Vỏ bọc bên ngoài luôn luôn cần thiết. Dưới lớp vỏ ngụy trang ẩn náu một phần rất lớn sức mạnh của chúng ta. Bởi vậy ta phải giấu diếm bản thân dưới cái tên của một hội đoàn khác.

− Die neuesten Arbeiten des Spartacus und Philo in dem

llluminaten-Orden, 1794, tr. 165

Cùng thời điểm đó, đọc một số trang bản thảo của các Quỷ giả, chúng tôi nhận ra rằng bá tước de Saint-Germain, trong số vô vàn ngụy trang của mình, đã từng lấy danh phận Rackoczi, ít nhất là theo lời đại sứ của Frederick II ở Dresden. Và lãnh chúa Hesse, chủ nhân của lãnh địa được cho là nơi Saint-Germain tạ thế, nói rằng Saint-Germain xuất thân từ vùng Transylvania và ông ta tên là Ragozki. Chúng tôi cũng phải cân nhắc rằng Comenius đề tặng cuốn Pansophiae (một tác phẩm chắc chắn ra đời trong hơi hướm cua Thập tự Hoa hồng) cho một lãnh chúa (một lãnh chúa khác) có tên Ragovsky. Mảnh ghép cuối cùng của bức tranh: lục lọi trong một hiệu sách ở Piazza Castello, tôi tìm thấy một tác phẩm Đức về Hội Tam điểm, khuyết danh, và có ai đó đã ghi chú thêm vào trang lót rằng đây là tác phẩm của một gã Karl Aug. Ragotgky nào đó. Ghi nhớ trong đầu rằng Rakosky là tên của nhân vật bí hiểm có lẽ đã sát hại đại tá Ardenti, chúng tôi bây giờ có thể nhét thêm bá tước de Saint-Germain vào Kế hoạch.

“Không phải ta đang gán cho tên ma cà bông kia quá nhiều quyền năng đấy chứ?” Diotallevi lo lắng hỏi.

“Không không,” Belbo đáp, “ta cần ông ta. Giống như nước tương trong món Tàu. Nếu không có thứ đó thì không phải món Tàu. Hãy nhìn Agliè, kẻ cũng không hoàn toàn ngô ngọng đi: Ông ta lấy Cagliostro làm hình mẫu sao? Hay Willermoz? Không. Saint-Germain mới là tinh túy của Homo Hermeticus.”

Pierre Ivanovitch Rachkovsky: vui vẻ, ranh ma, thâm hiểm, thông minh và láu cá, một thiên tài về giả mạo. Thoạt đầu là một tay cạo giấy tầm thường, sau này có quan hệ với các nhóm cách mạng, năm 1879 bị cảnh sát mật bắt và buộc tội chứa chấp những phần tử khủng bố sau khi đám này toan mưu sát Tướng Drentel. Ông ta trở thành chỉ điểm cho cảnh sát và (đây rồi!) tham gia vào Hắc Bách. Vào năm 1890, ông ta khám phá ra ở Paris một tổ chức chế tạo bom cho các cuộc biểu tình ở Nga; ông ta dàn xếp vụ bắt giữ bảy mươi ba tên khủng bố ở quê nhà. Mười năm sau, sự thực hé lộ rằng những quả bom kia do chính người của ông ta tạo ra.

Vào năm 1887, ông ta lưu truyền lá thư của Ivanov nào đó, một tay cách mạng chiêu hồi, kẻ tuyên bố rằng phần lớn bọn khủng bố là dân Do Thái; vào năm 1890 là một “confession par un veillard ancien révolutionnaire”*, trong đó những nhà cách mạng lưu vong ở Luân Đôn bị buộc tội là mật thám Anh; và tới năm 1892 là một văn bản giả mạo của Plekhanov, buộc tội các lãnh tụ của đảng Narodnaya Volya đã cho xuất bản lời thú tội kia.

Tiếng Pháp: lời thú tội của một cựu thành viên cách mạng.

Năm 1902, ông ta lập ra một liên minh Pháp-Nga bài Do Thái. Để đảm bảo thành công, ông ta sử dụng một phương pháp tương tự với Hội Thập tự Hoa hồng: tuyên bố rằng liên minh tồn tại, cốt để mọi người sau đó tạo ra nó. Nhưng ông ta cũng dùng tới mánh khóe khác: ranh mãnh trộn sự thật với giả trá, mà sự thật thì rõ ràng có hại cho ông ta nên sẽ không ai nghi ngờ những giả trá. Ông ta lưu truyền ở Paris một lời kêu gọi bí hiểm về việc ủng hộ Liên minh Ái quốc Nga có trụ sở ở Kharkov. Trong lời kêu gọi, ông ta sắm vai một kẻ muốn liên minh này thất bại, tự tấn công mình và bày tỏ hy vọng rằng ông ta, Rachkovsky, sẽ đổi ý. Ông ta buộc tội bản thân mình dựa vào những nhân vật mất uy tín như Nilus, và đây là sự thật.

Vì sao có thể gán Nghị định thư cho Rachkovsky?

Mạnh thường quân của Rachkovsky là bá tước Sergei Witte, một bộ trưởng có tham vọng biến nước Nga thành quốc gia hiện đại. Tại sao Witte tiến bộ lại sử dụng Rachkovsky phản động thì Chúa mới biết; nhưng đến thời điểm này thì chẳng còn gì có thể khiến ba chúng tôi ngạc nhiên nữa. Witte có một đối thủ chính trị, Elie de Cyon, người công khai chỉ trích ông ta, với những khẳng định gợi nhớ một số đoạn trong Nghị định thư, có điều trong những bài viết của Cyon không hề nhắc tới người Do Thái bởi vì bản thân ông ta có nguồn gốc từ dân tộc ấy. Năm 1897, theo lệnh của Witte, Rachkovsky cho lục soát biệt thự của Cyon ở Terriat và tìm thấy một cuốn sách mỏng của Cyon rút từ cuốn sách của Joly (hoặc Sue), trong đó những tư tưởng của Machiavelli-Napoléon III được gán cho Witte. Với tài làm giả tài liệu, Rachkovsky lấy dân Do Thái thế cho Witte và lưu truyền văn bản này. Cái tên Cyon rất hoàn hảo, gợi tới Zion, và giờ tất cả mọi người đều nhìn nhận rằng một nhân vật Do Thái lỗi lạc đang tố giác một âm mưu Do Thái. Nghị định thư ra đời như thế. Văn bản này rơi vào tay Juliana hay Justine Glinka, một nhân vật thường xuyên trong nhóm khách khứa tại Paris của Madame Blavatsky vốn chuyên do thám và tố cáo các nhà cách mạng Nga lưu vong những khi rỗi việc. Cái bà Glinka này, không nghi ngờ gì nữa, là một đặc vụ của nhóm Phaolô, những người liên minh với nhóm trọng nông và bởi vậy muốn thuyết phục Sa hoàng rằng các chương trình của Witte là một phần trong âm mưu quốc tế của người Do Thái. Glinka gửi ván bản này cho tướng Orgeievsky và ông ta, thông qua viên đội trưởng ngự lâm quân, chuyển nó tới Sa hoàng. Witte gặp rắc rối.

Vậy nên Rackovsky, bị thói bài Do Thái thúc đẩy, góp phần vào sự suy vi của nhà bảo trợ của mình. Và có lẽ của chính mình. Bởi vì kể từ thời điểm đó chúng tôi mất mọi vết tích của ông ta. Nhưng Saint-Germain hẳn đã khoác lên lớp giả trang mới, chuyển sang những hóa thân mới. Ấy thế nhưng, câu chuyện của chúng tôi đáng tin cậy, có lý, bởi vì nó dựa trên cơ sở những dữ kiện thực tế, nó chân thực - như Belbo nói, chân thực như Kinh thánh vậy.

Điều đó gợi tôi nhớ tới những gì De Angelis đã nói với tôi về Đồng trị. Điểm hay trong toàn bộ câu chuyện này - câu chuyện của chúng tôi, và có lẽ cũng là của chính Lịch sử như Belbo ngầm ám chỉ với đôi mắt rực sáng mơ màng khi anh ta đưa cho tôi những thẻ thông tin - ấy là những hội nhóm bị giam hãm trong trận chiến sinh tử đang chém giết lẫn nhau, mỗi nhóm đều lần lượt sử dụng vũ khí của đối phương. “Nhiệm vụ đầu tiên của một gián điệp giỏi,” tôi nhận xét, “là tố cáo những kẻ mà anh ta trà trộn vào là gián điệp.”

Belbo nói: “Tôi nhớ một vụ việc ở ***. Mỗi hoàng hôn, dọc theo một đại lộ mờ tối, tôi luôn đụng mặt một gã tên là Remo hoặc đại loại vậy trong bộ Balilla đen nhỏ. Ria đen, tóc đen xoăn, sơ mi đen và bộ răng đen sì sâu siết. Và gã đang hôn một cô nàng. Tôi phát tởm trước cảnh bộ răng đen đó hôn cô nàng tóc vàng xinh đẹp kia. Tôi thậm chí không nhớ gương mặt nàng thế nào, nhưng với tôi thì nàng là trinh nữ cũng là ả điếm, tính nữ vĩnh hằng. Và nỗi kinh tởm của tôi mới ghê gớm làm sao.” Anh ta vô thức chuyển sang một giọng điệu ngạo mạn để bộc lộ sự mỉa mai, ý thức rằng mình đã cho phép bản thân để sự dịu dàng ngây thơ của ký ức kia cuốn hút. “Tôi tự hỏi vì sao gã Remo này, kẻ thuộc Lữ đoàn Đen, dám công khai lộ diện như vậy, thậm chí vào những thời điểm mà *** không bị phát xít chiếm đóng. Có người thì thầm với tôi rằng hắn là một tay gián điệp phát xít. Bất kể thế nào, một tối nọ tôi thấy hắn vẫn trong bộ Balilla đen ấy, với bộ răng đen đó, hôn cô nàng tóc vàng đó, nhưng giờ quanh cổ gã quàng một chiếc khăn tay đỏ và gã mặc áo kaki. Gã đã chuyển sang Lữ đoàn Garibaldi. Tất cả đều xoắn xuýt quanh gã, và gã thực sự rước về cho bản thân một nom de guerre*: X9, giống như nhân vật Alex Raymond mà tôi đã đọc trong bộ truyện tranh Avventuroso. Hoan hô, X9, họ nói với gã... Còn tôi thì căm ghét gã hơn bao giờ hết, bởi gã sở hữu cô gái với sự ưng thuận của cả cộng đồng. Những kẻ nói gã là gián điệp phát xít trà trộn giữa quân kháng chiến có lẽ cũng muốn cô gái, nên họ gieo rắc nghi ngờ lên X9...”

Tiếng Pháp: bí danh.

“Thế rồi chuyện gì xảy ra?”

“Này, Casaubon, sao anh lại có hứng thú với cuộc đời tôi vậy nhỉ?”

“Bởi vì anh khiến nó giống như một câu chuyện dân gian, mà chuyện dân gian là một phần của trí tưởng tượng tập thể.”

“Nói hay lắm. Một sáng, X9 đang lái xe, ngoài lãnh địa của mình; có lẽ gã hẹn cô gái ngoài đồng cỏ, để đi xa hơn chứ không chỉ hôn hít sờ soạng và cho nàng thấy con giống của gã không hỏng như răng gã - tôi xin lỗi, tôi vẫn không thể nào ưa nổi gã. Tóm lại, quân phát xít giăng bẫy gã, bắt gã, đưa gã vào thành phố, và, năm giờ sáng hôm sau, chúng đòm gã.”

Một thoáng dừng. Belbo nhìn đôi bàn tay đang chắp lại như khi cầu nguyện. Rồi anh ta tách hai tay ra và nói, “Đó là bằng chứng gã không phải một tên gián điệp.”

“Ý nghĩa giáo dục của câu chuyện này?”

“Ai bảo chuyện thì phải có ý nghĩa giáo dục? Nhưng giờ, nghĩ lại chuyện này, có lẽ ý nghĩa giáo dục là, đôi khi, để chứng tỏ chuyện gì đó, bạn phải đổi bằng mạng sống.”