Một sáng Chủ Nhật, Jupillon đang thay đồ trong căn phòng mà Germinie đã sửa soạn cho hắn. Bà mẹ ngồi bên, nhìn con với vẻ tự hào đầy kinh ngạc, thứ ánh mắt mà những người mẹ thuộc tầng lớp bình dân thường dành cho đứa con trai đang ăn vận bảnh bao như một quý ông.

"Con ăn vận cứ như cậu thanh niên ở tầng một ấy!" bà ta nói. "Mẹ còn tưởng đó là áo khoác của cậu ta cơ đấy. Không phải mẹ chê con đâu, những bộ đồ đẹp đẽ ấy cũng rất hợp với con..."

Jupillon, đang mải thắt cà vạt, chẳng buồn đáp lại.

"Hôm nay con sẽ làm đám con gái khốn khổ điêu đứng cho xem!" Mère Jupillon tiếp lời, giọng đầy vẻ ngọt ngào đầy ám chỉ: "Này, bibi, để mẹ bảo con cái này, đồ con trai hư đốn của mẹ ạ: nếu một cô gái trẻ lầm đường lạc lối thì đó là do cô ta, đáng đời cô ta! Con là đàn ông mà, đúng không? Con có tuổi tác, có ngoại hình, có đủ cả. Mẹ đâu thể lúc nào cũng dắt mũi con được. Thế nên, mẹ tự nhủ, đứa này hay đứa khác cũng vậy thôi. Con bé đó cũng được. Và mẹ đã sắp đặt để nó không nhận ra điều gì. Phải, Germinie là được đấy, vì con có vẻ thích nó. Việc đó ngăn con khỏi tiêu pha tiền bạc vào mấy hạng đàn bà tồi tệ—và rồi mẹ cũng chẳng thấy con bé có gì bất thường cho đến tận bây giờ. Nhưng giờ thì không ổn chút nào. Người ta đang xì xào trong khu phố—một đống chuyện kinh khủng về chúng ta. Lũ rắn độc! Mẹ biết, chúng ta đứng trên tất cả những điều đó. Khi một người đã làm phụ nữ lương thiện cả đời, tạ ơn Chúa! Nhưng con chẳng bao giờ biết trước chuyện gì sẽ xảy ra—chỉ cần cô chủ nhúng mũi vào chuyện của người hầu là rắc rối to. Rồi còn luật pháp nữa chứ—nghĩ đến thôi là mẹ đã phát hoảng. Con thấy sao, bibi, hả?"

"Dạ, thưa mẹ—con sao cũng được ạ."

"À! Mẹ biết con yêu quý mẹ lắm mà!" mụ sinh vật quái đản đó thốt lên, ôm chầm lấy hắn. "Được rồi! Tối nay mời nó đến ăn tối đi. Con lấy hai chai rượu Lunel của chúng ta ra—loại hai franc ấy—loại rượu dễ say ấy. Phải chắc chắn là nó đến đấy. Nháy mắt đưa tình với nó, để nó tưởng hôm nay là ngày trọng đại. Đeo đôi găng tay đẹp của con vào: trông con sẽ chững chạc hơn đấy."

Germinie đến vào lúc bảy giờ, vui vẻ, rạng rỡ và tràn đầy hy vọng, đầu óc chứa đầy những giấc mơ hạnh phúc nhờ cái vẻ bí hiểm mà Jupillon đã dùng khi chuyển lời mời của mẹ hắn. Họ cùng ăn uống và vui vẻ. Mère Jupillon bắt đầu liếc nhìn cặp đôi đang ngồi đối diện với ánh mắt đầy cảm xúc, ầng ậc nước mắt. Khi đã dùng xong cà phê, mụ nói, như thể cố ý muốn được ở riêng với Germinie: "Bibi, con biết tối nay con còn có việc phải làm mà."

Jupillon bước ra ngoài. Bà Jupillon, vừa nhấm nháp cà phê, vừa quay sang Germinie với gương mặt của một người mẹ đang cố tìm hiểu bí mật của con gái, và, với sự bao dung của mình, tha thứ cho cô trước cả khi cô kịp thú tội. Trong chốc lát, hai người phụ nữ ngồi đó, lặng im, người này chờ người kia lên tiếng, còn người kia thì đang mang nỗi niềm như chực trào trên môi. Bỗng nhiên, Germinie vùng dậy khỏi ghế và lao vào vòng tay của người đàn bà béo mập.

"Giá mà bà biết, Madame Jupillon ạ!"

Cô vừa nói, vừa khóc, vừa ôm chặt lấy bà ta. "Ôi! Bà sẽ không giận con đâu mà! Vâng! Đúng vậy, con yêu hắn—con đã có với hắn một đứa con. Thật đấy, con yêu hắn. Cách đây ba năm..."

Qua từng lời, gương mặt của Madame Jupillon càng lúc càng trở nên nghiêm nghị và lạnh lẽo hơn. Mụ lạnh lùng đẩy Germinie ra, và bằng cái giọng đau khổ nhất, với âm điệu của sự than vãn và tuyệt vọng cùng cực, mụ bắt đầu, giống như một kẻ đang ngạt thở: "Ôi! Lạy Chúa tôi—cô!—dám nói với tôi những điều như thế!—với tôi!—mẹ hắn!—ngay trước mặt tôi! Lạy Chúa, sao có thể như vậy được? Con trai tôi—một đứa trẻ—một đứa trẻ ngây thơ! Cô đã trơ trẽn đến mức hủy hoại cuộc đời nó vì tôi! Và giờ cô còn dám nói với tôi là chính cô đã làm thế! Không, không thể nào, lạy Chúa! Và tôi đã tin tưởng cô đến thế. Chẳng còn gì đáng sống nữa. Chẳng thể tin ai trên đời này! Dẫu vậy, tiểu thư ạ, tôi chưa bao giờ nghĩ cô lại là loại người đó. Chúa ơi! những chuyện như thế làm tôi phát hoảng. À! chuyện này làm tôi suy sụp hoàn toàn. Tôi biết mình mà, tôi rất dễ đổ bệnh sau cú sốc này đây..."

"Madame Jupillon! Madame Jupillon!" Germinie lầm bầm với giọng van xin, chết lặng vì xấu hổ và đau đớn trên chiếc ghế mà cô vừa ngã xuống. "Con cầu xin bà tha thứ cho con. Tình cảm đó đã vượt quá khả năng kiểm soát của con. Và rồi con đã nghĩ—con đã tin..."

"Cô tin! Ôi! Lạy Chúa tôi; cô tin! Cô tin cái gì cơ chứ? Rằng cô sẽ là vợ của con trai tôi, hả? À! Lạy Chúa! chuyện đó có thể sao, cô bé tội nghiệp của tôi?"

Và với giọng điệu càng lúc càng ai oán, bi lụy khi những lời mụ ném vào Germinie càng lúc càng là những nhát dao chí mạng, Mère Jupillon tiếp tục: "Nhưng này cô gái đáng thương, cô phải có lý do chứ, kể tôi nghe xem nào. Tôi đã luôn bảo cô điều gì? Rằng mọi chuyện sẽ ổn thỏa nếu cô sinh sớm hơn mười năm. Để xem nào, năm sinh của cô là 1820, cô bảo tôi thế, và giờ là năm '49. Cô sắp bước sang tuổi ba mươi rồi đấy, cô biết không, cô bé tội nghiệp của tôi. Này! nói những lời đó với cô làm tôi thấy tệ quá—tôi thà không làm cô tổn thương còn hơn. Nhưng chỉ cần nhìn vào cô thôi, cô tiểu thư đáng thương ạ. Tôi biết làm sao được? Đó là do tuổi tác của cô—cái mái tóc của cô nữa—tôi có thể đặt ngón tay vào ngay đường rẽ ngôi của cô đấy."

"Nhưng," Germinie nói, trong lòng cô nỗi phẫn uất đen tối đang bắt đầu dâng trào, "còn chuyện con trai bà nợ con thì sao? Tiền của con? Số tiền con rút từ sổ tiết kiệm, số tiền con đã vay cho hắn, số tiền con..."

"Tiền ư? Nó nợ tiền cô? Ồ! Phải, cái số tiền cô cho nó vay để bắt đầu kinh doanh ấy hả. Vâng! thì đã sao nào? Cô nghĩ chúng tôi là phường trộm cướp chắc? Có ai muốn quỵt số tiền già nua đó của cô không, mặc dù chẳng có giấy tờ gì cả—tôi biết rõ điều đó vì hôm nọ—tôi mới chợt nhớ ra—đứa con trai trung thực của tôi đã muốn viết lại vì sợ nhỡ nó có mệnh hệ gì. Thế mà ngay giây sau, chúng tôi lại thành bọn móc túi, cô nói năng thật trơn tru nhỉ! Ôi! Lạy Chúa tôi, chẳng đáng sống trong thời đại này chút nào! À! Tôi được trả công hậu hĩnh cho việc quý mến cô đấy! Nhưng giờ tôi đã nhìn thấu rồi. Cô là kẻ đầy toan tính, chính cô đấy! Cô muốn lấy con trai tôi để trả công cho mình, cho cả cuộc đời nó! Xin lỗi nhé! Không, cảm ơn! Trả lại tiền cho cô còn rẻ chán! Đồ thừa của một gã phục vụ quán cà phê! con trai yêu quý đáng thương của tôi! Chúa hãy bảo vệ nó khỏi thứ đó đi!"

Germinie đã chộp lấy chiếc khăn choàng và mũ trên móc rồi lao ra ngoài.