Và thậm chí bây giờ Hội Thập tự Hoa hồng nổi tiếng còn tuyên bố rằng trong khắp vũ trụ, những lời sấm sảng loạn vẫn lưu truyền. Trên thực tế, vào khoảnh khắc bóng ma xuất hiện (mặc dù Fama và Confessio chứng tỏ rằng nó chỉ là phát minh của những bộ óc rỗi việc), nó vẫn tạo ra niềm hy vọng về sự cải cách tầm vũ trụ và làm nảy sinh những thứ một phần lố bịch và ngớ ngẩn, một phần phi thường. Vậy là những người chính trực và trung thực ở nhiều nước khác nhau mặc cho lời ong tiếng ve đã đứng lên lộ diện để ủng hộ công khai hoặc lộ diện những sư huynh này... qua Tấm gương của Solomon hay theo một số cách huyền bí khác.

− Christoph von Besold (?), Appendix to Tommaso

Campanella, Von der Spanischen Monarchy, 1623

Phần hay nhất thường đến sau, cho nên khi Amparo quay lại, tôi đã có thể cho nàng nếm qua một loạt sự kiện lạ lùng. “Quả là một câu chuyện phi thường. Các bản tuyên bố xuất hiện trong một thời kỳ đầy rẫy những văn bản loại đó. Tất cả mọi người đều tìm kiếm sự cách tân, một thế kỷ vàng son, một Cockaigne của tinh thần. Một số người nghiền ngẫm các văn bản ma thuật, những người khác dốc sức miệt mài trong lò luyện kim, đun chảy kim loại, những người khác nữa miệt mài tìm cách thống trị những vì sao, và những người khác nữa thì sáng tạo ra những bảng chữ cái bí mật cùng các ngôn ngữ vũ trụ. Ở Praha, Rudolph II biến triều đình của mình thành một lò luyện giả kim thuật, mời tới Comenius và John Dee, nhà chiêm tinh hoàng cung người Anh, người đã vạch ra tất cả bí mật của vũ trụ trong một vài trang cuốn Monas Ierogliphica. Em có đang nghe anh nói không đấy?”

“Vẫn đang nghe tới khi sông cạn núi mòn đây.”

“Thầy thuốc của Rudolph là một người có tên Michael Maier, người sau này viết một cuốn sách về những biểu tượng hình ảnh và âm nhạc, cuốn Atalanta Fugiens, một cuộc truy hoan của tuyền những trứng triết gia, rồng tự cắn đuôi, nhân sư. Chẳng có gì sáng rõ hơn một ký tự mật; mọi thứ đều là ký hiệu mật của một thứ gì đó khác. Cứ thử nghĩ mà xem. Galileo thả đá từ tháp nghiêng Pisa, Richelieu chơi trò Độc quyền với nửa châu Âu, và trong lúc đó tất cả họ đều mở to mắt đọc các dấu hiệu của thế giới. Sức hút của trọng lực, thực vậy ư; có gì đó nằm ở dưới (hoặc thật ra ở trên) tất cả những thứ này, một thứ gì đó rất khác biệt. Em có muốn biết là gì không? Abracadabra. Torricelli phát minh ra phong vũ biểu, nhưng những người còn lại đang trứng giỡn với ba lê, các trò chơi dưới nước và pháo hoa ở vườn Hortus Palatinus tại Heidelberg. Trong khi cuộc chiến Ba mươi năm thì cận kề ngay trước mắt.”

“Mutter Courage* hẳn phải hài lòng lắm.”

Tiếng Đức, có nghĩa là Bà mẹ Kiên cường. Nhân vật trong vở kịch nổi tiếng Mutter Courage und ihre Kinder (Bà mẹ Kiên cường và những đứa con) của nhà thơ kiêm kịch tác gia lỗi lạc người Đức Bertolt Bretcht. Bối cảnh của vở kịch là cuộc chiến Ba mươi năm ở châu Âu, Bà mẹ Kiên cường với chiếc xe hàng của mình vừa trục lợi từ chiến tranh, vừa chống chọi với nó.

“Nhưng ngay cả với những kẻ ấy thì cũng không phải chỉ toàn vui thú chơi bời. Năm 1619, tuyên hầu tước Rhine tiếp nhận vương quyền Bohemia, có lẽ bởi ông ta quá thèm khát cai trị Praha, thành phố màu nhiệm. Nhưng năm sau, nhà Habsburg đã hạ gục ông ta trong trận Bạch Sơn. Ở Praha, tín hữu Tin Lành bị tàn sát, nhà và thư viện của Comenius bị thiêu hủy, và vợ con ông ta bị giết chết. Ông ta dạt từ triều đình này sang triều đình khác, lải nhái rằng ý tưởng về Hội Thập tự Hoa hồng là vĩ đại và tràn trề hy vọng biết chừng nào.”

“Khổ thân ông ta, nhưng anh mong ông ta làm gì chứ? Tự giải khuây bằng phong vũ biểu chăng? Khoan. Hãy cho cô gái tội nghiệp chút thời gian suy nghĩ. Ai viết những bản tuyên bố kia?”

“Đó là điểm cốt yếu: chúng ta không biết. Mình thử tính xem nào... Gãi giùm anh chỗ thập tự hoa hồng với... không, giữa hai xương bả vai, cao hơn, sang trái, đó. Đúng rồi, chỗ đó. Giờ có một số nhân vật phi thường trong môi trường Giéc-manh này. Chẳng hạn như Simon Studion, tác giả của Naometria, một chuyên luận huyền bí về kích thước của Ngôi đền Solomon; Heinrich Khunrath, người viết Amphitheatrum sapientiae aeternae, cơ man nào là phúng dụ, với bảng chữ cái Hebrew và mê hồn trận Kabbalah hẳn đã khơi nguồn cảm hứng cho các tác giả của Fama, những người có khả năng là khách quen trong vô số những cuộc tụ tập chui nho nhỏ của phe không tưởng về sự phục sinh của Chúa. Có một tin đồn phổ biến rằng tác giả là một người có tên Johann Valentin Andreae. Một năm sau, ông ta xuất bản cuốn Đám cưới hóa học của Christian Rosencreutz, nhưng ông ta viết nó hồi còn trẻ, nên chắc hẳn ông ta đã nghiền ngẫm ý tưởng về Thập tự Hoa hồng được khá lâu rồi. Nhưng ngoài ông ta ra còn những kẻ sốt sắng khác, ở Tubingen, những người mơ về nền cộng hòa Christianopolis. Có lẽ tất cả bọn họ hợp sức lại với nhau. Họ không hề có ý niệm nào về cái hỗn độn kinh hoàng mà họ đang thả cho tự tung tự tác. Andreae suốt đời thề thốt ông ta không hề viết những bản tuyên bố kia, thứ mà ông ta gọi là con đẻ của thần rượu chè bê tha, đồ chơi rẻ tiền, một trò chơi khăm. Ông ta đã phải trá giá bằng danh tiếng học thuật của mình. Ông ta nổi đóa, nói rằng Hội Thập tự Hoa hồng, nếu họ quả thực có tồn tại, rặt một lũ lừa đảo. Nhưng điều ấy cũng chẳng ích lợi gì. Một khi những bản tuyên bố xuất hiện, cứ như thể nhân loại vốn đã ngóng trông chúng. Các học giả từ khắp châu Âu ồ ạt viết thư cho Hội Thập tự Hoa hồng, và bởi vì không có địa chí, họ gửi thư ngỏ, tờ gấp, sách in. Trong cùng năm đó Maier xuất bản Arcana arcanissima, tuy không đích danh nhắc tới Hội Thập tự Hoa hồng nhưng ai cũng chắc chắn rằng ông ta đang nói về họ và sách của ông ta chứa đựng nhiều hơn những gì mắt thấy. Một số người khoe khoang họ đã đọc bản thảo của Fama. Thời đó công tác chuẩn bị cho việc xuất bản một cuốn sách không hề dễ dàng, đặc biệt là nếu nó có các hình khắc, nhưng vào năm 1616, Robert Fludd - ông này viết bằng tiếng Anh nhưng sách lại in ở Leyden, nên em phải tính đến cả thời gian cần để chuyển các bản bông - lưu hành Apologia compendiaria Fraternitatem de Rosea Cruce suspicions et infamiis maculis aspersam, veritatem quasi Fluctibus abluens et abstergens, để bảo vệ các đạo hữu kia và giải phóng họ khỏi nghi ngờ, khỏi sự ‘vu khống’ vốn là phần thưởng cho họ. Nói cách khác, một cuộc luận chiến đang dâng trào ở Bohemia, Đức, Anh và Hà Lan, hừng hực sống nhờ những người đưa thư gò mình trên lưng ngựa và những học giả bôn ba.”

“Thế còn chính Hội Thập tự Hoa hồng thì sao?”

“Lặng như tờ. Post CXX annos patebo cái con khỉ. Họ đứng nhìn, từ hư không của cung điện mình. Anh tin rằng chính sự im lặng của họ đã khích động mọi người đến thế. Cái thực tế rằng họ không hồi đáp được lấy làm bằng chứng rằng họ có tồn tại. Năm 1617, Fludd viết Tractatus apologeticus integritatem societatis de Rosea Cruce defendens, và một Aloisius Marlianus nào đó nói rằng đã tới lúc vén lên bức màn bí mật về Hội Thập tự Hoa hồng.”

“Thế họ có vén được không?”

“Chả được gì hết. Họ chỉ phức tạp hóa mọi chuyện, giải thích rằng nếu em lấy năm 1618 trừ đi một trăm tám mươi tám năm mà Hội Thập tự Hoa hồng hứa, em được năm 1430, năm mà dòng hiệp sĩ Lông cừu Vàng, Toison d’Or, ra đời.”

“Chuyện đó thì có liên quan gì chứ?”

“Anh không hiểu con số một trăm tám mươi tám năm. Với anh thì đáng lẽ phải là một trăm hai mươi, nhưng các phép cộng trừ huyền bí luôn cho kết quả khác với mình tưởng. Ví dụ như với dòng Toison d’Or, nó lấy tứ từ những chàng dũng sĩ trên con tàu Argo, những người mà một nguồn đáng tin cậy từng có lần bảo anh rằng có quan hệ với Chén thánh và bởi vậy liên can tới các hiệp sĩ dòng Đền. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Fludd, người ước chừng đẻ tác phẩm sòn sòn không kém gì Barbara Cartland, còn cho ra mắt thêm bốn đầu sách nữa trong giai đoạn từ năm 1617 đến 1619, trong đó có Utriusque cosmic historic, những nhận xét súc tích về vũ trụ, từ đầu đến cuối sách được trang trí bằng hoa hồng và thập tự. Sau đó Maier lấy tất cả dũng khí cho ra cuốn Silentium post clamores, trong đó ông ta tuyên bố rằng Hội quả thực có tồn tại và liên quan không chỉ tới Toison d’Or mà còn cả dòng hiệp sĩ Garter. Có điều ông ta xuất thân quá thấp hèn nên không được chấp nhận gia nhập Hội. Hãy tưởng tượng phản ứng của học giả toàn châu Âu! Nếu đến cả Maier mà Hội Thập tự Hoa hồng còn không chấp nhận thì dòng tu này hẳn nhiên phải thực sự đặc biệt. Vậy nên tất cả đám thùng rỗng cố sống cố chết để được gia nhập vào đó. Nói cách khác, ai ai cũng bảo rằng Hội Thập tự Hoa hồng tồn tại, mặc dù chưa có ai công nhận đã từng nhìn thấy họ. Ai ai cũng viết như thể đang cố tổ chức một cuộc gặp gỡ hay phỉnh nịnh một cử tọa, nhưng chưa ai có can đảm mà nói tôi là một người trong Hội, và một số người, có lẽ chỉ bởi vì họ chưa bao giờ được tiếp cận, nói rằng dòng tu này không tồn tại; những người khác nói rằng dòng tu này tồn tại chính bởi vì trước đó họ đã được tiếp cận.”

“Và vẫn không có lời nào từ Hội Thập tự Hoa hồng.”

“Im như thóc.”

“Há miệng ra nào. Anh cần ít mamaia.”

“Ừm. Trong khi ấy, Chiến tranh Ba mươi năm nổ ra và Johann Valentin Andreae viết Turris Babel, hứa hẹn rằng Kẻ Chống Ki-tô sẽ bị hạ gục trong năm đó, trong khi một Ireneus Agnostus nào đó viết Tintinnabulum sophorum...”

“Tintinnabulum! Em thích từ đó.”

“... không một từ nào trong cuốn đó có thể hiểu được. Nhưng rồi Campanella hay ai đó nhân danh ông ta tuyên bố trong Spanischen Monarchy rằng toàn bộ câu chuyện Hội Thập tự Hoa hồng là trò chơi của những đầu óc thối nát... Và thế đấy. Từ năm 1621 đến 1623, tất cả im bặt.”

“Chỉ có vậy?”

“Chỉ có vậy. Người ta chán. Giống như Beatles vậy. Nhưng chỉ ở Đức. Mặt khác, câu chuyện kia cũng giống như một đám mây độc. Nó bay tới Pháp. Một buổi sáng đẹp trời năm 1623, bản tuyên bố của Hội Thập tự Hoa hồng xuất hiện trên những bức tường Paris, thông báo với các công dân tử tế ở đây rằng các đại diện của ban lãnh đạo dòng tu đã chuyển tới thành phố của họ và sẵn sàng tiếp nhận đăng ký tham gia. Nhưng theo một dị bản khác, các bản tuyên bố thẳng thắn hơn và nói toẹt ra rằng có ba mươi sáu người vô hình đang phân tán trên khắp thế giới thành sáu nhóm, và rằng họ có sức mạnh để biến những người đi theo mình thành vô hình. Này! Lại ba mươi sáu!”

“Ba mươi sáu gì?”

“Số người trong mật thư hiệp sĩ dòng Đền của anh.”

“Cũng không phải tưởng tượng hoàn toàn nhỉ, những người này ấy. Rồi sao?”

“Một cơn điên đại trà bùng phát. Một số người ra sức bảo vệ Hội Thập tự Hoa hồng, số khác muốn gặp họ, cũng có những người buộc tội họ thờ ma quỷ, giả kim, dị giáo, nói rằng Ashtoreth đã can thiệp để làm cho họ giàu có, hùng mạnh, có thể bay lượn. Nói cách khác là chủ đề rôm rả của thành phố.”

“Cũng giảo hoạt đấy chứ, những anh em đó ấy. Muốn biến mình thành thời thượng thì còn gì bằng thả neo ở Paris.”

“Em nói đúng. Hãy nghe những gì xảy ra tiếp sau đó này. Descartes - phải, đích thân Descartes - vài năm trước đó, đã đi tìm họ ở Đức, nhưng ông ta chưa từng lần ra, bởi vì như người viết sử về ông ta nói, họ biết cách ngụy trang rất tinh tế. Vào thời điểm ông ta quay lại Paris, các bản tuyên bố đã xuất hiện, và ông ấy biết được người ta coi ông ấy là một thành viên của Hội Thập tự Hoa hồng. Không phải là điều hay cho lắm xét bầu không khí lúc ấy. Điều này cũng gây bực bội cho Mersenne bạn ông, người vốn đang nổi điên với Hội Thập tự Hoa hồng, gọi họ là những kẻ xấu xa, bọn phản loạn, lũ đạo sĩ và đám phù thủy Kabbalah định gieo rắc những học thuyết đồi bại. Vậy còn Descartes phản ứng ra sao? Đơn giản là xuất hiện trước công chúng nhiều hết mức có thể. Bởi vì tất cả mọi người rõ ràng đều có thể thấy ông nên ông không thể là một thành viên của Hội Thập tự Hoa hồng, vả chăng nếu kia là sự thật, ông phải vô hình cơ.”

“Cách hay!”

“Tất nhiên, phủ nhận chẳng ăn thua gì. Cứ theo cách ấy, nếu có ai đó đến trước mặt em mà nói, ‘Xin chào, tôi là người của Hội Thập tự Hoa hồng đây,’ thì có nghĩa là hắn chả phải. Không một tu sĩ Hội Thập tự Hoa hồng tự tôn nào lại công nhận thân phận của mình. Ngược lại ấy chứ, anh ta sẽ phủ nhận cho tới hơi thở cuối cùng.”

“Nhưng anh không thể nói rằng bất kỳ ai phủ nhận mình là người của Hội Thập tự Hoa hồng cũng đều thuộc Hội, bởi vì em bảo em không phải, và câu nói ấy không biến em thành một người trong số họ.”

“Nhưng sự phủ nhận bản thân nó đã đáng nghi rồi.”

“Không, không phải vậy. Một người của Hội Thập tự Hoa hồng sẽ làm gì khi anh ta nhận ra rằng người ta không tin những người nói mình thuộc Hội, và người ta chỉ nghi ngờ những ai nói mình không phải? Anh ta sẽ nói mình thuộc Hội để người khác nghĩ anh ta không phải.”

“Bố khỉ. Vậy những ai nói mình là người của Hội Thập tự Hoa hồng đều đang nói dối, cũng có nghĩa là họ thực sự thuộc Hội! Không, không, Amparo, chúng ta không được rơi vào cái bẫy của họ. Tai mắt của họ giăng khắp mọi nơi, thậm chí ngay dưới chiếc giường này, vậy nên giờ đây họ biết rằng ta đã biết, và bởi vậy họ nói họ không phải.”

“Anh yêu, anh đang làm em sởn gai ốc đấy.”

“Sợ gì, có anh ở đây, và anh ngốc lắm nên khi họ nói họ không phải, anh sẽ tin là họ có phải và lập tức vạch mặt họ. Người của Hội Thập tự Hoa hồng bị lột mặt nạ rồi thì vô hại, em có thể cuộn tờ báo lại hất anh ta ra ngoài cửa sổ.”

“Thế còn Agliè? Ông ta muốn chúng ta nghĩ mình là bá tước de Saint-Germain. Rõ ràng để chúng ta sẽ nghĩ ông ta không phải. Bởi vậy, ông ta là người của Hội Thập tự Hoa hồng. Hay không phải?”

“Nghe này, Amparo, chúng mình đi ngủ đi.”

“Ôi không, em muốn nghe đoạn kết cơ.”

“Đoạn kết là một mớ bòng bong. Ai ai cũng là người của Hội Thập tự Hoa hồng hết. Năm 1627, cuốn Tân Atlantis của Francis Bacon được xuất bản, và người đọc nghĩ rằng ông ấy đang nói về vùng đất của Hội Thập tự Hoa hồng ngay cả khi Bacon không hề đề cập tới họ. Johann Valentin Andreae khốn khố chết, vẫn thề lên thề xuống rằng mình không phải thành viên Hội Thập tự Hoa hồng, hoặc nếu ông ta có nói mình phải thì chỉ là đùa thôi, nhưng giờ đã quá trễ rồi. Người của Hội Thập tự Hoa hồng tồn tại khắp nơi nơi, được củng cố vững chắc bằng cái cơ sở rằng họ không tồn tại.”

“Giống như Chúa.”

“Giờ em nhắc tới chuyện này, chúng mình nghĩ lại mà xem. Matthew, Mark, Luke và John là một đám người thích đùa gặp nhau đâu đó và quyết định mở cuộc thi. Họ sáng tạo ra một nhân vật, thống nhất một số dữ liệu căn bản, và rồi mỗi người thỏa sức dựa trên đó mà sáng tạo. Cuối cùng xem ai làm hay nhất. Bốn câu chuyện được một số bạn bè đóng vai nhà phê bình bình phẩm: Matthew tương đối hiện thực, nhưng bám quá chặt vào vụ Đấng Cứu thế; Mark không tệ lắm, chỉ hơi cẩu thả; Luke thì thanh nhã sang trọng, không còn gì phải bàn cãi; và John kéo hướng triết học đi hơi xa quá. Trên thực tế, những cuốn sách ấy có một sức hút, chúng được lan truyền, và khi bốn người nhận thấy điều gì đang xảy ra thì đã quá muộn. Phaolô đã gặp Jesus trên đường tới Damascus, Pliny bắt đầu điều tra theo chỉ dụ của vị hoàng đế đang lo lắng, và cả một lũ lĩ những cây bút giả mạo vờ như mình cũng biết nhiều lắm... Toi, apocryphe lecteur, mon sembiable, mon frère... Tất cả ăn vào đầu óc Peter, anh ta quan trọng hóa bản thân. John đe dọa nói ra sự thật, Peter và Phaolô xích anh ta lại trên đảo Patmos. Chẳng mấy chốc người đàn ông khốn khổ kia thấy ảo ảnh: Hãy cứu giúp ta, khắp trên giường ta đầy châu chấu, hãy ngừng những tiếng kèn trômpet đó lại, tất cả máu me này từ đâu mà tới? Những người khác bảo anh ta say, hoặc biết đâu đó là chứng xơ vữa động mạch... Ai mà biết được, có thể chuyện đã thực sự diễn ra theo cách ấy.”

“Chuyện đã diễn ra theo cách ấy. Anh nên đọc một ít sách của Feuerbach thay vì đám sách vớ vẩn kia của anh.”

“Amparo, mặt trời đang lên kìa.”

“Chúng mình điên thật rồi.”

“Bình minh với những ngón tay hồng dịu dàng ve vuốt những con sóng...”

“Tiếp đi anh. Đó là Yemanjá. Hãy nghe xem! Nữ thần đang tới.”

“Hãy cho anh chiêm ngưỡng những ludibrium* của em...”

Tiếng Latin: trò bông đùa.

“Ồ, Chiếc chuông!”

“Em là Atalanta Fugiens của anh...”

“Ồ, Turris Babel của em...”

“Anh muốn Arcana Arcanissima, Bộ Lông Cừu Vàng, pale et rose comme un coquillage marin*...”

Tiếng Pháp: sắc hồng lợt như vỏ con ốc biển.

“Suỵt... Silentium post clamores*,” nàng nói.

Tên một tựa sách của Michael Maier (1568-1622), có nghĩa là “Khoảng lặng sau tiếng tung hô”.