Một buổi tối tháng Ba, hai mẹ con nhà Jupillon đang trò chuyện bên chiếc lò sưởi ở căn phòng phía sau cửa hàng của họ.

Jupillon đã bị gọi đi lính tòng quân. Số tiền người mẹ dành dụm để mua suất miễn dịch cho anh ta đã cạn sạch sau sáu tháng kinh doanh ế ẩm và những khoản cho đám gái làng chơi trên phố thiếu nợ — những kẻ đã chuồn mất dạng vào một sáng đẹp trời. Bản thân công việc làm ăn của anh ta cũng chẳng khá khẩm gì, hàng hóa trong tiệm đã bị tịch thu để siết nợ. Ngày hôm ấy, anh ta đã đến gặp một cựu chủ tiệm nước hoa để xin ứng trước tiền mua người thay thế. Nhưng lão chủ cũ vẫn chưa nguôi giận chuyện anh ta tự ý bỏ đi mở cửa hàng riêng, nên đã cựu tuyệt phũ phàng.

Bà Jupillon trong cơn tuyệt vọng cứ ngồi than khóc sướt mướt. Bà lẩm bẩm nhắc lại con số mà con trai mình bốc phải: "Hai mươi hai! Hai mươi hai!" Rồi bà rên rỉ: "Thế mà tao đã khâu cả một con nhện đen cùng cái mạng nhện của nó vào chiếc áo paletot của mày đấy; một con nhện mượt mà làm sao! Ôi trời ơi! Lẽ ra tao phải nghe lời người ta khuyên, bắt mày đội cái mũ lúc chịu phép rửa tội rồi mới phải. Chà! Chúa chẳng công bằng chút nào! Con trai bà bán hoa quả lại bốc được con số may mắn! Đấy là cái tội sống lương thiện đấy! Còn hai con đĩ ở số nhà mười tám kia nữa, dám cả gan cuỗm sạch tiền của tao rồi cao bay xa chạy. Lẽ ra tao phải đoán được ý đồ của chúng qua cái cách chúng bắt tay rồi chứ. Chúng lừa của tao hơn bảy trăm quan đấy, mày có biết không? Cả con mụ da đen ở đối diện — cùng với cái đứa khốn nạn dám ăn cả hũ dâu tây giá tận hai mươi quan kia nữa! Sao chúng không bắt luôn cả tao đi cho rồi, đúng là lũ vô lại! Dù sao thì mày cũng chưa phải đi ngay đâu. Tao thà bán cả cửa hàng — tao sẽ đi làm thuê trở lại, nấu ăn hay dọn dẹp — việc gì tao cũng làm tất! Chà, tao có thể moi cả tiền từ trong đá ra cho mày ấy chứ!"

Jupillon ngậm thuốc lá hút và mặc cho mẹ mình tha hồ ca cẩm. Khi bà dứt lời, anh ta mới thong thả nói: "Thôi mẹ ngừng cằn nhằn đi được rồi đấy! — toàn những lời vô tích sự. Mẹ chỉ tổ hại dạ dày chứ chẳng ích gì đâu. Mẹ chẳng phải bán cái gì sất — cũng chẳng cần phải nhọc công khổ tứ gì cả — con sẽ tự mua suất thay thế và nó sẽ chẳng tốn của mẹ một xu nào hết; — mẹ có muốn cá với con không nào?"

"Lạy Chúa!" Bà Jupillon thốt lên kinh ngạc.

"Con có cách rồi."

Sau một thoáng im lặng, Jupillon nói tiếp: "Con vốn không muốn gây mâu thuẫn với mẹ vì chuyện con Germinie — mẹ còn nhớ chứ, hồi những lời đồn thổi về chúng con lan ra; mẹ cứ đar đả đòi con phải cắt đứt với nó — rằng nó sẽ ngáng đường chúng ta — và mẹ đã tống cổ nó ra khỏi nhà một cách không thương tiếc. Đó vốn chẳng phải ý của con — con đâu nghĩ nó lại tệ hại đến mức ảnh hưởng nồi cơm gia đình như thế. Nhưng dẫu sao, mẹ đã thấy làm thế là tốt nhất. Và có lẽ, suy cho cùng, mẹ đã làm đúng; thay vì khiến con nguội lạnh, mẹ lại làm con thấy nhớ nó hơn — vâng, nhớ nó hơn — con đã gặp lại nó một hoặc hai lần — và mẹ biết không, nó thay đổi nhiều lắm rồi. Chà! Dạo này nó gầy đét đi ấy chứ!"

"Nhưng mày thừa biết nó chẳng có lấy một xu dính túi cơ mà."

"Con có bảo là nó tự có tiền đâu. Nhưng chuyện đó thì liên quan gì chứ? Nó khắc tìm được tiền ở đâu đó thôi. Nó vẫn còn kiếm được khối tiền từ hai mươi ba trăm đồng cắc vàng ấy chứ!"

"Nhưng nhỡ mày bị liên lụy thì sao?"

"Ôi! Nó có thèm ăn cắp mấy đồng ấy đâu —"

"Khỉ thật, lại chẳng không!"

"Thì! Dù nó có lấy đi chăng nữa, thì cũng chẳng phải lấy của ai ngoài mủ chủ của nó. Mẹ cứ tưởng tiểu thư của nó sẽ đem tống giam nó vì chuyện đó chắc? Cùng lắm mụ ta sẽ đuổi việc nó, thế là hết chuyện. Chúng ta sẽ khuyên nó sang vùng khác đổi gió — thế là nó đi ngay! — và chúng ta sẽ chẳng bao giờ gặp lại nó nữa. Nhưng ngớ ngẩn nhất là việc nó đi ăn cắp. Nó sẽ tự xoay xở được thôi, nó sẽ lùng sục và lật tung mọi thứ lên. Con cũng chẳng biết bằng cách nào đâu! nhưng đó là việc của nó, mẹ hiểu chứ. Đây chính là lúc để nó trổ tài rồi. Nhân tiện, có lẽ mẹ chưa biết, người ta bảo mụ già chủ nhà của nó đang ốm nặng. Nếu lỡ bà phu nhân kính yêu ấy mà có bề gì rồi để lại cho nó toàn bộ gia tài, như lời thiên hạ trong khu này đồn đại — chà, nếu ta biết cách cư xử khéo léo với nó thì đâu phải là tồi tệ lắm phải không mẹ? Chúng ta phải đeo găng tay vào khi giao thiệp với những kẻ mà có thể vớ được bốn năm nghìn thu nhập mỗi năm đổ vào tạp dề đấy, mẹ ạ."

"Ôi! Lạy Chúa tôi! Mày đang nói cái quái gì thế? Nhưng sau tất cả những gì mẹ đã đối xử với nó — ôi! Không đời nào, nó thèm quay lại đây đâu."

"Thì! Con bảo là con sẽ kéo nó về — và muộn nhất là tối nay," Jupillon nói, đoạn đứng dậy và vê điếu thuốc lá giữa những ngón tay. "Không được viện cớ gì hết, mẹ rõ chưa," anh ta dặn với theo mẹ mình, "chúng chẳng có ích gì đâu — và hãy đối xử lạnh nhạt với nó vào. Cứ coi như mẹ tiếp nó chỉ vì nể mặt con, vì mẹ là kẻ yếu lòng. Chẳng ai biết trước điều gì sẽ xảy ra, ta luôn phải chừa cho mình một đường lui chứ."