Trong bàn tay phải người cầm một cây kèn vàng.

− Johann Valentin Andreae, Die Chymische Hochzeit des

Christian Rosencreutz, Strassburg, Zetzner, 1616, I

Trong văn bản này, tôi thấy nhắc tới một cây kèn trômpet. Ngày hôm kia, lúc nấp trong kính viễn vọng, tôi đã không ý thức được về tầm quan trọng của nó. Nó chỉ được nhắc tới có một lần, rất mờ nhạt và râu ria.

Trong buổi chiều dài dằng dặc trong phòng làm việc ở Garamond, Belbo, bị một bản thảo hành hạ, thi thoảng nhìn lên và thử khiến tôi sao nhãng theo vì tôi đang ngồi ở bàn đối diện anh ta lục lọi những bức khắc cũ về Hội chợ Toàn cầu. Khi ấy anh ta sẽ trôi dạt về hồi ức, nhanh chóng kết thúc nếu ngờ rằng tôi đang tiếp nhận câu chuyện một cách nghiêm trọng quá. Anh ta sẽ gọi nhắc đôi điều trong quá khứ của mình nhưng chỉ để minh họa cho một điểm, để trừng phạt sự phù phiếm nào đó.

“Tôi tự hỏi tất cả thứ này đang đi tới đâu?” một ngày kia anh ta nói.

“Ý anh là buổi hoàng hôn của nền văn minh phương Tây?”

“Hoàng hôn? Hãy để mặt trời lo chuyện hoàng hôn. Không. Tôi đang nói về những cây bút của chúng ta. Đây là bản thảo thứ ba của tôi trong tuần này: một về luật pháp Byzantine, một về phát xít Áo, và một về những bài thơ của bá tước Rochester. Ba đề tài khác nhau một trời một vực, anh thấy đúng không?”

“Đúng.”

“Ấy thế mà trong tất cả các bản thảo này, ở điểm này hay điểm nọ, đều xuất hiện Dục vọng, rồi Đối tượng của Dục vọng. Đây hẳn phải là một trào lưu. Với bá tước Rochester thì tôi còn hiểu được, nhưng luật pháp Byzantine là sao?”

“Thì anh cứ từ chối đi.”

“Tôi không thể. Cả ba cuốn sách này đều được Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia tài trợ. Thật ra, chúng cũng không dở đến thế. Có lẽ tôi chỉ cần gọi cả ba tác giả tới yêu cầu họ xóa những đoạn đó. Cái món Dục vọng kia cũng chẳng khiến sách họ hay hớm gì.”

“Sao mà Đối tượng của Dục vọng lại có thể xuất hiện trong luật pháp Byzantine nhỉ?”

“Ồ, anh có thể lén nhét nó vào. Nếu thực có một Đối tượng của Dục vọng trong luật pháp Byzantine thì tất nhiên nó cũng không phải là cái mà gã này bảo. Không bao giờ.”

“Không bao giờ là gì?”

“Là thứ anh tưởng nó như thế. Hồi lên năm hay sáu gì đó, tôi từng mơ thấy mình sở hữu một cây kèn trômpet. Một cái trômpet vàng. Nó là một trong những giấc mơ mà anh có thể cảm thấy mật ngọt chảy trong mạch máu, anh hiểu ý tôi chứ? Một loại mộng xuân tiền dậy thì. Tôi không nghĩ mình từng có lúc nào hạnh phúc đến như trong giấc mơ ấy. Rồi tôi thức giấc, tôi nhận ra rằng chẳng có cây kèn trômpet nào hết, vậy là tôi bắt đầu khóc toáng lên. Tôi khóc lóc cả ngày. Hồi đó là trước chiến tranh, hẳn là năm 1938, thời kỳ nghèo đói. Ngày nay nếu tôi có một thằng con và thấy nó tuyệt vọng đến vậy, tôi sẽ nói, ‘Được rồi, để bố mua cho con một cái kèn trômpet.’ Dầu sao, nó cũng chỉ là một món đồ chơi, chẳng phải xa xỉ gì. Nhưng bố mẹ tôi đến cả nghĩ thoáng qua như vậy cũng chưa từng. Thời ấy bỏ đồng tiền ra là một chuyện hệ trọng. Và họ cũng rất nghiêm khắc trong việc dạy một đứa trẻ rằng nó chẳng thể muốn gì là có nấy. Tôi từng bảo họ, ‘Con không ăn được xúp bắp cải,’ và lạy Chúa, đúng là vậy, bắp cải khiến tôi thấy buồn nôn. Nhưng họ không bao giờ trả lời rằng: ‘Vậy thì hôm nay đừng ăn xúp nữa con, ăn thịt thôi.’ Nhà tôi tuy nghèo nhưng vẫn có món khai vị, món chính và hoa quả tráng miệng. Không. Sẽ luôn là: ‘Trên bàn có gì thì ăn nấy.’ Thi thoảng, coi như thỏa hiệp, bà tôi sẽ gắp bắp cải khỏi bát tôi, từng miếng, từng miếng nhớt nhát. Rồi tôi sẽ phải ăn thứ xúp không bắp cải, còn tởm hơn. Ấy thế nhưng ngay cả sự nhượng bộ này cha mẹ tôi cũng không hề chấp nhận.”

“Nhưng chuyện cây kèn trômpet thì rồi sao nữa?”

Anh ta nhìn tôi, đắn đo. “Sao anh lại quan tâm đến chuyện cái kèn trômpet thế?”

“Tôi đâu có. Chính anh là người khơi chuyện này ra để minh chứng rằng Đối tượng của Khát khao không bao giờ là thứ người ta vẫn tưởng.”

“Cái kèn trômpet... Tối đó dì dượng tôi từ *** qua chơi. Hai người không có con nên cưng tôi lắm. Chà, khi thấy tôi khóc tru tréo về cây kèn trômpet trong mơ, dì dượng bảo cứ để dì với dượng lo: ngày mai chúng tôi sẽ ra trung tâm thương mại, ở đó có cả một quầy đồ chơi - phép mầu của những phép màu - và tôi sẽ có cây trômpet tôi muốn. Cả đêm đó tôi không chớp mắt, sáng hôm sau tôi nhấp nhổm như ngồi trên đống lửa. Chiều lại chúng tôi ra cửa hàng và ở đó họ có ít nhất ba loại kèn trômpet. Những chiếc kèn bằng thiếc bé xíu, chắc vậy, nhưng với tôi chúng là những cây kèn đồng tuyệt mỹ xứng đáng xuất hiện trong dàn nhạc giao hưởng. Có một chiếc kèn quân đội, một chiếc kèn trombone, và một cây kèn trômpet vàng với miệng kèn trômpet thật nhưng các phím thì của saxophone. Tôi không sao chọn nổi, và có lẽ tôi đắn đo lâu quá. Muốn tất cả, trông tôi hẳn giống như không muốn thứ gì. Trong lúc đó, tôi tin rằng dì dượng tôi đã nhìn vào bảng giá. Dì dượng tôi không phải loại keo kiệt nhưng mặt khác, có một chiếc clarinet Bakelite phím màu bạc rẻ hơn nhiều. ‘Con có thích cây này hơn không?’ họ hỏi. Tôi thổi thử, tạo ra một tiếng toe cũng thuận tai, và tự nhủ với mình thanh âm ấy hay, nhưng thực tế là tôi đang dùng lý trí áp đặt. Tôi biết họ muốn tôi chọn cây clarinet bởi vì trômpet đáng giá cả gia tài. Tôi không thể đòi hỏi họ hàng của mình hy sinh như vậy, và tôi đã được dạy dỗ rằng nếu ai đó đưa cho mình thứ gì mình thích, mình phải đáp, ‘Không ạ, cảm ơn’ mà không chỉ một lần, không phải ‘Không ạ, cảm ơn’ mà chìa tay ra, mà là ‘Không, cảm ơn’ cho tới khi người cho một mực khăng khăng, cho tới khi người đó nói, ‘Làm ơn, hãy nhận đi.’ Một đứa trẻ có giáo dục thì phải đợi đến tận lúc đó mới nhận. Vậy nên tôi bảo có lẽ tôi chẳng quan tâm tới kèn trômpet, có lẽ clarinet là được rồi, nếu dì dượng muốn vậy. Và tôi ngước nhìn họ, hy vọng họ sẽ một mực khăng khăng. Họ không làm vậy, Chúa phù hộ cho họ, họ sung sướng mua cho tôi cây kèn clarinet, bởi vì họ bảo đó là thứ tôi muốn. Đã quá muộn không rút lui được nữa. Tôi nhận được chiếc clarinet.”

Belbo liếc tôi bằng khóe mắt. “Anh muốn biết liệu tôi có mơ về cái trômpet lần nào nữa không chứ gì?”

“Tôi muốn biết Đối tượng của Dục vọng là gì?” tôi trả lời.

“À,” anh ta đáp, quay lại với bản thảo của mình. “Anh thấy đấy? Anh cũng bị ám ảnh bởi Đối tượng của Dục vọng. Nhưng nó không đơn giản thế đâu... Giả dụ tôi chọn chiếc trômpet. Liệu khi ấy tôi có thực sự hạnh phúc không? Anh nghĩ sao, Casaubon?”

“Tôi nghĩ anh sẽ mơ về chiếc clarinet.”

“Tôi nhận được chiếc clarinet,” anh ta kết luận khô khốc, “nhưng tôi không bao giờ chơi nó.”

“Không bao giờ chơi nó? Hay không bao giờ mơ về nó?”

“Chơi nó,” anh ta đáp, nhấn mạnh, và vì lý do nào đấy tôi thấy mình đúng là thằng khờ.