn trômpet.

Tôi kéo Belbo trở lại với dòng hồi tưởng. “Thế câu chuyện tiếp diễn thế nào, chuyện về cái ông Don Tycho Brahe gì gì đó, người dạy anh chơi kèn trômpet ấy?”

“Don Tico. Tôi không bao giờ khám phá ra được Tico là biệt danh hay tên thật của ông ấy. Tôi chưa từng quay lại hội trường giáo xứ. Lần đầu tiên tôi tới đó là do tình cờ thôi: lễ Misa, giáo lý, đủ loại trò chơi, nếu anh thắng, anh được cho một tấm thẻ thiêng nhỏ của thánh trẻ Domenico Savio, cậu trai mới lớn mặc cái quần vải toan nhàu nhĩ ấy, luôn bám lấy Don Bosco trong đám tượng, đôi mắt hướng về phía thiên đàng, không để tai nghe bọn trẻ trâu khác, những kẻ chỉ phun ra những chuyện đùa tục tĩu. Tôi nghe nói Don Tico đã lập một ban nhạc, gồm bọn con trai từ mười đến mười bốn. Các em bé chơi kèn clarinet đồ chơi, sáo fife, kèn saxophone soprano, còn những đứa lớn chơi kèn tuba và trống. Chúng mặc đồng phục, áo chùng kaki và quần xanh, mũ lưỡi trai. Một giấc mơ, và tôi muốn trở thành thành viên trong ban nhạc. Don Tico nói ông ấy cần một người chơi kèn trầm.”

Anh ta ném cho chúng tôi cái nhìn bề trên và cất giọng nói như thể đang nhắc lại một thông tin quen thuộc: “Kèn trầm là một loại kèn tuba, một kèn co bass giọng Mi giáng. Nó là nhạc cụ ngu ngốc nhất trong ban nhạc. Phần lớn thời gian nó chỉ cứ umpa-umpa-umpa, hay - khi nhịp thay đổi - papa, papa, papa, nhưng rất dễ học. Thuộc vào bộ kèn đồng, nó ít nhiều giống kèn trômpet. Kèn trômpet đòi hỏi nhiều hơi hơn và cần cái mỏ kèn - mọi người biết đấy, cái dạng chai ở môi trên giống Louis Armstrong... Có cái đó thì ta thổi ra được tiếng kèn rõ, trong mà không nghe thấy tiếng thổi phì phò. Điều quan trọng là không phồng má: chuyện đó chỉ diễn ra trong phim ảnh, hoạt hình hay các nhà thổ New Orleans thôi.”

“Thế còn kèn trômpet?”

“Kèn trômpet tôi tự học lấy, trong những buổi chiều hè khi không có ai trong hội trường giáo xứ, tôi sẽ núp trong chỗ ngồi của cái nhà hát nhỏ... Nhưng tôi học kèn trômpet vì nguyên nhân tình ái. Mấy người có thấy căn biệt thự nhỏ ở đằng kia không, cách hội trường một cây số ấy? Đó là nơi Cecilia sống, nàng con gái của nhà tài trợ nữ lớn cho dòng Salê. Vậy là mỗi lần ban nhạc biểu diễn, vào các ngày Lễ buộc, sau lễ rước, trong sân của hội trường giáo xứ, và đặc biệt là trong nhà hát trước các buổi biểu diễn của hội kịch nghiệp dư, Cecilia và mẹ nàng luôn ngồi hàng đầu, ở vị trí danh dự, ngay cạnh cha mục sư trưởng của nhà thờ. Trong nhà hát, ban nhạc sẽ mở màn bằng một hành khúc có tên Khởi đầu tốt lành. Hành khúc bắt đầu với tiếng kèn trômpet, kèn trômpet cung Si giáng, sắc vàng và bạc, được đánh bóng cẩn thận cho dịp này. Đội kèn trômpet đứng dậy, độc tấu một đoạn. Rồi họ ngồi xuống và ban nhạc bắt đầu. Với tôi, chơi trômpet là cách duy nhất để thu hút sự chú ý của Cecilia.”

“Cách duy nhất sao?” Lorenza hỏi, động lòng.

Chẳng còn cách nào khác. Thứ nhất, tôi mới mười ba tuổi còn nàng mười ba rưỡi, và một cô gái mười ba tuổi rưỡi đã sẵn sàng là một phụ nữ còn một cậu chàng mười ba vẫn là thằng nhóc thò lò mũi xanh. Hơn nữa, nàng yêu một gã thổi saxophone alto, một gã tên Papi, một nỗi kinh hoàng dơ dáy, với tôi là vậy, nhưng nàng chỉ để mắt đến gã, trong khi gã be be dâm đãng, bởi vì kèn saxophone, khi nó không ở trên miệng Ornette Coleman và là một phần của ban nhạc mà lại được cái gã Papi ghê tởm đó chơi thì nó là một nhạc cụ dê già, lè khè, với giọng của một người mẫu đã sa vào con đường nghiện ngập và đi khách.”

“Anh thì biết gì về những người mẫu đi khách?”

“Dù sao đi nữa, Cecilia thậm chí không biết là tôi tồn tại. Tất nhiên, tối tối, khi tôi vật vã leo lên ngọn đồi để lấy sữa từ một nông trang ở trên chúng tôi, tôi sáng tác ra những câu chuyện huy hoàng trong đó nàng bị quân Lữ đoàn Đen bắt cóc và tôi lao đi cứu nàng giữa mưa bom lửa đạn vèo vèo quanh đầu và kêu lạch tạch khi cắm vào những bó lúa mì. Tôi đã tiết lộ cho nàng điều nàng không thể biết: rằng với một thân phận bí mật, tôi lãnh đạo toàn bộ cuộc kháng chiến ở toàn vùng Monferrato, và nàng thú nhận với tôi đây chính là điều nàng vẫn hằng hy vọng, và đến đó tôi sẽ cảm thấy một luồng mật tội lỗi trào lên trong huyết quản mình - tôi xin thề, thậm chí không phải bao quy đầu của tôi ướt át, nó là điều gì đó khác, một điều phi thường và lớn lao hơn nhiều - và trên đường về nhà, tôi sẽ đi xưng tội... Tôi tin tưởng mọi tội lỗi, tình yêu, vinh quang đều là thế này: khi anh thắt ga giường làm dây, tuột xuống, trốn khỏi trụ sở của Gestapo, nàng ôm chầm lấy anh, ở đó, lơ lửng giữa không trung, nàng thì thầm rằng nàng luôn mơ về anh. Phần còn lại chỉ là sex, giao hợp, sự trường tồn của giống loài ghê tởm. Nói ngắn gọn, nếu tôi chuyển sang kèn trômpet, Cecilia sẽ không thể bỏ qua tôi: đứng trên đôi chân mình, tỏa sáng, trong khi chiếc saxophone kia thiểu não ngồi dán vào ghế gã. Cây kèn trômpet thiện chiến, thiên thần, khải huyền, vinh quang; nó ra hiệu lệnh tấn công. Saxophone ngân lên cốt để cho đám thanh niên rác rưởi trong các khu ổ chuột, tóc bóng lộn sáp, có thể kề vai áp má nhảy nhót với những đứa con gái mồ hôi túa ra như tắm. Tôi lao vào học trômpet như một thằng điên rồi tới chỗ Don Tico mà nói: Xin hãy nghe này. Thế rồi tôi là Oscar Levant trong cuộc kiểm tra đầu tiên ở Broadway với Gene Kelly. Don Tico nói: Con là trômpet, được thôi, nhưng...”

“Kịch tính ghê cơ,” Lorenza nói. “Kể tiếp đi anh. Đừng để bọn em phải nhấp nhổm bồn chồn.”

“Nhưng ta phải tìm người nào đó chơi thay mình kèn trầm. Thu xếp một chút,” Don Tico bảo. Thế là tôi thu xếp một chút. Giờ tôi phải kể cho các bạn biết, các bạn nhỏ thân mến, rằng ngày đó ở *** từng có một cặp đôi xấu xa, bạn học cùng lớp với tôi mặc dù chúng lớn hơn tôi hai tuổi, nghe cái dữ kiện này là mọi người tự hiểu điều gì đó về trí lực của chúng rồi. Hai tên tàn ác đó tên là Annibale Cantalamessa và Pio Bo. Đánh dấu sao: dữ kiện lịch sử.”

“Là gì hả?” Lorenza hỏi.

Tôi giải thích, mặt bừng bừng tự hào: “Khi Salgari, trong các câu chuyện phiêu lưu của mình, nhắc tới một sự kiện thực, hoặc thứ gì mà ông ta nghĩ là thực - chẳng hạn như sau trận Little Big Horn, Sitting Bull ăn trái tim của tướng Custer - ông ta luôn đánh một dấu sao và một chú thích nói rằng: Dữ liệu lịch sử.”

“Phải,” Belbo nói tiếp, nhìn tôi cảm ơn, “và đây là dữ kiện lịch sử, rằng Annibale Cantalamessa và Pio Bo thực sự mang những cái tên ấy, tuy nhiên những tên gọi này là phần nhẹ nhàng nhất đấy. Thật là một cặp hèn hạ: chúng ăn cắp truyện tranh trong sạp báo, ăn cắp vỏ sò trong bộ sưu tập của những thằng con trai khác. Và chúng sẽ chẳng hề đắn đo khi quẳng cái bánh mì kẹp salami nhờn mỡ của mình lên cuốn sách Giáng sinh quý giá mà người khác được thưởng, một cuốn sách sang trọng về các vùng biển khơi. Cantalamessa tự nhận mình là một người Cộng sản, Bo thì là một tên phát xít, nhưng cả hai đều sẵn lòng bán linh hồn cho địch vì một cái súng cao su. Chúng lải nhải những chuyện về năng lực tình dục của mình với những thông tin giải phẫu sai toét và cãi cọ nhau xem đêm trước thằng nào tự sướng nhiều lần hơn. Hai kẻ côn đồ ấy đã sẵn lòng làm mọi thứ: vậy thì sao lại không phải là kèn trầm? Vậy nên tôi quyết định nhử chúng. Tôi ton hót những lời ngợi ca bộ đồng phục của ban nhạc, tôi đưa chúng đến những buổi trình diễn chung, tôi giương ra niềm hy vọng về thành tựu yêu đương với các nữ tu Dòng Con Đức Mẹ... Chúng rơi vào bẫy. Tôi bỏ nhiều ngày trong nhà hát với một cây gậy dài, như tôi đã thấy trong một tập sách mỏng có minh họa về người truyền giáo; tôi gõ vào khớp ngón tay chúng khi chúng chơi sai một nốt. Chiếc kèn trầm chỉ có ba phím, nhưng vấn đề nằm ở cái miệng kèn, như tôi nói. Tôi sẽ không quấy rầy đôi tai các vị lâu hơn nữa, các thính giả nhỏ của tôi ạ. Ngày ấy đã đến, sau những buổi chiều dài không ngủ, tôi cũng có thể giới thiệu với Don Tico hai tay kèn trầm mới - tôi sẽ không nói là hoàn hảo, nhưng ít nhất chấp nhận được. Don Tico bị thuyết phục; ông ấy phát đồng phục cho chúng và chuyển tôi sang nhóm kèn trômpet. Trong vòng một tuần, trong Lễ Đức Mẹ Phù hộ các Giáo hữu, trong buổi khai mạc mùa nhà hát với Họ phải thấy Paris, ở đó trước tấm màn sân khấu, trước sự chứng kiến của những người có thẩm quyền, tôi đang đứng chơi những nhịp khởi đầu của ‘Khởi đầu tốt đẹp’.”

“Ôi khoảnh khắc hân hoan,” Lorenza nói, mặt nàng thoáng ghen tuông. “Thế còn Cecilia?”

“Nàng không có đó. Có lẽ nàng ốm. Tôi không biết. Nhưng nàng không có đó.”

Anh ta ngước mắt nghiên cứu đám thính giả, và vào thời khắc ấy anh ta là thi sĩ hoặc anh hề pha trò. Anh ta tính toán quãng lặng. “Hai ngày sau, Don Tico gọi tôi đến, bảo tôi rằng Annibale Cantalamessa và Pio Bo đã làm hỏng cả buổi tối. Chúng không theo sát nhịp, tâm trí chúng lang thang đâu đâu khi không chơi nhạc, chúng đùa cợt và không bao giờ vào đúng phần nhạc cần. Don Tico bảo tôi: ‘Kèn trầm là xương sống của ban nhạc, là lương tri nhịp điệu của nó, linh hồn của nó. Ban nhạc, đó là một đàn cừu; các nhạc cụ là những chú cừu, nhạc trưởng là người chăn cừu, nhưng kèn trầm là chú chó sủa trung thành giữ cho đàn cừu thành một khối. Người nhạc trưởng trước tiên tìm kiếm kèn trầm, bởi vì nếu kèn trầm theo hiệu lệnh của ông ta, đàn cừu cũng sẽ theo. Jacopo, con trai ta, ta phải đòi hỏi con một sự hy sinh lớn: quay trở lại với vị trí kèn trầm. Con có cảm nhận tốt về nhịp điệu, con sẽ giữ cho hai kẻ kia theo khớp nhịp với ta. Ta hứa rằng ngay khi chúng có thể tự chơi, ta sẽ để con chơi trômpet.’ Tôi nợ Don Tico mọi thứ. Tôi nói vâng. Và ngày lễ thánh kế tiếp, dàn trômpet đứng dậy, chơi khúc mở đầu của ‘Khỏi đầu tốt đẹp’ trước mắt nàng Cecilia đã một lần nữa ngồi hàng đầu. Nhưng tôi thì chìm trong bóng tối, một chân kèn trầm giữa những kèn trầm. Còn về hai tên thối tha kia, chúng chẳng bao giờ có thể tự chơi hết, và tôi không bao giờ quay lại được với đội trômpet. Chiến tranh kết thúc, tôi trở lại thành phố, bỏ rơi âm nhạc, bộ kèn đồng, và không bao giờ biết được họ của nàng Cecilia.”

“Anh chàng khốn khổ,” Lorenza nói, ôm anh ta từ đằng sau. “Nhưng anh còn có em.”

“Anh nghĩ em thích saxophone,” Belbo nói. Rồi anh ta quay lại hôn bàn tay nàng. “Nhưng quay lại làm việc thôi,” anh ta nói tiếp, trở lại vẻ nghiêm túc. “Chúng ta ở đây để sáng tạo một câu chuyện về tương lai, không phải một hồi ức về những thứ đã qua.”

Tối đó, việc bãi bỏ lệnh cấm rượu được hưởng ứng nhiệt liệt. Jacopo có vẻ đã quên phắt tâm trạng bi thương của mình và đấu với Diotallevi trong việc tưởng tượng ra những cỗ máy kỳ cục, và cũng như bao nhiêu lần chỉ để rồi khám phá ra rằng cỗ máy đó đã được phát minh. Đến nửa đêm, sau một ngày chạy hết công suất, chúng tôi quyết định đã đến lúc trải nghiệm cái gọi là ngủ trên đồi.

Trên giường tôi, chăn chiếu còn ẩm ướt hơn lúc ban chiều. Jacopo đã nhất quyết rằng chúng tôi sẽ sử dụng chiếc “mục sư”: một khung hình ô van giữ cho chăn nâng lên và có chỗ đặt một lò than hồng - anh ta muốn đảm bảo rằng chúng tôi được hưởng thụ tất cả thú vui của đời sống thôn quê. Nhưng khi ẩm thấp thường trực thế này thì cái lò sưởi kia chỉ càng làm ẩm ướt hơn: bạn cảm thấy hơi ấm tốt lành nhưng chăn chiếu ướt rượt. Ôi chà. Tôi châm đèn, loại đèn có chụp tua rua, nơi bầy thiêu thân chấp chới lao vào cho tới chết như các nhà thơ thường nói, và tôi cố dụ cơn buồn ngủ đến bằng cách đọc báo.

Trong suốt một hay hai giờ gì đó, tôi nghe thấy những tiếng bước chân trên hành lang, tiếng đóng mở cửa, và cuối cùng là một tiếng sập cửa mạnh. Lorenza Pellegrini đang thử thần kinh của Belbo.

Tôi đang lơ mơ thì nghe thấy tiếng cào lên cửa, cánh cửa phòng tôi. Tôi không biết đó là tiếng loài vật hay không (tôi không thấy mèo hay chó trong nhà), nhưng tôi có ấn tượng rằng đó là một lời mời mọc, một đề nghị, một cái bẫy. Có lẽ Lorenza đang làm vậy bởi vì nàng biết Belbo theo dõi nàng. Có lẽ không. Cho tới khi ấy, tôi vẫn coi Lorenza là tài sản của Belbo - ít nhất là theo như tôi biết - ngoài ra, giờ tôi đang chung sống với Lia, những người đàn bà khác không gây hứng thú cho tôi. Tôi luôn nghĩ những cái liếc mắt ranh mãnh, thường đầy vẻ đồng lõa, mà cô nàng Lorenza đó ném cho tôi trong văn phòng hay trong quầy bar khi nàng đang thử Belbo, như thể tìm kiếm một đồng minh hay nhân chứng, là một phần của trò chơi nàng đang chơi. Không nghi ngờ gì, Lorenza có tài năng thiên bẩm trong việc nhìn bất kỳ người đàn ông nào như thể đang thử thách năng lực tình dục của anh ta. Nhưng đó là một thử thách hiếu kỳ, giống nàng đang nói: “Em muốn anh, nhưng chỉ để cho anh thấy thực ra anh thỏ đế chừng nào...” Tuy nhiên đêm ấy, nghe tiếng móng tay nàng cào lên cửa, tôi cảm thấy điều gì đó khác. Đó là khao khát: tôi khao khát Lorenza.

Tôi vùi đầu vào dưới gối và nghĩ về Lia. Mình muốn có con với Lia, tôi tự nhủ. Và tôi sẽ dạy cho thằng bé (hoặc con bé) học kèn trômpet ngay khi nó đủ hơi để thổi.